Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 131. - 140.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 131.
	1 śyena uvāca 1 dharmātmānaṃ tv āhur ekaṃ sarve rājan mahīkṣitaḥ sa vai dharmaviruddhaṃ tvaṃ kasmāt karma cikīrṣasi 2 vihitaṃ bhakṣaṇaṃ rājan pīḍyamānasya me kṣudhā mā bhāṅkṣīr dharmalobhena dharmam utsṛṣṭavān asi 3 rājovāca 3 saṃtrastarūpas trāṇārthī tvatto bhīto mahādvija matsakāśam anuprāptaḥ prāṇagṛdhnur ayaṃ dvijaḥ 4 evam abhyāgatasyeha kapotasyābhayārthinaḥ apradāne paro 'dharmaḥ kiṃ tvaṃ śyena prapaśyasi 5 praspandamānaḥ saṃbhrāntaḥ kapotaḥ śyena lakṣyate matsakāśaṃ jīvitārthī tasya tyāgo vigarhitaḥ 6 śyena uvāca 6 āhārāt sarvabhūtāni saṃbhavanti mahīpate āhāreṇa vivardhante tena jīvanti jantavaḥ 7 śakyate dustyaje 'py arthe cirarātrāya jīvitum na tu bhojanam utsṛjya śakyaṃ vartayituṃ ciram 8 bhakṣyād vilopitasyādya mama prāṇā viśāṃ pate visṛjya kāyam eṣyanti panthānam apunarbhavam 9 pramṛte mayi dharmātman putradāraṃ naśiṣyati rakṣamāṇaḥ kapotaṃ tvaṃ bahūn prāṇān naśiṣyasi 10 dharmaṃ yo bādhate dharmo na sa dharmaḥ kudharma tat avirodhī tu yo dharmaḥ sa dharmaḥ satyavikrama 11 virodhiṣu mahīpāla niścitya gurulāghavam na bādhā vidyate yatra taṃ dharmaṃ samudācaret 12 gurulāghavam ājñāya dharmādharmaviniścaye yato bhūyāṃs tato rājan kuru dharmaviniścayam 13 rājovāca 13 bahukalyāṇasaṃyuktaṃ bhāṣase vihagottama suparṇaḥ pakṣirāṭ kiṃ tvaṃ dharmajñaś cāsy asaṃśayam tathā hi dharmasaṃyuktaṃ bahu citraṃ prabhāṣase 14 na te 'sty aviditaṃ kiṃ cid iti tvā lakṣayāmy aham śaraṇaiṣiṇaḥ parityāgaṃ kathaṃ sādhv iti manyase 15 āhārārthaṃ samārambhas tava cāyaṃ vihaṃgama śakyaś cāpy anyathā kartum āhāro 'py adhikas tvayā 16 govṛṣo vā varāho vā mṛgo vā mahiṣo 'pi vā tvadartham adya kriyatāṃ yad vānyad abhikāṅkṣase 17 śyena uvāca 17 na varāhaṃ na cokṣāṇaṃ na mṛgān vividhāṃs tathā bhakṣayāmi mahārāja kim annādyena tena me 18 yas tu me daivavihito bhakṣaḥ kṣatriyapuṃgava tam utsṛja mahīpāla kapotam imam eva me 19 śyenāḥ kapotān khādanti sthitir eṣā sanātanī mā rājan mārgam ājñāya kadalīskandham āruha 20 rājovāca 20 rājyaṃ śibīnām ṛddhaṃ vai śādhi pakṣigaṇārcita yad vā kāmayase kiṃ cic chyena sarvaṃ dadāni te vinemaṃ pakṣiṇaṃ śyena śaraṇārthinam āgatam 21 yenemaṃ varjayethās tvaṃ karmaṇā pakṣisattama tad ācakṣva kariṣyāmi na hi dāsye kapotakam 22 śyena uvāca 22 uśīnara kapote te yadi sneho narādhipa ātmano māṃsam utkṛtya kapotatulayā dhṛtam 23 yadā samaṃ kapotena tava māṃsaṃ bhaven nṛpa tadā pradeyaṃ tan mahyaṃ sā me tuṣṭir bhaviṣyati 24 rājovāca 24 anugraham imaṃ manye śyena yan mābhiyācase tasmāt te 'dya pradāsyāmi svamāṃsaṃ tulayā dhṛtam 25 lomaśa uvāca 25 athotkṛtya svamāṃsaṃ tu rājā paramadharmavit tulayām āsa kaunteya kapotena sahābhibho 26 dhriyamāṇas tu tulayā kapoto vyatiricyate punaś cotkṛtya māṃsāni rājā prādād uśīnaraḥ 27 na vidyate yadā māṃsaṃ kapotena samaṃ dhṛtam tata utkṛttamāṃso 'sāv āruroha svayaṃ tulām 28 śyena uvāca 28 indro 'ham asmi dharmajña kapoto havyavāḍ ayam jijñāsamānau dharme tvāṃ yajñavāṭam upāgatau 29 yat te māṃsāni gātrebhya utkṛttāni viśāṃ pate eṣā te bhāsvarī kīrtir lokān abhibhaviṣyati 30 yāval loke manuṣyās tvāṃ kathayiṣyanti pārthiva tāvat kīrtiś ca lokāś ca sthāsyanti tava śāśvatāḥ 31 lomaśa uvāca 31 tat pāṇḍaveya sadanaṃ rājñas tasya mahātmanaḥ paśyasvaitan mayā sārdhaṃ puṇyaṃ pāpapramocanam 32 atra vai satataṃ devā munayaś ca sanātanāḥ dṛśyante brāhmaṇai rājan puṇyavadbhir mahātmabhiḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 132.
