Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 171. - 180.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 171.
	1 arjuna uvāca 1 tato mām abhiviśvastaṃ saṃrūḍhaśaravikṣatam devarājo 'nugṛhyedaṃ kāle vacanam abravīt 2 divyāny astrāṇi sarvāṇi tvayi tiṣṭhanti bhārata na tvābhibhavituṃ śakto mānuṣo bhuvi kaś cana 3 bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ karṇaḥ śakuniḥ saha rājabhiḥ saṃgrāmasthasya te putra kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm 4 idaṃ ca me tanutrāṇaṃ prāyacchan maghavān prabhuḥ abhedyaṃ kavacaṃ divyaṃ srajaṃ caiva hiraṇmayīm 5 devadattaṃ ca me śaṅkhaṃ devaḥ prādān mahāravam divyaṃ cedaṃ kirīṭaṃ me svayam indro yuyoja ha 6 tato divyāni vastrāṇi divyāny ābharaṇāni ca prādāc chakro mamaitāni rucirāṇi bṛhanti ca 7 evaṃ saṃpūjitas tatra sukham asmy uṣito nṛpa indrasya bhavane puṇye gandharvaśiśubhiḥ saha 8 tato mām abravīc chakraḥ prītimān amaraiḥ saha samayo 'rjuna gantuṃ te bhrātaro hi smaranti te 9 evam indrasya bhavane pañca varṣāṇi bhārata uṣitāni mayā rājan smaratā dyūtajaṃ kalim 10 tato bhavantam adrākṣaṃ bhrātṛbhiḥ parivāritam gandhamādanam āsādya parvatasyāsya mūrdhani 11 yudhiṣṭhira uvāca 11 diṣṭyā dhanaṃjayāstrāṇi tvayā prāptāni bhārata diṣṭyā cārādhito rājā devānām īśvaraḥ prabhuḥ 12 diṣṭyā ca bhagavān sthāṇur devyā saha paraṃtapa sākṣād dṛṣṭaḥ suyuddhena toṣitaś ca tvayānagha 13 diṣṭyā ca lokapālais tvaṃ sameto bharatarṣabha diṣṭyā vardhāmahe sarve diṣṭyāsi punarāgataḥ 14 adya kṛtsnām imāṃ devīṃ vijitāṃ puramālinīm manye ca dhṛtarāṣṭrasya putrān api vaśīkṛtān 15 tāni tv icchāmi te draṣṭuṃ divyāny astrāṇi bhārata yais tathā vīryavantas te nivātakavacā hatā 16 arjuna uvāca 16 śvaḥ prabhāte bhavān draṣṭā divyāny astrāṇi sarvaśaḥ nivātakavacā ghorā yair mayā vinipātitāḥ 17 vaiśaṃpāyana uvāca 17 evam āgamanaṃ tatra kathayitvā dhanaṃjayaḥ bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvai rajanīṃ tām uvāsa ha
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 172.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tasyāṃ rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ utthāyāvaśyakāryāṇi kṛtavān bhratṛbhiḥ saha 2 tataḥ saṃcodayām āsa so 'rjunaṃ bhrātṛnandanam darśayāstrāṇi kaunteya yair jitā dānavās tvayā 3 tato dhanaṃjayo rājan devair dattāni pāṇḍavaḥ astrāṇi tāni divyāni darśayām āsa bhārata 4 yathānyāyaṃ mahātejāḥ śaucaṃ paramam āsthitaḥ girikūbaraṃ pādapāṅgaṃ śubhaveṇu triveṇukam pārthivaṃ ratham āsthāya śobhamāno dhanaṃjayaḥ 5 tataḥ sudaṃśitas tena kavacena suvarcasā dhanur ādāya gāṇḍīvaṃ devadattaṃ ca vārijam 6 śośubhyamānaḥ kaunteya ānupūrvyān mahābhujaḥ astrāṇi tāni divyāni darśanāyopacakrame 7 atha prayokṣyamāṇena divyāny astrāṇi tena vai samākrāntā mahī padbhyāṃ samakampata sadrumā 8 kṣubhitāḥ saritaś caiva tathaiva ca mahodadhiḥ śailāś cāpi vyaśīryanta na vavau ca samīraṇaḥ 9 na babhāse sahasrāṃśur na jajvāla ca pāvakaḥ na vedāḥ pratibhānti sma dvijātīnāṃ kathaṃ cana 10 antarbhūmigatā ye ca prāṇino janamejaya pīḍyamānāḥ samutthāya pāṇḍavaṃ paryavārayan 11 vepamānāḥ prāñjalayas te sarve pihitānanāḥ dahyamānās tadāstrais tair yācanti sma dhanaṃjayam 12 tato brahmarṣayaś caiva siddhāś caiva surarṣayaḥ jaṅgamāni ca bhūtāni sarvāṇy evāvatasthire 13 rājarṣayaś ca pravarās tathaiva ca divaukasaḥ yakṣarākṣasagandharvās tathaiva ca patatriṇaḥ 14 tataḥ pitāmahaś caiva lokapālāś ca sarvaśaḥ bhagavāṃś ca mahādevaḥ sagaṇo 'bhyāyayau tadā 15 tato vāyur mahārāja divyair mālyaiḥ sugandhibhiḥ abhitaḥ pāṇḍavāṃś citrair avacakre samantataḥ 16 jaguś ca gāthā vividhā gandharvāḥ suracoditāḥ nanṛtuḥ saṃghaśaś caiva rājann apsarasāṃ gaṇāḥ 17 tasmiṃs tu tumule kāle nāradaḥ suracoditaḥ āgamyāha vacaḥ pārthaṃ śravaṇīyam idaṃ nṛpa 18 arjunārjuna mā yuṅkṣva divyāny astrāṇi bhārata naitāni niradhiṣṭhāne prayujyante kadā cana 19 adhiṣṭhāne na vānārtaḥ prayuñjīta kadā cana prayoge sumahān doṣo hy astrāṇāṃ kurunandana 20 etāni rakṣyamāṇāni dhanaṃjaya yathāgamam balavanti sukhārhāṇi bhaviṣyanti na saṃśayaḥ 21 arakṣyamāṇāny etāni trailokyasyāpi pāṇḍava bhavanti sma vināśāya maivaṃ bhūyaḥ kṛthāḥ kva cit 22 ajātaśatro tvaṃ caiva drakṣyase tāni saṃyuge yojyamānāni pārthena dviṣatām avamardane 23 nivāryātha tataḥ pārthaṃ sarve devā yathāgatam jagmur anye ca ye tatra samājagmur nararṣabha 24 teṣu sarveṣu kauravya pratiyāteṣu pāṇḍavāḥ tasminn eva vane hṛṣṭās ta ūṣuḥ saha kṛṣṇayā
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 173.
