Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 151. - 160.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 151.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 sa gatvā nalinīṃ ramyāṃ rākṣasair abhirakṣitām kailāsaśikhare ramye dadarśa śubhakānane 2 kuberabhavanābhyāśe jātāṃ parvatanirjhare suramyāṃ vipulacchāyāṃ nānādrumalatāvṛtām 3 haritāmbujasaṃchannāṃ divyāṃ kanakapuṣkarām pavitrabhūtāṃ lokasya śubhām adbhutadarśanām 4 tatrāmṛtarasaṃ śītaṃ laghu kuntīsutaḥ śubham dadarśa vimalaṃ toyaṃ śivaṃ bahu ca pāṇḍavaḥ 5 tāṃ tu puṣkariṇīṃ ramyāṃ padmasaugandhikāyutām jātarūpamayaiḥ padmaiś channāṃ paramagandhibhiḥ 6 vaiḍūryavaranālaiś ca bahucitrair manoharaiḥ haṃsakāraṇḍavoddhūtaiḥ sṛjadbhir amalaṃ rajaḥ 7 ākrīḍaṃ yakṣarājasya kuberasya mahātmanaḥ gandharvair apsarobhiś ca devaiś ca paramārcitām 8 sevitām ṛṣibhir divyāṃ yakṣaiḥ kiṃpuruṣais tathā rākṣasaiḥ kiṃnaraiś caiva guptāṃ vaiśravaṇena ca 9 tāṃ ca dṛṣṭvaiva kaunteyo bhīmaseno mahābalaḥ babhūva paramaprīto divyaṃ saṃprekṣya tat saraḥ 10 tac ca krodhavaśā nāma rākṣasā rājaśāsanāt rakṣanti śatasāhasrāś citrāyudhaparicchadāḥ 11 te tu dṛṣṭvaiva kaunteyam ajinaiḥ parivāritam rukmāṅgadadharaṃ vīraṃ bhīmaṃ bhīmaparākramam 12 sāyudhaṃ baddhanistriṃśam aśaṅkitam ariṃdamam puṣkarepsum upāyāntam anyonyam abhicukruśuḥ 13 ayaṃ puruṣaśārdūlaḥ sāyudho 'jinasaṃvṛtaḥ yac cikīrṣur iha prāptas tat saṃpraṣṭum ihārhatha 14 tataḥ sarve mahābāhuṃ samāsādya vṛkodaram tejoyuktam apṛcchanta kas tvam ākhyātum arhasi 15 muniveṣadharaś cāsi cīravāsāś ca lakṣyase yadartham asi saṃprāptas tad ācakṣva mahādyute
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 152.
	1 bhīma uvāca 1 pāṇḍavo bhīmaseno 'haṃ dharmaputrād anantaraḥ viśālāṃ badarīṃ prāpto bhrātṛbhiḥ saha rākṣasāḥ 2 apaśyat tatra pañcālī saugandhikam anuttamam aniloḍham ito nūnaṃ sā bahūni parīpsati 3 tasyā mām anavadyāṅgyā dharmapatnyāḥ priye sthitam puṣpāhāram iha prāptaṃ nibodhata niśācarāḥ 4 rākṣasā ūcuḥ 4 ākrīḍo 'yaṃ kuberasya dayitaḥ puruṣarṣabha neha śakyaṃ manuṣyeṇa vihartuṃ martyadharmiṇā 5 devarṣayas tathā yakṣā devāś cātra vṛkodara āmantrya yakṣapravaraṃ pibanti viharanti ca gandharvāpsarasaś caiva viharanty atra pāṇḍava 6 anyāyeneha yaḥ kaś cid avamanya dhaneśvaram vihartum icched durvṛttaḥ sa vinaśyed asaṃśayam 7 tam anādṛtya padmāni jihīrṣasi balād itaḥ dharmarājasya cātmānaṃ bravīṣi bhrātaraṃ katham 8 bhīma uvāca 8 rākṣasās taṃ na paśyāmi dhaneśvaram ihāntike dṛṣṭvāpi ca mahārājaṃ nāhaṃ yācitum utsahe 9 na hi yācanti rājāna eṣa dharmaḥ sanātanaḥ na cāhaṃ hātum icchāmi kṣātradharmaṃ kathaṃ cana 10 iyaṃ ca nalinī ramyā jātā parvatanirjhare neyaṃ bhavanam āsādya kuberasya mahātmanaḥ 11 tulyā hi sarvabhūtānām iyaṃ vaiśravaṇasya ca evaṃgateṣu dravyeṣu kaḥ kaṃ yācitum arhati 12 vaiśaṃpāyana uvāca 12 ity uktvā rākṣasān sarvān bhīmaseno vyagāhata tataḥ sa rākṣasair vācā pratiṣiddhaḥ pratāpavān mā maivam iti sakrodhair bhartsayadbhiḥ samantataḥ 13 kadarthīkṛtya tu sa tān rākṣasān bhīmavikramaḥ vyagāhata mahātejās te taṃ sarve nyavārayan 14 gṛhṇīta badhnīta nikṛntatemaṃ; pacāma khādāma ca bhīmasenam kruddhā bruvanto 'nuyayur drutaṃ te; śastrāṇi codyamya vivṛttanetrāḥ 15 tataḥ sa gurvīṃ yamadaṇḍakalpāṃ; mahāgadāṃ kāñcanapaṭṭanaddhām pragṛhya tān abhyapatat tarasvī; tato 'bravīt tiṣṭhata tiṣṭhateti 16 te taṃ tadā tomarapaṭṭiśādyair; vyāvidhya śastraiḥ sahasābhipetuḥ jighāṃsavaḥ krodhavaśāḥ subhīmā; bhīmaṃ samantāt parivavrur ugrāḥ 17 vātena kuntyāṃ balavān sa jātaḥ; śūras tarasvī dviṣatāṃ nihantā satye ca dharme ca rataḥ sadaiva; parākrame śatrubhir apradhṛṣyaḥ 18 teṣāṃ sa mārgān vividhān mahātmā; nihatya śastrāṇi ca śātravāṇām yathāpravīrān nijaghāna vīraḥ; paraḥśatān puṣkariṇīsamīpe 19 te tasya vīryaṃ ca balaṃ ca dṛṣṭvā; vidyābalaṃ bāhubalaṃ tathaiva aśaknuvantaḥ sahitāḥ samantād; dhatapravīrāḥ sahasā nivṛttāḥ 20 vidīryamāṇās tata eva tūrṇam; ākāśam āsthāya vimūḍhasaṃjñāḥ kailāsaśṛṅgāṇy abhidudruvus te; bhīmārditāḥ krodhavaśāḥ prabhagnāḥ 21 sa śakravad dānavadaityasaṃghān; vikramya jitvā ca raṇe 'risaṃghān vigāhya tāṃ puṣkariṇīṃ jitāriḥ; kāmāya jagrāha tato 'mbujāni 22 tataḥ sa pītvāmṛtakalpam ambho; bhūyo babhūvottamavīryatejāḥ utpāṭya jagrāha tato 'mbujāni; saugandhikāny uttamagandhavanti 23 tatas tu te krodhavaśāḥ sametya; dhaneśvaraṃ bhīmabalapraṇunnāḥ bhīmasya vīryaṃ ca balaṃ ca saṃkhye; yathāvad ācakhyur atīva dīnāḥ 24 teṣāṃ vacas tat tu niśamya devaḥ; prahasya rakṣāṃśi tato 'bhyuvāca gṛhṇātu bhīmo jalajāni kāmaṃ; kṛṣṇānimittaṃ viditaṃ mamaitat 25 tato 'bhyanujñāya dhaneśvaraṃ te; jagmuḥ kurūṇāṃ pravaraṃ viroṣāḥ bhīmaṃ ca tasyāṃ dadṛśur nalinyāṃ; yathopajoṣaṃ viharantam ekam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 153.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tatas tāni mahārhāṇi divyāni bharatarṣabha bahūni bahurūpāṇi virajāṃsi samādade 2 tato vāyur mahāñ śīghro nīcaiḥ śarkarakarṣaṇaḥ prādurāsīt kharasparśaḥ saṃgrāmam abhicodayan 3 papāta mahatī colkā sanirghātā mahāprabhā niṣprabhaś cābhavat sūryaś channaraśmis tamovṛtaḥ 4 nirghātaś cābhavad bhīmo bhīme vikramam āsthite cacāla pṛthivī cāpi pāṃsuvarṣaṃ papāta ca 5 salohitā diśaś cāsan kharavāco mṛgadvijāḥ tamovṛtam abhūt sarvaṃ na prajñāyata kiṃ cana 6 tad adbhutam abhiprekṣya dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ uvāca vadatāṃ śreṣṭhaḥ ko 'smān abhibhaviṣyati 7 sajjībhavata bhadraṃ vaḥ pāṇḍavā yuddhadurmadāḥ yathārūpāṇi paśyāmi svabhyagro naḥ parākramaḥ 8 evam uktvā tato rājā vīkṣāṃ cakre samantataḥ apaśyamāno bhīmaṃ ca dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ 9 tatra kṛṣṇāṃ yamau caiva samīpasthān ariṃdamaḥ papraccha bhrātaraṃ bhīmaṃ bhīmakarmāṇam āhave 10 kaccin na