Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 141. - 150.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 141.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 antarhitāni bhūtāni rakṣāṃsi balavanti ca agninā tapasā caiva śakyaṃ gantuṃ vṛkodara 2 saṃnivartaya kaunteya kṣutpipāse balānvayāt tato balaṃ ca dākṣyaṃ ca saṃśrayasva kurūdvaha 3 ṛṣes tvayā śrutaṃ vākyaṃ kailāsaṃ parvataṃ prati buddhyā prapaśya kaunteya kathaṃ kṛṣṇā gamiṣyati 4 atha vā sahadevena dhaumyena ca sahābhibho sūdaiḥ paurogavaiś caiva sarvaiś ca paricārakaiḥ 5 rathair aśvaiś ca ye cānye viprāḥ kleśāsahāḥ pathi sarvais tvaṃ sahito bhīma nivartasvāyatekṣaṇa 6 trayo vayaṃ gamiṣyāmo laghvāhārā yatavratāḥ ahaṃ ca nakulaś caiva lomaśaś ca mahātapāḥ 7 mamāgamanam ākāṅkṣan gaṅgādvāre samāhitaḥ vaseha draupadīṃ rakṣan yāvadāgamanaṃ mama 8 bhīma uvāca 8 rājaputrī śrameṇārtā duḥkhārtā caiva bhārata vrajaty eva hi kalyāṇī śvetavāhadidṛkṣayā 9 tava cāpy aratis tīvrā vardhate tam apaśyataḥ kiṃ punaḥ sahadevaṃ ca māṃ ca kṛṣṇāṃ ca bhārata 10 rathāḥ kāmaṃ nivartantāṃ sarve ca paricārakāḥ sūdāḥ paurogavāś caiva manyate yatra no bhavān 11 na hy ahaṃ hātum icchāmi bhavantam iha karhi cit śaile 'smin rākṣasākīrṇe durgeṣu viṣameṣu ca 12 iyaṃ cāpi mahābhāgā rājaputrī yatavratā tvām ṛte puruṣavyāghra notsahed vinivartitum 13 tathaiva sahadevo 'yaṃ satataṃ tvām anuvrataḥ na jātu vinivarteta matajño hy aham asya vai 14 api cātra mahārāja savyasācididṛkṣayā sarve lālasabhūtāḥ sma tasmād yāsyāmahe saha 15 yady aśakyo rathair gantuṃ śailo 'yaṃ bahukandaraḥ padbhir eva gamiṣyāmo mā rājan vimanā bhava 16 ahaṃ vahiṣye pāñcālīṃ yatra yatra na śakṣyati iti me vartate buddhir mā rājan vimanā bhava 17 sukumārau tathā vīrau mādrīnandikarāv ubhau durge saṃtārayiṣyāmi yady aśaktau bhaviṣyataḥ 18 yudhiṣṭhira uvāca 18 evaṃ te bhāṣamāṇasya balaṃ bhīmābhivardhatām yas tvam utsahase voḍhuṃ draupadīṃ vipule 'dhvani 19 yamajau cāpi bhadraṃ te naitad anyatra vidyate balaṃ ca te yaśaś caiva dharmaḥ kīrtiś ca vardhatām 20 yas tvam utsahase netuṃ bhrātarau saha kṛṣṇayā mā te glānir mahābāho mā ca te 'stu parābhavaḥ 21 vaiśaṃpāyana uvāca 21 tataḥ kṛṣṇābravīd vākyaṃ prahasantī manoramā gamiṣyāmi na saṃtāpaḥ kāryo māṃ prati bhārata 22 lomaśa uvāca 22 tapasā śakyate gantuṃ parvato gandhamādanaḥ tapasā caiva kaunteya sarve yokṣyāmahe vayam 23 nakulaḥ sahadevaś ca bhīmasenaś ca pārthiva ahaṃ ca tvaṃ ca kaunteya drakṣyāmaḥ śvetavāhanam 24 vaiśaṃpāyana uvāca 24 evaṃ saṃbhāṣamāṇās te subāhor viṣayaṃ mahat dadṛśur muditā rājan prabhūtagajavājimat 25 kirātataṅgaṇākīrṇaṃ kuṇindaśatasaṃkulam himavaty amarair juṣṭaṃ bahvāścaryasamākulam 26 subāhuś cāpi tān dṛṣṭvā pūjayā pratyagṛhṇata viṣayānte kuṇindānām īśvaraḥ prītipūrvakam 27 tatra te pūjitās tena sarva eva sukhoṣitāḥ pratasthur vimale sūrye himavantaṃ giriṃ prati 28 indrasenamukhāṃś caiva bhṛtyān paurogavāṃs tathā sūdāṃś ca paribarhaṃ ca draupadyāḥ sarvaśo nṛpa 29 rājñaḥ kuṇindādhipateḥ paridāya mahārathāḥ padbhir eva mahāvīryā yayuḥ kauravanandanāḥ 30 te śanaiḥ prādravan sarve kṛṣṇayā saha pāṇḍavāḥ tasmād deśāt susaṃhṛṣṭā draṣṭukāmā dhanaṃjayam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 142.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 bhīmasena yamau cobhau pāñcāli ca nibodhata nāsti bhūtasya nāśo vai paśyatāsmān vanecarān 2 durbalāḥ kleśitāḥ smeti yad bravīthetaretaram aśakye 'pi vrajāmeti dhanaṃjayadidṛkṣayā 3 tan me dahati gātrāṇi tūlarāśim ivānalaḥ yac ca vīraṃ na paśyāmi dhanaṃjayam upāntike 4 tasya darśanatṛṣṇaṃ māṃ sānujaṃ vanam āsthitam yājñasenyāḥ parāmarśaḥ sa ca vīra dahaty uta 5 nakulāt pūrvajaṃ pārthaṃ na paśyāmy amitaujasam ajeyam ugradhanvānaṃ tena tapye vṛkodara 6 tīrthāni caiva ramyāṇi vanāni ca sarāṃsi ca carāmi saha yuṣmābhis tasya darśanakāṅkṣayā 7 pañca varṣāṇy ahaṃ vīraṃ satyasaṃdhaṃ dhanaṃjayam yan na paśyāmi bībhatsuṃ tena tapye vṛkodara 8 taṃ vai śyāmaṃ guḍākeśaṃ siṃhavikrāntagāminam na paśyāmi mahābāhuṃ tena tapye vṛkodara 9 kṛtāstraṃ nipuṇaṃ yuddhe pratimānaṃ dhanuṣmatām na paśyāmi naraśreṣṭhaṃ tena tapye vṛkodara 10 carantam arisaṃgheṣu kālaṃ kruddham ivāntakam prabhinnam iva mātaṅgaṃ siṃhaskandhaṃ dhanaṃjayam 11 yaḥ sa śakrād anavaro vīryeṇa draviṇena ca yamayoḥ pūrvajaḥ pārthaḥ śvetāśvo 'mitavikramaḥ 12 duḥkhena mahatāviṣṭaḥ svakṛtenānivartinā ajeyam ugradhanvānaṃ taṃ na paśyāmi phalgunam 13 satataṃ yaḥ kṣamāśīlaḥ kṣipyamāṇo 'py aṇīyasā ṛjumārgaprapannasya śarmadātābhayasya ca 14 sa tu jihmapravṛttasya māyayābhijighāṃsataḥ api vajradharasyāpi bhavet kālaviṣopamaḥ 15 śatror api prapannasya so 'nṛśaṃsaḥ pratāpavān dātābhayasya bībhatsur amitātmā mahābalaḥ 16 sarveṣām āśrayo 'smākaṃ raṇe 'rīṇāṃ pramarditā āhartā sarvaratnānāṃ sarveṣāṃ naḥ sukhāvahaḥ 17 ratnāni yasya vīryeṇa divyāny āsan purā mama bahūni bahujātāni yāni prāptaḥ suyodhanaḥ 18 yasya bāhubalād vīra sabhā cāsīt purā mama sarvaratnamayī khyātā triṣu lokeṣu pāṇḍava 19 vāsudevasamaṃ vīrye kārtavīryasamaṃ yudhi ajeyam ajitaṃ yuddhe taṃ na paśyāmi phalgunam 20 saṃkarṣaṇaṃ mahāvīryaṃ tvāṃ ca bhīmāparājitam anujātaḥ sa vīryeṇa vāsudevaṃ ca śatruhā 21 yasya bāhubale tulyaḥ prabhāve ca puraṃdaraḥ jave vāyur mukhe somaḥ krodhe mṛtyuḥ sanātanaḥ 22 te vayaṃ taṃ naravyāghraṃ sarve vīra didṛkṣavaḥ pravekṣyāmo mahābāho parvataṃ gandhamādanam 23 viśālā badarī yatra naranārāyaṇāśramaḥ taṃ sadādhyuṣitaṃ yakṣair drakṣyāmo girim uttamam 24 kuberanalinīṃ ramyāṃ rākṣasair abhirakṣitām padbhir eva gamiṣyāmas tapyamānā mahat tapaḥ 25 nātaptatapasā śakyo deśo gantuṃ vṛkodara na nṛśaṃsena lubdhena nāpraśāntena bhārata 26 tatra sarve gamiṣyāmo bhīmārjunapadaiṣiṇaḥ sāyudhā baddhanistriṃśāḥ saha viprair mahāvrataiḥ 27 makṣikān maśakān daṃśān vyāghrān siṃhān sarīsṛpān prāpnoty aniyataḥ pārtha niyatas tān na paśyati 28 te vayaṃ niyatātmānaḥ parvataṃ gandhamādanam pravekṣyāmo mitāhārā dhanaṃjayadidṛkṣavaḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 143.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 te śūrās tatadhanvānas tūṇavantaḥ samārgaṇāḥ baddhagodhāṅgulitrāṇāḥ khadgavanto 'mitaujasaḥ 2 parigṛhya dvijaśreṣṭhāñ śreṣṭhāḥ sarvadhanuṣmatām pāñcālīsahitā rājan prayayur gandhamādanam 3 sarāṃsi saritaś caiva parvatāṃś ca vanāni ca vṛkṣāṃś ca bahulacchāyān dadṛśur girimūrdhani nityapuṣpaphalān deśān devarṣigaṇasevitān 4 ātmany ātmānam ādhāya vīrā mūlaphalāśanāḥ cerur uccāvacākārān deśān viṣamasaṃkaṭān paśyanto mṛgajātāni bahūni vividhāni ca 5 ṛṣisiddhāmarayutaṃ gandharvāpsarasāṃ priyam viviśus te mahātmānaḥ kiṃnarācaritaṃ girim 6 praviśatsv atha vīreṣu parvataṃ gandhamādanam caṇḍavātaṃ mahad varṣaṃ prādurāsīd viśāṃ pate 7 tato reṇuḥ samudbhūtaḥ sapatrabahulo mahān pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca dyāṃ caiva tamasāvṛṇot 8 na sma prajñāyate kiṃ cid āvṛte vyomni reṇunā na cāpi śekus te kartum anyonyasyābhibhāṣaṇam 9 na cāpaśyanta te 'nyonyaṃ tamasā hatacakṣuṣaḥ ākṛṣyamāṇā vātena sāśmacūrṇena bhārata 10 drumāṇāṃ vātabhagnānāṃ patatāṃ bhūtale bhṛśam anyeṣāṃ ca mahījānāṃ śabdaḥ samabhavan mahān 11 dyauḥ svit patati kiṃ bhūmau dīryante parvatā nu kim iti te menire sarve pavanena vimohitāḥ 12 te yathānantarān vṛkṣān valmīkān viṣamāṇi ca pāṇibhiḥ parimārganto bhītā vāyor nililyire 13 tataḥ kārmukam udyamya bhīmaseno mahābalaḥ kṛṣṇām ādāya saṃgatyā tasthāv āśritya pādapam 14 dharmarājaś ca dhaumyaś ca nililyāte mahāvane agnihotrāṇy upādāya sahadevas tu parvate 15 nakulo brāhmaṇāś cānye lomaśaś ca mahātapāḥ vṛkṣān āsādya saṃtrastās tatra tatra nililyire 16 mandībhūte ca pavane tasmin rajasi śāmyati mahadbhiḥ pṛṣatais tūrṇaṃ varṣam abhyājagāma ha 17 tato 'śmasahitā dhārāḥ saṃvṛṇvantyaḥ samantataḥ prapetur aniśaṃ tatra śīghravātasamīritāḥ 18 tataḥ sāgaragā āpaḥ kīryamāṇāḥ samantataḥ prādurāsan sakalusāḥ phenavatyo viśāṃ pate 19 vahantyo vāri bahulaṃ phenoḍupapariplutam parisasrur mahāśabdāḥ prakarṣantyo mahīruhān 20 tasminn uparate varṣe vāte ca samatāṃ gate gate hy ambhasi nimnāni prādurbhūte divākare 21 nirjagmus te śanaiḥ sarve samājagmuś ca bhārata pratasthuś ca punar vīrāḥ parvataṃ gandhamādanam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 144.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ prayātamātreṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu padbhyām anucitā gantuṃ draupadī samupāviśat 2 śrāntā duḥkhaparītā ca vātavarṣeṇa tena ca saukumāryāc ca pāñcālī saṃmumoha yaśasvinī 3 sā pātyamānā mohena bāhubhyām asitekṣaṇā vṛttābhyām anurūpābhyām ūrū samavalambata 4 ālambamānā sahitāv ūrū gajakaropamau papāta sahasā bhūmau vepantī kadalī yathā 5 tāṃ patantīṃ varārohāṃ sajjamānāṃ latām iva nakulaḥ samabhidrutya parijagrāha vīryavān 6 nakula uvāca 6 rājan pāñcālarājasya suteyam asitekṣaṇā śrāntā nipatitā bhūmau tām avekṣasva bhārata 7 aduḥkhārhā paraṃ duḥkhaṃ prāpteyaṃ mṛdugāminī āśvāsaya mahārāja tām imāṃ śramakarśitām 8 vaiśaṃpāyana uvāca 8 rājā tu vacanāt tasya bhṛśaṃ duḥkhasamanvitaḥ bhīmaś ca sahadevaś ca sahasā samupādravan 9 tām avekṣya tu kaunteyo vivarṇavadanāṃ kṛśām aṅkam ānīya dharmātmā paryadevayad āturaḥ 10 kathaṃ veśmasu gupteṣu svāstīrṇaśayanocitā śete nipatitā bhūmau sukhārhā varavarṇinī 11 sukumārau kathaṃ pādau mukhaṃ ca kamalaprabham matkṛte 'dya varārhāyāḥ śyāmatāṃ samupāgatam 12 kim idaṃ dyūtakāmena mayā kṛtam abuddhinā ādāya kṛṣṇāṃ caratā vane mṛgagaṇāyute 13 sukhaṃ prāpsyati pāñcālī pāṇḍavān prāpya vai patīn iti drupadarājena pitrā dattāyatekṣaṇā 14 tat sarvam anavāpyaiva śramaśokād dhi karśitā śete nipatitā bhūmau pāpasya mama karmabhiḥ 15 tathā lālapyamāne tu dharmarāje yudhiṣṭhire dhaumyaprabhṛtayaḥ sarve tatrājagmur dvijottamāḥ 16 te samāśvāsayām āsur āśīrbhiś cāpy apūjayan rakṣoghnāṃś ca tathā mantrāñ jepuś cakruś ca te kriyāḥ 17 paṭhyamāneṣu mantreṣu śāntyarthaṃ paramarṣibhiḥ spṛśyamānā karaiḥ śītaiḥ pāṇḍavaiś ca muhur muhuḥ 18 sevyamānā ca śītena jalamiśreṇa vāyunā pāñcālī sukham āsādya lebhe cetaḥ śanaiḥ śanaiḥ 19 parigṛhya ca tāṃ dīnāṃ kṛṣṇām ajinasaṃstare tadā viśrāmayām āsur labdhasaṃjñāṃ tapasvinīm 20 tasyā yamau raktatalau pādau pūjitalakṣaṇau karābhyāṃ kiṇajātābhyāṃ śanakaiḥ saṃvavāhatuḥ 21 paryāśvāsayad apy enāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ uvāca ca kuruśreṣṭho bhīmasenam idaṃ vacaḥ 22 bahavaḥ parvatā bhīma viṣamā himadurgamāḥ teṣu kṛṣṇā mahābāho kathaṃ nu vicariṣyati 23 bhīmasena uvāca 23 tvāṃ rājan rājaputrīṃ ca yamau ca puruṣarṣabhau svayaṃ neṣyāmi rājendra mā viṣāde manaḥ kṛthāḥ 24 atha vāsau mayā jāto vihago madbalopamaḥ vahed anagha sarvān no vacanāt te ghatotkacaḥ 25 vaiśaṃpāyana uvāca 25 anujñāto dharmarājñā putraṃ sasmāra rākṣasam ghaṭotkacaś ca dharmātmā smṛtamātraḥ pitus tadā kṛtāñjalir upātiṣṭhad abhivādyātha pāṇḍavān 26 brāhmaṇāṃś ca mahābāhuḥ sa ca tair abhinanditaḥ uvāca bhīmasenaṃ sa pitaraṃ satyavikramaḥ 27 smṛto 'smi bhavatā śīghraṃ śuśrūṣur aham āgataḥ ājñāpaya mahābāho sarvaṃ kartāsmy asaṃśayam tac chrutvā bhīmasenas tu rākṣasaṃ pariṣasvaje
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 145.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 dharmajño balavāñ śūraḥ sadyo rākṣasapuṃgavaḥ bhakto 'smān aurasaḥ putro bhīma gṛhṇātu mātaram 2 tava bhīma balenāham atibhīmaparākrama akṣataḥ saha pāñcālyā gaccheyaṃ gandhamādanam 3 vaiśaṃpāyana uvāca 3 bhrātur vacanam ājñāya bhīmaseno ghaṭotkacam ādideśa naravyāghras tanayaṃ śatrukarśanam 4 haiḍimbeya pariśrāntā tava mātāparājitā tvaṃ ca kāmagamas tāta balavān vaha tāṃ khaga 5 skandham āropya bhadraṃ te madhye 'smākaṃ vihāyasā gaccha nīcikayā gatyā yathā caināṃ na pīḍayeḥ 6 ghaṭotkaca uvāca 6 dharmarājaṃ ca dhaumyaṃ ca rājaputrīṃ yamau tathā eko 'py aham alaṃ voḍhuṃ kim utādya sahāyavān 7 vaiśaṃpāyana uvāca 7 evam uktvā tataḥ kṛṣṇām uvāha sa ghaṭotkacaḥ pāṇḍūnāṃ madhyago vīraḥ pāṇḍavān api cāpare 8 lomaśaḥ siddhamārgeṇa jagāmānupamadyutiḥ svenaivātmaprabhāvena dvitīya iva bhāskaraḥ 9 brāhmaṇāṃś cāpi tān sarvān samupādāya rākṣasāḥ niyogād rākṣasendrasya jagmur bhīmaparākramāḥ 10 evaṃ suramaṇīyāni vanāny upavanāni ca ālokayantas te jagmur viśālāṃ badarīṃ prati 11 te tv āśugatibhir vīrā rākṣasais tair mahābalaiḥ uhyamānā yayuḥ śīghraṃ mahad adhvānam alpavat 12 deśān mlecchagaṇākīrṇān nānāratnākarāyutān dadṛśur giripādāṃś ca nānādhātusamācitān 13 vidyādharagaṇākīrṇān yutān vānarakiṃnaraiḥ tathā kiṃpuruṣaiś caiva gandharvaiś ca samantataḥ 14 nadījālasamākīrṇān nānāpakṣirutākulān nānāvidhair mṛgair juṣṭān vānaraiś copaśobhitān 15 te vyatītya bahūn deśān uttarāṃś ca kurūn api dadṛśur vividhāścaryaṃ kailāsaṃ parvatottamam 16 tasyābhyāśe tu dadṛśur naranārāyaṇāśramam upetaṃ pādapair divyaiḥ sadāpuṣpaphalopagaiḥ 17 dadṛśus tāṃ ca badarīṃ vṛttaskandhāṃ manoramām snigdhām aviralacchāyāṃ śriyā paramayā yutām 18 patraiḥ snigdhair aviralair upetāṃ mṛdubhiḥ śubhām viśālaśākhāṃ vistīrṇām atidyutisamanvitām 19 phalair upacitair divyair ācitāṃ svādubhir bhṛśam madhusravaiḥ sadā divyāṃ maharṣigaṇasevitām madapramuditair nityaṃ nānādvijagaṇair yutām 20 adaṃśamaśake deśe bahumūlaphalodake nīlaśādvalasaṃchanne devagandharvasevite 21 susamīkṛtabhūbhāge svabhāvavihite śubhe jātāṃ himamṛdusparśe deśe 'pahatakaṇṭake 22 tām upetya mahātmānaḥ saha tair brāhmaṇarṣabhaiḥ avaterus tataḥ sarve rākṣasaskandhataḥ śanaiḥ 23 tatas tam āśramaṃ puṇyaṃ naranārāyaṇāśritam dadṛśuḥ pāṇḍavā rājan sahitā dvijapuṃgavaiḥ 24 tamasā rahitaṃ puṇyam anāmṛṣṭaṃ raveḥ karaiḥ kṣuttṛṭśītoṣṇadoṣaiś ca varjitaṃ śokanāśanam 25 maharṣigaṇasaṃbādhaṃ brāhmyā lakṣmyā samanvitam duṣpraveśaṃ mahārāja narair dharmabahiṣkṛtaiḥ 26 balihomārcitaṃ divyaṃ susaṃmṛṣṭānulepanam divyapuṣpopahāraiś ca sarvato 'bhivirājitam 27 viśālair agniśaraṇaiḥ srugbhāṇḍair ācitaṃ śubhaiḥ mahadbhis toyakalaśaiḥ kaṭhinaiś copaśobhitam śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ brahmaghoṣanināditam 28 divyam āśrayaṇīyaṃ tam āśramaṃ śramanāśanam śriyā yutam anirdeśyaṃ devacaryopaśobhitam 29 phalamūlāśanair dāntaiś cīrakṛṣṇājināmbaraiḥ sūryavaiśvānarasamais tapasā bhāvitātmabhiḥ 30 maharṣibhir mokṣaparair yatibhir niyatendriyaiḥ brahmabhūtair mahābhāgair upetaṃ brahmavādibhiḥ 31 so 'bhyagacchan mahātejās tān ṛṣīn niyataḥ śuciḥ bhrātṛbhiḥ sahito dhīmān dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ 32 divyajñānopapannās te dṛṣṭvā prāptaṃ yudhiṣṭhiram abhyagacchanta suprītāḥ sarva eva maharṣayaḥ āśīrvādān prayuñjānāḥ svādhyāyaniratā bhṛśam 33 prītās te tasya satkāraṃ vidhinā pāvakopamāḥ upājahruś ca salilaṃ puṣpamūlaphalaṃ śuci 34 sa taiḥ prītyātha satkāram upanītaṃ maharṣibhiḥ prayataḥ pratigṛhyātha dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ 35 taṃ śakrasadanaprakhyaṃ divyagandhaṃ manoramam prītaḥ svargopamaṃ puṇyaṃ pāṇḍavaḥ saha kṛṣṇayā 36 viveśa śobhayā yuktaṃ bhrātṛbhiś ca sahānagha brāhmaṇair vedavedāṅgapāragaiś ca sahācyutaḥ 37 tatrāpaśyat sa dharmātmā devadevarṣipūjitam naranārāyaṇasthānaṃ bhāgīrathyopaśobhitam 38 madhusravaphalāṃ divyāṃ maharṣigaṇasevitām tām upetya mahātmānas te 'vasan brāhmaṇaiḥ saha 39 ālokayanto mainākaṃ nānādvijagaṇāyutam hiraṇyaśikharaṃ caiva tac ca bindusaraḥ śivam 40 bhāgīrathīṃ sutīrthāṃ ca śītāmalajalāṃ śivām maṇipravālaprastārāṃ pādapair upaśobhitām 41 divyapuṣpasamākīrṇāṃ manasaḥ prītivardhanīm vīkṣamāṇā mahātmāno vijahrus tatra pāṇḍavāḥ 42 tatra devān pitṝṃś caiva tarpayantaḥ punaḥ punaḥ brāhmaṇaiḥ sahitā vīrā nyavasan puruṣarṣabhāḥ 43 kṛṣṇāyās tatra paśyantaḥ krīḍitāny amaraprabhāḥ vicitrāṇi naravyāghrā remire tatra pāṇḍavāḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 146.