	1 lomaśa uvāca 1 yaḥ kathyate mantravid agryabuddhir; auddālakiḥ śvetaketuḥ pṛthivyām tasyāśramaṃ paśya narendra puṇyaṃ; sadāphalair upapannaṃ mahījaiḥ 2 sākṣād atra śvetaketur dadarśa; sarasvatīṃ mānuṣadeharūpām vetsyāmi vāṇīm iti saṃpravṛttāṃ; sarasvatīṃ śvetaketur babhāṣe 3 tasmin kāle brahmavidāṃ variṣṭhāv; āstāṃ tadā mātulabhāgineyau aṣṭāvakraś caiva kahoḍasūnur; auddālakiḥ śvetaketuś ca rājan 4 videharājasya mahīpates tau; viprāv ubhau mātulabhāgineyau praviśya yajñāyatanaṃ vivāde; bandiṃ nijagrāhatur aprameyam 5 yudhiṣṭhira uvāca 5 kathaṃprabhāvaḥ sa babhūva vipras; tathāyuktaṃ yo nijagrāha bandim aṣṭāvakraḥ kena cāsau babhūva; tat sarvaṃ me lomaśa śaṃsa tattvam 6 lomaśa uvāca 6 uddālakasya niyataḥ śiṣya eko; nāmnā kahoḍeti babhūva rājan śuśrūṣur ācāryavaśānuvartī; dīrghaṃ kālaṃ so 'dhyayanaṃ cakāra 7 taṃ vai viprāḥ paryabhavaṃś ca śiṣyās; taṃ ca jñātvā viprakāraṃ guruḥ saḥ tasmai prādāt sadya eva śrutaṃ ca; bhāryāṃ ca vai duhitaraṃ svāṃ sujātām 8 tasyā garbhaḥ samabhavad agnikalpaḥ; so 'dhīyānaṃ pitaram athābhyuvāca sarvāṃ rātrim adhyayanaṃ karoṣi; nedaṃ pitaḥ samyag ivopavartate 9 upālabdhaḥ śiṣyamadhye maharṣiḥ; sa taṃ kopād udarasthaṃ śaśāpa yasmāt kukṣau vartamāno bravīṣi; tasmād vakro bhavitāsy aṣṭakṛtvaḥ 10 sa vai tathā vakra evābhyajāyad; aṣṭāvakraḥ prathito vai maharṣiḥ tasyāsīd vai mātulaḥ śvetaketuḥ; sa tena tulyo vayasā babhūva 11 saṃpīḍyamānā tu tadā sujātā; vivardhamānena sutena kukṣau uvāca bhartāram idaṃ rahogatā; prasādya hīnaṃ vasunā dhanārthinī 12 kathaṃ kariṣyāmy adhanā maharṣe; māsaś cāyaṃ daśamo vartate me na cāsti te vasu kiṃ cit prajātā; yenāham etām āpadaṃ nistareyam 13 uktas tv evaṃ bhāryayā vai kahoḍo; vittasyārthe janakam athābhyagacchat sa vai tadā vādavidā nigṛhya; nimajjito bandinehāpsu vipraḥ 14 uddālakas taṃ tu tadā niśamya; sūtena vāde 'psu tathā nimajjitam uvāca tāṃ tatra tataḥ sujātām; aṣṭāvakre gūhitavyo 'yam arthaḥ 15 rarakṣa sā cāpy ati taṃ sumantraṃ; jāto 'py evaṃ na sa śuśrāva vipraḥ uddālakaṃ pitṛvac cāpi mene; aṣṭāvakro bhrātṛvac chvetaketum 16 tato varṣe dvādaśe śvetaketur; aṣṭāvakraṃ pitur aṅke nisannam apākarṣad gṛhya pāṇau rudantaṃ; nāyaṃ tavāṅkaḥ pitur ity uktavāṃś ca 17 yat tenoktaṃ duruktaṃ tat tadānīṃ; hṛdi sthitaṃ tasya suduḥkham āsīt gṛhaṃ gatvā mātaraṃ rodamānaḥ; papracchedaṃ kva nu tāto mameti 18 tataḥ sujātā paramārtarūpā; śāpād bhītā sarvam evācacakṣe tad vai tattvaṃ sarvam ājñāya mātur; ity abravīc chvetaketuṃ sa vipraḥ 19 gacchāva yajñaṃ janakasya rājño; bahvāścaryaḥ śrūyate tasya yajñaḥ śroṣyāvo 'tra brāhmaṇānāṃ vivādam; annaṃ cāgryaṃ tatra bhokṣyāvahe ca vicakṣaṇatvaṃ ca bhaviṣyate nau; śivaś ca saumyaś ca hi brahmaghoṣaḥ 20 tau jagmatur mātulabhāgineyau; yajñaṃ samṛddhaṃ janakasya rājñaḥ aṣṭāvakraḥ pathi rājñā sametya; utsāryamāṇo vākyam idaṃ jagāda
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 133.
	1 aṣṭāvakra uvāca 1 andhasya panthā badhirasya panthāḥ; striyaḥ panthā vaivadhikasya panthāḥ rājñaḥ panthā brāhmaṇenāsametya; sametya tu brāhmaṇasyaiva panthāḥ 2 rājovāca 2 panthā ayaṃ te 'dya mayā nisṛṣṭo; yenecchase tena kāmaṃ vrajasva na pāvako vidyate vai laghīyān; indro 'pi nityaṃ namate brāhmaṇānām 3 aṣṭāvakra uvāca 3 yajñaṃ draṣṭuṃ prāptavantau sva tāta; kautūhalaṃ nau balavad vai vivṛddham āvāṃ prāptāv atithī saṃpraveśaṃ; kāṅkṣāvahe dvārapate tavājñām 4 aindradyumner yajñadṛśāv ihāvāṃ; vivakṣū vai janakendraṃ didṛkṣū na vai krodhād vyādhinaivottamena; saṃyojaya dvārapāla kṣaṇena 5 dvārapāla uvāca 5 bandeḥ samādeśakarā vayaṃ sma; nibodha vākyaṃ ca mayeryamāṇam na vai bālāḥ praviśanty atra viprā; vṛddhā vidvāṃsaḥ praviśanti dvijāgryāḥ 6 aṣṭāvakra uvāca 6 yady atra vṛddheṣu kṛtaḥ praveśo; yuktaṃ mama dvārapāla praveṣṭum vayaṃ hi vṛddhāś caritavratāś ca; vedaprabhāvena praveśanārhāḥ 7 śuśrūṣavaś cāpi jitendriyāś ca; jñānāgame cāpi gatāḥ sma niṣṭhām na bāla ity avamantavyam āhur; bālo 'py agnir dahati spṛśyamānaḥ 8 dvārapāla uvāca 8 sarasvatīm īraya vedajuṣṭām; ekākṣarāṃ bahurūpāṃ virājam