Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 91. - 100.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 91.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ prayāntaṃ kaunteyaṃ brāhmaṇā vanavāsinaḥ abhigamya tadā rājann idaṃ vacanam abruvan 2 rājaṃs tīrthāni gantāsi puṇyāni bhrātṛbhiḥ saha devarṣiṇā ca sahito lomaśena mahātmanā 3 asmān api mahārāja netum arhasi pāṇḍava asmābhir hi na śakyāni tvad ṛte tāni kaurava 4 śvāpadair upasṛṣṭāni durgāṇi viṣamāṇi ca agamyāni narair alpais tīrthāni manujeśvara 5 bhavanto bhrātaraḥ śūrā dhanurdharavarāḥ sadā bhavadbhiḥ pālitāḥ śūrair gacchema vayam apy uta 6 bhavatprasādād dhi vayaṃ prāpnuyāma phalaṃ śubham tīrthānāṃ pṛthivīpāla vratānāṃ ca viśāṃ pate 7 tava vīryaparitrātāḥ śuddhās tīrthapariplutāḥ bhavema dhūtapāpmānas tīrthasaṃdarśanān nṛpa 8 bhavān api narendrasya kārtavīryasya bhārata aṣṭakasya ca rājarṣer lomapādasya caiva ha 9 bharatasya ca vīrasya sārvabhaumasya pārthiva dhruvaṃ prāpsyasi duṣprāpāṃl lokāṃs tīrthapariplutaḥ 10 prabhāsādīni tīrthāni mahendrādīṃś ca parvatān gaṅgādyāḥ saritaś caiva plakṣādīṃś ca vanaspatīn tvayā saha mahīpāla draṣṭum icchāmahe vayam 11 yadi te brāhmaṇeṣv asti kā cit prītir janādhipa kuru kṣipraṃ vaco 'smākaṃ tataḥ śreyo 'bhipatsyase 12 tīrthāni hi mahābāho tapovighnakaraiḥ sadā anukīrṇāni rakṣobhis tebhyo nas trātum arhasi 13 tīrthāny uktāni dhaumyena nāradena ca dhīmatā yāny uvāca ca devarṣir lomaśaḥ sumahātapāḥ 14 vidhivat tāni sarvāṇi paryaṭasva narādhipa dhūtapāpmā sahāsmābhir lomaśena ca pālitaḥ 15 sa tathā pūjyamānas tair harṣād aśrupariplutaḥ bhīmasenādibhir vīrair bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ bāḍham ity abravīt sarvāṃs tān ṛṣīn pāṇḍavarṣabhaḥ 16 lomaśaṃ samanujñāpya dhaumyaṃ caiva purohitam tataḥ sa pāṇḍavaśreṣṭho bhrātṛbhiḥ sahito vaśī draupadyā cānavadyāṅgyā gamanāya mano dadhe 17 atha vyāso mahābhāgas tathā nāradaparvatau kāmyake pāṇḍavaṃ draṣṭuṃ samājagmur manīṣiṇaḥ 18 teṣāṃ yudhiṣṭhiro rājā pūjāṃ cakre yathāvidhi satkṛtās te mahābhāgā yudhiṣṭhiram athābruvan 19 yudhiṣṭhira yamau bhīma manasā kurutārjavam manasā kṛtaśaucā vai śuddhās tīrthāni gacchata 20 śarīraniyamaṃ hy āhur brāhmaṇā mānuṣaṃ vratam manoviśuddhāṃ buddhiṃ ca daivam āhur vrataṃ dvijāḥ 21 mano hy aduṣṭaṃ śūrāṇāṃ paryāptaṃ vai narādhipa maitrīṃ buddhiṃ samāsthāya śuddhās tīrthāni gacchata 22 te yūyaṃ mānasaiḥ śuddhāḥ śarīraniyamavrataiḥ daivaṃ vrataṃ samāsthāya yathoktaṃ phalam āpsyatha 23 te tatheti pratijñāya kṛṣṇayā saha pāṇḍavāḥ kṛtasvastyayanāḥ sarve munibhir divyamānuṣaiḥ 24 lomaśasyopasaṃgṛhya pādau dvaipāyanasya ca nāradasya ca rājendra devarṣeḥ parvatasya ca 25 dhaumyena sahitā vīrās tathānyair vanavāsibhiḥ mārgaśīrṣyām atītāyāṃ puṣyeṇa prayayus tataḥ 26 kaṭhināni samādāya cīrājinajaṭādharāḥ abhedyaiḥ kavacair yuktās tīrthāny anvacaraṃs tadā 27 indrasenādibhir bhṛtyai rathaiḥ paricaturdaśaiḥ mahānasavyāpṛtaiś ca tathānyaiḥ paricārakaiḥ 28 sāyudhā baddhaniṣṭriṃśās tūṇavantaḥ samārgaṇāḥ prāṅmukhāḥ prayayur vīrāḥ pāṇḍavā janamejaya
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 92.