	1 janamejaya uvāca 1 tasmin kṛtāstre rathināṃ pradhāne; pratyāgate bhavanād vṛtrahantuḥ ataḥ paraṃ kim akurvanta pārthāḥ; sametya śūreṇa dhanaṃjayena 2 vaiśaṃpāyana uvāca 2 vaneṣu teṣv eva tu te narendrāḥ; sahārjunenendrasamena vīrāḥ tasmiṃś ca śailapravare suramye; dhaneśvarākrīḍagatā vijahruḥ 3 veśmāni tāny apratimāni paśyan; krīḍāś ca nānādrumasaṃnikarṣāḥ cacāra dhanvī bahudhā narendraḥ; so 'streṣu yattaḥ satataṃ kirīṭī 4 avāpya vāsaṃ naradevaputrāḥ; prasādajaṃ vaiśravaṇasya rājñaḥ na prāṇināṃ te spṛhayanti rājañ; śivaś ca kālaḥ sa babhūva teṣām 5 sametya pārthena yathaikarātram; ūṣuḥ samās tatra tadā catasraḥ pūrvāś ca ṣaṭ tā daśa pāṇḍavānāṃ; śivā babhūvur vasatāṃ vaneṣu 6 tato 'bravīd vāyusutas tarasvī; jiṣṇuś ca rājānam upopaviśya yamau ca vīrau surarājakalpāv; ekāntam āsthāya hitaṃ priyaṃ ca 7 tava pratijñāṃ kururāja satyāṃ; cikīrṣamāṇās tvadanu priyaṃ ca tato 'nugacchāma vanāny apāsya; suyodhanaṃ sānucaraṃ nihantum 8 ekādaśaṃ varṣam idaṃ vasāmaḥ; suyodhanenāttasukhāḥ sukhārhāḥ taṃ vañcayitvādhamabuddhiśīlam; ajñātavāsaṃ sukham āpnuyāmaḥ 9 tavājñayā pārthiva nirviśaṅkā; vihāya mānaṃ vicaran vanāni samīpavāsena vilobhitās te; jñāsyanti nāsmān apakṛṣṭadeśān 10 saṃvatsaraṃ taṃ tu vihṛtya gūḍhaṃ; narādhamaṃ taṃ sukham uddharema niryātya vairaṃ saphalaṃ sapuṣpaṃ; tasmai narendrādhamapūruṣāya 11 suyodhanāyānucarair vṛtāya; tato mahīm āhara dharmarāja svargopamaṃ śailam imaṃ caradbhiḥ; śakyo vihantuṃ naradeva śokaḥ 12 kīrtiś ca te bhārata puṇyagandhā; naśyeta lokeṣu carācareṣu tat prāpya rājyaṃ kurupuṃgavānāṃ; śakyaṃ mahat prāptam atha kriyāś ca 13 idaṃ tu śakyaṃ satataṃ narendra; prāptuṃ tvayā yal labhase kuberāt kuruṣva buddhiṃ dviṣatāṃ vadhāya; kṛtāgasāṃ bhārata nigrahe ca 14 tejas tavograṃ na saheta rājan; sametya sākṣād api vajrapāṇiḥ na hi vyathāṃ jātu kariṣyatas tau; sametya devair api dharmarāja 15 tvadarthasiddhyartham abhipravṛttau; suparṇaketuś ca śineś ca naptā yathaiva kṛṣṇo 'pratimo balena; tathaiva rājan sa śinipravīraḥ 16 tavārthasiddhyartham abhipravṛttau; yathaiva kṛṣṇaḥ saha yādavais taiḥ tathaiva cāvāṃ naradevavarya; yamau ca vīrau kṛtinau prayoge tvadarthayogaprabhavapradhānāḥ; samaṃ kariṣyāma parān sametya 17 tatas tad ājñāya mataṃ mahātmā; teṣāṃ sa dharmasya suto variṣṭhaḥ pradakṣiṇaṃ vaiśravaṇādhivāsaṃ; cakāra dharmārthavid uttamaujaḥ 18 āmantrya veśmāni nadīḥ sarāṃsi; sarvāṇi rakṣāṃsi ca dharmarājaḥ yathāgataṃ mārgam avekṣamāṇaḥ; punar giriṃ caiva nirīkṣamāṇaḥ 19 samāptakarmā sahitaḥ suhṛdbhir; jitvā sapatnān pratilabhya rājyam śailendra bhūyas tapase dhṛtātmā; draṣṭā tavāsmīti matiṃ cakāra 20 vṛtaḥ sa sarvair anujair dvijaiś ca; tenaiva mārgeṇa patiḥ kurūṇām uvāha cainān sagaṇāṃs tathaiva; ghaṭotkacaḥ parvatanirjhareṣu 21 tān prasthitān prītimanā maharṣiḥ; piteva putrān anuśiṣya sarvān sa lomaśaḥ prītamanā jagāma; divaukasāṃ puṇyatamaṃ nivāsam 22 tenānuśiṣṭārṣṭiṣeṇena caiva; tīrthāni ramyāṇi tapovanāni mahānti cānyāni sarāṃsi pārthāḥ; saṃpaśyamānāḥ prayayur narāgryāḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 174.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 nagottamaṃ prasravaṇair upetaṃ; diśāṃ gajaiḥ kiṃnarapakṣibhiś ca sukhaṃ nivāsaṃ jahatāṃ hi teṣāṃ; na prītir āsīd bharatarṣabhāṇām 2 tatas tu teṣāṃ punar eva harṣaḥ; kailāsam ālokya mahān babhūva kuberakāntaṃ bharatarṣabhāṇāṃ; mahīdharaṃ vāridharaprakāśam 3 samucchrayān parvatasaṃnirodhān; goṣṭhān girīṇāṃ girisetumālāḥ bahūn prapātāṃś ca samīkṣya vīrāḥ; sthalāni nimnāni ca tatra tatra 4 tathaiva cānyāni mahāvanāni; mṛgadvijānekapasevitāni ālokayanto 'bhiyayuḥ pratītās; te dhanvinaḥ khaḍgadharā narāgryāḥ 5 vanāni ramyāṇi sarāṃsi nadyo; guhā girīṇāṃ girigahvarāṇi ete nivāsāḥ satataṃ babhūvur; niśāniśaṃ prāpya nararṣabhāṇām 6 te durgavāsaṃ bahudhā niruṣya; vyatītya kailāsam acintyarūpam āsedur atyarthamanoramaṃ vai; tam āśramāgryaṃ vṛṣaparvaṇas te 7 sametya rājñā vṛṣaparvaṇas te; pratyarcitās tena ca vītamohāḥ śaśaṃsire vistaraśaḥ pravāsaṃ; śivaṃ yathāvad vṛṣaparvaṇas te 8 sukhoṣitās tatra ta ekarātraṃ; puṇyāśrame devamaharṣijuṣṭe abhyāyayus te badarīṃ viśālāṃ; sukhena vīrāḥ punar eva vāsam 9 ūṣus tatas tatra mahānubhāvā; nārāyaṇasthānagatā narāgryāḥ kuberakāntāṃ nalinīṃ viśokāḥ; saṃpaśyamānāḥ surasiddhajuṣṭām 