Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 41. - 50.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 41.
	1 bhagavān uvāca 1 naras tvaṃ pūrvadehe vai nārāyaṇasahāyavān badaryāṃ taptavān ugraṃ tapo varṣāyutān bahūn 2 tvayi vā paramaṃ tejo viṣṇau vā puruṣottame yuvābhyāṃ puruṣāgryābhyāṃ tejasā dhāryate jagat 3 śakrābhiṣeke sumahad dhanur jaladanisvanam pragṛhya dānavāḥ śastās tvayā kṛṣṇena ca prabho 4 etat tad eva gāṇḍīvaṃ tava pārtha karocitam māyām āsthāya yad grastaṃ mayā puruṣasattama tūṇau cāpy akṣayau bhūyas tava pārtha yathocitau 5 prītimān asmi vai pārtha tava satyaparākrama gṛhāṇa varam asmattaḥ kāṅkṣitaṃ yan nararṣabha 6 na tvayā sadṛśaḥ kaś cit pumān martyeṣu mānada divi vā vidyate kṣatraṃ tvatpradhānam ariṃdama 7 arjuna uvāca 7 bhagavan dadāsi cen mahyaṃ kāmaṃ prītyā vṛṣadhvaja kāmaye divyam astraṃ tad ghoraṃ pāśupataṃ prabho 8 yat tad brahmaśiro nāma raudraṃ bhīmaparākramam yugānte dāruṇe prāpte kṛtsnaṃ saṃharate jagat 9 daheyaṃ yena saṃgrāme dānavān rākṣasāṃs tathā bhūtāni ca piśācāṃś ca gandharvān atha pannagān 10 yataḥ śūlasahasrāṇi gadāś cograpradarśanāḥ śarāś cāśīviṣākārāḥ saṃbhavanty anumantritāḥ 11 yudhyeyaṃ yena bhīṣmeṇa droṇena ca kṛpeṇa ca sūtaputreṇa ca raṇe nityaṃ kaṭukabhāṣiṇā 12 eṣa me prathamaḥ kāmo bhagavan bhaganetrahan tvatprasādād vinirvṛttaḥ samarthaḥ syām ahaṃ yathā 13 bhagavān uvāca 13 dadāni te 'straṃ dayitam ahaṃ pāśupataṃ mahat samartho dhāraṇe mokṣe saṃhāre cāpi pāṇḍava 14 naitad veda mahendro 'pi na yamo na ca yakṣarāṭ varuṇo vātha vā vāyuḥ kuto vetsyanti mānavāḥ 15 na tv etat sahasā pārtha moktavyaṃ puruṣe kva cit jagad vinirdahet sarvam alpatejasi pātitam 16 avadhyo nāma nāsty asya trailokye sacarācare manasā cakṣuṣā vācā dhanuṣā ca nipātyate 17 vaiśaṃpāyana uvāca 17 tac chrutvā tvaritaḥ pārthaḥ śucir bhūtvā samāhitaḥ upasaṃgṛhya viśveśam adhīṣveti ca so 'bravīt 18 tatas tv adhyāpayām āsa sarahasya nivartanam tad astraṃ pāṇḍavaśreṣṭhaṃ mūrtimantam ivāntakam 19 upatasthe mahātmānaṃ yathā tryakṣam umāpatim pratijagrāha tac cāpi prītimān arjunas tadā 20 tataś cacāla pṛthivī saparvatavanadrumā sasāgaravanoddeśā sagrāmanagarākarā 21 śaṅkhadundubhighoṣāś ca bherīṇāṃ ca sahasraśaḥ tasmin muhūrte saṃprāpte nirghātaś ca mahān abhūt 22 athāstraṃ jājvalad ghoraṃ pāṇḍavasyāmitaujasaḥ mūrtimad viṣṭhitaṃ pārśve dadṛśur devadānavāḥ 23 spṛṣṭasya ca tryambakena phalgunasyāmitaujasaḥ yat kiṃ cid aśubhaṃ dehe tat sarvaṃ nāśam eyivat 24 svargaṃ gacchety anujñātas tryambakena tadārjunaḥ praṇamya śirasā pārthaḥ prāñjalir devam aikṣata 25 tataḥ prabhus tridivanivāsināṃ vaśī; mahāmatir giriśa umāpatiḥ śivaḥ dhanur mahad ditijapiśācasūdanaṃ; dadau bhavaḥ puruṣavarāya gāṇḍivam 26 tataḥ śubhaṃ girivaram īśvaras tadā; sahomayā sitataṭasānukandaram vihāya taṃ patagamaharṣisevitaṃ; jagāma khaṃ puruṣavarasya paśyataḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 42.