Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 51. - 60.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 51.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 damayantī tu tac chrutvā vaco haṃsasya bhārata tadā prabhṛti nasvasthā nalaṃ prati babhūva sā 2 tataś cintāparā dīnā vivarṇavadanā kṛśā babhūva damayantī tu niḥśvāsaparamā tadā 3 ūrdhvadṛṣṭir dhyānaparā babhūvonmattadarśanā na śayyāsanabhogeṣu ratiṃ vindati karhi cit 4 na naktaṃ na divā śete hā heti vadatī muhuḥ tām asvasthāṃ tadākārāṃ sakhyas tā jajñur iṅgitaiḥ 5 tato vidarbhapataye damayantyāḥ sakhīgaṇaḥ nyavedayata nasvasthāṃ damayantīṃ nareśvara 6 tac chrutvā nṛpatir bhīmo damayantīsakhīgaṇāt cintayām āsa tat kāryaṃ sumahat svāṃ sutāṃ prati 7 sa samīkṣya mahīpālaḥ svāṃ sutāṃ prāptayauvanām apaśyad ātmanaḥ kāryaṃ damayantyāḥ svayaṃvaram 8 sa saṃnipātayām āsa mahīpālān viśāṃ pate anubhūyatām ayaṃ vīrāḥ svayaṃvara iti prabho 9 śrutvā tu pārthivāḥ sarve damayantyāḥ svayaṃvaram abhijagmus tadā bhīmaṃ rājāno bhīmaśāsanāt 10 hastyaśvarathaghoṣeṇa nādayanto vasuṃdharām vicitramālyābharaṇair balair dṛśyaiḥ svalaṃkṛtaiḥ 11 etasminn eva kāle tu purāṇāv ṛṣisattamau aṭamānau mahātmānāv indralokam ito gatau 12 nāradaḥ parvataś caiva mahātmānau mahāvratau devarājasya bhavanaṃ viviśāte supūjitau 13 tāv arcitvā sahasrākṣas tataḥ kuśalam avyayam papracchānāmayaṃ cāpi tayoḥ sarvagataṃ vibhuḥ 14 nārada uvāca 14 āvayoḥ kuśalaṃ deva sarvatragatam īśvara loke ca maghavan kṛtsne nṛpāḥ kuśalino vibho 15 bṛhadaśva uvāca 15 nāradasya vacaḥ śrutvā papraccha balavṛtrahā dharmajñāḥ pṛthivīpālās tyaktajīvitayodhinaḥ 16 śastreṇa nidhanaṃ kāle ye gacchanty aparāṅmukhāḥ ayaṃ loko 'kṣayas teṣāṃ yathaiva mama kāmadhuk 17 kva nu te kṣatriyāḥ śūrā na hi paśyāmi tān aham āgacchato mahīpālān atithīn dayitān mama 18 evam uktas tu śakreṇa nāradaḥ pratyabhāṣata śṛṇu me bhagavan yena na dṛśyante mahīkṣitaḥ 19 vidarbharājaduhitā damayantīti viśrutā rūpeṇa samatikrāntā pṛthivyāṃ sarvayoṣitaḥ 20 tasyāḥ svayaṃvaraḥ śakra bhavitā nacirād iva tatra gacchanti rājāno rājaputrāś ca sarvaśaḥ 21 tāṃ ratnabhūtāṃ lokasya prārthayanto mahīkṣitaḥ kāṅkṣanti sma viśeṣeṇa balavṛtraniṣūdana 22 etasmin kathyamāne tu lokapālāś ca sāgnikāḥ ājagmur devarājasya samīpam amarottamāḥ 23 tatas tac chuśruvuḥ sarve nāradasya vaco mahat śrutvā caivābruvan hṛṣṭā gacchāmo vayam apy uta 24 tataḥ sarve mahārāja sagaṇāḥ sahavāhanāḥ vidarbhān abhito jagmur yatra sarve mahīkṣitaḥ 25 nalo 'pi rājā kaunteya śrutvā rājñāṃ samāgamam abhyagacchad adīnātmā damayantīm anuvrataḥ 26 atha devāḥ pathi nalaṃ dadṛśur bhūtale sthitam sākṣād iva sthitaṃ mūrtyā manmathaṃ rūpasaṃpadā 27 taṃ dṛṣṭvā lokapālās te bhrājamānaṃ yathā ravim tasthur vigatasaṃkalpā vismitā rūpasaṃpadā 28 tato 'ntarikṣe viṣṭabhya vimānāni divaukasaḥ abruvan naiṣadhaṃ rājann avatīrya nabhastalāt 29 bho bho naiṣadha rājendra nala satyavrato bhavān asmākaṃ kuru sāhāyyaṃ dūto bhava narottama