10 tāṃ cātha dṛṣṭvā nalinīṃ viśokāḥ; pāṇḍoḥ sutāḥ sarvanarapravīrāḥ te remire nandanavāsam etya; dvijarṣayo vītabhayā yathaiva 11 tataḥ krameṇopayayur nṛvīrā; yathāgatenaiva pathā samagrāḥ vihṛtya māsaṃ sukhino badaryāṃ; kirātarājño viṣayaṃ subāhoḥ 12 cīnāṃs tukhārān daradān sadārvān; deśān kuṇindasya ca bhūriratnān atītya durgaṃ himavatpradeśaṃ; puraṃ subāhor dadṛśur nṛvīrāḥ 13 śrutvā ca tān pārthivaputrapautrān; prāptān subāhur viṣaye samagrān pratyudyayau prītiyutaḥ sa rājā; taṃ cābhyanandan vṛṣabhāḥ kurūṇām 14 sametya rājñā tu subāhunā te; sūtair viśokapramukhaiś ca sarvaiḥ sahendrasenaiḥ paricārakaiś ca; paurogavair ye ca mahānasasthāḥ 15 sukhoṣitās tatra ta ekarātraṃ; sūtān upādāya rathāṃś ca sarvān ghaṭotkacaṃ sānucaraṃ visṛjya; tato 'bhyayur yāmunam adrirājam 16 tasmin girau prasravaṇopapanne; himottarīyāruṇapāṇḍusānau viśākhayūpaṃ samupetya cakrus; tadā nivāsaṃ puruṣapravīrāḥ 17 varāhanānāmṛgapakṣijuṣṭaṃ; mahad vanaṃ caitrarathaprakāśam śivena yātvā mṛgayāpradhānāḥ; saṃvatsaraṃ tatra vane vijahruḥ 18 tatrāsasādātibalaṃ bhujaṃgaṃ; kṣudhārditaṃ mṛtyum ivograrūpam vṛkodaraḥ parvatakandarāyāṃ; viṣādamohavyathitāntarātmā 19 dvīpo 'bhavad yatra vṛkodarasya; yudhiṣṭhiro dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ amokṣayad yas tam anantatejā; grāheṇa saṃveṣṭitasarvagātram 20 te dvādaśaṃ varṣam athopayāntaṃ; vane vihartuṃ kuravaḥ pratītāḥ tasmād vanāc caitrarathaprakāśāc; chriyā jvalantas tapasā ca yuktāḥ 21 tataś ca yātvā marudhanvapārśvaṃ; sadā dhanurvedaratipradhānāḥ sarasvatīm etya nivāsakāmāḥ; saras tato dvaitavanaṃ pratīyuḥ 22 samīkṣya tān dvaitavane niviṣṭān; nivāsinas tatra tato 'bhijagmuḥ tapodamācārasamādhiyuktās; tṛṇodapātrāharaṇāśmakuṭṭāḥ 23 plakṣākṣarauhītakavetasāś ca; snuhā badaryaḥ khadirāḥ śirīṣāḥ bilveṅgudāḥ pīluśamīkarīrāḥ; sarasvatītīraruhā babhūvuḥ 24 tāṃ yakṣagandharvamaharṣikāntām; āyāgabhūtām iva devatānām sarasvatīṃ prītiyutāś carantaḥ; sukhaṃ vijahrur naradevaputrāḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 175.
	1 janamejaya uvāca 1 kathaṃ nāgāyutaprāṇo bhīmaseno mahābalaḥ bhayam āhārayat tīvraṃ tasmād ajagarān mune 2 paulastyaṃ yo 'hvayad yuddhe dhanadaṃ baladarpitaḥ nalinyāṃ kadanaṃ kṛtvā varāṇāṃ yakṣarakṣasām 3 taṃ śaṃsasi bhayāviṣṭam āpannam arikarṣaṇam etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me 4 vaiśaṃpāyana uvāca 4 bahvāścarye vane teṣāṃ vasatām ugradhanvinām prāptānām āśramād rājan rājarṣer vṛṣaparvaṇaḥ 5 yadṛcchayā dhanuṣpāṇir baddhakhaḍgo vṛkodaraḥ dadarśa tad vanaṃ ramyaṃ devagandharvasevitam 6 sa dadarśa śubhān deśān girer himavatas tadā devarṣisiddhacaritān apsarogaṇasevitān 7 cakoraiś cakravākaiś ca pakṣibhir jīvajīvakaiḥ kokilair bhṛṅgarājaiś ca tatra tatra vināditān 8 nityapuṣpaphalair vṛkṣair himasaṃsparśakomalaiḥ upetān bahulacchāyair manonayananandanaiḥ 9 sa saṃpaśyan girinadīr vaiḍūryamaṇisaṃnibhaiḥ salilair himasaṃsparśair haṃsakāraṇḍavāyutaiḥ 10 vanāni devadārūṇāṃ meghānām iva vāgurāḥ haricandanamiśrāṇi tuṅgakālīyakāny api 11 mṛgayāṃ paridhāvan sa sameṣu marudhanvasu vidhyan mṛgāñ śaraiḥ śuddhaiś cacāra sumahābalaḥ 12 sa dadarśa mahākāyaṃ bhujaṅgaṃ lomaharṣaṇam giridurge samāpannaṃ kāyenāvṛtya kandaram 13 parvatābhogavarṣmāṇaṃ bhogaiś candrārkamaṇḍalaiḥ citrāṅgam ajinaiś citrair haridrāsadṛśacchavim 14 guhākāreṇa vaktreṇa caturdaṃṣṭreṇa rājatā dīptākṣeṇātitāmreṇa lihantaṃ sṛkkiṇī muhuḥ 15 trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ kālāntakayamopamam niḥśvāsakṣveḍanādena bhartsayantam iva sthitam 16 sa bhīmaṃ sahasābhyetya pṛdākuḥ kṣudhito bhṛśam jagrāhājagaro grāho bhujayor ubhayor balāt 17 tena saṃspṛṣṭamātrasya bhimasenasya vai tadā saṃjñā mumoha sahasā varadānena tasya ha 18 daśa nāgasahasrāṇi dhārayanti hi yad balam tad balaṃ bhīmasenasya bhujayor asamaṃ paraiḥ 19 sa tejasvī tathā tena bhujagena vaśīkṛtaḥ visphurañ śanakair bhīmo na śaśāka viceṣṭitum 20 nāgāyutasamaprāṇaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ gṛhīto vyajahāt sattvaṃ varadānena mohitaḥ 21 sa hi prayatnam akarot tīvram ātmavimokṣaṇe na cainam aśakad vīraḥ kathaṃ cit pratibādhitum
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 176.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 sa bhīmasenas tejasvī tathā sarpavaśaṃ gataḥ cintayām āsa sarpasya vīryam atyadbhutaṃ mahat 2 uvāca ca mahāsarpaṃ kāmayā brūhi pannaga kas tvaṃ bho bhujagaśreṣṭha kiṃ mayā ca kariṣyasi 3 pāṇḍavo bhimaseno 'haṃ dharmarājād anantaraḥ nāgāyutasamaprāṇas tvayā nītaḥ kathaṃ vaśam 4 siṃhāḥ kesariṇo vyāghrā mahiṣā vāraṇās tathā samāgatāś ca bahuśo nihatāś ca mayā mṛdhe 5 dānavāś ca piśācāś ca rākṣasāś ca mahābalāḥ bhujavegam aśaktā me soḍhuṃ pannagasattama 6 kiṃ nu vidyābalaṃ kiṃ vā varadānam atho tava udyogam api kurvāṇo vaśago 'smi kṛtas tvayā 7 asatyo vikramo nṝṇām iti me niścitā matiḥ yathedaṃ me tvayā nāga balaṃ pratihataṃ mahat 8 ity evaṃvādinaṃ vīraṃ bhīmam akliṣṭakāriṇam bhogena mahatā sarpaḥ samantāt paryaveṣṭayat 9 nigṛhya taṃ mahābāhuṃ tataḥ sa bhujagas tadā vimucyāsya bhujau pīnāv idaṃ vacanam abravīt 10 diṣṭyā tvaṃ kṣudhitasyādya devair bhakṣo mahābhuja diṣṭyā kālasya mahataḥ priyāḥ prāṇā hi dehinām 11 yathā tv idaṃ mayā prāptaṃ bhujaṃgatvam ariṃdama tad avaśyaṃ mayā khyāpyaṃ tavādya śṛṇu sattama 12 imām avasthāṃ saṃprāpto hy ahaṃ kopān manīṣiṇām śāpasyāntaṃ pariprepsuḥ sarpasya kathayāmi tat 13 nahuṣo nāma rājarṣir vyaktaṃ te śrotram āgataḥ tavaiva pūrvaḥ pūrveṣām āyor vaṃśakaraḥ sutaḥ 14 so 'haṃ śāpād agastyasya brāhmaṇān avamanya ca imām avasthām āpannaḥ paśya daivam idaṃ mama 15 tvāṃ ced avadhyam āyāntam atīva priyadarśanam aham adyopayokṣyāmi vidhānaṃ paśya yādṛśam 16 na hi me mucyate kaś cit kathaṃ cid grahaṇaṃ gataḥ gajo vā mahiṣo vāpi ṣaṣṭhe kāle narottama 17 nāsi kevalasarpeṇa tiryagyoniṣu vartatā gṛhītaḥ kauravaśreṣṭha varadānam idaṃ mama 18 patatā hi vimānāgrān mayā śakrāsanād drutam kuru śāpāntam ity ukto bhagavān munisattamaḥ 19 sa mām uvāca tejasvī kṛpayābhipariplutaḥ mokṣas te bhavitā rājan kasmāc cit kālaparyayāt 20 tato 'smi patito bhūmau na ca mām ajahāt smṛtiḥ smārtam asti purāṇaṃ me yathaivādhigataṃ tathā 21 yas tu te vyāhṛtān praśnān pratibrūyād viśeṣavit sa tvāṃ mokṣayitā śāpād iti mām abravīd ṛṣiḥ 22 gṛhītasya tvayā rājan prāṇino 'pi balīyasaḥ sattvabhraṃśo 'dhikasyāpi sarvasyāśu bhaviṣyati 23 iti cāpy aham aśrauṣaṃ vacas teṣāṃ dayāvatām mayi saṃjātahārdānām atha te 'ntarhitā dvijāḥ 24 so 'haṃ paramaduṣkarmā vasāmi niraye 'śucau sarpayonim imāṃ prāpya kālākāṅkṣī mahādyute 25 tam uvāca mahābāhur bhīmaseno bhujaṃgamam na te kupye mahāsarpa na cātmānaṃ vigarhaye 26 yasmād abhāvī bhāvī vā manuṣyaḥ sukhaduḥkhayoḥ āgame yadi vāpāye na tatra glapayen manaḥ 27 daivaṃ puruṣakāreṇa ko nivartitum arhati daivam eva paraṃ manye puruṣārtho nirarthakaḥ 28 paśya daivopaghātād dhi bhujavīryavyapāśrayam imām avasthāṃ saṃprāptam animittam ihādya mām 29 kiṃ tu nādyānuśocāmi tathātmānaṃ vināśitam yathā tu vipine nyastān bhrātṝn rājyaparicyutān 30 himavāṃś ca sudurgo 'yaṃ yakṣarākṣasasaṃkulaḥ māṃ ca te samudīkṣantaḥ prapatiṣyanti vihvalāḥ 31 vinaṣṭam atha vā śrutvā bhaviṣyanti nirudyamāḥ dharmaśīlā mayā te hi bādhyante rājyagṛddhinā 32 atha vā nārjuno dhīmān viṣādam upayāsyati sarvāstravid anādhṛṣyo devagandharvarākṣasaiḥ 33 samarthaḥ sa mahābāhur ekāhnā sumahābalaḥ devarājam api sthānāt pracyāvayitum ojasā 34 kiṃ punar dhṛtarāṣṭrasya putraṃ durdyūtadevinam vidviṣṭaṃ sarvalokasya dambhalobhaparāyaṇam 35 mātaraṃ caiva śocāmi kṛpaṇāṃ putragṛddhinīm yāsmākaṃ nityam āśāste mahattvam adhikaṃ paraiḥ 36 kathaṃ nu tasyānāthāyā madvināśād bhujaṃgama aphalās te bhaviṣyanti mayi sarve manorathāḥ 37 nakulaḥ sahadevaś ca yamajau guruvartinau madbāhubalasaṃstabdhau nityaṃ puruṣamāninau 38 nirutsāhau bhaviṣyete bhraṣṭavīryaparākramau madvināśāt paridyūnāv iti me vartate matiḥ 39 evaṃvidhaṃ bahu tadā vilalāpa vṛkodaraḥ bhujaṃgabhogasaṃruddho nāśakac ca viceṣṭitum 40 yudhiṣṭhiras tu kaunteya babhūvāsvasthacetanaḥ aniṣṭadarśanān ghorān utpātān paricintayan 41 dāruṇaṃ hy aśivaṃ nādaṃ śivā dakṣiṇataḥ sthitā dīptāyāṃ diśi vitrastā rauti tasyāśramasya ha 42 ekapakṣākṣicaraṇā vartikā ghoradarśanā rudhiraṃ vamantī dadṛśe pratyādityam apasvarā 43 pravavāv anilo rūkṣaś caṇḍaḥ śarkarakarṣaṇaḥ apasavyāni sarvāṇi mṛgapakṣirutāni ca 44 pṛṣṭhato vāyasaḥ kṛṣṇo yāhi yāhīti vāśati muhur muhuḥ prasphurati dakṣiṇo 'sya bhujas tathā 45 hṛdayaṃ caraṇaś cāpi vāmo 'sya parivartate savyasyākṣṇo vikāraś cāpy aniṣṭaḥ samapadyata 46 sa dharmarājo medhāvī śaṅkamāno mahad bhayam draupadīṃ paripapraccha kva bhīma iti bhārata 47 śaśaṃsa tasmai pāñcālī cirayātaṃ vṛkodaram sa pratasthe mahābāhur dhaumyena sahito nṛpaḥ 48 draupadyā rakṣaṇaṃ kāryam ity uvāca dhanaṃjayam nakulaṃ sahadevaṃ ca vyādideśa dvijān prati 49 sa tasya padam unnīya tasmād evāśramāt prabhuḥ dadarśa pṛthivīṃ cihnair bhīmasya paricihnitām 50 dhāvatas tasya vīrasya mṛgārthe vātaraṃhasaḥ ūruvātavinirbhagnān drumān vyāvarjitān pathi 51 sa gatvā tais tadā cihnair dadarśa girigahvare gṛhītaṃ bhujagendreṇa niśceṣṭam anujaṃ tathā