aṅgātmānaṃ samavekṣasva bālaṃ; kiṃ ślāghase durlabhā vādasiddhiḥ 9 aṣṭāvakra uvāca 9 na jñāyate kāyavṛddhyā vivṛddhir; yathāṣṭhīlā śālmaleḥ saṃpravṛddhā hrasvo 'lpakāyaḥ phalito vivṛddho; yaś cāphalas tasya na vṛddhabhāvaḥ 10 dvārapāla uvāca 10 vṛddhebhya eveha matiṃ sma bālā; gṛhṇanti kālena bhavanti vṛddhāḥ na hi jñānam alpakālena śakyaṃ; kasmād bālo vṛddha ivāvabhāṣase 11 aṣṭāvakra uvāca 11 na tena sthaviro bhavati yenāsya palitaṃ śiraḥ bālo 'pi yaḥ prajānāti taṃ devāḥ sthaviraṃ viduḥ 12 na hāyanair na palitair na vittena na bandhubhiḥ ṛṣayaś cakrire dharmaṃ yo 'nūcānaḥ sa no mahān 13 didṛkṣur asmi saṃprāpto bandinaṃ rājasaṃsadi nivedayasva māṃ dvāḥstha rājñe puṣkaramāline 14 draṣṭāsy adya vadato dvārapāla; manīṣibhiḥ saha vāde vivṛddhe utāho vāpy uccatāṃ nīcatāṃ vā; tūṣṇīṃ bhūteṣv atha sarveṣu cādya 15 dvārapāla uvāca 15 kathaṃ yajñaṃ daśavarṣo viśes tvaṃ; vinītānāṃ viduṣāṃ saṃpraveśyam upāyataḥ prayatiṣye tavāhaṃ; praveśane kuru yatnaṃ yathāvat 16 aṣṭāvakra uvāca 16 bho bho rājañ janakānāṃ variṣṭha; sabhājyas tvaṃ tvayi sarvaṃ samṛddham tvaṃ vā kartā karmaṇāṃ yajñiyānāṃ; yayātir eko nṛpatir vā purastāt 17 vidvān bandī vedavido nigṛhya; vāde bhagnān apratiśaṅkamānaḥ tvayā nisṛṣṭaiḥ puruṣair āptakṛdbhir; jale sarvān majjayatīti naḥ śrutam 18 sa tac chrutvā brāhmaṇānāṃ sakāśād; brahmodyaṃ vai kathayitum āgato 'smi kvāsau bandī yāvad enaṃ sametya; nakṣatrāṇīva savitā nāśayāmi 19 rājovāca 19 āśaṃsase bandinaṃ tvaṃ vijetum; avijñātvā vākyabalaṃ parasya vijñātavīryaiḥ śakyam evaṃ pravaktuṃ; dṛṣṭaś cāsau brāhmaṇair vādaśīlaiḥ 20 aṣṭāvakra uvāca 20 vivādito 'sau na hi mādṛśair hi; siṃhīkṛtas tena vadaty abhītaḥ sametya māṃ nihataḥ śeṣyate 'dya; mārge bhagnaṃ śakaṭam ivābalākṣam 21 rājovāca 21 ṣaṇṇābher dvādaśākṣasya caturviṃśatiparvaṇaḥ yas triṣaṣṭiśatārasya vedārthaṃ sa paraḥ kaviḥ 22 aṣṭāvakra uvāca 22 caturviṃśatiparva tvāṃ ṣaṇṇābhi dvādaśapradhi tat triṣaṣṭiśatāraṃ vai cakraṃ pātu sadāgati 23 rājovāca 23 vaḍave iva saṃyukte śyenapāte divaukasām kas tayor garbham ādhatte garbhaṃ suṣuvatuś ca kam 24 aṣṭāvakra uvāca 24 mā sma te te gṛhe rājañ śātravāṇām api dhruvam vātasārathir ādhatte garbhaṃ suṣuvatuś ca tam 25 rājovāca 25 kiṃ svit suptaṃ na nimiṣati kiṃ svij jātaṃ na copati kasya svid dhṛdayaṃ nāsti kiṃ svid vegena vardhate 26 aṣṭāvakra uvāca 26 matsyaḥ supto na nimiṣaty aṇḍaṃ jātaṃ na copati aśmano hṛdayaṃ nāsti nadī vegena vardhate 27 rājovāca 27 na tvā manye mānuṣaṃ devasattvaṃ; na tvaṃ bālaḥ sthaviras tvaṃ mato me na te tulyo vidyate vākpralāpe; tasmād dvāraṃ vitarāmy eṣa bandī
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 134.
	1 aṣṭāvakra uvāca 1 atrograsenasamiteṣu rājan; samāgateṣv apratimeṣu rājasu na vai vivitsāntaram asti vādināṃ; mahājale haṃsaninādinām iva 2 na me 'dya vakṣyasy ativādimānin; glahaṃ prapannaḥ saritām ivāgamaḥ hutāśanasyeva samiddhatejasaḥ; sthiro bhavasveha mamādya bandin 3 bandy uvāca 3 vyāghraṃ śayānaṃ prati mā prabodhaya; āśīviṣaṃ sṛkkiṇī lelihānam padāhatasyeva śiro 'bhihatya; nādaṣṭo vai mokṣyase tan nibodha 4 yo vai darpāt saṃhananopapannaḥ; sudurbalaḥ parvatam āvihanti tasyaiva pāṇiḥ sanakho viśīryate; na caiva śailasya hi dṛśyate vraṇaḥ 5 sarve rājño maithilasya mainākasyeva parvatāḥ nikṛṣṭabhūtā rājāno vatsā anaduho yathā 6 lomaśa uvāca 6 aṣṭāvakraḥ samitau garjamāno; jātakrodho bandinam āha rājan ukte vākye cottaraṃ me bravīhi; vākyasya cāpy uttaraṃ te bravīmi 7 bandy uvāca 7 eka evāgnir bahudhā samidhyate; ekaḥ sūryaḥ sarvam idaṃ prabhāsate eko vīro devarājo nihantā; yamaḥ pitṝṇām īśvaraś caika eva 8 aṣṭāvakra uvāca 8 dvāv indrāgnī carato vai sakhāyau; dvau devarṣī nāradaḥ parvataś ca dvāv aśvinau dve ca rathasya cakre; bhāryāpatī dvau vihitau vidhātrā 9 bandy uvāca 9 triḥ sūyate karmaṇā vai prajeyaṃ; trayo yuktā vājapeyaṃ vahanti adhvaryavas triṣavaṇāni tanvate; trayo lokās trīṇi jyotīṃṣi cāhuḥ 10 aṣṭāvakra uvāca 10 catuṣṭayaṃ brāhmaṇānāṃ niketaṃ; catvāro yuktā yajñam imaṃ vahanti diśaś catasraś caturaś ca varṇāś; catuṣpadā