bhīmaḥ pāñcāli kiṃ cit kṛtyaṃ cikīrṣati kṛtavān api vā vīraḥ sāhasaṃ sāhasapriyaḥ 11 ime hy akasmād utpātā mahāsamaradarśinaḥ darśayanto bhayaṃ tīvraṃ prādurbhūtāḥ samantataḥ 12 taṃ tathā vādinaṃ kṛṣṇā pratyuvāca manasvinī priyā priyaṃ cikīrṣantī mahiṣī cāruhāsinī 13 yat tat saugandhikaṃ rājann āhṛtaṃ mātariśvanā tan mayā bhīmasenasya prītayādyopapāditam 14 api cokto mayā vīro yadi paśyed bahūny api tāni sarvāṇy upādāya śīghram āgamyatām iti 15 sa tu nūnaṃ mahābāhuḥ priyārthaṃ mama pāṇḍavaḥ prāgudīcīṃ diśaṃ rājaṃs tāny āhartum ito gataḥ 16 uktas tv evaṃ tayā rājā yamāv idam athābravīt gacchāma sahitās tūrṇaṃ yena yāto vṛkodaraḥ 17 vahantu rākṣasā viprān yathāśrāntān yathākṛśān tvam apy amarasaṃkāśa vaha kṛṣṇāṃ ghaṭotkaca 18 vyaktaṃ dūram ito bhīmaḥ praviṣṭa iti me matiḥ ciraṃ ca tasya kālo 'yaṃ sa ca vāyusamo jave 19 tarasvī vainateyasya sadṛśo bhuvi laṅghane utpated api cākāśaṃ nipatec ca yathecchakam 20 tam anviyāma bhavatāṃ prabhāvād rajanīcarāḥ purā sa nāparādhnoti siddhānāṃ brahmavādinām 21 tathety uktvā tu te sarve haiḍimbapramukhās tadā uddeśajñāḥ kuberasya nalinyā bharatarṣabha 22 ādāya pāṇḍavāṃś caiva tāṃś ca viprān anekaśaḥ lomaśenaiva sahitāḥ prayayuḥ prītamānasāḥ 23 te gatvā sahitāḥ sarve dadṛśus tatra kānane praphullapaṅkajavatīṃ nalinīṃ sumanoharām 24 taṃ ca bhīmaṃ mahātmānaṃ tasyās tīre vyavasthitam dadṛśur nihatāṃś caiva yakṣān suvipulekṣaṇān 25 udyamya ca gadāṃ dorbhyāṃ nadītīre vyavasthitam prajāsaṃkṣepasamaye daṇḍahastam ivāntakam 26 taṃ dṛṣṭvā dharmarājas tu pariṣvajya punaḥ punaḥ uvāca ślakṣṇayā vācā kaunteya kim idaṃ kṛtam 27 sāhasaṃ bata bhadraṃ te devānām api cāpriyam punar evaṃ na kartavyaṃ mama ced icchasi priyam 28 anuśāsya ca kaunteyaṃ padmāni pratigṛhya ca tasyām eva nalinyāṃ te vijahrur amaropamāḥ 29 etasminn eva kāle tu pragṛhītaśilāyudhāḥ prādurāsan mahākāyās tasyodyānasya rakṣiṇaḥ 30 te dṛṣṭvā dharmarājānaṃ devarṣiṃ cāpi lomaśam nakulaṃ sahadevaṃ ca tathānyān brāhmaṇarṣabhān vinayenānatāḥ sarve praṇipetuś ca bhārata 31 sāntvitā dharmarājena praseduḥ kṣaṇadācarāḥ viditāś ca kuberasya tatas te narapuṃgavāḥ ūṣur nāticiraṃ kālaṃ ramamāṇāḥ kurūdvahāḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 154.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tatas tān pariviśvastān vasatas tatra pāṇḍavān gateṣu teṣu rakṣaḥsu bhīmasenātmaje 'pi ca 2 rahitān bhīmasenena kadā cit tān yadṛcchayā jahāra dharmarājānaṃ yamau kṛṣṇāṃ ca rākṣasaḥ 3 brāhmaṇo mantrakuśalaḥ sarvāstreṣv astravittamaḥ iti bruvan pāṇḍaveyān paryupāste sma nityadā 4 parīkṣamāṇaḥ pārthānāṃ kalāpāni dhanūṃṣi ca antaraṃ samabhiprepsur nāmnā khyāto jaṭāsuraḥ 5 sa bhīmasene niṣkrānte mṛgayārtham ariṃdame anyad rūpaṃ samāsthāya vikṛtaṃ bhairavaṃ mahat 6 gṛhītvā sarvaśastrāṇi draupadīṃ parigṛhya ca prātiṣṭhata sa duṣṭātmā trīn gṛhītvā ca pāṇḍavān 7 sahadevas tu yatnena tato 'pakramya pāṇḍavaḥ ākrandad bhīmasenaṃ vai yena yāto mahābalaḥ 8 tam abravīd dharmarājo hriyamāṇo yudhiṣṭhiraḥ dharmas te hīyate mūḍha na cainaṃ samavekṣase 9 ye 'nye ke cin manuṣyeṣu tiryagyonigatā api gandharvayakṣarakṣāṃsi vayāṃsi paśavas tathā manuṣyān upajīvanti tatas tvam upajīvasi 10 samṛddhyā hy asya lokasya loko yuṣmākam ṛdhyate imaṃ ca lokaṃ śocantam anuśocanti devatāḥ pūjyamānāś ca vardhante havyakavyair yathāvidhi 11 vayaṃ rāṣṭrasya goptāro rakṣitāraś ca rākṣasa rāṣṭrasyārakṣyamāṇasya kuto bhūtiḥ kutaḥ sukham 12 na ca rājāvamantavyo rakṣasā jātv anāgasi aṇur apy apacāraś ca nāsty asmākaṃ narāśana 13 drogdhavyaṃ na ca mitreṣu na viśvasteṣu karhi cit yeṣāṃ cānnāni bhuñjīta yatra ca syāt pratiśrayaḥ 14 sa tvaṃ pratiśraye 'smākaṃ pūjyamānaḥ sukhoṣitaḥ bhuktvā cānnāni duṣprajña katham asmāñ jihīrṣasi 15 evam eva vṛthācāro vṛthāvṛddho vṛthāmatiḥ vṛthāmaraṇam arhas tvaṃ vṛthādya na bhaviṣyasi 16 atha ced duṣṭabuddhis tvaṃ sarvair dharmair vivarjitaḥ pradāya śastrāṇy asmākaṃ yuddhena draupadīṃ hara 17 atha cet tvam avijñāya idaṃ karma kariṣyasi adharmaṃ cāpy akīrtiṃ ca loke prāpsyasi kevalam 18 etām adya parāmṛśya striyaṃ rākṣasa mānuṣīm viṣam etat samāloḍya kumbhena prāśitaṃ tvayā 19 tato yudhiṣṭhiras tasya bhārikaḥ samapadyata sa tu bhārābhibhūtātmā na tathā śīghrago 'bhavat 20 athābravīd draupadīṃ ca nakulaṃ ca yudhiṣṭhiraḥ mā bhaiṣṭa rākṣasān mūḍhād gatir asya mayā hṛtā 21 nātidūre mahābāhur bhavitā pavanātmajaḥ asmin muhūrte saṃprāpte na bhaviṣyati rākṣasaḥ 22 sahadevas tu taṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ mūḍhacetasam uvāca vacanaṃ rājan kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram 23 rājan kiṃ nāma tat kṛtyaṃ kṣatriyasyāsty ato 'dhikam yad yuddhe 'bhimukhaḥ prāṇāṃs tyajec chatrūñ jayeta vā 24 eṣa cāsmān vayaṃ cainaṃ yudhyamānāḥ paraṃtapa sūdayema mahābāho deśakālo hy ayaṃ nṛpa 25 kṣatradharmasya saṃprāptaḥ kālaḥ satyaparākrama jayantaḥ pātyamānā vā prāptum arhāma sadgatim 26 rākṣase jīvamāne 'dya ravir astam iyād yadi nāhaṃ brūyāṃ punar jātu kṣatriyo 'smīti bhārata 27 bho bho rākṣasa tiṣṭhasva sahadevo 'smi pāṇḍavaḥ hatvā vā māṃ nayasvainān hato vādyeha svapsyasi 28 tathaiva tasmin bruvati bhīmaseno yadṛcchayā prādṛśyata mahābāhuḥ savajra iva vāsavaḥ 29 so 'paśyad bhrātarau tatra draupadīṃ ca yaśasvinīm kṣitisthaṃ sahadevaṃ ca kṣipantaṃ rākṣasaṃ tadā 30 mārgāc ca rākṣasaṃ mūḍhaṃ kālopahatacetasam bhramantaṃ tatra tatraiva daivena vinivāritam 31 bhrātṝṃs tān hriyato dṛṣṭvā draupadīṃ ca mahābalaḥ krodham āhārayad bhīmo rākṣasaṃ cedam abravīt 32 vijñāto 'si mayā pūrvaṃ ceṣṭañ śastraparīkṣaṇe āsthā tu tvayi me nāsti yato 'si na hatas tadā brahmarūpapraticchanno na no vadasi cāpriyam 33 priyeṣu caramāṇaṃ tvāṃ na caivāpriyakāriṇam atithiṃ brahmarūpaṃ ca kathaṃ hanyām anāgasam rākṣasaṃ manyamāno 'pi yo hanyān narakaṃ vrajet 34 apakvasya ca kālena vadhas tava na vidyate nūnam adyāsi saṃpakvo yathā te matir īdṛśī dattā kṛṣṇāpaharaṇe kālenādbhutakarmaṇā 35 baḍiśo 'yaṃ tvayā grastaḥ kālasūtreṇa lambitaḥ matsyo 'mbhasīva syūtāsyaḥ kathaṃ me 'dya gamiṣyasi 36 yaṃ cāsi prasthito deśaṃ manaḥ pūrvaṃ gataṃ ca te na taṃ gantāsi gantāsi mārgaṃ bakahiḍimbayoḥ 37 evam uktas tu bhīmena rākṣasaḥ kālacoditaḥ bhīta utsṛjya tān sarvān yuddhāya samupasthitaḥ 38 abravīc ca punar bhīmaṃ roṣāt prasphuritādharaḥ na me mūḍhā diśaḥ pāpa tvadarthaṃ me vilambanam 39 śrutā me rākṣasā ye ye tvayā vinihatā raṇe teṣām adya kariṣyāmi tavāsreṇodakakriyām 40 evam uktas tato bhīmaḥ sṛkkiṇī parisaṃlihan smayamāna iva krodhāt sākṣāt kālāntakopamaḥ bāhusaṃrambham evecchann abhidudrāva rākṣasam 41 rākṣaso 'pi tadā bhīmaṃ yuddhārthinam avasthitam abhidudrāva saṃrabdho balo vajradharaṃ yathā 42 vartamāne tadā tābhyāṃ bāhuyuddhe sudāruṇe mādrīputrāv abhikruddhāv ubhāv apy abhyadhāvatām 43 nyavārayat tau prahasan kuntīputro vṛkodaraḥ śakto 'haṃ rākṣasasyeti prekṣadhvam iti cābravīt 44 ātmanā bhrātṛbhiś cāhaṃ dharmeṇa sukṛtena ca iṣṭena ca śape rājan sūdayiṣyāmi rākṣasam 45 ity evam uktvā tau vīrau spardhamānau parasparam bāhubhiḥ samasajjetām ubhau rakṣovṛkodarau 46 tayor āsīt saṃprahāraḥ kruddhayor bhīmarakṣasoḥ amṛṣyamāṇayoḥ saṃkhye devadānavayor iva 47 ārujyārujya tau vṛkṣān anyonyam abhijaghnatuḥ jīmūtāv iva gharmānte vinadantau mahābalau 48 babhañjatur mahāvṛkṣān ūrubhir balināṃ varau anyonyenābhisaṃrabdhau parasparajayaiṣiṇau 49 tad vṛkṣayuddham abhavan mahīruhavināśanam vālisugrīvayor bhrātroḥ pureva kapisiṃhayoḥ 50 āvidhyāvidhya tau vṛkṣān muhūrtam itaretaram tāḍayām āsatur ubhau vinadantau muhur muhuḥ 51 tasmin deśe yadā vṛkṣāḥ sarva eva nipātitāḥ puñjīkṛtāś ca śataśaḥ parasparavadhepsayā 52 tadā śilāḥ samādāya muhūrtam iva bhārata mahābhrair iva śailendrau yuyudhāte mahābalau 53 ugrābhir ugrarūpābhir bṛhatībhiḥ parasparam vajrair iva mahāvegair ājaghnatur amarṣaṇau 54 abhihatya ca bhūyas tāv anyonyaṃ baladarpitau bhujābhyāṃ parigṛhyātha cakarṣāte gajāv iva 55 muṣṭibhiś ca mahāghorair anyonyam abhipetatuḥ tayoś caṭacaṭāśabdo babhūva sumahātmanoḥ 56 tataḥ saṃhṛtya muṣṭiṃ tu pañcaśīrṣam ivoragam vegenābhyahanad bhīmo rākṣasasya śirodharām 57 tataḥ śrāntaṃ tu tad rakṣo bhīmasenabhujāhatam supariśrāntam ālakṣya bhīmaseno 'bhyavartata 58 tata enaṃ mahābāhur bāhubhyām amaropamaḥ samutkṣipya balād bhīmo niṣpipeṣa mahītale 59 tasya gātrāṇi sarvāṇi cūrṇayām āsa pāṇḍavaḥ aratninā cābhihatya śiraḥ kāyād apāharat 60 saṃdaṣṭoṣṭhaṃ vivṛttākṣaṃ phalaṃ vṛntād iva cyutam jaṭāsurasya tu śiro bhīmasenabalād dhṛtam papāta rudhirādigdhaṃ saṃdaṣṭadaśanacchadam 61 taṃ nihatya maheṣvāso yudhiṣṭhiram upāgamat stūyamāno dvijāgryais tair marudbhir iva vāsavaḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 155.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 nihate rākṣase tasmin punar nārāyaṇāśramam abhyetya rājā kaunteyo nivāsam akarot prabhuḥ 2 sa samānīya tān sarvān bhrātṝn ity abravīd vacaḥ draupadyā sahitān kāle saṃsmaran bhrātaraṃ jayam 3 samāś catasro 'bhigatāḥ śivena caratāṃ vane kṛtoddeśaś ca bībhatsuḥ pañcamīm abhitaḥ samām 4 prāpya parvatarājānaṃ śvetaṃ śikhariṇāṃ varam tatrāpi ca kṛtoddeśaḥ samāgamadidṛkṣubhiḥ 5 kṛtaś ca samayas tena pārthenāmitatejasā pañca varṣāṇi vatsyāmi vidyārthīti purā mayi 6 tatra gāṇḍīvadhanvānam avāptāstram ariṃdamam devalokād imaṃ lokaṃ drakṣyāmaḥ punarāgatam 7 ity uktvā brāhmaṇān sarvān āmantrayata pāṇḍavaḥ kāraṇaṃ caiva tat teṣām ācacakṣe tapasvinām 8 tam ugratapasaḥ prītāḥ kṛtvā pārthaṃ pradakṣiṇam brāhmaṇās te 'nvamodanta śivena kuśalena ca 9 sukhodarkam imaṃ kleśam acirād bharatarṣabha kṣatradharmeṇa dharmajña tīrtvā gāṃ pālayiṣyasi 10 tat tu rājā vacas teṣāṃ pratigṛhya tapasvinām pratasthe saha viprais tair bhrātṛbhiś ca paraṃtapaḥ 11 draupadyā sahitaḥ śrīmān haiḍimbeyādibhis tathā rākṣasair anuyātaś ca lomaśenābhirakṣitaḥ 12 kva cij jagāma padbhyāṃ tu rākṣasair uhyate kva cit tatra tatra mahātejā bhrātṛbhiḥ saha suvrataḥ 13 tato yudhiṣṭhiro rājā bahūn kleśān vicintayan siṃhavyāghragajākīrṇām udīcīṃ prayayau diśam 14 avekṣamāṇaḥ kailāsaṃ mainākaṃ caiva parvatam gandhamādanapādāṃś ca meruṃ cāpi śiloccayam 15 upary upari śailasya bahvīś ca saritaḥ śivāḥ prasthaṃ himavataḥ puṇyaṃ yayau saptadaśe 'hani 16 dadṛśuḥ pāṇḍavā rājan gandhamādanam antikāt pṛṣṭhe himavataḥ puṇye nānādrumalatāyute 17 salilāvartasaṃjātaiḥ puṣpitaiś ca mahīruhaiḥ samāvṛtaṃ puṇyatamam āśramaṃ vṛṣaparvaṇaḥ 18 tam upakramya rājarṣiṃ dharmātmānam ariṃdamāḥ pāṇḍavā vṛṣaparvāṇam avandanta gataklamāḥ 19 abhyanandat sa rājarṣiḥ putravad bharatarṣabhān pūjitāś cāvasaṃs tatra saptarātram ariṃdamāḥ 20 aṣṭame 'hani saṃprāpte tam ṛṣiṃ lokaviśrutam āmantrya vṛṣaparvāṇaṃ prasthānaṃ samarocayan 21 ekaikaśaś ca tān viprān nivedya vṛṣaparvaṇe nyāsabhūtān yathākālaṃ bandhūn iva susatkṛtān 22 tatas te varavastrāṇi śubhāny ābharaṇāni ca nyadadhuḥ pāṇḍavās tasminn āśrame vṛṣaparvaṇaḥ 23 atītānāgate vidvān kuśalaḥ sarvadharmavit anvaśāsat sa dharmajñaḥ putravad bharatarṣabhān 24 te 'nujñātā mahātmānaḥ prayayur diśam uttarām kṛṣṇayā sahitā vīrā brāhmaṇaiś ca mahātmabhiḥ tān prasthitān anvagacchad vṛṣaparvā mahīpatiḥ 25 upanyasya mahātejā viprebhyaḥ pāṇḍavāṃs tadā anusaṃsādhya kaunteyān āśīrbhir abhinandya ca vṛṣaparvā nivavṛte panthānam upadiśya ca 26 nānāmṛgagaṇair juṣṭaṃ kaunteyaḥ satyavikramaḥ padātir bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ prātiṣṭhata yudhiṣṭhiraḥ 27 nānādrumanirodheṣu vasantaḥ śailasānuṣu parvataṃ viviśuḥ śvetaṃ caturthe 'hani pāṇḍavāḥ 28 mahābhraghanasaṃkāśaṃ salilopahitaṃ śubham