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 177.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 yudhiṣṭhiras tam āsādya sarpabhogābhiveṣṭitam dayitaṃ bhrātaraṃ vīram idaṃ vacanam abravīt 2 kuntīmātaḥ katham imām āpadaṃ tvam avāptavān kaś cāyaṃ parvatābhogapratimaḥ pannagottamaḥ 3 sa dharmarājam ālakṣya bhrātā bhrātaram agrajam kathayām āsa tat sarvaṃ grahaṇādi viceṣṭitam 4 yudhiṣṭhira uvāca 4 devo vā yadi vā daitya urago vā bhavān yadi satyaṃ sarpa vaco brūhi pṛcchati tvāṃ yudhiṣṭhiraḥ 5 kim āhṛtya viditvā vā prītis te syād bhujaṃgama kim āhāraṃ prayacchāmi kathaṃ muñced bhavān imam 6 sarpa uvāca 6 nahuṣo nāma rājāham āsaṃ pūrvas tavānagha prathitaḥ pañcamaḥ somād āyoḥ putro narādhipa 7 kratubhis tapasā caiva svādhyāyena damena ca trailokyaiśvaryam avyagraṃ prāpto vikramaṇena ca 8 tad aiśvaryaṃ samāsādya darpo mām agamat tadā sahasraṃ hi dvijātīnām uvāha śibikāṃ mama 9 aiśvaryamadamatto 'ham avamanya tato dvijān imām agastyena daśām ānītaḥ pṛthivīpate 10 na tu mām ajahāt prajñā yāvad adyeti pāṇḍava tasyaivānugrahād rājann agastyasya mahātmanaḥ 11 ṣaṣṭhe kāle mamāhāraḥ prāpto 'yam anujas tava nāham enaṃ vimokṣyāmi na cānyam abhikāmaye 12 praśnān uccāritāṃs tu tvaṃ vyāhariṣyasi cen mama atha paścād vimokṣyāmi bhrātaraṃ te vṛkodaram 13 yudhiṣṭhira uvāca 13 brūhi sarpa yathākāmaṃ prativakṣyāmi te vacaḥ api cec chaknuyāṃ prītim āhartuṃ te bhujaṃgama 14 vedyaṃ yad brāhmaṇeneha tad bhavān vetti kevalam sarparāja tataḥ śrutvā prativakṣyāmi te vacaḥ 15 sarpa uvāca 15 brāhmaṇaḥ ko bhaved rājan vedyaṃ kiṃ ca yudhiṣṭhira bravīhy atimatiṃ tvāṃ hi vākyair anumimīmahe 16 yudhiṣṭhira uvāca 16 satyaṃ dānaṃ kṣamā śīlam ānṛśaṃsyaṃ damo ghṛṇā dṛśyante yatra nāgendra sa brāhmaṇa iti smṛtaḥ 17 vedyaṃ sarpa paraṃ brahma nirduḥkham asukhaṃ ca yat yatra gatvā na śocanti bhavataḥ kiṃ vivakṣitam 18 sarpa uvāca 18 cāturvarṇyaṃ pramāṇaṃ ca satyaṃ ca brahma caiva ha śūdreṣv api ca satyaṃ ca dānam akrodha eva ca ānṛśaṃsyam ahiṃsā ca ghṛṇā caiva yudhiṣṭhira 19 vedyaṃ yac cāttha nirduḥkham asukhaṃ ca narādhipa tābhyāṃ hīnaṃ padaṃ cānyan na tad astīti lakṣaye 20 yudhiṣṭhira uvāca 20 śūdre caitad bhavel lakṣyaṃ dvije tac ca na vidyate na vai śūdro bhavec chūdro brāhmaṇo na ca brāhmaṇaḥ 21 yatraital lakṣyate sarpa vṛttaṃ sa brāhmaṇaḥ smṛtaḥ yatraitan na bhavet sarpa taṃ śūdram iti nirdiśet 22 yat punar bhavatā proktaṃ na vedyaṃ vidyateti ha tābhyāṃ hīnam atītyātra padaṃ nāstīti ced api 23 evam etan mataṃ sarpa tābhyāṃ hīnaṃ na vidyate yathā śītoṣṇayor madhye bhaven noṣṇaṃ na śītatā 24 evaṃ vai sukhaduḥkhābhyāṃ hīnam asti padaṃ kva cit eṣā mama matiḥ sarpa yathā vā manyate bhavān 25 sarpa uvāca 25 yadi te vṛttato rājan brāhmaṇaḥ prasamīkṣitaḥ vyarthā jātis tadāyuṣman kṛtir yāvan na dṛśyate 26 yudhiṣṭhira uvāca 26 jātir atra mahāsarpa manuṣyatve mahāmate saṃkarāt sarvavarṇānāṃ duṣparīkṣyeti me matiḥ 27 sarve sarvāsv apatyāni janayanti yadā narāḥ vāṅ maithunam atho janma maraṇaṃ ca samaṃ nṛṇām 28 idam ārṣaṃ pramāṇaṃ ca ye yajāmaha ity api tasmāc chīlaṃ pradhāneṣṭaṃ vidur ye tattvadarśinaḥ 29 prāṅ nābhivardhanāt puṃso jātakarma vidhīyate tatrāsya mātā sāvitrī pitā tv ācārya ucyate 30 vṛttyā śūdrasamo hy eṣa yāvad vede na jāyate asminn evaṃ matidvaidhe manuḥ svāyambhuvo 'bravīt 31 kṛtakṛtyāḥ punar varṇā yadi vṛttaṃ na vidyate saṃkaras tatra nāgendra balavān prasamīkṣitaḥ 32 yatredānīṃ mahāsarpa saṃskṛtaṃ vṛttam iṣyate taṃ brāhmaṇam ahaṃ pūrvam uktavān bhujagottama 33 sarpa uvāca 33 śrutaṃ viditavedyasya tava vākyaṃ yudhiṣṭhira bhakṣayeyam ahaṃ kasmād bhrātaraṃ te vṛkodaram