gaur api śaśvad uktā 11 bandy uvāca 11 pañcāgnayaḥ pañcapadā ca paṅktir; yajñāḥ pañcaivāpy atha pañcendriyāṇi dṛṣṭā vede pañcacūḍāś ca pañca; loke khyātaṃ pañcanadaṃ ca puṇyam 12 aṣṭāvakra uvāca 12 ṣaḍādhāne dakṣiṇām āhur eke; ṣaḍ eveme ṛtavaḥ kālacakram ṣaḍ indriyāṇy uta ṣaṭ kṛttikāś ca; ṣaṭ sādyaskāḥ sarvavedeṣu dṛṣṭāḥ 13 bandy uvāca 13 sapta grāmyāḥ paśavaḥ sapta vanyāḥ; sapta chandāṃsi kratum ekaṃ vahanti saptarṣayaḥ sapta cāpy arhaṇāni; saptatantrī prathitā caiva vīṇā 14 aṣṭāvakra uvāca 14 aṣṭau śāṇāḥ śatamānaṃ vahanti; tathāṣṭapādaḥ śarabhaḥ siṃhaghātī aṣṭau vasūñ śuśruma devatāsu; yūpaś cāṣṭāsrir vihitaḥ sarvayajñaḥ 15 bandy uvāca 15 navaivoktāḥ sāmidhenyaḥ pitṝṇāṃ; tathā prāhur navayogaṃ viṣargam navākṣarā bṛhatī saṃpradiṣṭā; navayogo gaṇanām eti śaśvat 16 aṣṭāvakra uvāca 16 daśā daśoktāḥ puruṣasya loke; sahasram āhur daśa pūrṇaṃ śatāni daśaiva māsān bibhrati garbhavatyo; daśerakā daśa dāśā daśārṇāḥ 17 bandy uvāca 17 ekādaśaikādaśinaḥ paśūnām; ekādaśaivātra bhavanti yūpāḥ ekādaśa prāṇabhṛtāṃ vikārā; ekādaśoktā divi deveṣu rudrāḥ 18 aṣṭāvakra uvāca 18 saṃvatsaraṃ dvādaśa māsam āhur; jagatyāḥ pādo dvādaśaivākṣarāṇi dvādaśāhaḥ prākṛto yajña ukto; dvādaśādityān kathayantīha viprāḥ 19 bandy uvāca 19 trayodaśī tithir uktā mahogrā; trayodaśadvīpavatī mahī ca 20 lomaśa uvāca 20 etāvad uktvā virarāma bandī; ślokasyārdhaṃ vyājahārāṣṭavakraḥ trayodaśāhāni sasāra keśī; trayodaśādīny aticchandāṃsi cāhuḥ 21 tato mahān udatiṣṭhan ninādas; tūṣṇīṃbhūtaṃ sūtaputraṃ niśamya adhomukhaṃ dhyānaparaṃ tadānīm; aṣṭāvakraṃ cāpy udīryantam eva 22 tasmiṃs tathā saṃkule vartamāne; sphīte yajñe janakasyātha rājñaḥ aṣṭāvakraṃ pūjayanto 'bhyupeyur; viprāḥ sarve prāñjalayaḥ pratītāḥ 23 aṣṭāvakra uvāca 23 anena vai brāhmaṇāḥ śuśruvāṃso; vāde jitvā salile majjitāḥ kila tān eva dharmān ayam adya bandī; prāpnotu gṛhyāpsu nimajjayainam 24 bandy uvāca 24 ahaṃ putro varuṇasyota rājñas; tatrāsa satraṃ dvādaśavārṣikaṃ vai satreṇa te janaka tulyakālaṃ; tadarthaṃ te prahitā me dvijāgryāḥ 25 ete sarve varuṇasyota yajñaṃ; draṣṭuṃ gatā iha āyānti bhūyaḥ aṣṭāvakraṃ pūjaye pūjanīyaṃ; yasya hetor janitāraṃ sameṣye 26 aṣṭāvakra uvāca 26 viprāḥ samudrāmbhasi majjitās te; vācā jitā medhayā āvidānāḥ tāṃ medhayā vācam athojjahāra; yathā vācam avacinvanti santaḥ 27 agnir dahañ jātavedāḥ satāṃ gṛhān; visarjayaṃs tejasā na sma dhākṣīt bāleṣu putreṣu kṛpaṇaṃ vadatsu; tathā vācam avacinvanti santaḥ 28 śleṣmātakī kṣīṇavarcāḥ śṛṇoṣi; utāho tvāṃ stutayo mādayanti hastīva tvaṃ janaka vitudyamāno; na māmikāṃ vācam imāṃ śṛṇoṣi 29 janaka uvāca 29 śṛṇomi vācaṃ tava divyarūpām; amānuṣīṃ divyarūpo 'si sākṣāt ajaiṣīr yad bandinaṃ tvaṃ vivāde; nisṛṣṭa eṣa tava kāmo 'dya bandī 30 aṣṭāvakra uvāca 30 nānena jīvatā kaś cid artho me bandinā nṛpa pitā yady asya varuṇo majjayainaṃ jalāśaye 31 bandy uvāca 31 ahaṃ putro varuṇasyota rājño; na me bhayaṃ salile majjitasya imaṃ muhūrtaṃ pitaraṃ drakṣyate 'yam; aṣṭāvakraś ciranaṣṭaṃ kahoḍam 32 lomaśa uvāca 32 tatas te pūjitā viprā varuṇena mahātmanā udatiṣṭhanta te sarve janakasya samīpataḥ 33 kahoḍa uvāca 33 ityartham icchanti sutāñ janā janaka karmaṇā yad ahaṃ nāśakaṃ kartuṃ tat putraḥ kṛtavān mama 34 utābalasya balavān uta bālasya paṇḍitaḥ uta vāviduṣo vidvān putro janaka jāyate 35 bandy uvāca 35 śitena te paraśunā svayam evāntako nṛpa śirāṃsy apāharatv ājau ripūṇāṃ bhadram astu te 36 mahad ukthyaṃ gīyate sāma cāgryaṃ; samyak somaḥ pīyate cātra satre śucīn bhāgān pratijagṛhuś ca hṛṣṭāḥ; sākṣād devā janakasyeha yajñe 37 lomaśa uvāca 37 samutthiteṣv atha sarveṣu rājan; vipreṣu teṣv adhikaṃ suprabheṣu anujñāto janakenātha rājñā; viveśa toyaṃ sāgarasyota bandī 38 aṣṭāvakraḥ pitaraṃ pūjayitvā; saṃpūjito brāhmaṇais tair yathāvat pratyājagāmāśramam eva cāgryaṃ; jitvā bandiṃ sahito mātulena 39 atra kaunteya sahito bhrātṛbhis tvaṃ; sukhoṣitaḥ saha vipraiḥ pratītaḥ puṇyāny anyāni śucikarmaikabhaktir; mayā sārdhaṃ caritāsy ājamīḍha
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 135.