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 na vai nirguṇam ātmānaṃ manye devarṣisattama tathāsmi duḥkhasaṃtapto yathā nānyo mahīpatiḥ 2 parāṃś ca nirguṇān manye na ca dharmaratān api te ca lomaśa loke 'sminn ṛdhyante kena ketunā 3 lomaśa uvāca 3 nātra duḥkhaṃ tvayā rājan kāryaṃ pārtha kathaṃ cana yad adharmeṇa vardherann adharmarucayo janāḥ 4 vardhaty adharmeṇa naras tato bhadrāṇi paśyati tataḥ sapatnāñ jayati samūlas tu vinaśyati 5 mayā hi dṛṣṭā daiteyā dānavāś ca mahīpate vardhamānā hy adharmeṇa kṣayaṃ copagatāḥ punaḥ 6 purā devayuge caiva dṛṣṭaṃ sarvaṃ mayā vibho arocayan surā dharmaṃ dharmaṃ tatyajire 'surāḥ 7 tīrthāni devā viviśur nāviśan bhāratāsurāḥ tān adharmakṛto darpaḥ pūrvam eva samāviśat 8 darpān mānaḥ samabhavan mānāt krodho vyajāyata krodhād ahrīs tato 'lajjā vṛttaṃ teṣāṃ tato 'naśat 9 tān alajjān gatahrīkān hīnavṛttān vṛthāvratān kṣamā lakṣmīś ca dharmaś ca nacirāt prajahus tataḥ lakṣmīs tu devān agamad alakṣmīr asurān nṛpa 10 tān alakṣmīsamāviṣṭān darpopahatacetasaḥ daiteyān dānavāṃś caiva kalir apy āviśat tataḥ 11 tān alakṣmīsamāviṣṭān dānavān kalinā tathā darpābhibhūtān kaunteya kriyāhīnān acetasaḥ 12 mānābhibhūtān acirād vināśaḥ pratyapadyata niryaśasyās tato daityāḥ kṛtsnaśo vilayaṃ gatāḥ 13 devās tu sāgarāṃś caiva saritaś ca sarāṃsi ca abhyagacchan dharmaśīlāḥ puṇyāny āyatanāni ca 14 tapobhiḥ kratubhir dānair āśīrvādaiś ca pāṇḍava prajahuḥ sarvapāpāni śreyaś ca pratipedire 15 evaṃ hi dānavantaś ca kriyāvantaś ca sarvaśaḥ tīrthāny agacchan vibudhās tenāpur bhūtim uttamām 16 tathā tvam api rājendra snātvā tīrtheṣu sānujaḥ punar vetsyasi tāṃ lakṣmīm eṣa panthāḥ sanātanaḥ 17 yathaiva hi nṛgo rājā śibir auśīnaro yathā bhagīratho vasumanā gayaḥ pūruḥ purūravāḥ 18 caramāṇās tapo nityaṃ sparśanād ambhasaś ca te tīrthābhigamanāt pūtā darśanāc ca mahātmanām 19 alabhanta yaśaḥ puṇyaṃ dhanāni ca viśāṃ pate tathā tvam api rājendra labdhāsi vipulāṃ śriyam 20 yathā cekṣvākur acarat saputrajanabāndhavaḥ mucukundo 'tha māndhātā maruttaś ca mahīpatiḥ 21 kīrtiṃ puṇyām avindanta yathā devās tapobalāt devarṣayaś ca kārtsnyena tathā tvam api vetsyase 22 dhārtarāṣṭrās tu darpeṇa mohena ca vaśīkṛtāḥ nacirād vinaśiṣyanti daityā iva na saṃśayaḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 93.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 te tathā sahitā vīrā vasantas tatra tatra ha krameṇa pṛthivīpāla naimiṣāraṇyam āgatāḥ 2 tatas tīrtheṣu puṇyeṣu gomatyāḥ pāṇḍavā nṛpa kṛtābhiṣekāḥ pradadur gāś ca vittaṃ ca bhārata 3 tatra devān pitṝn viprāṃs tarpayitvā punaḥ punaḥ kanyātīrthe 'śvatīrthe ca gavāṃ tīrthe ca kauravāḥ 4 vālakoṭyāṃ vṛṣaprasthe girāv uṣya ca pāṇḍavāḥ bāhudāyāṃ mahīpāla cakruḥ sarve 'bhiṣecanam 5 prayāge devayajane devānāṃ pṛthivīpate ūṣur āplutya gātrāṇi tapaś cātasthur uttamam 6 gaṅgāyamunayoś caiva saṃgame satyasaṃgarāḥ vipāpmāno mahātmāno viprebhyaḥ pradadur vasu 7 tapasvijanajuṣṭāṃ ca tato vedīṃ prajāpateḥ jagmuḥ pāṇḍusutā rājan brāhmaṇaiḥ saha bhārata 8 tatra te nyavasan vīrās tapaś cātasthur uttamam saṃtarpayantaḥ satataṃ vanyena haviṣā dvijān 9 tato mahīdharaṃ jagmur dharmajñenābhisatkṛtam rājarṣiṇā puṇyakṛtā gayenānupamadyute 10 saro gayaśiro yatra puṇyā caiva mahānadī ṛṣijuṣṭaṃ supuṇyaṃ tat tīrthaṃ brahmasarottamam 11 agastyo bhagavān yatra gato vaivasvataṃ prati uvāsa ca svayaṃ yatra dharmo rājan sanātanaḥ 12 sarvāsāṃ saritāṃ caiva samudbhedo viśāṃ pate yatra saṃnihito nityaṃ mahādevaḥ pinākadhṛk 13 tatra te pāṇḍavā vīrāś cāturmāsyais tadejire ṛṣiyajñena mahatā yatrākṣayavaṭo mahān 14 brāhmaṇās tatra śataśaḥ samājagmus tapodhanāḥ cāturmāsyenāyajanta ārṣeṇa vidhinā tadā 15 tatra vidyātaponityā brāhmaṇā vedapāragāḥ kathāḥ pracakrire puṇyāḥ sadasisthā mahātmanām 16 tatra vidyāvratasnātaḥ kaumāraṃ vratam āsthitaḥ śamaṭho 'kathayad rājann āmūrtarayasaṃ gayam 17 amūrtarayasaḥ putro gayo rājarṣisattamaḥ puṇyāni yasya karmāṇi tāni me śṛṇu bhārata 18 yasya yajño babhūveha bahvanno bahudakṣiṇaḥ yatrānnaparvatā rājañ śataśo 'tha sahasraśaḥ 19 ghṛtakulyāś ca dadhnaś ca nadyo bahuśatās tathā vyañjanānāṃ pravāhāś ca mahārhāṇāṃ sahasraśaḥ 20 ahany ahani cāpy etad yācatāṃ saṃpradīyate anyat tu brāhmaṇā rājan bhuñjate 'nnaṃ susaṃskṛtam 21 tatra vai dakṣiṇākāle brahmaghoṣo divaṃ gataḥ na sma prajñāyate kiṃ cid brahmaśabdena bhārata 22 puṇyena caratā rājan bhūr diśaḥ khaṃ nabhas tathā āpūrṇam āsīc chabdena tad apy āsīn mahādbhutam 23 tatra sma gāthā gāyanti manuṣyā bharatarṣabha annapānaiḥ śubhais tṛptā deśe deśe suvarcasaḥ 24 gayasya yajñe ke tv adya prāṇino bhoktum īpsavaḥ yatra bhojanaśiṣṭasya parvatāḥ pañcaviṃśatiḥ 25 na sma pūrve janāś cakrur na kariṣyanti cāpare gayo yad akarod yajñe rājarṣir amitadyutiḥ 26 kathaṃ nu devā haviṣā gayena paritarpitāḥ punaḥ śakṣyanty upādātum anyair dattāni kāni cit 27 evaṃvidhāḥ subahavas tasya yajñe mahātmanaḥ babhūvur asya sarasaḥ samīpe kurunandana
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 94.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ saṃprasthito rājā kaunteyo bhūridakṣiṇaḥ agastyāśramam āsādya durjayāyām uvāsa ha 2 tatra vai lomaśaṃ rājā papraccha vadatāṃ varaḥ agastyeneha vātāpiḥ kimartham upaśāmitaḥ 3 āsīd vā kiṃprabhāvaś ca sa daityo mānavāntakaḥ kimarthaṃ codgato manyur agastyasya mahātmanaḥ 4 lomaśa uvāca 4 ilvalo nāma daiteya āsīt kauravanandana maṇimatyāṃ puri purā vātāpis tasya cānujaḥ 5 sa brāhmaṇaṃ tapoyuktam uvāca ditinandanaḥ putraṃ me bhagavān ekam indratulyaṃ prayacchatu 6 tasmai sa brāhmaṇo nādāt putraṃ vāsavasaṃmitam cukrodha so 'suras tasya brāhmaṇasya tato bhṛśam 7 samāhvayati yaṃ vācā gataṃ vaivasvatakṣayam sa punar deham āsthāya jīvan sma pratidṛśyate 8 tato vātāpim asuraṃ chāgaṃ kṛtvā susaṃskṛtam taṃ brāhmaṇaṃ bhojayitvā punar eva samāhvayat 9 tasya pārśvaṃ vinirbhidya brāhmaṇasya mahāsuraḥ vātāpiḥ prahasan rājan niścakrāma viśāṃ pate 10 evaṃ sa brāhmaṇān rājan bhojayitvā punaḥ punaḥ hiṃsayām āsa daiteya ilvalo duṣṭacetanaḥ 11 agastyaś cāpi bhagavān etasmin kāla eva tu pitṝn dadarśa garte vai lambamānān adhomukhān 12 so 'pṛcchal lambamānāṃs tān bhavanta iha kiṃparāḥ saṃtānahetor iti te tam ūcur brahmavādinaḥ 13 te tasmai kathayām āsur vayaṃ te pitaraḥ svakāḥ gartam etam anuprāptā lambāmaḥ prasavārthinaḥ 14 yadi no janayethās tvam agastyāpatyam uttamam syān no 'smān nirayān mokṣas tvaṃ ca putrāpnuyā gatim 15 sa tān uvāca tejasvī satyadharmaparāyaṇaḥ kariṣye pitaraḥ kāmaṃ vyetu vo mānaso jvaraḥ 16 tataḥ prasavasaṃtānaṃ cintayan bhagavān ṛṣiḥ ātmanaḥ prasavasyārthe nāpaśyat sadṛśīṃ striyam 17 sa tasya tasya sattvasya tat tad aṅgam anuttamam saṃbhṛtya tatsamair aṅgair nirmame striyam uttamām 18 sa tāṃ vidarbharājāya putrakāmāya tāmyate nirmitām ātmano 'rthāya muniḥ prādān mahātapāḥ 19 sā tatra jajñe subhagā vidyutsaudāminī yathā vibhrājamānā vapusā vyavardhata śubhānanā 20 jātamātrāṃ ca tāṃ dṛṣṭvā vaidarbhaḥ pṛthivīpatiḥ praharṣeṇa dvijātibhyo nyavedayata bhārata 21 abhyanandanta tāṃ sarve brāhmaṇā vasudhādhipa lopāmudreti tasyāś ca cakrire nāma te dvijāḥ 22 vavṛdhe sā mahārāja bibhratī rūpam uttamam apsv ivotpalinī śīghram agner iva śikhā śubhā 23 tāṃ yauvanasthāṃ rājendra śataṃ kanyāḥ svalaṃkṛtāḥ dāśīśataṃ ca kalyāṇīm upatasthur vaśānugāḥ 24 sā sma dāsīśatavṛtā madhye kanyāśatasya ca āste tejasvinī kanyā rohiṇīva divi prabho 25 yauvanasthām api ca tāṃ śīlācārasamanvitām na vavre puruṣaḥ kaś cid bhayāt tasya mahātmanaḥ 26 sā tu satyavatī kanyā rūpeṇāpsaraso 'py ati toṣayām āsa pitaraṃ śīlena svajanaṃ tathā 27 vaidarbhīṃ tu tathāyuktāṃ yuvatīṃ prekṣya vai pitā manasā cintayām āsa kasmai dadyāṃ sutām iti
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 95.
	1 lomaśa uvāca 1 yadā tv amanyatāgastyo gārhasthye tāṃ kṣamām iti tadābhigamya provāca vaidarbhaṃ pṛthivīpatim 2 rājan niveśe buddhir me vartate putrakāraṇāt varaye tvāṃ mahīpāla lopāmudrāṃ prayaccha me 3 evam uktaḥ sa muninā mahīpālo vicetanaḥ pratyākhyānāya cāśaktaḥ pradātum api naicchata 4 tataḥ sa bhāryām abhyetya provāca pṛthivīpatiḥ maharṣir vīryavān eṣa kruddhaḥ śāpāgninā dahet 5 taṃ tathā duḥkhitaṃ dṛṣṭvā sabhāryaṃ pṛthivīpatim lopāmudrābhigamyedaṃ kāle vacanam abravīt 6 na matkṛte mahīpāla pīḍām abhyetum arhasi prayaccha mām agastyāya trāhy ātmānaṃ mayā pitaḥ 7 duhitur vacanād rājā so 'gastyāya mahātmane lopāmudrāṃ tataḥ prādād vidhipūrvaṃ viśāṃ pate 8 prāpya bhāryām agastyas tu lopāmudrām abhāṣata mahārhāṇy utsṛjaitāni vāsāṃsy ābharaṇāni ca 9 tataḥ sā darśanīyāni mahārhāṇi tanūni ca samutsasarja rambhorūr vasanāny āyatekṣaṇā 10 tataś cīrāṇi jagrāha valkalāny ajināni ca samānavratacaryā ca babhūvāyatalocanā 11 gaṅgādvāram athāgamya bhagavān ṛṣisattamaḥ ugram ātiṣṭhata tapaḥ saha patnyānukūlayā 12 sā prītyā bahumānāc ca patiṃ paryacarat tadā agastyaś ca parāṃ prītiṃ bhāryāyām akarot prabhuḥ 13 tato bahutithe kāle lopāmudrāṃ viśāṃ pate tapasā dyotitāṃ snātāṃ dadarśa bhagavān ṛṣiḥ 14 sa tasyāḥ paricāreṇa śaucena ca damena ca śriyā rūpeṇa ca prīto maithunāyājuhāva tām 15 tataḥ sā prāñjalir bhūtvā lajjamāneva bhāminī tadā sapraṇayaṃ vākyaṃ bhagavantam athābravīt 16 asaṃśayaṃ prajāhetor bhāryāṃ patir avindata yā tu tvayi mama prītis tām ṛṣe kartum arhasi 17 yathā pitur gṛhe vipra prāsāde śayanaṃ mama tathāvidhe tvaṃ śayane mām upaitum ihārhasi 18 icchāmi tvāṃ sragviṇaṃ ca bhūṣaṇaiś ca vibhūṣitam upasartuṃ yathākāmaṃ divyābharaṇabhūṣitā 19 agastya uvāca 19 na vai dhanāni vidyante lopāmudre tathā mama yathāvidhāni kalyāṇi pitus tava sumadhyame 20 lopāmudrovāca 20 īśo 'si tapasā sarvaṃ samāhartum iheśvara kṣaṇena jīvaloke yad vasu kiṃ cana vidyate 21 agastya uvāca 21 evam etad yathāttha tvaṃ tapovyayakaraṃ tu me yathā tu me na naśyeta tapas tan māṃ pracodaya 22 lopāmudrovāca 22 alpāvaśiṣṭaḥ kālo 'yam ṛtau mama tapodhana na cānyathāham icchāmi tvām upaituṃ kathaṃ cana 23 na cāpi dharmam icchāmi viloptuṃ te tapodhana etat tu me yathākāmaṃ saṃpādayitum arhasi 24 agastya uvāca 24 yady eṣa kāmaḥ subhage tava buddhyā viniścitaḥ hanta gacchāmy ahaṃ bhadre cara kāmam iha sthitā
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 96.