maṇikāñcanaramyaṃ ca śailaṃ nānāsamucchrayam 29 te samāsādya panthānaṃ yathoktaṃ vṛṣaparvaṇā anusasrur yathoddeśaṃ paśyanto vividhān nagān 30 upary upari śailasya guhāḥ paramadurgamāḥ sudurgamāṃs te subahūn sukhenaivābhicakramuḥ 31 dhaumyaḥ kṛṣṇā ca pārthāś ca lomaśaś ca mahān ṛṣiḥ agaman sahitās tatra na kaś cid avahīyate 32 te mṛgadvijasaṃghuṣṭaṃ nānādvijasamākulam śākhāmṛgagaṇaiś caiva sevitaṃ sumanoharam 33 puṇyaṃ padmasaropetaṃ sapalvalamahāvanam upatasthur mahāvīryā mālyavantaṃ mahāgirim 34 tataḥ kiṃpuruṣāvāsaṃ siddhacāraṇasevitam dadṛśur hṛṣṭaromāṇaḥ parvataṃ gandhamādanam 35 vidyādharānucaritaṃ kiṃnarībhis tathaiva ca gajasiṃhasamākīrṇam udīrṇaśarabhāyutam 36 upetam anyaiś ca tadā mṛgair mṛduninādibhiḥ te gandhamādanavanaṃ tan nandanavanopamam 37 muditāḥ pāṇḍutanayā manohṛdayanandanam viviśuḥ kramaśo vīrā araṇyaṃ śubhakānanam 38 draupadīsahitā vīrās taiś ca viprair mahātmabhiḥ śṛṇvantaḥ prītijananān valgūn madakalāñ śubhān śrotraramyān sumadhurāñ śabdān khagamukheritān 39 sarvartuphalabhārāḍhyān sarvartukusumojjvalān paśyantaḥ pādapāṃś cāpi phalabhārāvanāmitān 40 āmrān āmrātakān phullān nārikelān satindukān ajātakāṃs tathā jīrān dāḍimān bījapūrakān 41 panasāṃl likucān mocān kharjūrān āmravetasān pārāvatāṃs tathā kṣaudrān nīpāṃś cāpi manoramān 42 bilvān kapitthāñ jambūṃś ca kāśmarīr badarīs tathā plakṣān udumbaravaṭān aśvatthān kṣīriṇas tathā bhallātakān āmalakān harītakabibhītakān 43 iṅgudān karavīrāṃś ca tindukāṃś ca mahāphalān etān anyāṃś ca vividhān gandhamādanasānuṣu 44 phalair amṛtakalpais tān ācitān svādubhis tarūn tathaiva campakāśokān ketakān bakulāṃs tathā 45 puṃnāgān saptaparṇāṃś ca karṇikārān saketakān pāṭalān kuṭajān ramyān mandārendīvarāṃs tathā 46 pārijātān kovidārān devadārutarūṃs tathā śālāṃs tālāṃs tamālāṃś ca priyālān bakulāṃs tathā śālmalīḥ kiṃśukāśokāñ śiṃśapāṃs taralāṃs tathā 47 cakoraiḥ śatapatraiś ca bhṛṅgarājais tathā śukaiḥ kokilaiḥ kalaviṅkaiś ca hārītair jīvajīvakaiḥ 48 priyavrataiś cātakaiś ca tathānyair vividhaiḥ khagaiḥ śrotraramyaṃ sumadhuraṃ kūjadbhiś cāpy adhiṣṭhitān 49 sarāṃsi ca vicitrāṇi prasannasalilāni ca kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā kokanadotpalaiḥ kahlāraiḥ kamalaiś caiva ācitāni samantataḥ 50 kadambaiś cakravākaiś ca kurarair jalakukkuṭaiḥ kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsair bakair madgubhir eva ca etaiś cānyaiś ca kīrṇāni samantāj jalacāribhiḥ 51 hṛṣṭais tathā tāmarasarasāsavamadālasaiḥ padmodaracyutarajaḥkiñjalkāruṇarañjitaiḥ 52 madhurasvarair madhukarair virutān kamalākarān paśyantas te manoramyān gandhamādanasānuṣu 53 tathaiva padmaṣaṇḍaiś ca maṇḍiteṣu samantataḥ śikhaṇḍinībhiḥ sahitāṃl latāmaṇḍapakeṣu ca meghatūryaravoddāmamadanākulitān bhṛśam 54 kṛtvaiva kekāmadhuraṃ saṃgītamadhurasvaram citrān kalāpān vistīrya savilāsān madālasān mayūrān dadṛśuś citrān nṛtyato vanalāsakān 55 kāntābhiḥ sahitān anyān apaśyan ramataḥ sukham vallīlatāsaṃkaṭeṣu kaṭakeṣu sthitāṃs tathā 56 kāṃś cic chakunajātāṃś ca viṭapeṣūtkaṭān api kalāparacitāṭopān vicitramukuṭān iva vivareṣu tarūṇāṃ ca muditān dadṛśuś ca te 57 sindhuvārān athoddāmān manmathasyeva tomarān suvarṇakusumākīrṇān girīṇāṃ śikhareṣu ca 58 karṇikārān viracitān karṇapūrān ivottamān athāpaśyan kurabakān vanarājiṣu puṣpitān kāmavaśyotsukakarān kāmasyeva śarotkarān 59 tathaiva vanarājīnām udārān racitān iva virājamānāṃs te 'paśyaṃs tilakāṃs tilakān iva 60 tathānaṅgaśarākārān sahakārān manoramān apaśyan bhramarārāvān mañjarībhir virājitān 61 hiraṇyasadṛśaiḥ puṣpair dāvāgnisadṛśair api lohitair añjanābhaiś ca vaiḍūryasadṛśair api 62 tathā śālāṃs tamālāṃś ca pāṭalyo bakulāni ca mālā iva samāsaktāḥ śailānāṃ śikhareṣu ca 63 evaṃ krameṇa te vīrā vīkṣamāṇāḥ samantataḥ gajasaṃghasamābādhaṃ siṃhavyāghrasamāyutam 64 śarabhonnādasaṃghuṣṭaṃ nānārāvanināditam sarvartuphalapuṣpāḍhyaṃ gandhamādanasānuṣu 65 pītā bhāsvaravarṇābhā babhūvur vanarājayaḥ nātra kaṇṭakinaḥ ke cin nātra ke cid apuṣpitāḥ snigdhapatraphalā vṛkṣā gandhamādanasānuṣu 66 vimalasphaṭikābhāni pāṇḍuracchadanair dvijaiḥ rājahaṃsair upetāni sārasābhirutāni ca sarāṃsi saritaḥ pārthāḥ paśyantaḥ śailasānuṣu 67 padmotpalavicitrāṇi sukhasparśajalāni ca gandhavanti ca mālyāni rasavanti phalāni ca atīva vṛkṣā rājante puṣpitāḥ śailasānuṣu 68 ete cānye ca bahavas tatra kānanajā drumāḥ latāś ca vividhākārāḥ patrapuṣpaphaloccayāḥ 69 yudhiṣṭhiras tu tān vṛkṣān paśyamāno nagottame bhīmasenam idaṃ vākyam abravīn madhurākṣaram 70 paśya bhīma śubhān deśān devākrīḍān samantataḥ amānuṣagatiṃ prāptāḥ saṃsiddhāḥ sma vṛkodara 71 latābhiś caiva bahvībhiḥ puṣpitāḥ pādapottamāḥ saṃśliṣṭāḥ pārtha śobhante gandhamādanasānuṣu 72 śikhaṇḍinībhiś caratāṃ sahitānāṃ śikhaṇḍinām nardatāṃ śṛṇu nirghoṣaṃ bhīma parvatasānuṣu 73 cakorāḥ śatapatrāś ca mattakokilaśārikāḥ patriṇaḥ puṣpitān etān saṃśliṣyanti mahādrumān 74 raktapītāruṇāḥ pārtha pādapāgragatā dvijāḥ parasparam udīkṣante bahavo jīvajīvakāḥ 75 haritāruṇavarṇānāṃ śādvalānāṃ samantataḥ sārasāḥ pratidṛśyante śailaprasravaṇeṣv api 76 vadanti madhurā vācaḥ sarvabhūtamanonugāḥ bhṛṅgarājopacakrāś ca lohapṛṣṭhāś ca patriṇaḥ 77 caturviṣāṇāḥ padmābhāḥ kuñjarāḥ sakareṇavaḥ ete vaiḍūryavarṇābhaṃ kṣobhayanti mahat saraḥ 78 bahutālasamutsedhāḥ śailaśṛṅgāt paricyutāḥ nānāprasravaṇebhyaś ca vāridhārāḥ patanty amūḥ 79 bhāskarābhaprabhā bhīma śāradābhraghanopamāḥ śobhayanti mahāśailaṃ nānārajatadhātavaḥ 80 kva cid añjanavarṇābhāḥ kva cit kāñcanasaṃnibhāḥ dhātavo haritālasya kva cid dhiṅgulakasya ca 81 manaḥśilāguhāś caiva saṃdhyābhranikaropamāḥ śaśalohitavarṇābhāḥ kva cid gairikadhātavaḥ 82 sitāsitābhrapratimā bālasūryasamaprabhāḥ ete bahuvidhāḥ śailaṃ śobhayanti mahāprabhāḥ 83 gandharvāḥ saha kāntābhir yathoktaṃ vṛṣaparvaṇā dṛśyante śailaśṛṅgeṣu pārtha kiṃpuruṣaiḥ saha 84 gītānāṃ talatālānāṃ yathā sāmnāṃ ca nisvanaḥ śrūyate bahudhā bhīma sarvabhūtamanoharaḥ 85 mahāgaṅgām udīkṣasva puṇyāṃ devanadīṃ śubhām kalahaṃsagaṇair juṣṭām ṛṣikiṃnarasevitām 86 dhātubhiś ca saridbhiś ca kiṃnarair mṛgapakṣibhiḥ gandharvair apsarobhiś ca kānanaiś ca manoramaiḥ 87 vyālaiś ca vividhākāraiḥ śataśīrṣaiḥ samantataḥ upetaṃ paśya kaunteya śailarājam ariṃdama 88 te prītamanasaḥ śūrāḥ prāptā gatim anuttamām nātṛpyan parvatendrasya darśanena paraṃtapāḥ 89 upetam atha mālyaiś ca phalavadbhiś ca pādapaiḥ ārṣṭiṣeṇasya rājarṣer āśramaṃ dadṛśus tadā 90 tatas taṃ tīvratapasaṃ kṛśaṃ dhamanisaṃtatam pāragaṃ sarvadharmāṇām ārṣṭiṣeṇam upāgaman