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tatra te puruṣavyāghrāḥ paramaṃ śaucam āsthitāḥ ṣaḍrātram avasan vīrā dhanaṃjayadidṛkṣayā tasmin viharamāṇāś ca ramamāṇāś ca pāṇḍavāḥ 2 manojñe kānanavare sarvabhūtamanorame pādapaiḥ puṣpavikacaiḥ phalabhārāvanāmitaiḥ 3 śobhitaṃ sarvatoramyaiḥ puṃskokilakulākulaiḥ snigdhapatrair aviralaiḥ śītacchāyair manoramaiḥ 4 sarāṃsi ca vicitrāṇi prasannasalilāni ca kamalaiḥ sotpalais tatra bhrājamānāni sarvaśaḥ paśyantaś cārurūpāṇi remire tatra pāṇḍavāḥ 5 puṇyagandhaḥ sukhasparśo vavau tatra samīraṇaḥ hlādayan pāṇḍavān sarvān sakṛṣṇān sadvijarṣabhān 6 tataḥ pūrvottaro vāyuḥ pavamāno yadṛcchayā sahasrapatram arkābhaṃ divyaṃ padmam udāvahat 7 tad apaśyata pāñcālī divyagandhaṃ manoramam anilenāhṛtaṃ bhūmau patitaṃ jalajaṃ śuci 8 tac chubhā śubham āsādya saugandhikam anuttamam atīva muditā rājan bhīmasenam athābravīt 9 paśya divyaṃ suruciraṃ bhīma puṣpam anuttamam gandhasaṃsthānasaṃpannaṃ manaso mama nandanam 10 etat tu dharmarājāya pradāsyāmi paraṃtapa harer idaṃ me kāmāya kāmyake punar āśrame 11 yadi te 'haṃ priyā pārtha bahūnīmāny upāhara tāny ahaṃ netum icchāmi kāmyakaṃ punar āśramam 12 evam uktvā tu pāñcālī bhīmasenam aninditā jagāma dharmarājāya puṣpam ādāya tat tadā 13 abhiprāyaṃ tu vijñāya mahiṣyāḥ puruṣarṣabhaḥ priyāyāḥ priyakāmaḥ sa bhīmo bhīmaparākramaḥ 14 vātaṃ tam evābhimukho yatas tat puṣpam āgatam ājihīrṣur jagāmāśu sa puṣpāṇy aparāṇy api 15 rukmapṛṣṭhaṃ dhanur gṛhya śarāṃś cāśīviṣopamān mṛgarāḍ iva saṃkruddhaḥ prabhinna iva kuñjaraḥ 16 draupadyāḥ priyam anvicchan svabāhubalam āśritaḥ vyapetabhayasaṃmohaḥ śailam abhyapatad balī 17 sa taṃ drumalatāgulmacchannaṃ nīlaśilātalam giriṃ cacārāriharaḥ kiṃnarācaritaṃ śubham 18 nānāvarṇadharaiś citraṃ dhātudrumamṛgāṇḍajaiḥ sarvabhūṣaṇasaṃpūrṇaṃ bhūmer bhujam ivocchritam 19 sarvarturamaṇīyeṣu gandhamādanasānuṣu saktacakṣur abhiprāyaṃ hṛdayenānucintayan 20 puṃskokilaninādeṣu ṣaṭpadābhiruteṣu ca baddhaśrotramanaścakṣur jagāmāmitavikramaḥ 21 jighramāṇo mahātejāḥ sarvartukusumodbhavam gandham uddāmam uddāmo vane matta iva dvipaḥ 22 hriyamāṇaśramaḥ pitrā saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ pituḥ saṃsparśaśītena gandhamādanavāyunā 23 sa yakṣagandharvasurabrahmarṣigaṇasevitam viloḍayām āsa tadā puṣpahetor ariṃdamaḥ 24 viṣamacchedaracitair anuliptam ivāṅgulaiḥ vimalair dhātuvicchedaiḥ kāñcanāñjanarājataiḥ 25 sapakṣam iva nṛtyantaṃ pārśvalagnaiḥ payodharaiḥ muktāhārair iva citaṃ cyutaiḥ prasravaṇodakaiḥ 26 abhirāmanadīkuñjanirjharodarakandaram apsaronūpuraravaiḥ pranṛttabahubarhiṇam 27 digvāraṇaviṣāṇāgrair ghṛṣṭopalaśilātalam srastāṃśukam ivākṣobhyair nimnagāniḥsṛtair jalaiḥ 28 saśaṣpakavalaiḥ svasthair adūraparivartibhiḥ bhayasyājñaiś ca hariṇaiḥ kautūhalanirīkṣitaḥ 29 cālayann ūruvegena latājālāny anekaśaḥ ākrīḍamānaḥ kaunteyaḥ śrīmān vāyusuto yayau 30 priyāmanorathaṃ kartum udyataś cārulocanaḥ prāṃśuḥ kanakatālābhaḥ siṃhasaṃhanano yuvā 31 mattavāraṇavikrānto mattavāraṇavegavān mattavāraṇatāmrākṣo mattavāraṇavāraṇaḥ 32 priyapārśvopaviṣṭābhir vyāvṛttābhir viceṣṭitaiḥ yakṣagandharvayoṣābhir adṛśyābhir nirīkṣitaḥ 33 navāvatāraṃ rūpasya vikrīṇann iva pāṇḍavaḥ cacāra ramaṇīyeṣu gandhamādanasānuṣu 34 saṃsmaran vividhān kleśān duryodhanakṛtān bahūn draupadyā vanavāsinyāḥ priyaṃ kartuṃ samudyataḥ 35 so 'cintayad gate svargam arjune mayi cāgate puṣpahetoḥ kathaṃ nv āryaḥ kariṣyati yudhiṣṭhiraḥ 36 snehān naravaro nūnam aviśvāsād vanasya ca nakulaṃ sahadevaṃ ca na mokṣyati yudhiṣṭhiraḥ 37 kathaṃ nu kusumāvāptiḥ syāc chīghram iti cintayan pratasthe naraśārdūlaḥ pakṣirāḍ iva vegitaḥ 38 kampayan medinīṃ padbhyāṃ nirghāta iva parvasu trāsayan gajayūthāni vātaraṃhā vṛkodaraḥ 39 siṃhavyāghragaṇāṃś caiva mardamāno mahābalaḥ unmūlayan mahāvṛkṣān pothayaṃś corasā balī 40 latāvallīś ca vegena vikarṣan pāṇḍunandanaḥ upary upari śailāgram ārurukṣur iva dvipaḥ vinardamāno 'tibhṛśaṃ savidyud iva toyadaḥ 41 tasya śabdena ghoreṇa dhanurghoṣeṇa cābhibho trastāni mṛgayūthāni samantād vipradudruvuḥ 42 athāpaśyan mahābāhur gandhamādanasānuṣu suramyaṃ kadalīṣaṇḍaṃ bahuyojanavistṛtam 43 tam abhyagacchad vegena kṣobhayiṣyan mahābalaḥ mahāgaja ivāsrāvī prabhañjan vividhān drumān 44 utpāṭya kadalīskandhān bahutālasamucchrayān cikṣepa tarasā bhīmaḥ samantād balināṃ varaḥ 45 tataḥ sattvāny upākrāman bahūni ca mahānti ca ruruvāraṇasaṃghāś ca mahiṣāś ca jalāśrayāḥ 46 siṃhavyāghrāś ca saṃkruddhā bhīmasenam abhidravan vyāditāsyā mahāraudrā vinadanto 'tibhīṣaṇāḥ 47 tato vāyusutaḥ krodhāt svabāhubalam