	1 lomaśa uvāca 1 tato jagāma kauravya so 'gastyo bhikṣituṃ vasu śrutarvāṇaṃ mahīpālaṃ yaṃ vedābhyadhikaṃ nṛpaiḥ 2 sa viditvā tu nṛpatiḥ kumbhayonim upāgamat viṣayānte sahāmātyaḥ pratyagṛhṇāt susatkṛtam 3 tasmai cārghyaṃ yathānyāyam ānīya pṛthivīpatiḥ prāñjaliḥ prayato bhūtvā papracchāgamane 'rthitām 4 agastya uvāca 4 vittārthinam anuprāptaṃ viddhi māṃ pṛthivīpate yathāśakty avihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha me 5 lomaśa uvāca 5 tata āyavyayau pūrṇau tasmai rājā nyavedayat ato vidvann upādatsva yad atra vasu manyase 6 tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatir dvijaḥ sarvathā prāṇināṃ pīḍām upādānād amanyata 7 sa śrutarvāṇam ādāya vadhryaśvam agamat tataḥ sa ca tau viṣayasyānte pratyagṛhṇād yathāvidhi 8 tayor arghyaṃ ca pādyaṃ ca vadhryaśvaḥ pratyavedayat anujñāpya ca papraccha prayojanam upakrame 9 agastya uvāca 9 vittakāmāv iha prāptau viddhy āvāṃ pṛthivīpate yathāśakty avihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha nau 10 lomaśa uvāca 10 tata āyavyayau pūrṇau tābhyāṃ rājā nyavedayat tato jñātvā samādattāṃ yad atra vyatiricyate 11 tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatir dvijaḥ sarvathā prāṇināṃ pīḍām upādānād amanyata 12 paurukutsaṃ tato jagmus trasadasyuṃ mahādhanam agastyaś ca śrutarvā ca vadhryaśvaś ca mahīpatiḥ 13 trasadasyuś ca tān sarvān pratyagṛhṇād yathāvidhi abhigamya mahārāja viṣayānte savāhanaḥ 14 arcayitvā yathānyāyam ikṣvākū rājasattamaḥ samāśvastāṃs tato 'pṛcchat prayojanam upakrame 15 agastya uvāca 15 vittakāmān iha prāptān viddhi naḥ pṛthivīpate yathāśakty avihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha naḥ 16 lomaśa uvāca 16 tata āyavyayau pūrṇau teṣāṃ rājā nyavedayat ato jñātvā samādaddhvaṃ yad atra vyatiricyate 17 tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatir dvijaḥ sarvathā prāṇināṃ pīḍām upādānād amanyata 18 tataḥ sarve sametyātha te nṛpās taṃ mahāmunim idam ūcur mahārāja samavekṣya parasparam 19 ayaṃ vai dānavo brahmann ilvalo vasumān bhuvi tam abhikramya sarve 'dya vayaṃ yācāmahe vasu 20 teṣāṃ tadāsīd rucitam ilvalasyopabhikṣaṇam tatas te sahitā rājann ilvalaṃ samupādravan
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 97.
	1 lomaśa uvāca 1 ilvalas tān viditvā tu maharṣisahitān nṛpān upasthitān sahāmātyo viṣayānte 'bhyapūjayat 2 teṣāṃ tato 'suraśreṣṭha ātithyam akarot tadā sa saṃskṛtena kauravya bhrātrā vātāpinā kila 3 tato rājarṣayaḥ sarve viṣaṇṇā gatacetasaḥ vātāpiṃ saṃskṛtaṃ dṛṣṭvā meṣabhūtaṃ mahāsuram 4 athābravīd agastyas tān rājarṣīn ṛṣisattamaḥ viṣādo vo na kartavyo ahaṃ bhokṣye mahāsuram 5 dhuryāsanam athāsādya niṣasāda mahāmuniḥ taṃ paryaveṣad daityendra ilvalaḥ prahasann iva 6 agastya eva kṛtsnaṃ tu vātāpiṃ bubhuje tataḥ bhuktavaty asuro 'hvānam akarot tasya ilvalaḥ 7 tato vāyuḥ prādurabhūd agastyasya mahātmanaḥ ilvalaś ca viṣaṇṇo 'bhūd dṛṣṭvā jīrṇaṃ mahāsuram 8 prāñjaliś ca sahāmātyair idaṃ vacanam abravīt kimartham upayātāḥ stha brūta kiṃ karavāṇi vaḥ 9 pratyuvāca tato 'gastyaḥ prahasann ilvalaṃ tadā īśaṃ hy asura vidmas tvāṃ vayaṃ sarve dhaneśvaram 10 ime ca nātidhanino dhanārthaś ca mahān mama yathāśakty avihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha naḥ 11 tato 'bhivādya tam ṛṣim ilvalo vākyam abravīt ditsitaṃ yadi vetsi tvaṃ tato dāsyāmi te vasu 12 agastya uvāca 12 gavāṃ daśa sahasrāṇi rājñām ekaikaśo 'sura tāvad eva suvarṇasya ditsitaṃ te mahāsura 13 mahyaṃ tato vai dviguṇaṃ rathaś caiva hiraṇmayaḥ manojavau