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 52.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 tebhyaḥ pratijñāya nalaḥ kariṣya iti bhārata athainān paripapraccha kṛtāñjalir avasthitaḥ 2 ke vai bhavantaḥ kaś cāsau yasyāhaṃ dūta īpsitaḥ kiṃ ca tatra mayā kāryaṃ kathayadhvaṃ yathātatham 3 evam ukte naiṣadhena maghavān pratyabhāṣata amarān vai nibodhāsmān damayantyartham āgatān 4 aham indro 'yam agniś ca tathaivāyam apāṃpatiḥ śarīrāntakaro nṝṇāṃ yamo 'yam api pārthiva 5 sa vai tvam āgatān asmān damayantyai nivedaya lokapālāḥ sahendrās tvāṃ samāyānti didṛkṣavaḥ 6 prāptum icchanti devās tvāṃ śakro 'gnir varuṇo yamaḥ teṣām anyatamaṃ devaṃ patitve varayasva ha 7 evam uktaḥ sa śakreṇa nalaḥ prāñjalir abravīt ekārthasamavetaṃ māṃ na preṣayitum arhatha 8 devā ūcuḥ 8 kariṣya iti saṃśrutya pūrvam asmāsu naiṣadha na kariṣyasi kasmāt tvaṃ vraja naiṣadha māciram 9 bṛhadaśva uvāca 9 evam uktaḥ sa devais tair naiṣadhaḥ punar abravīt surakṣitāni veśmāni praveṣṭuṃ katham utsahe 10 pravekṣyasīti taṃ śakraḥ punar evābhyabhāṣata jagāma sa tathety uktvā damayantyā niveśanam 11 dadarśa tatra vaidarbhīṃ sakhīgaṇasamāvṛtām dedīpyamānāṃ vapuṣā śriyā ca varavarṇinīm 12 atīva sukumārāṅgīṃ tanumadhyāṃ sulocanām ākṣipantīm iva ca bhāḥ śaśinaḥ svena tejasā 13 tasya dṛṣṭvaiva vavṛdhe kāmas tāṃ cāruhāsinīm satyaṃ cikīrṣamāṇas tu dhārayām āsa hṛcchayam 14 tatas tā naiṣadhaṃ dṛṣṭvā saṃbhrāntāḥ paramāṅganāḥ āsanebhyaḥ samutpetus tejasā tasya dharṣitāḥ 15 praśaśaṃsuś ca suprītā nalaṃ tā vismayānvitāḥ na cainam abhyabhāṣanta manobhis tv abhyacintayan 16 aho rūpam aho kāntir aho dhairyaṃ mahātmanaḥ ko 'yaṃ devo nu yakṣo nu gandharvo nu bhaviṣyati 17 na tv enaṃ śaknuvanti sma vyāhartum api kiṃ cana tejasā dharṣitāḥ sarvā lajjāvatyo varāṅganāḥ 18 athainaṃ smayamāneva smitapūrvābhibhāṣiṇī damayantī nalaṃ vīram abhyabhāṣata vismitā 19 kas tvaṃ sarvānavadyāṅga mama hṛcchayavardhana prāpto 'sy amaravad vīra jñātum icchāmi te 'nagha 20 katham āgamanaṃ ceha kathaṃ cāsi na lakṣitaḥ surakṣitaṃ hi me veśma rājā caivograśāsanaḥ 21 evam uktas tu vaidarbhyā nalas tāṃ pratyuvāca ha nalaṃ māṃ viddhi kalyāṇi devadūtam ihāgatam 22 devās tvāṃ prāptum icchanti śakro 'gnir varuṇo yamaḥ teṣām anyatamaṃ devaṃ patiṃ varaya śobhane 23 teṣām eva prabhāvena praviṣṭo 'ham alakṣitaḥ praviśantaṃ hi māṃ kaś cin nāpaśyan nāpy avārayat 24 etadartham ahaṃ bhadre preṣitaḥ surasattamaiḥ etac chrutvā śubhe buddhiṃ prakuruṣva yathecchasi
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 53.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 sā namaskṛtya devebhyaḥ prahasya nalam abravīt praṇayasva yathāśraddhaṃ rājan kiṃ karavāṇi te 2 ahaṃ caiva hi yac cānyan mamāsti vasu kiṃ cana sarvaṃ tat tava viśrabdhaṃ kuru praṇayam īśvara 3 haṃsānāṃ vacanaṃ yat tat tan māṃ dahati pārthiva tvatkṛte hi mayā vīra rājānaḥ saṃnipātitāḥ 4 yadi ced bhajamānāṃ māṃ pratyākhyāsyasi mānada viṣam agniṃ jalaṃ rajjum āsthāsye tava kāraṇāt 5 evam uktas tu vaidarbhyā nalas tāṃ pratyuvāca ha tiṣṭhatsu lokapāleṣu kathaṃ mānuṣam icchasi 6 yeṣām ahaṃ lokakṛtām īśvarāṇāṃ mahātmanām na pādarajasā tulyo manas te teṣu vartatām 7 vipriyaṃ hy ācaran martyo devānāṃ mṛtyum ṛcchati trāhi mām anavadyāṅgi varayasva surottamān 8 tato bāṣpakalāṃ vācaṃ damayantī śucismitā pravyāharantī śanakair nalaṃ rājānam abravīt 9 asty upāyo mayā dṛṣṭo nirapāyo nareśvara yena doṣo na bhavitā tava rājan kathaṃ cana 10 tvaṃ caiva hi naraśreṣṭha devāś cāgnipurogamāḥ āyāntu sahitāḥ sarve mama yatra svayaṃvaraḥ 11 tato 'haṃ lokapālānāṃ saṃnidhau tvāṃ nareśvara varayiṣye naravyāghra naivaṃ doṣo bhaviṣyati 12 evam uktas tu vaidarbhyā nalo rājā viśāṃ pate ājagāma punas tatra yatra devāḥ samāgatāḥ 13 tam apaśyaṃs tathāyāntaṃ lokapālāḥ saheśvarāḥ dṛṣṭvā cainaṃ tato 'pṛcchan vṛttāntaṃ sarvam eva tat 14 devā ūcuḥ 14 kaccid dṛṣṭā tvayā rājan damayantī śucismitā kim abravīc ca naḥ sarvān