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 178.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 bhavān etādṛśo loke vedavedāṅgapāragaḥ brūhi kiṃ kurvataḥ karma bhaved gatir anuttamā 2 sarpa uvāca 2 pātre dattvā priyāṇy uktvā satyam uktvā ca bhārata ahiṃsānirataḥ svargaṃ gacched iti matir mama 3 yudhiṣṭhira uvāca 3 dānād vā sarpa satyād vā kim ato guru dṛśyate ahiṃsāpriyayoś caiva gurulāghavam ucyatām 4 sarpa uvāca 4 dāne ratatvaṃ satyaṃ ca ahiṃsā priyam eva ca eṣāṃ kāryagarīyastvād dṛśyate gurulāghavam 5 kasmāc cid dānayogād dhi satyam eva viśiṣyate satyavākyāc ca rājendra kiṃ cid dānaṃ viśiṣyate 6 evam eva maheṣvāsa priyavākyān mahīpate ahiṃsā dṛśyate gurvī tataś ca priyam iṣyate 7 evam etad bhaved rājan kāryāpekṣam anantaram yad abhipretam anyat te brūhi yāvad bravīmy aham 8 yudhiṣṭhira uvāca 8 kathaṃ svarge gatiḥ sarpa karmaṇāṃ ca phalaṃ dhruvam aśarīrasya dṛśyeta viṣayāṃś ca bravīhi me 9 sarpa uvāca 9 tisro vai gatayo rājan paridṛṣṭāḥ svakarmabhiḥ mānuṣyaṃ svargavāsaś ca tiryagyoniś ca tat tridhā 10 tatra vai mānuṣāl lokād dānādibhir atandritaḥ ahiṃsārthasamāyuktaiḥ kāraṇaiḥ svargam aśnute 11 viparītaiś ca rājendra kāraṇair mānuṣo bhavet tiryagyonis tathā tāta viśeṣaś cātra vakṣyate 12 kāmakrodhasamāyukto hiṃsālobhasamanvitaḥ manuṣyatvāt paribhraṣṭas tiryagyonau prasūyate 13 tiryagyonyāṃ pṛthagbhāvo manuṣyatve vidhīyate gavādibhyas tathāśvebhyo devatvam api dṛśyate 14 so 'yam etā gatīḥ sarvā jantuś carati kāryavān nitye mahati cātmānam avasthāpayate nṛpa 15 jāto jātaś ca balavān bhuṅkte cātmā sa dehavān phalārthas tāta niṣpṛktaḥ prajālakṣaṇabhāvanaḥ 16 yudhiṣṭhira uvāca 16 śabde sparśe ca rūpe ca tathaiva rasagandhayoḥ tasyādhiṣṭhānam avyagraṃ brūhi sarpa yathātatham 17 kiṃ na gṛhṇāsi viṣayān yugapat tvaṃ mahāmate etāvad ucyatāṃ coktaṃ sarvaṃ pannagasattama 18 sarpa uvāca 18 yad ātmadravyam āyuṣman dehasaṃśrayaṇānvitam karaṇādhiṣṭhitaṃ bhogān upabhuṅkte yathāvidhi 19 jñānaṃ caivātra buddhiś ca manaś ca bharatarṣabha tasya bhogādhikaraṇe karaṇāni nibodha me 20 manasā tāta paryeti kramaśo viṣayān imān viṣayāyatanasthena bhūtātmā kṣetraniḥsṛtaḥ 21 atra cāpi naravyāghra mano jantor vidhīyate tasmād yugapad asyātra grahaṇaṃ nopapadyate 22 sa ātmā puruṣavyāghra bhruvor antaram āśritaḥ dravyeṣu sṛjate buddhiṃ vividheṣu parāvarām 23 buddher uttarakālaṃ ca vedanā dṛśyate budhaiḥ eṣa vai rājaśārdūla vidhiḥ kṣetrajñabhāvanaḥ 24 yudhiṣṭhira uvāca 24 manasaś cāpi buddheś ca brūhi me lakṣaṇaṃ param etad adhyātmaviduṣāṃ paraṃ kāryaṃ vidhīyate 25 sarpa uvāca 25 buddhir ātmānugā tāta utpātena vidhīyate tadāśritā hi saṃjñaiṣā vidhis tasyaiṣaṇe bhavet 26 buddher guṇavidhir nāsti manas tu guṇavad bhavet buddhir utpadyate kārye manas tūtpannam eva hi 27 etad viśeṣaṇaṃ tāta manobuddhyor mayeritam tvam apy atrābhisaṃbuddhaḥ kathaṃ vā manyate bhavān 28 yudhiṣṭhira uvāca 28 aho buddhimatāṃ śreṣṭha śubhā buddhir iyaṃ tava viditaṃ veditavyaṃ te kasmān mām anupṛcchasi 29 sarvajñaṃ tvāṃ kathaṃ moha āviśat svargavāsinam evam adbhutakarmāṇam iti me saṃśayo mahān 30 sarpa uvāca 30 suprajñam api cec chūram ṛddhir mohayate naram vartamānaḥ sukhe sarvo nāvaitīti matir mama 31 so 'ham aiśvaryamohena madāviṣṭo yudhiṣṭhira patitaḥ pratisaṃbuddhas tvāṃ tu saṃbodhayāmy aham 32 kṛtaṃ kāryaṃ mahārāja tvayā mama paraṃtapa kṣīṇaḥ śāpaḥ sukṛcchro me tvayā saṃbhāṣya sādhunā 33 ahaṃ hi divi divyena vimānena caran purā abhimānena mattaḥ san kaṃ cin nānyam acintayam 34 brahmarṣidevagandharvayakṣarākṣasakiṃnarāḥ karān mama prayacchanti sarve trailokyavāsinaḥ 35 cakṣuṣā yaṃ prapaśyāmi prāṇinaṃ pṛthivīpate tasya tejo harāmy āśu tad dhi dṛṣṭibalaṃ mama 36 brahmarṣīṇāṃ sahasraṃ hi uvāha śibikāṃ mama sa mām apanayo rājan bhraṃśayām āsa vai śriyaḥ 37 tatra hy agastyaḥ pādena vahan spṛṣṭo mayā muniḥ adṛṣṭena tato 'smy ukto dhvaṃsa sarpeti vai ruṣā 38 tatas tasmād vimānāgrāt pracyutaś cyutabhūṣaṇaḥ prapatan bubudhe 'tmānaṃ vyālībhūtam adhomukham 39 ayācaṃ tam ahaṃ vipraṃ śāpasyānto bhaved iti ajñānāt saṃpravṛttasya bhagavan kṣantum arhasi 40 tataḥ sa mām uvācedaṃ prapatantaṃ kṛpānvitaḥ yudhiṣṭhiro dharmarājaḥ śāpāt tvāṃ mokṣayiṣyati 41 abhimānasya ghorasya balasya ca narādhipa phale kṣīṇe mahārāja phalaṃ puṇyam avāpsyasi 42 tato me vismayo jātas tad dṛṣṭvā tapaso balam brahma ca brāhmaṇatvaṃ ca yena tvāham acūcudam 43 satyaṃ damas tapo yogam ahiṃsā dānanityatā sādhakāni sadā puṃsāṃ na jātir na kulaṃ nṛpa 44 ariṣṭa eṣa te bhrātā bhīmo mukto mahābhujaḥ svasti te 'stu mahārāja gamiṣyāmi divaṃ punaḥ 45 vaiśaṃpāyana uvāca 45 ity uktvājagaraṃ dehaṃ tyaktvā sa nahuṣo nṛpaḥ divyaṃ vapuḥ samāsthāya gatas tridivam eva ha 46 yudhiṣṭhiro 'pi dharmātmā bhrātrā bhīmena saṃgataḥ dhaumyena sahitaḥ śrīmān āśramaṃ punar abhyagāt 47 tato dvijebhyaḥ sarvebhyaḥ sametebhyo yathātatham kathayām āsa tat sarvaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ 48 tac chrutvā te dvijāḥ sarve bhrātaraś cāsya te trayaḥ āsan suvrīḍitā rājan draupadī ca yaśasvinī 49 te tu sarve dvijaśreṣṭhāḥ pāṇḍavānāṃ hitepsayā maivam ity abruvan bhīmaṃ garhayanto 'sya sāhasam 50 pāṇḍavās tu bhayān muktaṃ prekṣya bhīmaṃ mahābalam harṣam āhārayāṃ cakrur vijahruś ca mudā yutāḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 179.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 nidāghāntakaraḥ kālaḥ sarvabhūtasukhāvahaḥ tatraiva vasatāṃ teṣāṃ prāvṛṭ samabhipadyata 2 chādayanto mahāghoṣāḥ khaṃ diśaś ca balāhakāḥ pravavarṣur divārātram asitāḥ satataṃ tadā 3 tapātyayaniketāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ apetārkaprabhājālāḥ savidyudvimalaprabhāḥ 4 virūḍhaśaṣpā pṛthivī mattadaṃśasarīsṛpā babhūva payasā siktā śāntadhūmarajo 'ruṇā 5 na sma prajñāyate kiṃ cid ambhasā samavastṛte samaṃ vā viṣamaṃ vāpi nadyo vā sthāvarāṇi vā 6 kṣubdhatoyā mahāghoṣāḥ śvasamānā ivāśugāḥ sindhavaḥ śobhayāṃ cakruḥ kānanāni tapātyaye 7 nadatāṃ kānanānteṣu śrūyante vividhāḥ svanāḥ vṛṣṭibhis tāḍyamānānāṃ varāhamṛgapakṣiṇām 8 stokakāḥ śikhinaś caiva puṃskokilagaṇaiḥ saha mattāḥ paripatanti sma dardurāś caiva darpitāḥ 9 tathā bahuvidhākārā prāvṛṇ meghānunāditā abhyatītā śivā teṣāṃ caratāṃ marudhanvasu 10 krauñcahaṃsagaṇākīrṇā śarat praṇihitābhavat rūḍhakakṣavanaprasthā prasannajalanimnagā 11 vimalākāśanakṣatrā śarat teṣāṃ śivābhavat mṛgadvijasamākīrṇā pāṇḍavānāṃ mahātmanām 12 paśyantaḥ śāntarajasaḥ kṣapā jaladaśītalāḥ grahanakṣatrasaṃghaiś ca somena ca virājitāḥ 13 kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca śītavāridharāḥ śivāḥ nadīḥ puṣkariṇīś caiva dadṛśuḥ samalaṃkṛtāḥ 14 ākāśanīkāśataṭāṃ nīpanīvārasaṃkulām babhūva caratāṃ harṣaḥ puṇyatīrthāṃ sarasvatīm 15 te vai mumudire vīrāḥ prasannasalilāṃ śivām paśyanto dṛḍhadhanvānaḥ paripūrṇāṃ sarasvatīm 16 teṣāṃ puṇyatamā rātriḥ parvasaṃdhau sma śāradī tatraiva vasatām āsīt kārttikī janamejaya 17 puṇyakṛdbhir mahāsattvais tāpasaiḥ saha pāṇḍavāḥ tat sarvaṃ bharataśreṣṭhāḥ samūhur yogam uttamam 18 tamisrābhyudaye tasmin dhaumyena saha pāṇḍavāḥ sūtaiḥ paurogavaiś caiva kāmyakaṃ prayayur vanam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 180.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 kāmyakaṃ prāpya kaunteyā yudhiṣṭhirapurogamāḥ kṛtātithyā munigaṇair niṣeduḥ saha kṛṣṇayā 2 tatas tān pariviśvastān vasataḥ pāṇḍunandanān brāhmaṇā bahavas tatra samantāt paryavārayan 3 athābravīd dvijaḥ kaś cid arjunasya priyaḥ sakhā eṣyatīha mahābāhur vaśī śaurir udāradhīḥ 4 viditā hi harer yūyam ihāyātāḥ kurūdvahāḥ sadā hi darśanākāṅkṣī śreyo 'nveṣī ca vo hariḥ 5 bahuvatsarajīvī ca mārkaṇḍeyo mahātapāḥ svādhyāyatapasā yuktaḥ kṣipraṃ yuṣmān sameṣyati 6 tathaiva tasya bruvataḥ pratyadṛṣyata keśavaḥ sainyasugrīvayuktena rathena rathināṃ varaḥ 7 maghavān iva paulomyā sahitaḥ satyabhāmayā upāyād devakīputro didṛkṣuḥ kurusattamān 8 avatīrya rathāt kṛṣṇo dharmarājaṃ yathāvidhi vavande mudito dhīmān bhīmaṃ ca balināṃ varam 9 pūjayām āsa dhaumyaṃ ca yamābhyām abhivāditaḥ pariṣvajya guḍākeśaṃ draupadīṃ paryasāntvayat 10 sa dṛṣṭvā phalgunaṃ vīraṃ cirasya priyam āgatam paryaṣvajata dāśārhaḥ punaḥ punar ariṃdamam 11 tathaiva satyabhāmāpi draupadīṃ pariṣasvaje pāṇḍavānāṃ priyāṃ bhāryāṃ kṛṣṇasya mahiṣī priyā 12 tatas te pāṇḍavāḥ sarve sabhāryāḥ sapurohitāḥ ānarcuḥ puṇḍarīkākṣaṃ parivavruś ca sarvaśaḥ 13 kṛṣṇas tu pārthena sametya vidvān; dhanaṃjayenāsuratarjanena babhau yathā bhūtapatir mahātmā; sametya sākṣād bhagavān guhena 14 tataḥ samastāni kirīṭamālī; vaneṣu vṛttāni gadāgrajāya uktvā yathāvat punar anvapṛcchat; kathaṃ subhadrā ca tathābhimanyuḥ 15 sa pūjayitvā madhuhā yathāvat; pārthāṃś ca kṛṣṇāṃ ca purohitaṃ ca uvāca rājānam abhipraśaṃsan; yudhiṣṭhiraṃ tatra sahopaviśya 