vājinau ca ditsitaṃ te mahāsura jijñāsyatāṃ rathaḥ sadyo vyaktam eṣa hiraṇmayaḥ 14 lomaśa uvāca 14 jijñāsyamānaḥ sa rathaḥ kaunteyāsīd dhiraṇmayaḥ tataḥ pravyathito daityo dadāv abhyadhikaṃ vasu 15 vivājaś ca suvājaś ca tasmin yuktau rathe hayau ūhatus tau vasūny āśu tāny agastyāśramaṃ prati sarvān rājñaḥ sahāgastyān nimeṣād iva bhārata 16 agastyenābhyanujñātā jagmū rājarṣayas tadā kṛtavāṃś ca muniḥ sarvaṃ lopāmudrācikīrṣitam 17 lopāmudrovāca 17 kṛtavān asi tat sarvaṃ bhagavan mama kāṅkṣitam utpādaya sakṛn mahyam apatyaṃ vīryavattaram 18 agastya uvāca 18 tuṣṭo 'ham asmi kalyāṇi tava vṛttena śobhane vicāraṇām apatye tu tava vakṣyāmi tāṃ śṛṇu 19 sahasraṃ te 'stu putrāṇāṃ śataṃ vā daśasaṃmitam daśa vā śatatulyāḥ syur eko vāpi sahasravat 20 lopāmudrovāca 20 sahasrasaṃmitaḥ putra eko me 'stu tapodhana eko hi bahubhiḥ śreyān vidvān sādhur asādhubhiḥ 21 lomaśa uvāca 21 sa tatheti pratijñāya tayā samabhavan muniḥ samaye samaśīlinyā śraddhāvāñ śraddadhānayā 22 tata ādhāya garbhaṃ tam agamad vanam eva saḥ tasmin vanagate garbho vavṛdhe sapta śāradān 23 saptame 'bde gate cāpi prācyavat sa mahākaviḥ jvalann iva prabhāvena dṛḍhasyur nāma bhārata sāṅgopaniṣadān vedāñ japann eva mahāyaśāḥ 24 tasya putro 'bhavad ṛṣeḥ sa tejasvī mahān ṛṣiḥ sa bāla eva tejasvī pitus tasya niveśane idhmānāṃ bhāram ājahre idhmavāhas tato 'bhavat 25 tathāyuktaṃ ca taṃ dṛṣṭvā mumude sa munis tadā lebhire pitaraś cāsya lokān rājan yathepsitān 26 agastyasyāśramaḥ khyātaḥ sarvartukusumānvitaḥ prāhrādir evaṃ vātāpir agastyena vināśitaḥ 27 tasyāyam āśramo rājan ramaṇīyo guṇair yutaḥ eṣā bhāgīrathī puṇyā yatheṣṭam avagāhyatām
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 98.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 bhūya evāham icchāmi maharṣes tasya dhīmataḥ karmaṇāṃ vistaraṃ śrotum agastyasya dvijottama 2 lomaśa uvāca 2 śṛṇu rājan kathāṃ divyām adbhutām atimānuṣīm agastyasya mahārāja prabhāvam amitātmanaḥ 3 āsan kṛtayuge ghorā dānavā yuddhadurmadāḥ kāleyā iti vikhyātā gaṇāḥ paramadāruṇāḥ 4 te tu vṛtraṃ samāśritya nānāpraharaṇodyatāḥ samantāt paryadhāvanta mahendrapramukhān surān 5 tato vṛtravadhe yatnam akurvaṃs tridaśāḥ purā puraṃdaraṃ puraskṛtya brahmāṇam upatasthire 6 kṛtāñjalīṃs tu tān sarvān parameṣṭhī uvāca ha viditaṃ me surāḥ sarvaṃ yad vaḥ kāryaṃ cikīrṣitam 7 tam upāyaṃ pravakṣyāmi yathā vṛtraṃ vadhiṣyatha dadhīca iti vikhyāto mahān ṛṣir udāradhīḥ 8 taṃ gatvā sahitāḥ sarve varaṃ vai saṃprayācata sa vo dāsyati dharmātmā suprītenāntarātmanā 9 sa vācyaḥ sahitaiḥ sarvair bhavadbhir jayakāṅkṣibhiḥ svāny asthīni prayaccheti trailokyasya hitāya vai sa śarīraṃ samutsṛjya svāny asthīni pradāsyati 10 tasyāsthibhir mahāghoraṃ vajraṃ saṃbhriyatāṃ dṛḍham mahac chatruhaṇaṃ tīkṣṇaṃ ṣaḍaśraṃ bhīmanisvanam 11 tena vajreṇa vai vṛtraṃ vadhiṣyati śatakratuḥ etad vaḥ sarvam ākhyātaṃ tasmāc chīghraṃ vidhīyatām 12 evam uktās tato devā anujñāpya pitāmaham nārāyaṇaṃ puraskṛtya dadhīcasyāśramaṃ yayuḥ 13 sarasvatyāḥ pare pāre nānādrumalatāvṛtam ṣaṭpadodgītaninadair vighuṣṭaṃ sāmagair iva puṃskokilaravonmiśraṃ jīvaṃjīvakanāditam 14 mahiṣaiś ca varāhaiś ca sṛmaraiś camarair api tatra tatrānucaritaṃ śārdūlabhayavarjitaiḥ 15 kareṇubhir vāraṇaiś ca prabhinnakaraṭāmukhaiḥ saro 'vagāḍhaiḥ krīḍadbhiḥ samantād anunāditam 16 siṃhavyāghrair mahānādān nadadbhir anunāditam aparaiś cāpi saṃlīnair guhākandaravāsibhiḥ 17 teṣu teṣv avakāśeṣu śobhitaṃ sumanoramam triviṣṭapasamaprakhyaṃ dadhīcāśramam āgaman 18 tatrāpaśyan