	1 lomaśa uvāca 1 eṣā madhuvilā rājan samaṅgā saṃprakāśate etat kardamilaṃ nāma bharatasyābhiṣecanam 2 alakṣmyā kila saṃyukto vṛtraṃ hatvā śacīpatiḥ āplutaḥ sarvapāpebhyaḥ samaṅgāyāṃ vyamucyata 3 etad vinaśanaṃ kukṣau mainākasya nararṣabha aditir yatra putrārthaṃ tadannam apacat purā 4 enaṃ parvatarājānam āruhya puruṣarṣabha ayaśasyām asaṃśabdyām alakṣmīṃ vyapanotsyatha 5 ete kanakhalā rājan ṛṣīṇāṃ dayitā nagāḥ eṣā prakāśate gaṅgā yudhiṣṭhira mahānadī 6 sanatkumāro bhagavān atra siddhim agāt parām ājamīḍhāvagāhyaināṃ sarvapāpaiḥ pramokṣyase 7 apāṃ hradaṃ ca puṇyākhyaṃ bhṛgutuṅgaṃ ca parvatam tūṣṇīṃ gaṅgāṃ ca kaunteya sāmātyaḥ samupaspṛśa 8 āśramaḥ sthūlaśiraso ramaṇīyaḥ prakāśate atra mānaṃ ca kaunteya krodhaṃ caiva vivarjaya 9 eṣa raibhyāśramaḥ śrīmān pāṇḍaveya prakāśate bhāradvājo yatra kavir yavakrīto vyanaśyata 10 yudhiṣṭhira uvāca 10 kathaṃyukto 'bhavad ṛṣir bharadvājaḥ pratāpavān kimarthaṃ ca yavakrīta ṛṣiputro vyanaśyata 11 etat sarvaṃ yathāvṛttaṃ śrotum icchāmi lomaśa karmabhir devakalpānāṃ kīrtyamānair bhṛśaṃ rame 12 lomaśa uvāca 12 bharadvājaś ca raibhyaś ca sakhāyau saṃbabhūvatuḥ tāv ūṣatur ihātyantaṃ prīyamāṇau vanāntare 13 raibhyasya tu sutāv āstām arvāvasuparāvasū āsīd yavakrīḥ putras tu bharadvājasya bhārata 14 raibhyo vidvān sahāpatyas tapasvī cetaro 'bhavat tayoś cāpy atulā prītir bālyāt prabhṛti bhārata 15 yavakrīḥ pitaraṃ dṛṣṭvā tapasvinam asatkṛtam dṛṣṭvā ca satkṛtaṃ viprai raibhyaṃ putraiḥ sahānagha 16 paryatapyata tejasvī manyunābhipariplutaḥ tapas tepe tato ghoraṃ vedajñānāya pāṇḍava 17 susamiddhe mahaty agnau śarīram upatāpayan janayām āsa saṃtāpam indrasya sumahātapāḥ 18 tata indro yavakrītam upagamya yudhiṣṭhira abravīt kasya hetos tvam āsthitas tapa uttamam 19 yavakrīr uvāca 19 dvijānām anadhītā vai vedāḥ suragaṇārcita pratibhāntv iti tapye 'ham idaṃ paramakaṃ tapaḥ 20 svādhyāyārthe samārambho mamāyaṃ pākaśāsana tapasā jñātum icchāmi sarvajñānāni kauśika 21 kālena mahatā vedāḥ śakyā gurumukhād vibho prāptuṃ tasmād ayaṃ yatnaḥ paramo me samāsthitaḥ 22 indra uvāca 22 amārga eṣa viprarṣe yena tvaṃ yātum icchasi kiṃ vighātena te vipra gacchādhīhi guror mukhāt 23 lomaśa uvāca 23 evam uktvā gataḥ śakro yavakrīr api bhārata bhūya evākarod yatnaṃ tapasy amitavikrama 24 ghoreṇa tapasā rājaṃs tapyamāno mahātapāḥ saṃtāpayām āsa bhṛśaṃ devendram iti naḥ śrutam 25 taṃ tathā tapyamānaṃ tu tapas tīvraṃ mahāmunim upetya balabhid devo vārayām āsa vai punaḥ 26 aśakyo 'rthaḥ samārabdho naitad buddhikṛtaṃ tava pratibhāsyanti vai vedās tava caiva pituś ca te 27 yavakrīr uvāca 27 na caitad evaṃ kriyate devarāja mamepsitam mahatā niyamenāhaṃ tapsye ghorataraṃ tapaḥ 28 samiddhe 'gnāv upakṛtyāṅgam aṅgaṃ; hoṣyāmi vā maghavaṃs tan nibodha yady etad evaṃ na karoṣi kāmaṃ; mamepsitaṃ devarājeha sarvam 29 lomaśa uvāca 29 niścayaṃ tam abhijñāya munes tasya mahātmanaḥ prativāraṇahetvarthaṃ buddhyā saṃcintya buddhimān 30 tata indro 'karod rūpaṃ brāhmaṇasya tapasvinaḥ anekaśatavarṣasya durbalasya sayakṣmaṇaḥ 31 yavakrītasya yat tīrtham ucitaṃ śaucakarmaṇi bhāgīrathyāṃ tatra setuṃ vālukābhiś cakāra saḥ 32 yadāsya vadato vākyaṃ na sa cakre dvijottamaḥ vālukābhis tataḥ śakro gaṅgāṃ samabhipūrayan 33 vālukāmuṣṭim aniśaṃ bhāgīrathyāṃ vyasarjayat setum abhyārabhac chakro yavakrītaṃ nidarśayan 34 taṃ dadarśa yavakrīs tu yatnavantaṃ nibandhane prahasaṃś cābravīd vākyam idaṃ sa munipuṃgavaḥ 35 kim idaṃ vartate brahman kiṃ ca te ha cikīrṣitam atīva hi mahān yatnaḥ kriyate 'yaṃ nirarthakaḥ 36 indra uvāca 36 bandhiṣye setunā gaṅgāṃ sukhaḥ panthā bhaviṣyati kliśyate hi janas tāta taramāṇaḥ punaḥ punaḥ 37 yavakrīr uvāca 37 nāyaṃ śakyas tvayā baddhuṃ mahān oghaḥ kathaṃ cana aśakyād vinivartasva śakyam arthaṃ samārabha 38 indra uvāca 38 yathaiva bhavatā cedaṃ tapo vedārtham udyatam aśakyaṃ tadvad asmābhir ayaṃ bhāraḥ samudyataḥ 39 yavakrīr uvāca 39 yathā tava nirartho 'yam ārambhas tridaśeśvara tathā yadi mamāpīdaṃ manyase pākaśāsana 40 kriyatāṃ yad bhavec chakyaṃ mayā suragaṇeśvara varāṃś ca me prayacchānyān yair anyān bhavitāsmy ati 41 lomaśa uvāca 41 tasmai prādād varān indra uktavān yān mahātapāḥ pratibhāsyanti te vedāḥ pitrā saha yathepsitāḥ 42 yac cānyat kāṅkṣase kāmaṃ yavakrīr gamyatām iti sa labdhakāmaḥ pitaram upetyātha tato 'bravīt
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 136.