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 156.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 yudhiṣṭhiras tam āsādya tapasā dagdhakilbiṣam abhyavādayata prītaḥ śirasā nāma kīrtayan 2 tataḥ kṛṣṇā ca bhīmaś ca yamau cāpi yaśasvinau śirobhiḥ prāpya rājarṣiṃ parivāryopatasthire 3 tathaiva dhaumyo dharmajñaḥ pāṇḍavānāṃ purohitaḥ yathānyāyam upākrāntas tam ṛṣiṃ saṃśitavratam 4 anvajānāt sa dharmajño munir divyena cakṣuṣā pāṇḍoḥ putrān kuruśreṣṭhān āsyatām iti cābravīt 5 kurūṇām ṛṣabhaṃ prājñaṃ pūjayitvā mahātapāḥ saha bhrātṛbhir āsīnaṃ paryapṛcchad anāmayam 6 nānṛte kuruṣe bhāvaṃ kaccid dharme ca vartase matāpitroś ca te vṛttiḥ kaccit pārtha na sīdati 7 kaccit te guravaḥ sarve vṛddhā vaidyāś ca pūjitāḥ kaccin na kuruṣe bhāvaṃ pārtha pāpeṣu karmasu 8 sukṛtaṃ pratikartuṃ ca kaccid dhātuṃ ca duṣkṛtam yathānyāyaṃ kuruśreṣṭha jānāsi na ca katthase 9 yathārhaṃ mānitāḥ kaccit tvayā nandanti sādhavaḥ vaneṣv api vasan kaccid dharmam evānuvartase 10 kaccid dhaumyas tvadācārair na pārtha paritapyate dānadharmatapaḥśaucair ārjavena titikṣayā 11 pitṛpaitāmahaṃ vṛttaṃ kaccit pārthānuvartase kaccid rājarṣiyātena pathā gacchasi pāṇḍava 12 sve sve kila kule jāte putre naptari vā punaḥ pitaraḥ pitṛlokasthāḥ śocanti ca hasanti ca 13 kiṃ nv asya duṣkṛte 'smābhiḥ saṃprāptavyaṃ bhaviṣyati kiṃ cāsya sukṛte 'smābhiḥ prāptavyam iti śobhanam 14 pitā mātā tathaivāgnir gurur ātmā ca pañcamaḥ yasyaite pūjitāḥ pārtha tasya lokāv ubhau jitau 15 abbhakṣā vāyubhakṣāś ca plavamānā vihāyasā juṣante parvataśreṣṭham ṛṣayaḥ parvasaṃdhiṣu 16 kāminaḥ saha kāntābhiḥ parasparam anuvratāḥ dṛśyante śailaśṛṅgasthās tathā kiṃpuruṣā nṛpa 17 arajāṃsi ca vāsāṃsi vasānāḥ kauśikāni ca dṛśyante bahavaḥ pārtha gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ 18 vidyādharagaṇāś caiva sragviṇaḥ priyadarśanāḥ mahoragagaṇāś caiva suparṇāś coragādayaḥ 19 asya copari śailasya śrūyate parvasaṃdhiṣu bherīpaṇavaśaṅkhānāṃ mṛdaṅgānāṃ ca nisvanaḥ 20 ihasthair eva tat sarvaṃ śrotavyaṃ bharatarṣabhāḥ na kāryā vaḥ kathaṃ cit syāt tatrābhisaraṇe matiḥ 21 na cāpy ataḥ paraṃ śakyaṃ gantuṃ bharatasattamāḥ vihāro hy atra devānām amānuṣagatis tu sā 22 īṣaccapalakarmāṇaṃ manuṣyam iha bhārata dviṣanti sarvabhūtāni tāḍayanti ca rākṣasāḥ 23 abhyatikramya śikharaṃ śailasyāsya yudhiṣṭhira gatiḥ paramasiddhānāṃ devarṣīṇāṃ prakāśate 24 cāpalād iha gacchantaṃ pārtha yānam ataḥ param ayaḥśūlādibhir ghnanti rākṣasāḥ śatrusūdana 25 apsarobhiḥ parivṛtaḥ samṛddhyā naravāhanaḥ iha vaiśravaṇas tāta parvasaṃdhiṣu dṛśyate 26 śikhare taṃ samāsīnam adhipaṃ sarvarakṣasām prekṣante sarvabhūtāni bhānumantam ivoditam 27 devadānavasiddhānāṃ tathā vaiśravaṇasya ca gireḥ śikharam udyānam idaṃ bharatasattama 28 upāsīnasya dhanadaṃ tumburoḥ parvasaṃdhiṣu gītasāmasvanas tāta śrūyate gandhamādane 29 etad evaṃvidhaṃ citram iha tāta yudhiṣṭhira prekṣante sarvabhūtāni bahuśaḥ parvasaṃdhiṣu 30 bhuñjānāḥ sarvabhojyāni rasavanti phalāni ca vasadhvaṃ pāṇḍavaśreṣṭhā yāvad arjunadarśanam 31 na tāta capalair bhāvyam iha prāptaiḥ kathaṃ cana uṣitveha yathākāmaṃ yathāśraddhaṃ vihṛtya ca tataḥ śastrabhṛtāṃ śreṣṭha pṛthivīṃ pālayiṣyasi
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 157.
	1 janamejaya uvāca 1 pāṇḍoḥ putrā mahātmānaḥ sarve divyaparākramāḥ kiyantaṃ kālam avasan parvate gandhamādane 2 kāni cābhyavahāryāṇi tatra teṣāṃ mahātmanām vasatāṃ lokavīrāṇām āsaṃs tad brūhi sattama 3 vistareṇa ca me śaṃsa bhīmasenaparākramam yad yac cakre mahābāhus tasmin haimavate girau na khalv āsīt punar yuddhaṃ tasya yakṣair dvijottama 4 kaccit samāgamas teṣām āsīd vaiśravaṇena ca tatra hy āyāti dhanada ārṣṭiṣeṇo yathābravīt 5 etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana na hi me śṛṇvatas tṛptir asti teṣāṃ viceṣṭitam 6 vaiśaṃpāyana uvāca 6 etad ātmahitaṃ śrutvā tasyāpratimatejasaḥ śāsanaṃ satataṃ cakrus tathaiva bharatarṣabhāḥ 7 bhuñjānā munibhojyāni rasavanti phalāni ca śuddhabāṇahatānāṃ ca mṛgāṇāṃ piśitāny api 8 medhyāni himavatpṛṣṭhe madhūni vividhāni ca evaṃ te nyavasaṃs tatra pāṇḍavā bharatarṣabhāḥ 9 tathā nivasatāṃ teṣāṃ pañcamaṃ varṣam abhyagāt śṛṇvatāṃ lomaśoktāni vākyāni vividhāni ca 10 kṛtyakāla upasthāsya iti coktvā ghaṭotkacaḥ rākṣasaiḥ sahitaḥ sarvaiḥ pūrvam eva gataḥ prabho 11 ārṣṭiṣeṇāśrame teṣāṃ vasatāṃ vai mahātmanām agacchan bahavo māsāḥ paśyatāṃ mahad adbhutam 12 tais tatra ramamāṇaiś ca viharadbhiś ca pāṇḍavaiḥ prītimanto mahābhāgā munayaś cāraṇās tathā 13 ājagmuḥ pāṇḍavān draṣṭuṃ siddhātmāno yatavratāḥ tais taiḥ saha kathāś cakrur divyā bharatasattamāḥ 14 tataḥ katipayāhasya mahāhradanivāsinam ṛddhimantaṃ mahānāgaṃ suparṇaḥ sahasāharat 15 prākampata mahāśailaḥ prāmṛdyanta mahādrumāḥ dadṛśuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavāś ca tad adbhutam 16 tataḥ śailottamasyāgrāt pāṇḍavān prati mārutaḥ avahat sarvamālyāni gandhavanti śubhāni ca 17 tatra puṣpāṇi divyāni suhṛdbhiḥ saha pāṇḍavāḥ dadṛśuḥ pañca varṇāni draupadī