16 dharmaḥ paraḥ pāṇḍava rājyalābhāt; tasyārtham āhus tapa eva rājan satyārjavābhyāṃ caratā svadharmaṃ; jitas tavāyaṃ ca paraś ca lokaḥ 17 adhītam agre caratā vratāni; samyag dhanurvedam avāpya kṛtsnam kṣātreṇa dharmeṇa vasūni labdhvā; sarve hy avāptāḥ kratavaḥ purāṇāḥ 18 na grāmyadharmeṣu ratis tavāsti; kāmān na kiṃ cit kuruṣe narendra na cārthalobhāt prajahāsi dharmaṃ; tasmāt svabhāvād asi dharmarājaḥ 19 dānaṃ ca satyaṃ ca tapaś ca rājañ; śraddhā ca śāntiś ca dhṛtiḥ kṣamā ca avāpya rāṣṭrāṇi vasūni bhogān; eṣā parā pārtha sadā ratis te 20 yadā janaughaḥ kurujāṅgalānāṃ; kṛṣṇāṃ sabhāyām avaśām apaśyat apetadharmavyavahāravṛttaṃ; saheta tat pāṇḍava kas tvad anyaḥ 21 asaṃśayaṃ sarvasamṛddhakāmaḥ; kṣipraṃ prajāḥ pālayitāsi samyak ime vayaṃ nigrahaṇe kurūṇāṃ; yadi pratijñā bhavataḥ samāptā 22 dhaumyaṃ ca kṛṣṇāṃ ca yudhiṣṭhiraṃ ca; yamau ca bhīmaṃ ca daśārhasiṃhaḥ uvāca diṣṭyā bhavatāṃ śivena; prāptaḥ kirīṭī muditaḥ kṛtāstraḥ 23 provāca kṛṣṇām api yājñasenīṃ; daśārhabhartā sahitaḥ suhṛdbhiḥ kṛṣṇe dhanurvedaratipradhānāḥ; satyavratās te śiśavaḥ suśīlāḥ sadbhiḥ sadaivācaritaṃ samādhiṃ; caranti putrās tava yājñaseni 24 rājyena rāṣṭraiś ca nimantryamāṇāḥ; pitrā ca kṛṣṇe tava sodaraiś ca na yajñasenasya na mātulānāṃ; gṛheṣu bālā ratim āpnuvanti 25 ānartam evābhimukhāḥ śivena; gatvā dhanurvedaratipradhānāḥ tavātmajā vṛṣṇipuraṃ praviśya; na daivatebhyaḥ spṛhayanti kṛṣṇe 26 yathā tvam evārhasi teṣu vṛttiṃ; prayoktum āryā ca yathaiva kuntī teṣv apramādena sadā karoti; tathā ca bhūyaś ca tathā subhadrā 27 yathāniruddhasya yathābhimanyor; yathā sunīthasya yathaiva bhānoḥ tathā vinetā ca gatiś ca kṛṣṇe; tavātmajānām api raukmiṇeyaḥ 28 gadāsicarmagrahaṇeṣu śūrān; astreṣu śikṣāsu rathāśvayāne samyag vinetā vinayaty atandrīs; tāṃś cābhimanyuḥ satataṃ kumāraḥ 29 sa cāpi samyak praṇidhāya śikṣām; astrāṇi caiṣāṃ guruvat pradāya tavātmajānāṃ ca tathābhimanyoḥ; parākramais tuṣyati raukmiṇeyaḥ 30 yadā vihāraṃ prasamīkṣamāṇāḥ; prayānti putrās tava yājñaseni ekaikam eṣām anuyānti tatra; rathāś ca yānāni ca dantinaś ca 31 athābravīd dharmarājaṃ tu kṛṣṇo; daśārhayodhāḥ kukurāndhakāś ca ete nideśaṃ tava pālayanti; tiṣṭhanti yatrecchasi tatra rājan 32 āvartatāṃ kārmukavegavātā; halāyudhapragrahaṇā madhūnām senā tavārtheṣu narendra yattā; sasādipattyaśvarathā sanāgā 33 prasthāpyatāṃ pāṇḍava dhārtarāṣṭraḥ; suyodhanaḥ pāpakṛtāṃ variṣṭhaḥ sa sānubandhaḥ sasuhṛdgaṇaś ca; saubhasya saubhādhipateś ca mārgam 34 kāmaṃ tathā tiṣṭha narendra tasmin; yathā kṛtas te samayaḥ sabhāyām dāśārhayodhais tu sasādiyodhaṃ; pratīkṣatāṃ nāgapuraṃ bhavantam 35 vyapetamanyur vyapanītapāpmā; vihṛtya yatrecchasi tatra kāmam tataḥ samṛddhaṃ prathamaṃ viśokaḥ; prapatsyase nāgapuraṃ sarāṣṭram 36 tatas tad ājñāya mataṃ mahātmā; yathāvad uktaṃ puruṣottamena praśasya viprekṣya ca dharmarājaḥ; kṛtāñjaliḥ keśavam ity uvāca 37 asaṃśayaṃ keśava pāṇḍavānāṃ; bhavān gatis tvaccharaṇā hi pārthāḥ kālodaye tac ca tataś ca bhūyaḥ; kartā bhavān karma na saṃśayo 'sti 38 yathāpratijñaṃ vihṛtaś ca kālaḥ; sarvāḥ samā dvādaśa nirjaneṣu ajñātacaryāṃ vidhivat samāpya; bhavadgatāḥ keśava pāṇḍaveyāḥ 39 vaiśaṃpāyana uvāca 39 tathā vadati vārṣṇeye dharmarāje ca bhārata atha paścāt tapovṛddho bahuvarṣasahasradhṛk pratyadṛṣyata dharmātmā mārkaṇḍeyo mahātapāḥ 40 tam āgatam ṛṣiṃ vṛddhaṃ bahuvarṣasahasriṇam ānarcur brāhmaṇāḥ sarve kṛṣṇaś ca saha pāṇḍavaiḥ 41 tam arcitaṃ suviṣvastam āsīnam ṛṣisattamam brāhmaṇānāṃ matenāha pāṇḍavānāṃ ca keśavaḥ 42 śuśrūṣavaḥ pāṇḍavās te brāhmaṇāś ca samāgatāḥ draupadī satyabhāmā ca tathāhaṃ paramaṃ vacaḥ 43 purāvṛttāḥ kathāḥ puṇyāḥ sadācārāḥ sanātanāḥ rājñāṃ strīṇām ṛṣīṇāṃ ca mārkaṇḍeya vicakṣva naḥ 44 teṣu tatropaviṣṭeṣu devarṣir api nāradaḥ ājagāma viśuddhātmā pāṇḍavān avalokakaḥ 45 tam apy atha mahātmānaṃ sarve tu puruṣarṣabhāḥ pādyārghyābhyāṃ yathānyāyam upatasthur manīṣiṇam 46 nāradas tv atha devarṣir jñātvā tāṃs tu kṛtakṣaṇān mārkaṇḍeyasya vadatas tāṃ kathām anvamodata 47 uvāca cainaṃ kālajñaḥ smayann iva sa nāradaḥ brahmarṣe kathyatāṃ yat te pāṇḍaveṣu vivakṣitam 48 evam uktaḥ pratyuvāca mārkaṇḍeyo mahātapāḥ kṣaṇaṃ kurudhvaṃ vipulam ākhyātavyaṃ bhaviṣyati 49 evam uktāḥ kṣaṇaṃ cakruḥ pāṇḍavāḥ saha tair dvijaiḥ madhyaṃdine yathādityaṃ prekṣantas taṃ mahāmunim