	1 yavakrīr uvāca 1 pratibhāsyanti vai vedā mama tātasya cobhayoḥ ati cānyān bhaviṣyāvo varā labdhās tathā mayā 2 bharadvāja uvāca 2 darpas te bhavitā tāta varāṃl labdhvā yathepsitān sa darpapūrṇaḥ kṛpaṇaḥ kṣipram eva vinaśyasi 3 atrāpy udāharantīmā gāthā devair udāhṛtāḥ ṛṣir āsīt purā putra bāladhir nāma vīryavān 4 sa putraśokād udvignas tapas tepe suduścaram bhaven mama suto 'martya iti taṃ labdhavāṃś ca saḥ 5 tasya prasādo devaiś ca kṛto na tv amaraiḥ samaḥ nāmartyo vidyate martyo nimittāyur bhaviṣyati 6 bāladhir uvāca 6 yatheme parvatāḥ śaśvat tiṣṭhanti surasattamāḥ akṣayās tan nimittaṃ me sutasyāyur bhaved iti 7 bharadvāja uvāca 7 tasya putras tadā jajñe medhāvī krodhanaḥ sadā sa tac chrutvākarod darpam ṛṣīṃś caivāvamanyata 8 vikurvāṇo munīnāṃ tu caramāṇo mahīm imām āsasāda mahāvīryaṃ dhanuṣākṣaṃ manīṣiṇam 9 tasyāpacakre medhāvī taṃ śaśāpa sa vīryavān bhava bhasmeti coktaḥ sa na bhasma samapadyata 10 dhanuṣākṣas tu taṃ dṛṣṭvā medhāvinam anāmayam nimittam asya mahiṣair bhedayām āsa vīryavān 11 sa nimitte vinaṣṭe tu mamāra sahasā śiśuḥ taṃ mṛtaṃ putram ādāya vilalāpa tataḥ pitā 12 lālapyamānaṃ taṃ dṛṣṭvā munayaḥ punar ārtavat ūcur vedoktayā pūrvaṃ gāthayā tan nibodha me 13 na diṣṭam artham atyetum īśo martyaḥ kathaṃ cana mahiṣair bhedayām āsa dhanuṣākṣo mahīdharān 14 evaṃ labdhvā varān bālā darpapūrṇās tarasvinaḥ kṣipram eva vinaśyanti yathā na syāt tathā bhavān 15 eṣa raibhyo mahāvīryaḥ putrau cāsya tathāvidhau taṃ yathā putra nābhyeṣi tathā kuryās tv atandritaḥ 16 sa hi kruddhaḥ samarthas tvāṃ putra pīḍayituṃ ruṣā vaidyaś cāpi tapasvī ca kopanaś ca mahān ṛṣiḥ 17 yavakrīr uvāca 17 evaṃ kariṣye mā tāpaṃ tāta kārṣīḥ kathaṃ cana yathā hi me bhavān mānyas tathā raibhyaḥ pitā mama 18 lomaśa uvāca 18 uktvā sa pitaraṃ ślakṣṇaṃ yavakrīr akutobhayaḥ viprakurvann ṛṣīn anyān atuṣyat parayā mudā
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 137.