vada bhūmipate 'nagha 15 nala uvāca 15 bhavadbhir aham ādiṣṭo damayantyā niveśanam praviṣṭaḥ sumahākakṣyaṃ daṇḍibhiḥ sthavirair vṛtam 16 praviśantaṃ ca māṃ tatra na kaś cid dṛṣṭavān naraḥ ṛte tāṃ pārthivasutāṃ bhavatām eva tejasā 17 sakhyaś cāsyā mayā dṛṣṭās tābhiś cāpy upalakṣitaḥ vismitāś cābhavan dṛṣṭvā sarvā māṃ vibudheśvarāḥ 18 varṇyamāneṣu ca mayā bhavatsu rucirānanā mām eva gatasaṃkalpā vṛṇīte surasattamāḥ 19 abravīc caiva māṃ bālā āyāntu sahitāḥ surāḥ tvayā saha naraśreṣṭha mama yatra svayaṃvaraḥ 20 teṣām ahaṃ saṃnidhau tvāṃ varayiṣye narottama evaṃ tava mahābāho doṣo na bhaviteti ha 21 etāvad eva vibudhā yathāvṛttam udāhṛtam mayāśeṣaṃ pramāṇaṃ tu bhavantas tridaśeśvarāḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 54.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 atha kāle śubhe prāpte tithau puṇye kṣaṇe tathā ājuhāva mahīpālān bhīmo rājā svayaṃvare 2 tac chrutvā pṛthivīpālāḥ sarve hṛcchayapīḍitāḥ tvaritāḥ samupājagmur damayantīm abhīpsavaḥ 3 kanakastambharuciraṃ toraṇena virājitam viviśus te mahāraṅgaṃ nṛpāḥ siṃhā ivācalam 4 tatrāsaneṣu vividheṣv āsīnāḥ pṛthivīkṣitaḥ surabhisragdharāḥ sarve sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ 5 tāṃ rājasamitiṃ pūrṇāṃ nāgair bhogavatīm iva saṃpūrṇāṃ puruṣavyāghrair vyāghrair giriguhām iva 6 tatra sma pīnā dṛśyante bāhavaḥ parighopamāḥ ākāravantaḥ suślakṣṇāḥ pañcaśīrṣā ivoragāḥ 7 sukeśāntāni cārūṇi sunāsāni śubhāni ca mukhāni rājñāṃ śobhante nakṣatrāṇi yathā divi 8 damayantī tato raṅgaṃ praviveśa śubhānanā muṣṇantī prabhayā rājñāṃ cakṣūṃṣi ca manāṃsi ca 9 tasyā gātreṣu patitā teṣāṃ dṛṣṭir mahātmanām tatra tatraiva saktābhūn na cacāla ca paśyatām 10 tataḥ saṃkīrtyamāneṣu rājñāṃ nāmasu bhārata dadarśa bhaimī puruṣān pañca tulyākṛtīn iva 11 tān samīkṣya tataḥ sarvān nirviśeṣākṛtīn sthitān saṃdehād atha vaidarbhī nābhyajānān nalaṃ nṛpam yaṃ yaṃ hi dadṛśe teṣāṃ taṃ taṃ mene nalaṃ nṛpam 12 sā cintayantī buddhyātha tarkayām āsa bhāminī kathaṃ nu devāñ jānīyāṃ kathaṃ vidyāṃ nalaṃ nṛpam 13 evaṃ saṃcintayantī sā vaidarbhī bhṛśaduḥkhitā śrutāni devaliṅgāni cintayām āsa bhārata 14 devānāṃ yāni liṅgāni sthavirebhyaḥ śrutāni me tānīha tiṣṭhatāṃ bhūmāv ekasyāpi na lakṣaye 15 sā viniścitya bahudhā vicārya ca punaḥ punaḥ śaraṇaṃ prati devānāṃ prāptakālam amanyata 16 vācā ca manasā caiva namaskāraṃ prayujya sā devebhyaḥ prāñjalir bhūtvā vepamānedam abravīt 17 haṃsānāṃ vacanaṃ śrutvā yathā me naiṣadho vṛtaḥ patitve tena satyena devās taṃ pradiśantu me 18 vācā ca manasā caiva yathā nābhicarāmy aham tena satyena vibudhās tam eva pradiśantu me 19 yathā devaiḥ sa me bhartā vihito niṣadhādhipaḥ tena satyena me devās tam eva pradiśantu me 20 svaṃ caiva rūpaṃ puṣyantu lokapālāḥ saheśvarāḥ yathāham abhijānīyāṃ puṇyaślokaṃ narādhipam 21 niśamya damayantyās tat karuṇaṃ paridevitam niścayaṃ paramaṃ tathyam anurāgaṃ ca naiṣadhe 22 manoviśuddhiṃ buddhiṃ ca bhaktiṃ rāgaṃ ca bhārata yathoktaṃ cakrire devāḥ sāmarthyaṃ liṅgadhāraṇe 23 sāpaśyad vibudhān sarvān asvedān stabdhalocanān hṛṣitasragrajohīnān sthitān aspṛśataḥ kṣitim 24 chāyādvitīyo mlānasrag rajaḥsvedasamanvitaḥ bhūmiṣṭho naiṣadhaś caiva nimeṣeṇa ca sūcitaḥ 25 sā samīkṣya tato devān puṇyaślokaṃ ca bhārata naiṣadhaṃ varayām āsa bhaimī dharmeṇa bhārata 26 vilajjamānā vastrānte jagrāhāyatalocanā skandhadeśe 'sṛjac cāsya srajaṃ paramaśobhanām varayām āsa caivainaṃ patitve varavarṇinī 27 tato hā heti