dadhīcaṃ te divākarasamadyutim jājvalyamānaṃ vapuṣā yathā lakṣmyā pitāmaham 19 tasya pādau surā rājann abhivādya praṇamya ca ayācanta varaṃ sarve yathoktaṃ parameṣṭhinā 20 tato dadhīcaḥ paramapratītaḥ; surottamāṃs tān idam abhyuvāca karomi yad vo hitam adya devāḥ; svaṃ cāpi dehaṃ tv aham utsṛjāmi 21 sa evam uktvā dvipadāṃ variṣṭhaḥ; prāṇān vaśī svān sahasotsasarja tataḥ surās te jagṛhuḥ parāsor; asthīni tasyātha yathopadeśam 22 prahṛṣṭarūpāś ca jayāya devās; tvaṣṭāram āgamya tam artham ūcuḥ tvaṣṭā tu teṣāṃ vacanaṃ niśamya; prahṛṣṭarūpaḥ prayataḥ prayatnāt 23 cakāra vajraṃ bhṛśam ugrarūpaṃ; kṛtvā ca śakraṃ sa uvāca hṛṣṭaḥ anena vajrapravareṇa deva; bhasmīkuruṣvādya surārim ugram 24 tato hatāriḥ sagaṇaḥ sukhaṃ vai; praśādhi kṛtsnaṃ tridivaṃ diviṣṭhaḥ tvaṣṭrā tathoktaḥ sa puraṃdaras tu; vajraṃ prahṛṣṭaḥ prayato 'bhyagṛhṇāt
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 99.
	1 lomaśa uvāca 1 tataḥ sa vajrī balibhir daivatair abhirakṣitaḥ āsasāda tato vṛtraṃ sthitam āvṛtya rodasī 2 kālakeyair mahākāyaiḥ samantād abhirakṣitam samudyatapraharaṇaiḥ saśṛṅgair iva parvataiḥ 3 tato yuddhaṃ samabhavad devānāṃ saha dānavaiḥ muhūrtaṃ bharataśreṣṭha lokatrāsakaraṃ mahat 4 udyatapratipiṣṭānāṃ khaḍgānāṃ vīrabāhubhiḥ āsīt sutumulaḥ śabdaḥ śarīreṣv abhipātyatām 5 śirobhiḥ prapatadbhiś ca antarikṣān mahītalam tālair iva mahīpāla vṛntād bhraṣṭair adṛśyata 6 te hemakavacā bhūtvā kāleyāḥ parighāyudhāḥ tridaśān abhyavartanta dāvadagdhā ivādrayaḥ 7 teṣāṃ vegavatāṃ vegaṃ sahitānāṃ pradhāvatām na śekus tridaśāḥ soḍhuṃ te bhagnāḥ prādravan bhayāt 8 tān dṛṣṭvā dravato bhītān sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ vṛtre vivardhamāne ca kaśmalaṃ mahad āviśat 9 taṃ śakraṃ kaśmalāviṣṭaṃ dṛṣṭvā viṣṇuḥ sanātanaḥ svatejo vyadadhāc chakre balam asya vivardhayan 10 viṣṇunāpyāyitaṃ śakraṃ dṛṣṭvā devagaṇās tataḥ svaṃ svaṃ tejaḥ samādadhyus tathā brahmarṣayo 'malāḥ 11 sa samāpyāyitaḥ śakro viṣṇunā daivataiḥ saha ṛṣibhiś ca mahābhāgair balavān samapadyata 12 jñātvā balasthaṃ tridaśādhipaṃ tu; nanāda vṛtro mahato ninādān tasya praṇādena dharā diśaś ca; khaṃ dyaur nagāś cāpi cacāla sarvam 13 tato mahendraḥ paramābhitaptaḥ; śrutvā ravaṃ ghorarūpaṃ mahāntam bhaye nimagnas tvaritaṃ mumoca; vajraṃ mahat tasya vadhāya rājan 14 sa śakravajrābhihataḥ papāta; mahāsuraḥ kāñcanamālyadhārī yathā mahāñ śailavaraḥ purastāt; sa mandaro viṣṇukarāt pramuktaḥ 15 tasmin hate daityavare bhayārtaḥ; śakraḥ pradudrāva saraḥ praveṣṭum vajraṃ na mene svakarāt pramuktaṃ; vṛtraṃ hataṃ cāpi bhayān na mene 16 sarve ca devā muditāḥ prahṛṣṭā; maharṣayaś cendram abhiṣṭuvantaḥ sarvāṃś ca daityāṃs tvaritāḥ sametya; jaghnuḥ surā vṛtravadhābhitaptān 17 te vadhyamānās tridaśais tadānīṃ; samudram evāviviśur bhayārtāḥ praviśya caivodadhim aprameyaṃ; jhaṣākulaṃ ratnasamākulaṃ ca 18 tadā sma mantraṃ sahitāḥ pracakrus; trailokyanāśārtham abhismayantaḥ tatra sma ke cin matiniścayajñās; tāṃs tān upāyān anuvarṇayanti 19 teṣāṃ tu tatra kramakālayogād; ghorā matiś cintayatāṃ babhūva ye santi vidyātapasopapannās; teṣāṃ vināśaḥ prathamaṃ tu kāryaḥ 20 lokā hi sarve tapasā dhriyante; tasmāt tvaradhvaṃ tapasaḥ kṣayāya ye santi ke cid dhi vasuṃdharāyāṃ; tapasvino dharmavidaś ca tajjñāḥ teṣāṃ vadhaḥ kriyatāṃ kṣipram eva; teṣu pranaṣṭeṣu jagat pranaṣṭam 21 evaṃ hi sarve gatabuddhibhāvā; jagadvināśe paramaprahṛṣṭāḥ durgaṃ samāśritya mahormimantaṃ; ratnākaraṃ varuṇasyālayaṃ sma
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 100.