	1 lomaśa uvāca 1 caṅkramyamāṇaḥ sa tadā yavakrīr akutobhayaḥ jagāma mādhave māsi raibhyāśramapadaṃ prati 2 sa dadarśāśrame puṇye puṣpitadrumabhūṣite vicarantīṃ snuṣāṃ tasya kiṃnarīm iva bhārata 3 yavakrīs tām uvācedam upatiṣṭhasva mām iti nirlajjo lajjayā yuktāṃ kāmena hṛtacetanaḥ 4 sā tasya śīlam ājñāya tasmāc chāpāc ca bibhyatī tejasvitāṃ ca raibhyasya tathety uktvā jagāma sā 5 tata ekāntam unnīya majjayām āsa bhārata ājagāma tadā raibhyaḥ svam āśramam ariṃdama 6 rudantīṃ ca snuṣāṃ dṛṣṭvā bhāryām ārtāṃ parāvasoḥ sāntvayañ ślakṣṇayā vācā paryapṛcchad yudhiṣṭhira 7 sā tasmai sarvam ācaṣṭa yavakrībhāṣitaṃ śubhā pratyuktaṃ ca yavakrītaṃ prekṣāpūrvaṃ tadātmanā 8 śṛṇvānasyaiva raibhyasya yavakrītaviceṣṭitam dahann iva tadā cetaḥ krodhaḥ samabhavan mahān 9 sa tadā manyunāviṣṭas tapasvī bhṛśakopanaḥ avalupya jaṭām ekāṃ juhāvāgnau susaṃskṛte 10 tataḥ samabhavan nārī tasyā rūpeṇa saṃmitā avalupyāparāṃ cātha juhāvāgnau jaṭāṃ punaḥ 11 tataḥ samabhavad rakṣo ghorākṣaṃ bhīmadarśanam abrūtāṃ tau tadā raibhyaṃ kiṃ kāryaṃ karavāmahe 12 tāv abravīd ṛṣiḥ kruddho yavakrīr vadhyatām iti jagmatus tau tathety uktvā yavakrītajighāṃsayā 13 tatas taṃ samupāsthāya kṛtyā sṛṣṭā mahātmanā kamaṇḍaluṃ jahārāsya mohayitvā tu bhārata 14 ucchiṣṭaṃ tu yavakrītam apakṛṣṭakamaṇḍalum tata udyataśūlaḥ sa rākṣasaḥ samupādravat 15 tam āpatantaṃ saṃprekṣya śūlahastaṃ jighāṃsayā yavakrīḥ sahasotthāya prādravad yena vai saraḥ 16 jalahīnaṃ saro dṛṣṭvā yavakrīs tvaritaḥ punaḥ jagāma saritaḥ sarvās tāś cāpy āsan viśoṣitāḥ 17 sa kālyamāno ghoreṇa śūlahastena rakṣasā agnihotraṃ pitur bhītaḥ sahasā samupādravat 18 sa vai praviśamānas tu śūdreṇāndhena rakṣiṇā nigṛhīto balād dvāri so 'vātiṣṭhata pārthiva 19 nigṛhītaṃ tu śūdreṇa yavakrītaṃ sa rākṣasaḥ tāḍayām āsa śūlena sa bhinnahṛdayo 'patat 20 yavakrītaṃ sa hatvā tu rākṣaso raibhyam āgamat anujñātas tu raibhyeṇa tayā nāryā sahācarat
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 138.
	1 lomaśa uvāca 1 bharadvājas tu kaunteya kṛtvā svādhyāyam āhnikam samitkalāpam ādāya praviveśa svam āśramam 2 taṃ sma dṛṣṭvā purā sarve pratyuttiṣṭhanti pāvakāḥ na tv enam upatiṣṭhanti hataputraṃ tadāgnayaḥ 3 vaikṛtaṃ tv agnihotre sa lakṣayitvā mahātapāḥ tam andhaṃ śūdram āsīnaṃ gṛhapālam athābravīt 4 kiṃ nu me nāgnayaḥ śūdra pratinandanti darśanam tvaṃ cāpi na yathāpūrvaṃ kaccit kṣemam ihāśrame 5 kaccin na raibhyaṃ putro me gatavān alpacetanaḥ etad ācakṣva me śīghraṃ na hi me śudhyate manaḥ 6 śūdra uvāca 6 raibhyaṃ gato nūnam asau sutas te mandacetanaḥ tathā hi nihataḥ śete rākṣasena balīyasā 7 prakālyamānas tenāyaṃ śūlahastena rakṣasā agnyāgāraṃ prati dvāri mayā dorbhyāṃ nivāritaḥ 8 tataḥ sa nihato hy atra jalakāmo 'śucir dhruvam saṃbhāvito hi tūrṇena śūlahastena rakṣasā 9 lomaśa uvāca 9 bharadvājas tu śūdrasya tac chrutvā vipriyaṃ vacaḥ gatāsuṃ putram ādāya vilalāpa suduḥkhitaḥ 10 brāhmaṇānāṃ kilārthāya nanu tvaṃ taptavāṃs tapaḥ dvijānām anadhītā vai vedāḥ saṃpratibhāntv iti 11 tathā kalyāṇaśīlas tvaṃ brāhmaṇeṣu mahātmasu anāgāḥ sarvabhūteṣu karkaśatvam upeyivān 12 pratiṣiddho mayā tāta raibhyāvasathadarśanāt gatavān eva taṃ kṣudraṃ kālāntakayamopamam 13 yaḥ sa jānan mahātejā vṛddhasyaikaṃ mamātmajam gatavān eva kopasya vaśaṃ paramadurmatiḥ 14 putraśokam anuprāpya eṣa raibhyasya karmaṇā tyakṣyāmi tvām ṛte putra prāṇān iṣṭatamān bhuvi 15 yathāhaṃ putraśokena dehaṃ tyakṣyāmi kilbiṣī tathā jyeṣṭhaḥ suto raibhyaṃ hiṃsyāc chīghram anāgasam 16 sukhino vai narā yeṣāṃ jātyā putro na vidyate te putraśokam aprāpya vicaranti yathāsukham 17 ye tu putrakṛtāc chokād bhṛśaṃ vyākulacetasaḥ śapantīṣṭān sakhīn ārtās tebhyaḥ pāpataro nu kaḥ 18 parāsuś ca suto dṛṣṭaḥ śaptaś ceṣṭaḥ sakhā mayā īdṛśīm āpadaṃ ko nu dvitīyo 'nubhaviṣyati 19 vilapyaivaṃ bahuvidhaṃ bharadvājo 'dahat sutam susamiddhaṃ tataḥ paścāt praviveśa hutāśanam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 139.