ca yaśasvinī 18 bhīmasenaṃ tataḥ kṛṣṇā kāle vacanam abravīt vivikte parvatoddeśe sukhāsīnaṃ mahābhujam 19 suparṇānilavegena śvasanena mahābalāt pañcavarṇāni pātyante puṣpāṇi bharatarṣabha pratyakṣaṃ sarvabhūtānāṃ nadīm aśvarathāṃ prati 20 khāṇḍave satyasaṃdhena bhrātrā tava nareśvara gandharvoragarakṣāṃsi vāsavaś ca nivāritaḥ hatā māyāvinaś cogrā dhanuḥ prāptaṃ ca gāṇḍivam 21 tavāpi sumahat tejo mahad bāhubalaṃ ca te aviṣahyam anādhṛṣyaṃ śatakratubalopamam 22 tvadbāhubalavegena trāsitāḥ sarvarākṣasāḥ hitvā śailaṃ prapadyantāṃ bhīmasena diśo daśa 23 tataḥ śailottamasyāgraṃ citramālyadharaṃ śivam vyapetabhayasaṃmohāḥ paśyantu suhṛdas tava 24 evaṃ praṇihitaṃ bhīma cirāt prabhṛti me manaḥ draṣṭum icchāmi śailāgraṃ tvadbāhubalam āśritā 25 tataḥ kṣiptam ivātmānaṃ draupadyā sa paraṃtapaḥ nāmṛṣyata mahābāhuḥ prahāram iva sadgavaḥ 26 siṃharṣabhagatiḥ śrīmān udāraḥ kanakaprabhaḥ manasvī balavān dṛpto mānī śūraś ca pāṇḍavaḥ 27 lohitākṣaḥ pṛthuvyaṃso mattavāraṇavikramaḥ siṃhadaṃṣṭro bṛhatskandhaḥ śālapota ivodgataḥ 28 mahātmā cārusarvāṅgaḥ kambugrīvo mahābhujaḥ rukmapṛṣṭhaṃ dhanuḥ khaḍgaṃ tūṇāṃś cāpi parāmṛśat 29 kesarīva yathotsiktaḥ prabhinna iva vāraṇaḥ vyapetabhayasaṃmohaḥ śailam abhyapatad balī 30 taṃ mṛgendram ivāyāntaṃ prabhinnam iva vāraṇam dadṛśuḥ sarvabhūtāni bāṇakhaḍgadhanurdharam 31 draupadyā vardhayan harṣaṃ gadām ādāya pāṇḍavaḥ vyapetabhayasaṃmohaḥ śailarājaṃ samāviśat 32 na glānir na ca kātaryaṃ na vaiklavyaṃ na matsaraḥ kadā cij juṣate pārtham ātmajaṃ mātariśvanaḥ 33 tad ekāyanam āsādya viṣamaṃ bhīmadarśanam bahutālocchrayaṃ śṛṅgam āruroha mahābalaḥ 34 sa kiṃnaramahānāgamunigandharvarākṣasān harṣayan parvatasyāgram āsasāda mahābalaḥ 35 tatra vaiśravaṇāvāsaṃ dadarśa bharatarṣabhaḥ kāñcanaiḥ sphāṭikākārair veśmabhiḥ samalaṃkṛtam 36 modayan sarvabhūtāni gandhamādanasaṃbhavaḥ sarvagandhavahas tatra mārutaḥ susukho vavau 37 citrā vividhavarṇābhāś citramañjaridhāriṇaḥ acintyā vividhās tatra drumāḥ paramaśobhanāḥ 38 ratnajālaparikṣiptaṃ citramālyadharaṃ śivam rākṣasādhipateḥ sthānaṃ dadarśa bharatarṣabhaḥ 39 gadākhaḍgadhanuṣpāṇiḥ samabhityaktajīvitaḥ bhīmaseno mahābāhus tasthau girir ivācalaḥ 40 tataḥ śaṅkham upādhmāsīd dviṣatāṃ lomaharṣaṇam jyāghoṣatalaghoṣaṃ ca kṛtvā bhūtāny amohayat 41 tataḥ saṃhṛṣṭaromāṇaḥ śabdaṃ tam abhidudruvuḥ yakṣarākṣasagandharvāḥ pāṇḍavasya samīpataḥ 42 gadāparighanistriṃśaśaktiśūlaparaśvadhāḥ pragṛhītā vyarocanta yakṣarākṣasabāhubhiḥ 43 tataḥ pravavṛte yuddhaṃ teṣāṃ tasya ca bhārata taiḥ prayuktān mahākāyaiḥ śaktiśūlaparaśvadhān bhallair bhīmaḥ praciccheda bhīmavegatarais tataḥ 44 antarikṣacarāṇāṃ ca bhūmiṣṭhānāṃ ca garjatām śarair vivyādha gātrāṇi rākṣasānāṃ mahābalaḥ 45 sā lohitamahāvṛṣṭir abhyavarṣan mahābalam kāyebhyaḥ pracyutā dhārā rākṣasānāṃ samantataḥ 46 bhīmabāhubalotsṛṣṭair bahudhā yakṣarakṣasām vinikṛttāny adṛśyanta śarīrāṇi śirāṃsi ca 47 pracchādyamānaṃ rakṣobhiḥ pāṇḍavaṃ priyadarśanam dadṛśuḥ sarvabhūtāni sūryam abhragaṇair iva 48 sa raśmibhir ivādityaḥ śarair arinighātibhiḥ sarvān ārchan mahābāhur balavān satyavikramaḥ 49 abhitarjayamānāś ca ruvantaś ca mahāravān na mohaṃ bhīmasenasya dadṛśuḥ sarvarākṣasāḥ 50 te śaraiḥ kṣatasarvāṅgā bhīmasenabhayārditāḥ bhīmam ārtasvaraṃ cakrur viprakīrṇamahāyudhāḥ 51 utsṛjya te gadāśūlān asiśaktiparaśvadhān dakṣiṇāṃ diśam ājagmus trāsitā dṛḍhadhanvanā 52 tatra śūlagadāpāṇir vyūḍhorasko mahābhujaḥ sakhā vaiśravaṇasyāsīn maṇimān nāma rākṣasaḥ 53 adarśayad adhīkāraṃ pauruṣaṃ ca mahābalaḥ sa tān dṛṣṭvā parāvṛttān smayamāna ivābravīt 54 ekena bahavaḥ saṃkhye mānuṣeṇa parājitāḥ prāpya vaiśravaṇāvāsaṃ kiṃ vakṣyatha dhaneśvaram 55 evam ābhāṣya tān sarvān nyavartata sa rākṣasaḥ śaktiśūlagadāpāṇir abhyadhāvac ca pāṇḍavam 56 tam āpatantaṃ vegena prabhinnam iva vāraṇam vatsadantais tribhiḥ pārśve bhīmasenaḥ samarpayat 57 maṇimān api saṃkruddhaḥ pragṛhya mahatīṃ gadām prāhiṇod bhīmasenāya parikṣipya mahābalaḥ 58 vidyudrūpāṃ mahāghorām ākāśe mahatīṃ gadām śarair bahubhir abhyarchad bhīmasenaḥ śilāśitaiḥ 59 pratyahanyanta te sarve gadām āsādya sāyakāḥ na vegaṃ dhārayām āsur gadāvegasya vegitāḥ 60 gadāyuddhasamācāraṃ budhyamānaḥ sa vīryavān vyaṃsayām āsa taṃ tasya prahāraṃ bhīmavikramaḥ 61 tataḥ śaktiṃ mahāghorāṃ rukmadaṇḍām ayasmayīm tasminn evāntare dhīmān prajahārātha rākṣasaḥ 62 sā bhujaṃ bhīmanirhrādā bhittvā bhīmasya dakṣiṇam sāgnijvālā mahāraudrā papāta sahasā bhuvi 63 so 'tividdho maheṣvāsaḥ śaktyāmitaparākramaḥ gadāṃ jagrāha kauravyo gadāyuddhaviśāradaḥ 64 tāṃ pragṛhyonnadan bhīmaḥ sarvaśaikyāyasīṃ gadām tarasā so 'bhidudrāva maṇimantaṃ mahābalam 65 dīpyamānaṃ mahāśūlaṃ pragṛhya maṇimān api prāhiṇod bhīmasenāya vegena mahatā nadan 66 bhaṅktvā śūlaṃ gadāgreṇa gadāyuddhaviśāradaḥ abhidudrāva taṃ tūrṇaṃ garutmān iva pannagam 67 so 'ntarikṣam abhiplutya vidhūya sahasā gadām pracikṣepa mahābāhur vinadya raṇamūrdhani 68 sendrāśanir ivendreṇa visṛṣṭā vātaraṃhasā hatvā rakṣaḥ kṣitiṃ prāpya kṛtyeva nipapāta ha 69 taṃ rākṣasaṃ bhīmabalaṃ bhīmasenena pātitam dadṛśuḥ sarvabhūtāni siṃheneva gavāṃ patim 70 taṃ prekṣya nihataṃ bhūmau hataśeṣā niśācarāḥ bhīmam ārtasvaraṃ kṛtvā jagmuḥ prācīṃ diśaṃ prati