sahasā śabdo mukto narādhipaiḥ devair maharṣibhiś caiva sādhu sādhv iti bhārata vismitair īritaḥ śabdaḥ praśaṃsadbhir nalaṃ nṛpam 28 vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālā mahaujasaḥ prahṛṣṭamanasaḥ sarve nalāyāṣṭau varān daduḥ 29 pratyakṣadarśanaṃ yajñe gatiṃ cānuttamāṃ śubhām naiṣadhāya dadau śakraḥ prīyamāṇaḥ śacīpatiḥ 30 agnir ātmabhavaṃ prādād yatra vāñchati naiṣadhaḥ lokān ātmaprabhāṃś caiva dadau tasmai hutāśanaḥ 31 yamas tv annarasaṃ prādād dharme ca paramāṃ sthitim apāṃpatir apāṃ bhāvaṃ yatra vāñchati naiṣadhaḥ 32 srajaṃ cottamagandhāḍhyāṃ sarve ca mithunaṃ daduḥ varān evaṃ pradāyāsya devās te tridivaṃ gatāḥ 33 pārthivāś cānubhūyāsyā vivāhaṃ vismayānvitāḥ damayantyāḥ pramuditāḥ pratijagmur yathāgatam 34 avāpya nārīratnaṃ tat puṇyaśloko 'pi pārthivaḥ reme saha tayā rājā śacyeva balavṛtrahā 35 atīva mudito rājā bhrājamāno 'ṃśumān iva arañjayat prajā vīro dharmeṇa paripālayan 36 īje cāpy aśvamedhena yayātir iva nāhuṣaḥ anyaiś ca kratubhir dhīmān bahubhiś cāptadakṣiṇaiḥ 37 punaś ca ramaṇīyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca damayantyā saha nalo vijahārāmaropamaḥ 38 evaṃ sa yajamānaś ca viharaṃś ca narādhipaḥ rarakṣa vasusaṃpūrṇāṃ vasudhāṃ vasudhādhipaḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 55.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 vṛte tu naiṣadhe bhaimyā lokapālā mahaujasaḥ yānto dadṛśur āyāntaṃ dvāparaṃ kalinā saha 2 athābravīt kaliṃ śakraḥ saṃprekṣya balavṛtrahā dvāpareṇa sahāyena kale brūhi kva yāsyasi 3 tato 'bravīt kaliḥ śakraṃ damayantyāḥ svayaṃvaram gatvāhaṃ varayiṣye tāṃ mano hi mama tadgatam 4 tam abravīt prahasyendro nirvṛttaḥ sa svayaṃvaraḥ vṛtas tayā nalo rājā patir asmatsamīpataḥ 5 evam uktas tu śakreṇa kaliḥ kopasamanvitaḥ devān āmantrya tān sarvān uvācedaṃ vacas tadā 6 devānāṃ mānuṣaṃ madhye yat sā patim avindata nanu tasyā bhaven nyāyyaṃ vipulaṃ daṇḍadhāraṇam 7 evam ukte tu kalinā pratyūcus te divaukasaḥ asmābhiḥ samanujñāto damayantyā nalo vṛtaḥ 8 kaś ca sarvaguṇopetaṃ nāśrayeta nalaṃ nṛpam yo veda dharmān akhilān yathāvac caritavrataḥ 9 yasmin satyaṃ dhṛtir dānaṃ tapaḥ śaucaṃ damaḥ śamaḥ dhruvāṇi puruṣavyāghre lokapālasame nṛpe 10 ātmānaṃ sa śapen mūḍho hanyāc cātmānam ātmanā evaṃguṇaṃ nalaṃ yo vai kāmayec chapituṃ kale 11 kṛcchre sa narake majjed agādhe vipule 'plave evam uktvā kaliṃ devā dvāparaṃ ca divaṃ yayuḥ 12 tato gateṣu deveṣu kalir dvāparam abravīt saṃhartuṃ notsahe kopaṃ nale vatsyāmi dvāpara 13 bhraṃśayiṣyāmi taṃ rājyān na bhaimyā saha raṃsyate tvam apy akṣān samāviśya kartuṃ sāhāyyam arhasi
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 56.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 evaṃ sa samayaṃ kṛtvā dvāpareṇa kaliḥ saha ājagāma tatas tatra yatra rājā sa naiṣadhaḥ 2 sa nityam antaraprekṣī niṣadheṣv avasac ciram athāsya dvādaśe varṣe dadarśa kalir antaram 3 kṛtvā mūtram upaspṛśya saṃdhyām āste sma naiṣadhaḥ akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ tatrainaṃ kalir āviśat 4 sa samāviśya tu nalaṃ samīpaṃ puṣkarasya ha gatvā puṣkaram āhedam ehi dīvya nalena vai 5 akṣadyūte nalaṃ jetā bhavān hi sahito mayā niṣadhān pratipadyasva jitvā rājan nalaṃ nṛpam 6 evam uktas tu kalinā puṣkaro nalam abhyayāt kaliś caiva vṛṣo bhūtvā gavāṃ puṣkaram abhyayāt 7 āsādya tu nalaṃ vīraṃ puṣkaraḥ paravīrahā dīvyāvety abravīd bhrātā vṛṣeṇeti muhur muhuḥ 8 na cakṣame tato rājā samāhvānaṃ mahāmanāḥ vaidarbhyāḥ prekṣamāṇāyāḥ paṇakālam amanyata 9 hiraṇyasya suvarṇasya yānayugyasya vāsasām āviṣṭaḥ kalinā dyūte jīyate sma nalas tadā 10 tam akṣamadasaṃmattaṃ suhṛdāṃ na tu kaś cana nivāraṇe 'bhavac chakto dīvyamānam acetasam 11 tataḥ paurajanaḥ sarvo mantribhiḥ saha bhārata rājānaṃ draṣṭum āgacchan nivārayitum āturam 12 tataḥ sūta upāgamya damayantyai nyavedayat eṣa paurajanaḥ sarvo dvāri tiṣṭhati kāryavān 13 nivedyatāṃ naiṣadhāya sarvāḥ prakṛtayaḥ sthitāḥ amṛṣyamāṇā vyasanaṃ rājño dharmārthadarśinaḥ 14 tataḥ sā bāṣpakalayā vācā duḥkhena karśitā uvāca naiṣadhaṃ bhaimī śokopahatacetanā 15 rājan paurajano dvāri tvāṃ didṛkṣur avasthitaḥ mantribhiḥ sahitaḥ sarvai rājabhaktipuraskṛtaḥ taṃ draṣṭum arhasīty evaṃ punaḥ punar abhāṣata 16 tāṃ tathā rucirāpāṅgīṃ vilapantīṃ sumadhyamām āviṣṭaḥ kalinā rājā nābhyabhāṣata kiṃ cana 17 tatas te mantriṇaḥ sarve te caiva puravāsinaḥ nāyam astīti duḥkhārtā vrīḍitā jagmur ālayān 18 tathā tad abhavad dyūtaṃ puṣkarasya nalasya ca yudhiṣṭhira bahūn māsān puṇyaślokas tv ajīyata
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 57.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 damayantī tato dṛṣṭvā puṇyaślokaṃ narādhipam unmattavad anunmattā devane gatacetasam 2 bhayaśokasamāviṣṭā rājan bhīmasutā tataḥ cintayām āsa tat kāryaṃ sumahat pārthivaṃ prati 3 sā śaṅkamānā tatpāpaṃ cikīrṣantī ca tatpriyam nalaṃ ca hṛtasarvasvam upalabhyedam abravīt 4 bṛhatsene vrajāmātyān ānāyya nalaśāsanāt ācakṣva yad dhṛtaṃ dravyam avaśiṣṭaṃ ca yad vasu 5 tatas te mantriṇaḥ sarve vijñāya nalaśāsanam api no bhāgadheyaṃ syād ity uktvā punar āvrajan 6 tās tu sarvāḥ prakṛtayo dvitīyaṃ samupasthitāḥ nyavedayad bhīmasutā na ca tat pratyanandata 7 vākyam apratinandantaṃ bhartāram abhivīkṣya sā damayantī punar veśma vrīḍitā praviveśa ha 8 niśamya satataṃ cākṣān puṇyaślokaparāṅmukhān nalaṃ ca hṛtasarvasvaṃ dhātrīṃ punar uvāca ha 9 bṛhatsene punar gaccha vārṣṇeyaṃ nalaśāsanāt sūtam ānaya kalyāṇi mahat kāryam upasthitam 10 bṛhatsenā tu tac chrutvā damayantyāḥ prabhāṣitam vārṣṇeyam ānayām āsa puruṣair āptakāribhiḥ 11 vārṣṇeyaṃ tu tato bhaimī sāntvayañ ślakṣṇayā girā uvāca deśakālajñā prāptakālam aninditā 12 jānīṣe tvaṃ yathā rājā samyagvṛttaḥ sadā tvayi tasya tvaṃ viṣamasthasya sāhāyyaṃ kartum arhasi 13 yathā yathā hi nṛpatiḥ puṣkareṇeha jīyate tathā tathāsya dyūte vai rāgo bhūyo 'bhivardhate 14 yathā ca puṣkarasyākṣā vartante vaśavartinaḥ tathā viparyayaś cāpi nalasyākṣeṣu dṛśyate 15 suhṛtsvajanavākyāni yathāvan na śṛṇoti ca nūnaṃ manye na śeṣo 'sti naiṣadhasya mahātmanaḥ 16 yatra me vacanaṃ rājā nābhinandati mohitaḥ śaraṇaṃ tvāṃ prapannāsmi sārathe kuru madvacaḥ na hi me śudhyate bhāvaḥ kadā cid vinaśed iti 17 nalasya dayitān aśvān yojayitvā mahājavān idam āropya mithunaṃ kuṇḍinaṃ yātum arhasi 18 mama jñātiṣu nikṣipya dārakau syandanaṃ tathā aśvāṃś caitān yathākāmaṃ vasa vānyatra gaccha vā 19 damayantyās tu tad vākyaṃ vārṣṇeyo nalasārathiḥ nyavedayad aśeṣeṇa nalāmātyeṣu mukhyaśaḥ 20 taiḥ sametya viniścitya so 'nujñāto mahīpate yayau mithunam āropya vidarbhāṃs tena vāhinā 21 hayāṃs tatra vinikṣipya sūto rathavaraṃ ca tam indrasenāṃ ca tāṃ kanyām indrasenaṃ ca bālakam 22 āmantrya bhīmaṃ rājānam ārtaḥ śocan nalaṃ nṛpam aṭamānas tato 'yodhyāṃ jagāma nagarīṃ tadā 23 ṛtuparṇaṃ sa rājānam upatasthe suduḥkhitaḥ bhṛtiṃ copayayau tasya sārathyena mahīpate