	1 lomaśa uvāca 1 samudraṃ te samāśritya vāruṇaṃ nidhim ambhasām kāleyāḥ saṃpravartanta trailokyasya vināśane 2 te rātrau samabhikruddhā bhakṣayanti sadā munīn āśrameṣu ca ye santi punyeṣv āyataneṣu ca 3 vasiṣṭhasyāśrame viprā bhakṣitās tair durātmabhiḥ aśītiśatam aṣṭau ca nava cānye tapasvinaḥ 4 cyavanasyāśramaṃ gatvā puṇyaṃ dvijaniṣevitam phalamūlāśanānāṃ hi munīnāṃ bhakṣitaṃ śatam 5 evaṃ rātrau sma kurvanti viviśuś cārṇavaṃ divā bharadvājāśrame caiva niyatā brahmacāriṇaḥ vāyvāhārāmbubhakṣāś ca viṃśatiḥ saṃnipātitāḥ 6 evaṃ krameṇa sarvāṃs tān āśramān dānavās tadā niśāyāṃ paridhāvanti mattā bhujabalāśrayāt kālopasṛṣṭāḥ kāleyā ghnanto dvijagaṇān bahūn 7 na cainān anvabudhyanta manujā manujottama evaṃ pravṛttān daityāṃs tāṃs tāpaseṣu tapasviṣu 8 prabhāte samadṛśyanta niyatāhārakarśitāḥ mahītalasthā munayaḥ śarīrair gatajīvitaiḥ 9 kṣīṇamāṃsair virudhirair vimajjāntrair visaṃdhibhiḥ ākīrṇair ācitā bhūmiḥ śaṅkhānām iva rāśibhiḥ 10 kalaśair vipraviddhaiś ca sruvair bhagnais tathaiva ca vikīrṇair agnihotraiś ca bhūr babhūva samāvṛtā 11 niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ naṣṭayajñotsavakriyam jagad āsīn nirutsāhaṃ kāleyabhayapīḍitam 12 evaṃ prakṣīyamāṇāś ca mānavā manujeśvara ātmatrāṇaparā bhītāḥ prādravanta diśo bhayāt 13 ke cid guhāḥ praviviśur nirjharāṃś cāpare śritāḥ apare maraṇodvignā bhayāt prānān samutsṛjan 14 ke cid atra maheṣvāsāḥ śūrāḥ paramadarpitāḥ mārgamāṇāḥ paraṃ yatnaṃ dānavānāṃ pracakrire 15 na caitān adhijagmus te samudraṃ samupāśritān śramaṃ jagmuś ca paramam ājagmuḥ kṣayam eva ca 16 jagaty upaśamaṃ yāte naṣṭayajñotsavakriye ājagmuḥ paramām ārtiṃ tridaśā manujeśvara 17 sametya samahendrāś ca bhayān mantraṃ pracakrire nārāyaṇaṃ puraskṛtya vaikuṇṭham aparājitam 18 tato devāḥ sametās te tadocur madhusūdanam tvaṃ naḥ sraṣṭā ca pātā ca bhartā ca jagataḥ prabho tvayā sṛṣṭam idaṃ sarvaṃ yac ceṅgaṃ yac ca neṅgati 19 tvayā bhūmiḥ purā naṣṭā samudrāt puṣkarekṣaṇa vārāhaṃ rūpam āsthāya jagadarthe samuddhṛtā 20 ādidaityo mahāvīryo hiraṇyakaśipus tvayā nārasiṃhaṃ vapuḥ kṛtvā sūditaḥ puruṣottama 21 avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ baliś cāpi mahāsuraḥ vāmanaṃ vapur āśritya trailokyād bhraṃśitas tvayā 22 asuraś ca maheṣvāso jambha ity abhiviśrutaḥ yajñakṣobhakaraḥ krūras tvayaiva vinipātitaḥ 23 evamādīni karmāṇi yeṣāṃ saṃkhyā na vidyate asmākaṃ bhayabhītānāṃ tvaṃ gatir madhusūdana 24 tasmāt tvāṃ deva deveśa lokārthaṃ jñāpayāmahe rakṣa lokāṃś ca devāṃś ca śakraṃ ca mahato bhayāt