āśritaḥ gajenāghnan gajaṃ bhīmaḥ siṃhaṃ siṃhena cābhibhūḥ talaprahārair anyāṃś ca vyahanat pāṇḍavo balī 48 te hanyamānā bhīmena siṃhavyāghratarakṣavaḥ bhayād visasṛpuḥ sarve śakṛnmūtraṃ ca susruvuḥ 49 praviveśa tataḥ kṣipraṃ tān apāsya mahābalaḥ vanaṃ pāṇḍusutaḥ śrīmāñ śabdenāpūrayan diśaḥ 50 tena śabdena cogreṇa bhīmasenaraveṇa ca vanāntaragatāḥ sarve vitresur mṛgapakṣiṇaḥ 51 taṃ śabdaṃ sahasā śrutvā mṛgapakṣisamīritam jalārdrapakṣā vihagāḥ samutpetuḥ sahasraśaḥ 52 tān audakān pakṣigaṇān nirīkṣya bharatarṣabhaḥ tān evānusaran ramyaṃ dadarśa sumahat saraḥ 53 kāñcanaiḥ kadalīṣaṇḍair mandamārutakampitaiḥ vījyamānam ivākṣobhyaṃ tīrāntaravisarpibhiḥ 54 tat saro 'thāvatīryāśu prabhūtakamalotpalam mahāgaja ivoddāmaś cikrīḍa balavad balī vikrīḍya tasmin suciram uttatārāmitadyutiḥ 55 tato 'vagāhya vegena tad vanaṃ bahupādapam dadhmau ca śaṅkhaṃ svanavat sarvaprāṇena pāṇḍavaḥ 56 tasya śaṅkhasya śabdena bhīmasenaraveṇa ca bāhuśabdena cogreṇa nardantīva girer guhāḥ 57 taṃ vajraniṣpeṣasamam āsphoṭitaravaṃ bhṛśam śrutvā śailaguhāsuptaiḥ siṃhair mukto mahāsvanaḥ 58 siṃhanādabhayatrastaiḥ kuñjarair api bhārata mukto virāvaḥ sumahān parvato yena pūritaḥ 59 taṃ tu nādaṃ tataḥ śrutvā supto vānarapuṃgavaḥ prājṛmbhata mahākāyo hanūmān nāma vānaraḥ 60 kadalīṣaṇḍamadhyastho nidrāvaśagatas tadā jṛmbhamāṇaḥ suvipulaṃ śakradhvajam ivocchritam āsphoṭayata lāṅgūlam indrāśanisamasvanam 61 tasya lāṅgūlaninadaṃ parvataḥ sa guhāmukhaiḥ udgāram iva gaur nardam utsasarja samantataḥ 62 sa lāṅgūlaravas tasya mattavāraṇanisvanam antardhāya vicitreṣu cacāra girisānuṣu 63 sa bhīmasenas taṃ śrutvā saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ śabdaprabhavam anvicchaṃś cacāra kadalīvanam 64 kadalīvanamadhyastham atha pīne śilātale sa dadarśa mahābāhur vānarādhipatiṃ sthitam 65 vidyutsaṃghātaduṣprekṣyaṃ vidyutsaṃghātapiṅgalam vidyutsaṃghātasadṛśaṃ vidyutsaṃghātacañcalam 66 bāhusvastikavinyastapīnahrasvaśirodharam skandhabhūyiṣṭhakāyatvāt tanumadhyakaṭītaṭam 67 kiṃ cic cābhugnaśīrṣeṇa dīrgharomāñcitena ca lāṅgūlenordhvagatinā dhvajeneva virājitam 68 raktoṣṭhaṃ tāmrajihvāsyaṃ raktakarṇaṃ caladbhruvam vadanaṃ vṛttadaṃṣṭrāgraṃ raśmivantam ivoḍupam 69 vadanābhyantaragataiḥ śuklabhāsair alaṃkṛtam kesarotkarasaṃmiśram aśokānām ivotkaram 70 hiraṇmayīnāṃ madhyasthaṃ kadalīnāṃ mahādyutim dīpyamānaṃ svavapuṣā arciṣmantam ivānalam 71 nirīkṣantam avitrastaṃ locanair madhupiṅgalaiḥ taṃ vānaravaraṃ vīram atikāyaṃ mahābalam 72 athopasṛtya tarasā bhīmo bhīmaparākramaḥ siṃhanādaṃ samakarod bodhayiṣyan kapiṃ tadā 73 tena śabdena bhīmasya vitresur mṛgapakṣiṇaḥ hanūmāṃś ca mahāsattva īṣad unmīlya locane avaikṣad atha sāvajñaṃ locanair madhupiṅgalaiḥ 74 smitenābhāṣya kaunteyaṃ vānaro naram abravīt kimarthaṃ sarujas te 'haṃ sukhasuptaḥ prabodhitaḥ 75 nanu nāma tvayā kāryā dayā bhūteṣu jānatā vayaṃ dharmaṃ na jānīmas tiryagyoniṃ samāśritāḥ 76 manuṣyā buddhisaṃpannā dayāṃ kurvanti jantuṣu krūreṣu karmasu kathaṃ dehavākcittadūṣiṣu dharmaghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ 77 na tvaṃ dharmaṃ vijānāsi vṛddhā nopāsitās tvayā alpabuddhitayā vanyān utsādayasi yan mṛgān 78 brūhi kas tvaṃ kimarthaṃ vā vanaṃ tvam idam āgataḥ varjitaṃ mānuṣair bhāvais tathaiva puruṣair api 79 ataḥ paramagamyo 'yaṃ parvataḥ sudurāruhaḥ vinā siddhagatiṃ vīra gatir atra na vidyate 80 kāruṇyāt sauhṛdāc caiva vāraye tvāṃ mahābala nātaḥ paraṃ tvayā śakyaṃ gantum āśvasihi prabho 81 imāny amṛtakalpāni mūlāni ca phalāni ca bhakṣayitvā nivartasva grāhyaṃ yadi vaco mama
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 147.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 etac chrutvā vacas tasya vānarendrasya dhīmataḥ bhīmasenas tadā vīraḥ provācāmitrakarśanaḥ 2 ko bhavān kiṃnimittaṃ vā vānaraṃ vapur āśritaḥ brāhmaṇānantaro varṇaḥ kṣatriyas tvānupṛcchati 3 kauravaḥ somavaṃśīyaḥ kuntyā garbheṇa dhāritaḥ pāṇḍavo vāyutanayo bhīmasena iti śrutaḥ 4 sa vākyaṃ bhīmasenasya smitena pratigṛhya tat hanūmān vāyutanayo vāyuputram abhāṣata 5 vānaro 'haṃ na te mārgaṃ pradāsyāmi yathepsitam sādhu gaccha nivartasva mā tvaṃ prāpsyasi vaiśasam 6 bhīma uvāca 6 vaiśasaṃ vāstu yad vānyan na tvā pṛcchāmi vānara prayacchottiṣṭha mārgaṃ me mā tvaṃ prāpsyasi vaiśasam 7 hanūmān uvāca 7 nāsti śaktir mamotthātuṃ vyādhinā kleśito hy aham yady avaśyaṃ prayātavyaṃ laṅghayitvā prayāhi mām 8 bhīma uvāca 8 nirguṇaḥ paramātmeti dehaṃ te vyāpya tiṣṭhati tam ahaṃ jñānavijñeyaṃ nāvamanye na laṅghaye 9 yady āgamair na vindeyaṃ tam ahaṃ bhūtabhāvanam krameyaṃ tvāṃ giriṃ cemaṃ hanūmān iva sāgaram 10 hanūmān uvāca 10 ka eṣa hanumān nāma sāgaro yena laṅghitaḥ pṛcchāmi tvā kuruśreṣṭha kathyatāṃ yadi śakyate 11 bhīma uvāca 11 bhrātā mama guṇaślāghyo buddhisattvabalānvitaḥ rāmāyaṇe 'tivikhyātaḥ śūro vānarapuṃgavaḥ 12 rāmapatnīkṛte yena śatayojanam āyataḥ sāgaraḥ plavagendreṇa krameṇaikena laṅghitaḥ 13 sa me bhrātā mahāvīryas tulyo 'haṃ tasya tejasā bale parākrame yuddhe śakto 'haṃ tava nigrahe 14 uttiṣṭha dehi me mārgaṃ paśya vā me 'dya pauruṣam macchāsanam akurvāṇaṃ mā tvā neṣye yamakṣayam 15 vaiśaṃpāyana uvāca 15 vijñāya taṃ balonmattaṃ bāhuvīryeṇa garvitam hṛdayenāvahasyainaṃ hanūmān vākyam abravīt 16 prasīda nāsti me śaktir utthātuṃ jarayānagha mamānukampayā tv etat puccham utsārya gamyatām 17 sāvajñam atha vāmena smayañ jagrāha pāṇinā na cāśakac cālayituṃ bhīmaḥ pucchaṃ mahākapeḥ 18 uccikṣepa punar dorbhyām indrāyudham ivocchritam noddhartum aśakad bhīmo dorbhyām api mahābalaḥ 19 utkṣiptabhrūr vivṛttākṣaḥ saṃhatabhrukuṭīmukhaḥ svinnagātro 'bhavad bhīmo na coddhartuṃ śaśāka ha 20 yatnavān api tu śrīmāṃl lāṅgūloddharaṇoddhutaḥ kapeḥ pārśvagato bhīmas tasthau vrīḍād adhomukhaḥ 21 praṇipatya ca kaunteyaḥ prāñjalir vākyam abravīt prasīda kapiśārdūla duruktaṃ kṣamyatāṃ mama 22 siddho vā yadi vā devo gandharvo vātha guhyakaḥ pṛṣṭaḥ san kāmayā brūhi kas tvaṃ vānararūpadhṛk 23 hanūmān uvāca 23 yat te mama parijñāne kautūhalam ariṃdama tat sarvam akhilena tvaṃ śṛṇu pāṇḍavanandana 24 ahaṃ kesariṇaḥ kṣetre vāyunā jagadāyuṣā jātaḥ kamalapatrākṣa hanūmān nāma vānaraḥ 25 sūryaputraṃ ca sugrīvaṃ śakraputraṃ ca vālinam sarvavānararājānau sarvavānarayūthapāḥ 26 upatasthur mahāvīryā mama cāmitrakarśana sugrīveṇābhavat prītir anilasyāgninā yathā 27 nikṛtaḥ sa tato bhrātrā kasmiṃś cit kāraṇāntare ṛśyamūke mayā sārdhaṃ sugrīvo nyavasac ciram 28 atha dāśarathir vīro rāmo nāma mahābalaḥ viṣṇur mānuṣarūpeṇa cacāra vasudhām imām 29 sa pituḥ priyam anvicchan sahabhāryaḥ sahānujaḥ sadhanur dhanvināṃ śreṣṭho daṇḍakāraṇyam āśritaḥ 30 tasya bhāryā janasthānād rāvaṇena hṛtā balāt vañcayitvā mahābuddhiṃ mṛgarūpeṇa rāghavam 31 hṛtadāraḥ saha bhrātrā patnīṃ mārgan sa rāghavaḥ dṛṣṭavāñ śailaśikhare sugrīvaṃ vānararṣabham 32 tena tasyābhavat sakhyaṃ rāghavasya mahātmanaḥ sa hatvā vālinaṃ rājye sugrīvaṃ pratyapādayat sa harīn preṣayām āsa sītāyāḥ parimārgaṇe 33 tato vānarakoṭībhir yāṃ vayaṃ prasthitā diśam tatra pravṛttiḥ sītāyā gṛdhreṇa pratipāditā 34 tato 'haṃ kāryasiddhyarthaṃ rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ śatayojanavistīrṇam arṇavaṃ sahasāplutaḥ 35 dṛṣṭā sā ca mayā devī rāvaṇasya niveśane pratyāgataś cāpi punar nāma tatra prakāśya vai 36 tato rāmeṇa vīreṇa hatvā tān sarvarākṣasān punaḥ pratyāhṛtā bhāryā naṣṭā vedaśrutir yathā 37 tataḥ pratiṣṭhite rāme vīro 'yaṃ yācito mayā yāvad rāmakathā vīra bhavel lokeṣu śatruhan tāvaj jīveyam ity evaṃ tathāstv iti ca so 'bravīt 38 daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca rājyaṃ kāritavān rāmas tatas tu tridivaṃ gataḥ 39 tad ihāpsarasas tāta gandharvāś ca sadānagha tasya vīrasya caritaṃ gāyantyo ramayanti mām 40 ayaṃ ca mārgo martyānām agamyaḥ kurunandana tato 'haṃ ruddhavān mārgaṃ tavemaṃ devasevitam dharṣayed vā śaped vāpi mā kaś cid iti bhārata 41 divyo devapatho hy eṣa nātra gacchanti mānuṣāḥ yadartham āgataś cāsi tat saro 'bhyarṇa eva hi
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 148.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 evam ukto mahābāhur bhīmasenaḥ pratāpavān praṇipatya tataḥ prītyā bhrātaraṃ hṛṣṭamānasaḥ uvāca ślakṣṇayā vācā hanūmantaṃ kapīśvaram 2 mayā dhanyataro nāsti yad āryaṃ dṛṣṭavān aham anugraho me sumahāṃs tṛptiś ca tava darśanāt 3 evaṃ tu kṛtam icchāmi tvayāryādya priyaṃ mama yat te tadāsīt plavataḥ sāgaraṃ makarālayam rūpam apratimaṃ vīra tad icchāmi nirīkṣitum 4 evaṃ tuṣṭo bhaviṣyāmi śraddhāsyāmi ca te vacaḥ evam uktaḥ sa tejasvī prahasya harir abravīt 5 na tac chakyaṃ tvayā draṣṭuṃ rūpaṃ nānyena kena cit kālāvasthā tadā hy anyā vartate sā na sāṃpratam 6 anyaḥ kṛtayuge kālas tretāyāṃ dvāpare 'paraḥ ayaṃ pradhvaṃsanaḥ kālo nādya tad rūpam asti me 7 bhūmir nadyo nagāḥ śailāḥ siddhā devā maharṣayaḥ kālaṃ samanuvartante yathā bhāvā yuge yuge balavarṣmaprabhāvā hi prahīyanty udbhavanti ca 8 tad alaṃ tava tad rūpaṃ draṣṭuṃ kurukulodvaha yugaṃ samanuvartāmi kālo hi duratikramaḥ 9 bhīma uvāca 9 yugasaṃkhyāṃ samācakṣva ācāraṃ ca yuge yuge dharmakāmārthabhāvāṃś ca varṣma vīryaṃ bhavābhavau 10 hanūmān uvāca 10 kṛtaṃ nāma yugaṃ tāta yatra dharmaḥ sanātanaḥ kṛtam eva na kartavyaṃ tasmin kāle yugottame 11 na tatra dharmāḥ sīdanti na kṣīyante ca vai prajāḥ tataḥ kṛtayugaṃ nāma kālena guṇatāṃ gatam 12 devadānavagandharvayakṣarākṣasapannagāḥ nāsan kṛtayuge tāta tadā na krayavikrayāḥ 13 na sāmayajuṛgvarṇāḥ kriyā nāsīc ca mānavī abhidhyāya phalaṃ tatra dharmaḥ saṃnyāsa eva ca 14 na tasmin yugasaṃsarge vyādhayo nendriyakṣayaḥ nāsūyā nāpi ruditaṃ na darpo nāpi paiśunam 15 na vigrahaḥ kutas tandrī na dveṣo nāpi vaikṛtam na bhayaṃ na ca saṃtāpo na cerṣyā na ca matsaraḥ 16 tataḥ paramakaṃ brahma yā gatir yogināṃ parā ātmā ca sarvabhūtānāṃ śuklo nārāyaṇas tadā 17 brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca kṛtalakṣaṇāḥ kṛte yuge samabhavan svakarmaniratāḥ prajāḥ 18 samāśramaṃ samācāraṃ samajñānamatībalam tadā hi samakarmāṇo varṇā dharmān avāpnuvan 19 ekavedasamāyuktā ekamantravidhikriyāḥ pṛthagdharmās tv ekavedā dharmam ekam anuvratāḥ 20 cāturāśramyayuktena