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 58.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 tatas tu yāte vārṣṇeye puṇyaślokasya dīvyataḥ puṣkareṇa hṛtaṃ rājyaṃ yac cānyad vasu kiṃ cana 2 hṛtarājyaṃ nalaṃ rājan prahasan puṣkaro 'bravīt dyūtaṃ pravartatāṃ bhūyaḥ pratipāṇo 'sti kas tava 3 śiṣṭā te damayanty ekā sarvam anyad dhṛtaṃ mayā damayantyāḥ paṇaḥ sādhu vartatāṃ yadi manyase 4 puṣkareṇaivam uktasya puṇyaślokasya manyunā vyadīryateva hṛdayaṃ na cainaṃ kiṃ cid abravīt 5 tataḥ puṣkaram ālokya nalaḥ paramamanyumān utsṛjya sarvagātrebhyo bhūṣaṇāni mahāyaśāḥ 6 ekavāsā asaṃvītaḥ suhṛcchokavivardhanaḥ niścakrāma tadā rājā tyaktvā suvipulāṃ śriyam 7 damayanty ekavastrā taṃ gacchantaṃ pṛṣṭhato 'nviyāt sa tayā bāhyataḥ sārdhaṃ trirātraṃ naiṣadho 'vasat 8 puṣkaras tu mahārāja ghoṣayām āsa vai pure nale yaḥ samyag ātiṣṭhet sa gacched vadhyatāṃ mama 9 puṣkarasya tu vākyena tasya vidveṣaṇena ca paurā na tasmin satkāraṃ kṛtavanto yudhiṣṭhira 10 sa tathā nagarābhyāśe satkārārho na satkṛtaḥ trirātram uṣito rājā jalamātreṇa vartayan 11 kṣudhā saṃpīḍyamānas tu nalo bahutithe 'hani apaśyac chakunān kāṃś cid dhiraṇyasadṛśacchadān 12 sa cintayām āsa tadā niṣadhādhipatir balī asti bhakṣo mamādyāyaṃ vasu cedaṃ bhaviṣyati 13 tatas tān antarīyeṇa vāsasā samavāstṛṇot tasyāntarīyam ādāya jagmuḥ sarve vihāyasā 14 utpatantaḥ khagās te tu vākyam āhus tadā nalam dṛṣṭvā digvāsasaṃ bhūmau sthitaṃ dīnam adhomukham 15 vayam akṣāḥ sudurbuddhe tava vāso jihīrṣavaḥ āgatā na hi naḥ prītiḥ savāsasi gate tvayi 16 tān samīkṣya gatān akṣān ātmānaṃ ca vivāsasam puṇyaślokas tato rājā damayantīm athābravīt 17 yeṣāṃ prakopād aiśvaryāt pracyuto 'ham anindite prāṇayātrāṃ na vinde ca duḥkhitaḥ kṣudhayārditaḥ 18 yeṣāṃ kṛte na satkāram akurvan mayi naiṣadhāḥ ta ime śakunā bhūtvā vāso 'py apaharanti me 19 vaiṣamyaṃ paramaṃ prāpto duḥkhito gatacetanaḥ bhartā te 'haṃ nibodhedaṃ vacanaṃ hitam ātmanaḥ 20 ete gacchanti bahavaḥ panthāno dakṣiṇāpatham avantīm ṛkṣavantaṃ ca samatikramya parvatam 21 eṣa vindhyo mahāśailaḥ payoṣṇī ca samudragā āśramāś ca maharṣīṇām amī puṣpaphalānvitāḥ 22 eṣa panthā vidarbhāṇām ayaṃ gacchati kosalān ataḥ paraṃ ca deśo 'yaṃ dakṣiṇe dakṣiṇāpathaḥ 23 tataḥ sā bāṣpakalayā vācā duḥkhena karśitā uvāca damayantī taṃ naiṣadhaṃ karuṇaṃ vacaḥ 24 udvepate me hṛdayaṃ sīdanty aṅgāni sarvaśaḥ tava pārthiva saṃkalpaṃ cintayantyāḥ punaḥ punaḥ 25 hṛtarājyaṃ hṛtadhanaṃ vivastraṃ kṣucchramānvitam katham utsṛjya gaccheyam ahaṃ tvāṃ vijane vane 26 śrāntasya te kṣudhārtasya cintayānasya tat sukham vane ghore mahārāja nāśayiṣyāmi te klamam 27 na ca bhāryāsamaṃ kiṃ cid vidyate bhiṣajāṃ matam auṣadhaṃ sarvaduḥkheṣu satyam etad bravīmi te 28 nala uvāca 28 evam etad yathāttha tvaṃ damayanti sumadhyame nāsti bhāryāsamaṃ mitraṃ narasyārtasya bheṣajam 29 na cāhaṃ tyaktukāmas tvāṃ kimarthaṃ bhīru śaṅkase tyajeyam aham ātmānaṃ na tv eva tvām anindite 30 damayanty uvāca 30 yadi māṃ tvaṃ mahārāja na vihātum ihecchasi tat kimarthaṃ vidarbhāṇāṃ panthāḥ samupadiśyate 31 avaimi cāhaṃ nṛpate na tvaṃ māṃ tyaktum arhasi cetasā tv apakṛṣṭena māṃ tyajethā mahāpate 32 panthānaṃ hi mamābhīkṣṇam ākhyāsi narasattama atonimittaṃ śokaṃ me vardhayasy amaraprabha 33 yadi cāyam abhiprāyas tava rājan vrajed iti sahitāv eva gacchāvo vidarbhān yadi manyase 34 vidarbharājas tatra tvāṃ pūjayiṣyati mānada tena tvaṃ pūjito rājan sukhaṃ vatsyasi no gṛhe
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 59.