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 158.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 śrutvā bahuvidhaiḥ śabdair nādyamānā girer guhāḥ ajātaśatruḥ kaunteyo mādrīputrāv ubhāv api 2 dhaumyaḥ kṛṣṇā ca viprāś ca sarve ca suhṛdas tathā bhīmasenam apaśyantaḥ sarve vimanaso 'bhavan 3 draupadīm ārṣṭiṣeṇāya pradāya tu mahārathāḥ sahitāḥ sāyudhāḥ śūrāḥ śailam āruruhus tadā 4 tataḥ saṃprāpya śailāgraṃ vīkṣamāṇā mahārathāḥ dadṛśus te maheṣvāsā bhīmasenam ariṃdamam 5 sphurataś ca mahākāyān gatasattvāṃś ca rākṣasān mahābalān mahāghorān bhīmasenena pātitān 6 śuśubhe sa mahābāhur gadākhaḍgadhanurdharaḥ nihatya samare sarvān dānavān maghavān iva 7 tatas te samatikramya pariṣvajya vṛkodaram tatropaviviśuḥ pārthāḥ prāptā gatim anuttamām 8 taiś caturbhir maheṣvāsair giriśṛṅgam aśobhata lokapālair mahābhāgair divaṃ devavarair iva 9 kuberasadanaṃ dṛṣṭvā rākṣasāṃś ca nipātitān bhrātā bhrātaram āsīnam abhyabhāṣata pāṇḍavam 10 sāhasād yadi vā mohād bhīma pāpam idaṃ kṛtam naitat te sadṛśaṃ vīra muner iva mṛṣāvacaḥ 11 rājadviṣṭaṃ na kartavyam iti dharmavido viduḥ tridaśānām idaṃ dviṣṭaṃ bhīmasena tvayā kṛtam 12 arthadharmāv anādṛtya yaḥ pāpe kurute manaḥ karmaṇāṃ pārtha pāpānāṃ sa phalaṃ vindate dhruvam punar evaṃ na kartavyaṃ mama ced icchasi priyam 13 evam uktvā sa dharmātmā bhrātā bhrātaram acyutam arthatattvavibhāgajñaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ virarāma mahātejās tam evārthaṃ vicintayan 14 tatas tu hataśiṣṭā ye bhīmasenena rākṣasāḥ sahitāḥ pratyapadyanta kuberasadanaṃ prati 15 te javena mahāvegāḥ prāpya vaiśravaṇālayam bhīmam ārtasvaraṃ cakrur bhīmasenabhayārditāḥ 16 nyastaśastrāyudhāḥ śrāntāḥ śoṇitāktaparicchadāḥ prakīrṇamūrdhajā rājan yakṣādhipatim abruvan 17 gadāparighanistriṃśatomaraprāsayodhinaḥ rākṣasā nihatāḥ sarve tava deva puraḥsarāḥ 18 pramṛdya tarasā śailaṃ mānuṣeṇa dhaneśvara ekena sahitāḥ saṃkhye hatāḥ krodhavaśā gaṇāḥ 19 pravarā rakṣasendrāṇāṃ yakṣāṇāṃ ca dhanādhipa śerate nihatā deva gatasattvāḥ parāsavaḥ 20 labdhaḥ śailo vayaṃ muktā maṇimāṃs te sakhā hataḥ mānuṣeṇa kṛtaṃ karma vidhatsva yad anantaram 21 sa tac chrutvā tu saṃkruddhaḥ sarvayakṣagaṇādhipaḥ kopasaṃraktanayanaḥ katham ity abravīd vacaḥ 22 dvitīyam aparādhyantaṃ bhīmaṃ śrutvā dhaneśvaraḥ cukrodha yakṣādhipatir yujyatām iti cābravīt 23 athābhraghanasaṃkāśaṃ girikūṭam ivocchritam hayaiḥ saṃyojayām āsur gāndharvair uttamaṃ ratham 24 tasya sarvaguṇopetā vimalākṣā hayottamāḥ tejobalajavopetā nānāratnavibhūṣitāḥ 25 śobhamānā rathe yuktās tariṣyanta ivāśugāḥ harṣayām āsur anyonyam iṅgitair vijayāvahaiḥ 26 sa tam āsthāya bhagavān rājarājo mahāratham prayayau devagandharvaiḥ stūyamāno mahādyutiḥ 27 taṃ prayāntaṃ mahātmānaṃ sarvayakṣadhanādhipam raktākṣā hemasaṃkāśā mahākāyā mahābalāḥ 28 sāyudhā baddhanistriṃśā yakṣā daśaśatāyutāḥ javena mahatā vīrāḥ parivāryopatasthire 29 taṃ mahāntam upāyāntaṃ dhaneśvaram upāntike dadṛśur hṛṣṭaromāṇaḥ pāṇḍavāḥ priyadarśanam 30 kuberas tu mahāsattvān pāṇḍoḥ putrān mahārathān āttakārmukanistriṃśān dṛṣṭvā prīto 'bhavat tadā 31 te pakṣiṇa ivotpatya gireḥ śṛṅgaṃ mahājavāḥ tasthus teṣāṃ samabhyāśe dhaneśvarapuraḥsarāḥ 32 tatas taṃ hṛṣṭamanasaṃ pāṇḍavān prati bhārata samīkṣya yakṣagandharvā nirvikārā vyavasthitāḥ 33 pāṇḍavāś ca mahātmānaḥ praṇamya dhanadaṃ prabhum nakulaḥ sahadevaś ca dharmaputraś ca dharmavit 34 aparāddham ivātmānaṃ manyamānā mahārathāḥ tasthuḥ prāñjalayaḥ sarve parivārya dhaneśvaram 35 śayyāsanavaraṃ śrīmat puṣpakaṃ viśvakarmaṇā vihitaṃ citraparyantam ātiṣṭhata dhanādhipaḥ 36 tam āsīnaṃ mahākāyāḥ śaṅkukarṇā mahājavāḥ upopaviviśur yakṣā rākṣasāś ca sahasraśaḥ 37 śataśaś cāpi gandharvās tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ parivāryopatiṣṭhanta yathā devāḥ śatakratum 38 kāñcanīṃ śirasā bibhrad bhīmasenaḥ srajaṃ śubhām bāṇakhaḍgadhanuṣpāṇir udaikṣata dhanādhipam 39 na bhīr bhīmasya na glānir vikṣatasyāpi rākṣasaiḥ āsīt tasyām avasthāyāṃ kuberam api paśyataḥ 40 ādadānaṃ śitān bāṇān yoddhukāmam avasthitam dṛṣṭvā bhīmaṃ dharmasutam abravīn naravāhanaḥ 41 vidus tvāṃ sarvabhūtāni pārtha bhūtahite ratam nirbhayaś cāpi śailāgre vasa tvaṃ saha bandhubhiḥ 42 na ca manyus tvayā kāryo bhīmasenasya pāṇḍava kālenaite hatāḥ pūrvaṃ nimittam anujas tava 43 vrīḍā cātra na kartavyā sāhasaṃ yad idaṃ kṛtam dṛṣṭaś cāpi suraiḥ pūrvaṃ vināśo yakṣarakṣasām 44 na bhīmasene kopo me prīto 'smi bharatarṣabha karmaṇānena bhīmasya mama tuṣṭir abhūt purā 45 evam uktvā tu rājānaṃ bhīmasenam abhāṣata naitan manasi me tāta vartate kurusattama yad idaṃ sāhasaṃ bhīma kṛṣṇārthe kṛtavān asi 46 mām anādṛtya devāṃś ca vināśaṃ yakṣarakṣasām svabāhubalam āśritya tenāhaṃ prītimāṃs tvayi śāpād asmi vinirmukto ghorād adya vṛkodara 47 ahaṃ pūrvam agastyena kruddhena paramarṣiṇā śapto 'parādhe kasmiṃś cit tasyaiṣā niṣkṛtiḥ kṛtā 48 dṛṣṭo hi mama saṃkleśaḥ purā pāṇḍavanandana na tavātrāparādho 'sti kathaṃ cid api śatruhan 49 yudhiṣṭhira uvāca 49 kathaṃ śapto 'si bhagavann agastyena mahātmanā śrotum icchāmy ahaṃ deva tavaitac chāpakāraṇam 50 idaṃ cāścaryabhūtaṃ me yat krodhāt tasya dhīmataḥ tadaiva tvaṃ na nirdagdhaḥ sabalaḥ sapadānugaḥ 51 vaiśravaṇa uvāca 51 devatānām abhūn mantraḥ kuśavatyāṃ nareśvara vṛtas tatrāham agamaṃ mahāpadmaśatais tribhiḥ yakṣāṇāṃ ghorarūpāṇāṃ vividhāyudhadhāriṇām 52 adhvany aham athāpaśyam agastyam ṛṣisattamam ugraṃ tapas tapasyantaṃ yamunātīram āśritam nānāpakṣigaṇākīrṇaṃ puṣpitadrumaśobhitam 53 tam ūrdhvabāhuṃ dṛṣṭvā tu sūryasyābhimukhaṃ sthitam tejorāśiṃ dīpyamānaṃ hutāśanam ivaidhitam 54 rākṣasādhipatiḥ śrīmān maṇimān nāma me sakhā maurkhyād ajñānabhāvāc ca darpān mohāc ca bhārata nyaṣṭhīvad ākāśagato maharṣes tasya mūrdhani 55 sa kopān mām uvācedaṃ diśaḥ sarvā dahann iva mām avajñāya duṣṭātmā yasmād eṣa sakhā tava 56 dharṣaṇāṃ kṛtavān etāṃ paśyatas te dhaneśvara tasmāt sahaibhiḥ sainyais te vadhaṃ prāpsyati mānuṣāt 57 tvaṃ cāpy ebhir hataiḥ sainyaiḥ kleśaṃ prāpsyasi durmate tam eva mānuṣaṃ dṛṣṭvā kilbiṣād vipramokṣyase 58 sainyānāṃ tu tavaiteṣāṃ putrapautrabalānvitam na śāpaṃ prāpsyate ghoraṃ gaccha te 'jñāṃ kariṣyati 59 eṣa śāpo mayā prāptaḥ prāk tasmād ṛṣisattamāt sa bhīmena mahārāja bhrātrā tava vimokṣitaḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 159.