karmaṇā kālayoginā akāmaphalasaṃyogāt prāpnuvanti parāṃ gatim 21 ātmayogasamāyukto dharmo 'yaṃ kṛtalakṣaṇaḥ kṛte yuge catuṣpādaś cāturvarṇyasya śāśvataḥ 22 etat kṛtayugaṃ nāma traiguṇyaparivarjitam tretām api nibodha tvaṃ yasmin satraṃ pravartate 23 pādena hrasate dharmo raktatāṃ yāti cācyutaḥ satyapravṛttāś ca narāḥ kriyādharmaparāyaṇāḥ 24 tato yajñāḥ pravartante dharmāś ca vividhāḥ kriyāḥ tretāyāṃ bhāvasaṃkalpāḥ kriyādānaphalodayāḥ 25 pracalanti na vai dharmāt tapodānaparāyaṇāḥ svadharmasthāḥ kriyāvanto janās tretāyuge 'bhavan 26 dvāpare 'pi yuge dharmo dvibhāgonaḥ pravartate viṣṇur vai pītatāṃ yāti caturdhā veda eva ca 27 tato 'nye ca caturvedās trivedāś ca tathāpare dvivedāś caikavedāś cāpy anṛcaś ca tathāpare 28 evaṃ śāstreṣu bhinneṣu bahudhā nīyate kriyā tapodānapravṛttā ca rājasī bhavati prajā 29 ekavedasya cājñānād vedās te bahavaḥ kṛtāḥ satyasya ceha vibhraṃśāt satye kaś cid avasthitaḥ 30 satyāt pracyavamānānāṃ vyādhayo bahavo 'bhavan kāmāś copadravāś caiva tadā daivatakāritāḥ 31 yair ardyamānāḥ subhṛśaṃ tapas tapyanti mānavāḥ kāmakāmāḥ svargakāmā yajñāṃs tanvanti cāpare 32 evaṃ dvāparam āsādya prajāḥ kṣīyanty adharmataḥ pādenaikena kaunteya dharmaḥ kaliyuge sthitaḥ 33 tāmasaṃ yugam āsādya kṛṣṇo bhavati keśavaḥ vedācārāḥ praśāmyanti dharmayajñakriyās tathā 34 ītayo vyādhayas tandrī doṣāḥ krodhādayas tathā upadravāś ca vartante ādhayo vyādhayas tathā 35 yugeṣv āvartamāneṣu dharmo vyāvartate punaḥ dharme vyāvartamāne tu loko vyāvartate punaḥ 36 loke kṣīṇe kṣayaṃ yānti bhāvā lokapravartakāḥ yugakṣayakṛtā dharmāḥ prārthanāni vikurvate 37 etat kaliyugaṃ nāma acirād yat pravartate yugānuvartanaṃ tv etat kurvanti cirajīvinaḥ 38 yac ca te matparijñāne kautūhalam ariṃdama anarthakeṣu ko bhāvaḥ puruṣasya vijānataḥ 39 etat te sarvam ākhyātaṃ yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi yugasaṃkhyāṃ mahābāho svasti prāpnuhi gamyatām
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 149.
	1 bhīma uvāca 1 pūrvarūpam adṛṣṭvā te na yāsyāmi kathaṃ cana yadi te 'ham anugrāhyo darśayātmānam ātmanā 2 vaiśaṃpāyana uvāca 2 evam uktas tu bhīmena smitaṃ kṛtvā plavaṃgamaḥ tad rūpaṃ darśayām āsa yad vai sāgaralaṅghane 3 bhrātuḥ priyam abhīpsan vai cakāra sumahad vapuḥ dehas tasya tato 'tīva vardhaty āyāmavistaraiḥ 4 tad rūpaṃ kadalīṣaṇḍaṃ chādayann amitadyutiḥ gireś cocchrayam āgamya tasthau tatra sa vānaraḥ 5 samucchritamahākāyo dvitīya iva parvataḥ tāmrekṣaṇas tīkṣṇadaṃṣṭro bhṛkuṭīkṛtalocanaḥ dīrghalāṅgūlam āvidhya diśo vyāpya sthitaḥ kapiḥ 6 tad rūpaṃ mahad ālakṣya bhrātuḥ kauravanandanaḥ visismiye tadā bhīmo jahṛṣe ca punaḥ punaḥ 7 tam arkam iva tejobhiḥ sauvarṇam iva parvatam pradīptam iva cākāśaṃ dṛṣṭvā bhīmo nyamīlayat 8 ābabhāṣe ca hanumān bhīmasenaṃ smayann iva etāvad iha śaktas tvaṃ rūpaṃ draṣṭuṃ mamānagha 9 vardhe 'haṃ cāpy ato bhūyo yāvan me manasepsitam bhīma śatruṣu cātyarthaṃ vardhate mūrtir ojasā 10 tad adbhutaṃ mahāraudraṃ vindhyamandarasaṃnibham dṛṣṭvā hanūmato varṣma saṃbhrāntaḥ pavanātmajaḥ 11 pratyuvāca tato bhīmaḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ kṛtāñjalir adīnātmā hanūmantam avasthitam 12 dṛṣṭaṃ pramāṇaṃ vipulaṃ śarīrasyāsya te vibho saṃharasva mahāvīrya svayam ātmānam ātmanā 13 na hi śaknomi tvāṃ draṣṭuṃ divākaram ivoditam aprameyam anādhṛṣyaṃ mainākam iva parvatam 14 vismayaś caiva me vīra sumahān manaso 'dya vai yad rāmas tvayi pārśvasthe svayaṃ rāvaṇam abhyagāt 15 tvam eva śaktas tāṃ laṅkāṃ sayodhāṃ sahavāhanām svabāhubalam āśritya vināśayitum ojasā 16 na hi te kiṃ cid aprāpyaṃ mārutātmaja vidyate tava naikasya paryāpto rāvaṇaḥ sagaṇo yudhi 17 evam uktas tu bhīmena hanūmān plavagarṣabhaḥ pratyuvāca tato vākyaṃ snigdhagambhīrayā girā 18 evam etan mahābāho yathā vadasi bhārata bhīmasena na paryāpto mamāsau rākṣasādhamaḥ 19 mayā tu tasmin nihate rāvaṇe lokakaṇṭake kīrtir naśyed rāghavasya tata etad upekṣitam 20 tena vīreṇa hatvā tu sagaṇaṃ rākṣasādhipam ānītā svapuraṃ sītā loke kīrtiś ca sthāpitā 21 tad gaccha vipulaprajña bhrātuḥ priyahite rataḥ ariṣṭaṃ kṣemam adhvānaṃ vāyunā parirakṣitaḥ 22 eṣa panthāḥ kuruśreṣṭha saugandhikavanāya te drakṣyase dhanadodyānaṃ rakṣitaṃ yakṣarākṣasaiḥ 23 na ca te tarasā kāryaḥ kusumāvacayaḥ svayam daivatāni hi mānyāni puruṣeṇa viśeṣataḥ 24 balihomanamaskārair mantraiś ca bharatarṣabha daivatāni prasādaṃ hi bhaktyā kurvanti bhārata 25 mā tāta sāhasaṃ kārṣīḥ svadharmam anupālaya svadharmasthaḥ paraṃ dharmaṃ budhyasvāgamayasva ca 26 na hi dharmam avijñāya vṛddhān anupasevya ca dharmo vai vedituṃ śakyo bṛhaspatisamair api 27 adharmo yatra dharmākhyo dharmaś cādharmasaṃjñitaḥ vijñātavyo vibhāgena yatra muhyanty abuddhayaḥ 28 ācārasaṃbhavo dharmo dharmād vedāḥ samutthitāḥ vedair yajñāḥ samutpannā yajñair devāḥ pratiṣṭhitāḥ 29 vedācāravidhānoktair yajñair dhāryanti devatāḥ bṛhaspatyuśanoktaiś ca nayair dhāryanti mānavāḥ 30 paṇyākaravaṇijyābhiḥ kṛṣyātho yonipoṣaṇaiḥ vārtayā dhāryate sarvaṃ dharmair etair dvijātibhiḥ 31 trayī vārtā daṇḍanītis