	1 lomaśa uvāca 1 etasminn eva kāle tu bṛhaddyumno mahīpatiḥ satram āste mahābhāgo raibhyayājyaḥ pratāpavān 2 tena raibhyasya vai putrāv arvāvasuparāvasū vṛtau sahāyau satrārthe bṛhaddyumnena dhīmatā 3 tatra tau samanujñātau pitrā kaunteya jagmatuḥ āśrame tv abhavad raibhyo bhāryā caiva parāvasoḥ 4 athāvalokako 'gacchad gṛhān ekaḥ parāvasuḥ kṛṣṇājinena saṃvītaṃ dadarśa pitaraṃ vane 5 jaghanyarātre nidrāndhaḥ sāvaśeṣe tamasy api carantaṃ gahane 'raṇye mene sa pitaraṃ mṛgam 6 mṛgaṃ tu manyamānena pitā vai tena hiṃsitaḥ akāmayānena tadā śarīratrāṇam icchatā 7 sa tasya pretakāryāṇi kṛtvā sarvāṇi bhārata punar āgamya tat satram abravīd bhrātaraṃ vacaḥ 8 idaṃ karma na śaktas tvaṃ voḍhum ekaḥ kathaṃ cana mayā tu hiṃsitas tāto manyamānena taṃ mṛgam 9 so 'smadarthe vrataṃ sādhu cara tvaṃ brahmahiṃsanam samartho hy aham ekākī karma kartum idaṃ mune 10 arvāvasur uvāca 10 karotu vai bhavān satraṃ bṛhaddyumnasya dhīmataḥ brahmahatyāṃ cariṣye 'haṃ tvadarthaṃ niyatendriyaḥ 11 lomaśa uvāca 11 sa tasyā brahmahatyāyāḥ pāraṃ gatvā yudhiṣṭhira arvāvasus tadā satram ājagāma punar muniḥ 12 tataḥ parāvasur dṛṣṭvā bhrātaraṃ samupasthitam bṛhaddyumnam uvācedaṃ vacanaṃ pariṣadgatam 13 eṣa te brahmahā yajñaṃ mā draṣṭuṃ praviśed iti brahmahā prekṣitenāpi pīḍayet tvāṃ na saṃśayaḥ 14 preṣyair utsāryamāṇas tu rājann arvāvasus tadā na mayā brahmahatyeyaṃ kṛtety āha punaḥ punaḥ 15 ucyamāno 'sakṛt preṣyair brahmahann iti bhārata naiva sa pratijānāti brahmahatyāṃ svayaṃ kṛtām mama bhrātrā kṛtam idaṃ mayā tu parirakṣitam 16 prītās tasyābhavan devāḥ karmaṇārvāvasor nṛpa taṃ te pravarayām āsur nirāsuś ca parāvasum 17 tato devā varaṃ tasmai dadur agnipurogamāḥ sa cāpi varayām āsa pitur utthānam ātmanaḥ 18 anāgastvaṃ tathā bhrātuḥ pituś cāsmaraṇaṃ vadhe bharadvājasya cotthānaṃ yavakrītasya cobhayoḥ 19 tataḥ prādurbabhūvus te sarva eva yudhiṣṭhira athābravīd yavakrīto devān agnipurogamān 20 samadhītaṃ mayā brahma vratāni caritāni ca kathaṃ nu raibhyaḥ śakto mām adhīyānaṃ tapasvinam tathāyuktena vidhinā nihantum amarottamāḥ 21 devā ūcuḥ 21 maivaṃ kṛthā yavakrīta yathā vadasi vai mune ṛte gurum adhītā hi sukhaṃ vedās tvayā purā 22 anena tu gurūn duḥkhāt toṣayitvā svakarmaṇā kālena mahatā kleśād brahmādhigatam uttamam 23 lomaśa uvāca 23 yavakrītam athoktvaivaṃ devāḥ sāgnipurogamāḥ saṃjīvayitvā tān sarvān punar jagmus triviṣṭapam 24 āśramas tasya puṇyo 'yaṃ sadāpuṣpaphaladrumaḥ atroṣya rājaśārdūla sarvapāpaiḥ pramokṣyase
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 140.
	1 lomaśa uvāca 1 uśīrabījaṃ mainākaṃ giriṃ śvetaṃ ca bhārata samatīto 'si kaunteya kālaśailaṃ ca pārthiva 2 eṣā gaṅgā saptavidhā rājate bharatarṣabha sthānaṃ virajasaṃ ramyaṃ yatrāgnir nityam idhyate 3 etad vai mānuṣeṇādya na śakyaṃ draṣṭum apy uta samādhiṃ kurutāvyagrās tīrthāny etāni drakṣyatha 4 śvetaṃ giriṃ pravekṣyāmo mandaraṃ caiva parvatam yatra māṇicaro yakṣaḥ kuberaś cāpi yakṣarāṭ 5 aṣṭāśītisahasrāṇi gandharvāḥ śīghracāriṇaḥ tathā kiṃpuruṣā rājan yakṣāś caiva caturguṇāḥ 6 anekarūpasaṃsthānā nānāpraharaṇāś ca te yakṣendraṃ manujaśreṣṭha māṇibhadram upāsate 7 teṣām ṛddhir atīvāgryā gatau vāyusamāś ca te sthānāt pracyāvayeyur ye devarājam api dhruvam 8 tais tāta balibhir guptā yātudhānaiś ca rakṣitāḥ durgamāḥ parvatāḥ pārtha samādhiṃ paramaṃ kuru 9 kuberasacivāś cānye raudrā maitrāś ca rākṣasāḥ taiḥ sameṣyāma kaunteya yatto vikramaṇe bhava 10 kailāsaḥ parvato rājan ṣaḍyojanaśatāny uta yatra devāḥ samāyānti viśālā yatra bhārata 11 asaṃkhyeyās tu kaunteya yakṣarākṣasakiṃnarāḥ nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ kuberasadanaṃ prati 12 tān vigāhasva pārthādya tapasā ca damena ca rakṣyamāṇo mayā rājan bhīmasenabalena ca 13 svasti te varuṇo rājā yamaś ca samitiṃjayaḥ gaṅgā ca yamunā caiva parvataś ca dadhātu te 14 indrasya jāmbūnadaparvatāgre; śṛṇomi ghoṣaṃ tava devi gaṅge gopāyayemaṃ subhage giribhyaḥ; sarvājamīḍhāpacitaṃ narendram bhavasva śarma pravivikṣato 'sya; śailān imāñ śailasute nṛpasya 15 yudhiṣṭhira uvāca 15 apūrvo 'yaṃ saṃbhramo lomaśasya; kṛṣṇāṃ sarve rakṣata mā pramādam deśo hy ayaṃ durgatamo mato 'sya; tasmāt paraṃ śaucam ihācaradhvam 16 vaiśaṃpāyana uvāca 16 tato 'bravīd bhīmam udāravīryaṃ; kṛṣṇāṃ yattaḥ pālaya bhīmasena śūnye 'rjune 'saṃnihite ca tāta; tvam eva kṛṣṇāṃ bhajase 'sukheṣu 17 tato mahātmā yamajau sametya; mūrdhany upāghrāya vimṛjya gātre uvāca tau bāṣpakalaṃ sa rājā; mā bhaiṣṭam āgacchatam apramattau