	1 vaiśravaṇa uvāca 1 yudhiṣṭhira dhṛtir dākṣyaṃ deśakālau parākramaḥ lokatantravidhānānām eṣa pañcavidho vidhiḥ 2 dhṛtimantaś ca dakṣāś ca sve sve karmaṇi bhārata parākramavidhānajñā narāḥ kṛtayuge 'bhavan 3 dhṛtimān deśakālajñaḥ sarvadharmavidhānavit kṣatriyaḥ kṣatriyaśreṣṭha pṛthivīm anuśāsti vai 4 ya evaṃ vartate pārtha puruṣaḥ sarvakarmasu sa loke labhate vīra yaśaḥ pretya ca sadgatim 5 deśakālāntaraprepsuḥ kṛtvā śakraḥ parākramam saṃprāptas tridive rājyaṃ vṛtrahā vasubhiḥ saha 6 pāpātmā pāpabuddhir yaḥ pāpam evānuvartate karmaṇām avibhāgajñaḥ pretya ceha ca naśyati 7 akālajñaḥ sudurmedhāḥ kāryāṇām aviśeṣavit vṛthācārasamārambhaḥ pretya ceha ca naśyati 8 sāhase vartamānānāṃ nikṛtīnāṃ durātmanām sarvasāmarthyalipsūnāṃ pāpo bhavati niścayaḥ 9 adharmajño 'valiptaś ca bālabuddhir amarṣaṇaḥ nirbhayo bhīmaseno 'yaṃ taṃ śādhi puruṣarṣabha 10 ārṣṭiṣeṇasya rājarṣeḥ prāpya bhūyas tvam āśramam tāmisraṃ prathamaṃ pakṣaṃ vītaśokabhayo vasa 11 alakāḥ saha gandharvair yakṣaiś ca saha rākṣasaiḥ manniyuktā manuṣyendra sarve ca girivāsinaḥ rakṣantu tvā mahābāho sahitaṃ dvijasattamaiḥ 12 sāhaseṣu ca saṃtiṣṭhann iha śaile vṛkodaraḥ vāryatāṃ sādhv ayaṃ rājaṃs tvayā dharmabhṛtāṃ vara 13 itaḥ paraṃ ca rājendra drakṣyanti vanagocarāḥ upasthāsyanti ca sadā rakṣiṣyanti ca sarvaśaḥ 14 tathaiva cānnapānāni svādūni ca bahūni ca upasthāsyanti vo gṛhya matpreṣyāḥ puruṣarṣabha 15 yathā jiṣṇur mahendrasya yathā vāyor vṛkodaraḥ dharmasya tvaṃ yathā tāta yogotpanno nijaḥ sutaḥ 16 ātmajāv ātmasaṃpannau yamau cobhau yathāśvinoḥ rakṣyās tadvan mamāpīha yūyaṃ sarve yudhiṣṭhira 17 arthatattvavibhāgajñaḥ sarvadharmaviśeṣavit bhīmasenād avarajaḥ phalgunaḥ kuśalī divi 18 yāḥ kāś cana matā lokeṣv agryāḥ paramasaṃpadaḥ janmaprabhṛti tāḥ sarvāḥ sthitās tāta dhanaṃjaye 19 damo dānaṃ balaṃ buddhir hrīr dhṛtis teja uttamam etāny api mahāsattve sthitāny amitatejasi 20 na mohāt kurute jiṣṇuḥ karma pāṇḍava garhitam na pārthasya mṛṣoktāni kathayanti narā nṛṣu 21 sa devapitṛgandharvaiḥ kurūṇāṃ kīrtivardhanaḥ mānitaḥ kurute 'strāṇi śakrasadmani bhārata 22 yo 'sau sarvān mahīpālān dharmeṇa vaśam ānayat sa śaṃtanur mahātejāḥ pitus tava pitāmahaḥ prīyate pārtha pārthena divi gāṇḍīvadhanvanā 23 samyak cāsau mahāvīryaḥ kuladhurya iva sthitaḥ pitṝn devāṃs tathā viprān pūjayitvā mahāyaśāḥ sapta mukhyān mahāmedhān āharad yamunāṃ prati 24 adhirājaḥ sa rājaṃs tvāṃ śaṃtanuḥ prapitāmahaḥ svargajic chakralokasthaḥ kuśalaṃ paripṛcchati 25 vaiśaṃpāyana uvāca 25 tataḥ śaktiṃ gadāṃ khaḍgaṃ dhanuś ca bharatarṣabha prādhvaṃ kṛtvā namaścakre kuberāya vṛkodaraḥ 26 tato 'bravīd dhanādhyakṣaḥ śaraṇyaḥ śaraṇāgatam mānahā bhava śatrūṇāṃ suhṛdāṃ nandivardhanaḥ 27 sveṣu veśmasu ramyeṣu vasatāmitratāpanāḥ kāmān upahariṣyanti yakṣā vo bharatarṣabhāḥ 28 śīghram eva guḍākeśaḥ kṛtāstraḥ puruṣarṣabhaḥ sākṣān maghavatā sṛṣṭaḥ saṃprāpsyati dhanaṃjayaḥ 29 evam uttamakarmāṇam anuśiṣya yudhiṣṭhiram astaṃ girivaraśreṣṭhaṃ prayayau guhyakādhipaḥ 30 taṃ paristomasaṃkīrṇair nānāratnavibhūṣitaiḥ yānair anuyayur yakṣā rākṣasāś ca sahasraśaḥ 31 pakṣiṇām iva nirghoṣaḥ kuberasadanaṃ prati babhūva paramāśvānām airāvatapathe yatām 32 te jagmus tūrṇam ākāśaṃ dhanādhipativājinaḥ prakarṣanta ivābhrāṇi pibanta iva mārutam 33 tatas tāni śarīrāṇi gatasattvāni rakṣasām apākṛṣyanta śailāgrād dhanādhipatiśāsanāt 34 teṣāṃ hi śāpakālo 'sau kṛto 'gastyena dhīmatā samare nihatās tasmāt sarve maṇimatā saha 35 pāṇḍavās tu mahātmānas teṣu veśmasu tāṃ kṣapām sukham ūṣur gatodvegāḥ pūjitāḥ sarvarākṣasaiḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 160.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ sūryodaye dhaumyaḥ kṛtvāhnikam ariṃdama ārṣṭiṣeṇena sahitaḥ pāṇḍavān abhyavartata 2 te 'bhivādyārṣṭiṣeṇasya pādau dhaumyasya caiva ha tataḥ prāñjalayaḥ sarve brāhmaṇāṃs tān apūjayan 3 tato yudhiṣṭhiraṃ dhaumyo gṛhītvā dakṣiṇe kare prācīṃ diśam abhiprekṣya maharṣir idam abravīt 4 asau sāgaraparyantāṃ bhūmim āvṛtya tiṣṭhati śailarājo mahārāja mandaro 'bhivirājate 5 indravaiśravaṇāv etāṃ diśaṃ pāṇḍava rakṣataḥ parvataiś ca vanāntaiś ca kānanaiś copaśobhitām 6 etad āhur mahendrasya rājño vaiśravaṇasya ca ṛṣayaḥ sarvadharmajñāḥ sadma tāta manīṣiṇaḥ 7 ataś codyantam ādityam upatiṣṭhanti vai prajāḥ ṛṣayaś cāpi dharmajñāḥ siddhāḥ sādhyāś ca devatāḥ 8 yamas tu rājā dharmātmā sarvaprāṇabhṛtāṃ prabhuḥ pretasattvagatīm etāṃ dakṣiṇām āśrito diśam 9 etat saṃyamanaṃ puṇyam atīvādbhutadarśanam pretarājasya bhavanam ṛddhyā paramayā yutam 10 yaṃ prāpya savitā rājan satyena pratitiṣṭhati astaṃ parvatarājānam etam āhur manīṣiṇaḥ 11 etaṃ parvatarājānaṃ samudraṃ ca mahodadhim āvasan varuṇo rājā bhūtāni parirakṣati 12 udīcīṃ dīpayann eṣa diśaṃ tiṣṭhati kīrtimān mahāmerur mahābhāga śivo brahmavidāṃ gatiḥ 13 yasmin brahmasadaś caiva tiṣṭhate ca prajāpatiḥ bhūtātmā visṛjan sarvaṃ yat kiṃ cij jaṅgamāgamam 14 yān āhur brahmaṇaḥ putrān mānasān dakṣasaptamān teṣām api mahāmeruḥ sthānaṃ śivam anāmayam 15 atraiva pratitiṣṭhanti punar atrodayanti ca sapta devarṣayas tāta vasiṣṭhapramukhāḥ sadā 16 deśaṃ virajasaṃ paśya meroḥ śikharam uttamam yatrātmatṛptair adhyāste devaiḥ saha pitāmahaḥ 17 yam āhuḥ sarvabhūtānāṃ prakṛteḥ prakṛtiṃ dhruvam anādinidhanaṃ devaṃ prabhuṃ nārāyaṇaṃ param 18 brahmaṇaḥ sadanāt tasya paraṃ sthānaṃ prakāśate devāś ca yatnāt paśyanti divyaṃ tejomayaṃ śivam 19 atyarkānaladīptaṃ tat sthānaṃ viṣṇor mahātmanaḥ svayaiva prabhayā rājan duṣprekṣyaṃ devadānavaiḥ 20 tad vai jyotīṃṣi sarvāṇi prāpya bhāsanti no 'pi ca svayaṃ vibhur adīnātmā tatra hy abhivirājate 21 yatayas tatra gacchanti bhaktyā nārāyaṇaṃ harim pareṇa tapasā yuktā bhāvitāḥ karmabhiḥ śubhaiḥ 22 yogasiddhā mahātmānas tamomohavivarjitāḥ tatra gatvā punar nemaṃ lokam āyānti bhārata 23 sthānam etan mahābhāga dhruvam akṣayam avyayam īśvarasya sadā hy etat praṇamātra yudhiṣṭhira 24 etaṃ jyotīṃṣi sarvāṇi prakarṣan bhagavān api kurute vitamaskarmā ādityo 'bhipradakṣiṇam 25 astaṃ prāpya tataḥ saṃdhyām atikramya divākaraḥ udīcīṃ bhajate kāṣṭhāṃ diśam eṣa vibhāvasuḥ 26 sa merum anuvṛttaḥ san punar gacchati pāṇḍava prāṅmukhaḥ savitā devaḥ sarvabhūtahite rataḥ 27 sa māsaṃ vibhajan kālaṃ bahudhā parvasaṃdhiṣu tathaiva bhagavān somo nakṣatraiḥ saha gacchati 28 evam eṣa parikramya mahāmerum atandritaḥ bhāvayan sarvabhūtāni punar gacchati mandaram 29 tathā tamisrahā devo mayūkhair bhāvayañ jagat mārgam etad asaṃbādham ādityaḥ parivartate 30 sisṛkṣuḥ śiśirāṇy eṣa dakṣiṇāṃ bhajate diśam tataḥ sarvāṇi bhūtāni kālaḥ śiśiram ṛcchati 31 sthāvarāṇāṃ ca bhūtānāṃ jaṅgamānāṃ ca tejasā tejāṃsi samupādatte nivṛttaḥ san vibhāvasuḥ 32 tataḥ svedaḥ klamas tandrī glāniś ca bhajate narān prāṇibhiḥ satataṃ svapno hy abhīkṣṇaṃ ca niṣevyate 33 evam etad anirdeśyaṃ mārgam āvṛtya bhānumān punaḥ sṛjati varṣāṇi bhagavān bhāvayan prajāḥ 34 vṛṣṭimārutasaṃtāpaiḥ sukhaiḥ sthāvarajaṅgamān vardhayan sumahātejāḥ punaḥ pratinivartate 35 evam eṣa caran pārtha kālacakram atandritaḥ prakarṣan sarvabhūtāni savitā parivartate 36 saṃtatā gatir etasya naiṣa tiṣṭhati pāṇḍava ādāyaiva tu bhūtānāṃ tejo visṛjate punaḥ 37 vibhajan sarvabhūtānām āyuḥ karma ca bhārata ahorātrān kalāḥ kāṣṭhāḥ sṛjaty eṣa sadā vibhuḥ