tisro vidyā vijānatām tābhiḥ samyakprayuktābhir lokayātrā vidhīyate 32 sā ced dharmakriyā na syāt trayīdharmam ṛte bhuvi daṇḍanītim ṛte cāpi nirmaryādam idaṃ bhavet 33 vārtādharme hy avartantyo vinaśyeyur imāḥ prajāḥ supravṛttais tribhir hy etair dharmaiḥ sūyanti vai prajāḥ 34 dvijānām amṛtaṃ dharmo hy ekaś caivaikavarṇikaḥ yajñādhyayanadānāni trayaḥ sādhāraṇāḥ smṛtāḥ 35 yājanādhyāpane cobhe brāhmaṇānāṃ pratigrahaḥ pālanaṃ kṣatriyāṇāṃ vai vaiśyadharmaś ca poṣaṇam 36 śuśrūṣā tu dvijātīnāṃ śūdrāṇāṃ dharma ucyate bhaikṣahomavratair hīnās tathaiva guruvāsinām 37 kṣatradharmo 'tra kaunteya tava dharmābhirakṣaṇam svadharmaṃ pratipadyasva vinīto niyatendriyaḥ 38 vṛddhaiḥ saṃmantrya sadbhiś ca buddhimadbhiḥ śrutānvitaiḥ susthitaḥ śāsti daṇḍena vyasanī paribhūyate 39 nigrahānugrahaiḥ samyag yadā rājā pravartate tadā bhavati lokasya maryādā suvyavasthitā 40 tasmād deśe ca durge ca śatrumitrabaleṣu ca nityaṃ cāreṇa boddhavyaṃ sthānaṃ vṛddhiḥ kṣayas tathā 41 rājñām upāyāś catvāro buddhimantraḥ parākramaḥ nigrahānugrahau caiva dākṣyaṃ tatkāryasādhanam 42 sāmnā dānena bhedena daṇḍenopekṣaṇena ca sādhanīyāni kāryāṇi samāsavyāsayogataḥ 43 mantramūlā nayāḥ sarve cārāś ca bharatarṣabha sumantritair nayaiḥ siddhis tadvidaiḥ saha mantrayet 44 striyā mūḍhena lubdhena bālena laghunā tathā na mantrayeta guhyāni yeṣu conmādalakṣaṇam 45 mantrayet saha vidvadbhiḥ śaktaiḥ karmāṇi kārayet snigdhaiś ca nītivinyāsān mūrkhān sarvatra varjayet 46 dhārmikān dharmakāryeṣu arthakāryeṣu paṇḍitān strīṣu klībān niyuñjīta krūrān krūreṣu karmasu 47 svebhyaś caiva parebhyaś ca kāryākāryasamudbhavā buddhiḥ karmasu vijñeyā ripūṇāṃ ca balābalam 48 buddhyā supratipanneṣu kuryāt sādhuparigraham nigrahaṃ cāpy aśiṣṭeṣu nirmaryādeṣu kārayet 49 nigrahe pragrahe samyag yadā rājā pravartate tadā bhavati lokasya maryādā suvyavasthitā 50 eṣa te vihitaḥ pārtha ghoro dharmo duranvayaḥ taṃ svadharmavibhāgena vinayastho 'nupālaya 51 tapodharmadamejyābhir viprā yānti yathā divam dānātithyakriyādharmair yānti vaiśyāś ca sadgatim 52 kṣatraṃ yāti tathā svargaṃ bhuvi nigrahapālanaiḥ samyak praṇīya daṇḍaṃ hi kāmadveṣavivarjitāḥ alubdhā vigatakrodhāḥ satāṃ yānti salokatām
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 150.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ saṃhṛtya vipulaṃ tad vapuḥ kāmavardhitam bhīmasenaṃ punar dorbhyāṃ paryaṣvajata vānaraḥ 2 pariṣvaktasya tasyāśu bhrātrā bhīmasya bhārata śramo nāśam upāgacchat sarvaṃ cāsīt pradakṣiṇam 3 tataḥ punar athovāca paryaśrunayano hariḥ bhīmam ābhāṣya sauhārdād bāṣpagadgadayā girā 4 gaccha vīra svam āvāsaṃ smartavyo 'smi kathāntare ihasthaś ca kuruśreṣṭha na nivedyo 'smi kasya cit 5 dhanadasyālayāc cāpi visṛṣṭānāṃ mahābala deśakāla ihāyātuṃ devagandharvayoṣitām 6 mamāpi saphalaṃ cakṣuḥ smāritaś cāsmi rāghavam mānuṣaṃ gātrasaṃsparśaṃ gatvā bhīma tvayā saha 7 tad asmaddarśanaṃ vīra kaunteyāmogham astu te bhrātṛtvaṃ tvaṃ puraskṛtya varaṃ varaya bhārata 8 yadi tāvan mayā kṣudrā gatvā vāraṇasāhvayam dhārtarāṣṭrā nihantavyā yāvad etat karomy aham 9 śilayā nagaraṃ vā tan marditavyaṃ mayā yadi yāvad adya karomy etat kāmaṃ tava mahābala 10 bhīmasenas tu tad vākyaṃ śrutvā tasya mahātmanaḥ pratyuvāca hanūmantaṃ prahṛṣṭenāntarātmanā 11 kṛtam eva tvayā sarvaṃ mama vānarapuṃgava svasti te 'stu mahābāho kṣāmaye tvāṃ prasīda me 12 sanāthāḥ pāṇḍavāḥ sarve tvayā nāthena vīryavan tavaiva tejasā sarvān vijeṣyāmo vayaṃ ripūn 13 evam uktas tu hanumān bhīmasenam abhāṣata bhrātṛtvāt sauhṛdāc cāpi kariṣyāmi tava priyam 14 camūṃ vigāhya śatrūṇāṃ śaraśaktisamākulām yadā siṃharavaṃ vīra kariṣyasi mahābala tadāhaṃ bṛṃhayiṣyāmi svaraveṇa ravaṃ tava 15 vijayasya dhvajasthaś ca nādān mokṣyāmi dāruṇān śatrūṇāṃ te prāṇaharān ity uktvāntaradhīyata 16 gate tasmin harivare bhīmo 'pi balināṃ varaḥ tena mārgeṇa vipulaṃ vyacarad gandhamādanam 17 anusmaran vapus tasya śriyaṃ cāpratimāṃ bhuvi māhātmyam anubhāvaṃ ca smaran dāśarather yayau 18 sa tāni ramaṇīyāni vanāny upavanāni ca viloḍayām āsa tadā saugandhikavanepsayā 19 phullapadmavicitrāṇi puṣpitāni vanāni ca mattavāraṇayūthāni paṅkaklinnāni bhārata varṣatām iva meghānāṃ vṛndāni dadṛśe tadā 20 hariṇaiś cañcalāpāṅgair hariṇīsahitair vane saśaṣpakavalaiḥ śrīmān pathi dṛṣṭo drutaṃ yayau 21 mahiṣaiś ca varāhaiś ca śārdūlaiś ca niṣevitam vyapetabhīr giriṃ śauryād bhīmaseno vyagāhata 22 kusumānataśākhaiś ca tāmprapallavakomalaiḥ yācyamāna ivāraṇye drumair mārutakampitaiḥ 23 kṛtapadmāñjalipuṭā mattaṣaṭpadasevitāḥ priyatīrthavanā mārge padminīḥ samatikraman 24 sajjamānamanodṛṣṭiḥ phulleṣu girisānuṣu draupadīvākyapātheyo bhīmaḥ śīghrataraṃ yayau 25 parivṛtte 'hani tataḥ prakīrṇahariṇe vane kāñcanair vimalaiḥ padmair dadarśa vipulāṃ nadīm 26 mattakāraṇḍavayutāṃ cakravākopaśobhitām racitām iva tasyādrer mālāṃ vimalapaṅkajām 27 tasyāṃ nadyāṃ mahāsattvaḥ saugandhikavanaṃ mahat apaśyat prītijananaṃ bālārkasadṛśadyuti 28 tad dṛṣṭvā labdhakāmaḥ sa manasā pāṇḍunandanaḥ vanavāsaparikliṣṭāṃ jagāma manasā priyām