	1 nala uvāca 1 yathā rājyaṃ pitus te tat tathā mama na saṃśayaḥ na tu tatra gamiṣyāmi viṣamasthaḥ kathaṃ cana 2 kathaṃ samṛddho gatvāhaṃ tava harṣavivardhanaḥ paridyūno gamiṣyāmi tava śokavivardhanaḥ 3 bṛhadaśva uvāca 3 iti bruvan nalo rājā damayantīṃ punaḥ punaḥ sāntvayām āsa kalyāṇīṃ vāsaso 'rdhena saṃvṛtām 4 tāv ekavastrasaṃvītāv aṭamānāv itas tataḥ kṣutpipāsāpariśrāntau sabhāṃ kāṃ cid upeyatuḥ 5 tāṃ sabhām upasaṃprāpya tadā sa niṣadhādhipaḥ vaidarbhyā sahito rājā niṣasāda mahītale 6 sa vai vivastro malino vikacaḥ pāṃsuguṇṭhitaḥ damayantyā saha śrāntaḥ suṣvāpa dharaṇītale 7 damayanty api kalyāṇī nidrayāpahṛtā tataḥ sahasā duḥkham āsādya sukumārī tapasvinī 8 suptāyāṃ damayantyāṃ tu nalo rājā viśāṃ pate śokonmathitacittātmā na sma śete yathā purā 9 sa tad rājyāpaharaṇaṃ suhṛttyāgaṃ ca sarvaśaḥ vane ca taṃ paridhvaṃsaṃ prekṣya cintām upeyivān 10 kiṃ nu me syād idaṃ kṛtvā kiṃ nu me syād akurvataḥ kiṃ nu me maraṇaṃ śreyaḥ parityāgo janasya vā 11 mām iyaṃ hy anuraktedaṃ duḥkham āpnoti matkṛte madvihīnā tv iyaṃ gacchet kadā cit svajanaṃ prati 12 mayā niḥsaṃśayaṃ duḥkham iyaṃ prāpsyaty anuttamā utsarge saṃśayaḥ syāt tu vindetāpi sukhaṃ kva cit 13 sa viniścitya bahudhā vicārya ca punaḥ punaḥ utsarge 'manyata śreyo damayantyā narādhipaḥ 14 so 'vastratām ātmanaś ca tasyāś cāpy ekavastratām cintayitvādhyagād rājā vastrārdhasyāvakartanam 15 kathaṃ vāso vikarteyaṃ na ca budhyeta me priyā cintyaivaṃ naiṣadho rājā sabhāṃ paryacarat tadā 16 paridhāvann atha nala itaś cetaś ca bhārata āsasāda sabhoddeśe vikośaṃ khaḍgam uttamam 17 tenārdhaṃ vāsasaś chittvā nivasya ca paraṃtapaḥ suptām utsṛjya vaidarbhīṃ prādravad gatacetanaḥ 18 tato nibaddhahṛdayaḥ punar āgamya tāṃ sabhām damayantīṃ tathā dṛṣṭvā ruroda niṣadhādhipaḥ 19 yāṃ na vāyur na cādityaḥ purā paśyati me priyām seyam adya sabhāmadhye śete bhūmāv anāthavat 20 iyaṃ vastrāvakartena saṃvītā cāruhāsinī unmatteva varārohā kathaṃ buddhvā bhaviṣyati 21 katham ekā satī bhaimī mayā virahitā śubhā cariṣyati vane ghore mṛgavyālaniṣevite 22 gatvā gatvā nalo rājā punar eti sabhāṃ muhuḥ ākṛṣyamāṇaḥ kalinā sauhṛdenāpakṛṣyate 23 dvidheva hṛdayaṃ tasya duḥkhitasyābhavat tadā doleva muhur āyāti yāti caiva sabhāṃ muhuḥ 24 so 'pakṛṣṭas tu kalinā mohitaḥ prādravan nalaḥ suptām utsṛjya tāṃ bhāryāṃ vilapya karuṇaṃ bahu 25 naṣṭātmā kalinā spṛṣṭas tat tad vigaṇayan nṛpaḥ jagāmaiva vane śūnye bhāryām utsṛjya duḥkhitaḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 60.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 apakrānte nale rājan damayantī gataklamā abudhyata varārohā saṃtrastā vijane vane 2 sāpaśyamānā bhartāraṃ duḥkhaśokasamanvitā prākrośad uccaiḥ saṃtrastā mahārājeti naiṣadham 3 hā nātha hā mahārāja hā svāmin kiṃ jahāsi mām hā hatāsmi vinaṣṭāsmi bhītāsmi vijane vane 4 nanu nāma mahārāja dharmajñaḥ satyavāg asi katham uktvā tathāsatyaṃ suptām utsṛjya māṃ gataḥ 5 katham utsṛjya gantāsi vaśyāṃ bhāryām anuvratām viśeṣato 'napakṛte pareṇāpakṛte sati 6 śakṣyase tā giraḥ satyāḥ kartuṃ mayi nareśvara yās tvayā lokapālānāṃ saṃnidhau kathitāḥ purā 7 paryāptaḥ parihāso 'yam etāvān puruṣarṣabha bhītāham asmi durdharṣa darśayātmānam īśvara 8 dṛśyase dṛśyase rājann eṣa tiṣṭhasi naiṣadha āvārya gulmair ātmānaṃ kiṃ māṃ na pratibhāṣase 9 nṛśaṃsaṃ bata rājendra yan mām evaṃgatām iha vilapantīṃ samāliṅgya nāśvāsayasi pārthiva 10 na śocāmy aham ātmānaṃ na cānyad api kiṃ cana kathaṃ nu bhavitāsy eka iti tvāṃ nṛpa śocimi 11 kathaṃ nu rājaṃs tṛṣitaḥ kṣudhitaḥ śramakarśitaḥ sāyāhne vṛkṣamūleṣu mām apaśyan bhaviṣyasi 12 tataḥ sā tīvraśokārtā pradīpteva ca manyunā itaś cetaś ca rudatī paryadhāvata duḥkhitā 13 muhur utpatate bālā muhuḥ patati vihvalā muhur ālīyate bhītā muhuḥ krośati roditi 14 sā tīvraśokasaṃtaptā muhur niḥśvasya vihvalā uvāca bhaimī niṣkramya rodamānā pativratā 15 yasyābhiśāpād duḥkhārto duḥkhaṃ vindati naiṣadhaḥ tasya bhūtasya tad duḥkhād duḥkham abhyadhikaṃ bhavet 16 apāpacetasaṃ pāpo ya evaṃ kṛtavān nalam tasmād duḥkhataraṃ prāpya jīvatv asukhajīvikām 17 evaṃ tu vilapantī sā rājño bhāryā mahātmanaḥ anveṣati sma bhartāraṃ vane śvāpadasevite 18 unmattavad bhīmasutā vilapantī tatas tataḥ hā hā rājann iti muhur itaś cetaś ca dhāvati 19 tāṃ śuṣyamāṇām atyarthaṃ kurarīm iva vāśatīm karuṇaṃ bahu śocantīṃ vilapantīṃ muhur muhuḥ 20 sahasābhyāgatāṃ bhaimīm abhyāśaparivartinīm jagrāhājagaro grāho mahākāyaḥ kṣudhānvitaḥ 21 sā grasyamānā grāheṇa śokena ca parājitā nātmānaṃ śocati tathā yathā śocati naiṣadham 22 hā nātha mām iha vane grasyamānām anāthavat grāheṇānena vipine kimarthaṃ nābhidhāvasi 23 kathaṃ bhaviṣyasi punar mām anusmṛtya naiṣadha pāpān muktaḥ punar labdhvā buddhiṃ ceto dhanāni ca 24 śrāntasya te kṣudhārtasya pariglānasya naiṣadha kaḥ śramaṃ rājaśārdūla nāśayiṣyati mānada 25 tām akasmān mṛgavyādho vicaran gahane vane ākrandatīm upaśrutya javenābhisasāra ha 26 tāṃ sa dṛṣṭvā tathā grastām urageṇāyatekṣaṇām tvaramāṇo mṛgavyādhaḥ samabhikramya vegitaḥ 27 mukhataḥ pātayām āsa śastreṇa niśitena ha nirviceṣṭaṃ bhujaṃgaṃ taṃ viśasya mṛgajīvanaḥ 28 mokṣayitvā ca tāṃ vyādhaḥ prakṣālya salilena ca samāśvāsya kṛtāhārām atha papraccha bhārata 29 kasya tvaṃ mṛgaśāvākṣi kathaṃ cābhyāgatā vanam kathaṃ cedaṃ mahat kṛcchraṃ prāptavaty asi bhāmini 30 damayantī tathā tena pṛcchyamānā viśāṃ pate sarvam etad yathāvṛttam ācacakṣe 'sya bhārata 31 tām ardhavastrasaṃvītāṃ pīnaśroṇipayodharām sukumārānavadyāṅgīṃ pūrṇacandranibhānanām 32 arālapakṣmanayanāṃ tathā madhurabhāṣiṇīm lakṣayitvā mṛgavyādhaḥ kāmasya vaśam eyivān 33 tām atha ślakṣṇayā vācā lubdhako mṛdupurvayā sāntvayām āsa kāmārtas tad abudhyata bhāminī 34 damayantī tu taṃ duṣṭam upalabhya pativratā tīvraroṣasamāviṣṭā prajajvāleva manyunā 35 sa tu pāpamatiḥ kṣudraḥ pradharṣayitum āturaḥ durdharṣāṃ tarkayām āsa dīptām agniśikhām iva 36 damayantī tu duḥkhārtā patirājyavinākṛtā atītavākpathe kāle śaśāpainaṃ ruṣā kila 37 yathāhaṃ naiṣadhād anyaṃ manasāpi na cintaye tathāyaṃ patatāṃ kṣudraḥ parāsur mṛgajīvanaḥ 38 uktamātre tu vacane tayā sa mṛgajīvanaḥ vyasuḥ papāta medinyām agnidagdha iva drumaḥ