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tasya saṃpaśyatas tv eva pinākī vṛṣabhadhvajaḥ jagāmādarśanaṃ bhānur lokasyevāstam eyivān 2 tato 'rjunaḥ paraṃ cakre vismayaṃ paravīrahā mayā sākṣān mahādevo dṛṣṭa ity eva bhārata 3 dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi yan mayā tryambako haraḥ pinākī varado rūpī dṛṣṭaḥ spṛṣṭaś ca pāṇinā 4 kṛtārthaṃ cāvagacchāmi param ātmānam ātmanā śatrūṃś ca vijitān sarvān nirvṛttaṃ ca prayojanam 5 tato vaiḍūryavarṇābho bhāsayan sarvato diśaḥ yādogaṇavṛtaḥ śrīmān ājagāma jaleśvaraḥ 6 nāgair nadair nadībhiś ca daityaiḥ sādhyaiś ca daivataiḥ varuṇo yādasāṃ bhartā vaśī taṃ deśam āgamat 7 atha jāmbūnadavapur vimānena mahārciṣā kuberaḥ samanuprāpto yakṣair anugataḥ prabhuḥ 8 vidyotayann ivākāśam adbhutopamadarśanaḥ dhanānām īśvaraḥ śrīmān arjunaṃ draṣṭum āgataḥ 9 tathā lokāntakṛc chrīmān yamaḥ sākṣāt pratāpavān mūrty amūrtidharaiḥ sārdhaṃ pitṛbhir lokabhāvanaiḥ 10 daṇḍapāṇir acintyātmā sarvabhūtavināśakṛt vaivasvato dharmarājo vimānenāvabhāsayan 11 trīṃl lokān guhyakāṃś caiva gandharvāṃś ca sapannagān dvitīya iva mārtaṇḍo yugānte samupasthite 12 bhānumanti vicitrāṇi śikharāṇi mahāgireḥ samāsthāyārjunaṃ tatra dadṛśus tapasānvitam 13 tato muhūrtād bhagavān airāvataśirogataḥ ājagāma sahendrāṇyā śakraḥ suragaṇair vṛtaḥ 14 pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani śuśubhe tārakārājaḥ sitam abhram ivāsthitaḥ 15 saṃstūyamāno gandharvair ṛṣibhiś ca tapodhanaiḥ śṛṅgaṃ gireḥ samāsādya tasthau sūrya ivoditaḥ 16 atha meghasvano dhīmān vyājahāra śubhāṃ giram yamaḥ paramadharmajño dakṣiṇāṃ diśam āsthitaḥ 17 arjunārjuna paśyāsmāṃl lokapālān samāgatān dṛṣṭiṃ te vitarāmo 'dya bhavān arho hi darśanam 18 pūrvarṣir amitātmā tvaṃ naro nāma mahābalaḥ niyogād brahmaṇas tāta martyatāṃ samupāgataḥ tvaṃ vāsavasamudbhūto mahāvīryaparākramaḥ 19 kṣatraṃ cāgnisamasparśaṃ bhāradvājena rakṣitam dānavāś ca mahāvīryā ye manuṣyatvam āgatāḥ nivātakavacāś caiva saṃsādhyāḥ kurunandana 20 pitur mamāṃśo devasya sarvalokapratāpinaḥ karṇaḥ sa sumahāvīryas tvayā vadhyo dhanaṃjaya 21 aṃśāś ca kṣitisaṃprāptā devagandharvarakṣasām tayā nipātitā yuddhe svakarmaphalanirjitām gatiṃ prāpsyanti kaunteya yathāsvam arikarśana 22 akṣayā tava kīrtiś ca loke sthāsyati phalguna tvayā sākṣān mahādevas toṣito hi mahāmṛdhe laghvī vasumatī cāpi kartavyā viṣṇunā saha 23 gṛhāṇāstraṃ mahābāho daṇḍam aprativāraṇam anenāstreṇa sumahat tvaṃ hi karma kariṣyasi 24 pratijagrāha tat pārtho vidhivat kurunandanaḥ samantraṃ sopacāraṃ ca samokṣaṃ sanivartanam 25 tato jaladharaśyāmo varuṇo yādasāṃ patiḥ paścimāṃ diśam āsthāya giram uccārayan prabhuḥ 26 pārtha kṣatriyamukhyas tvaṃ kṣatradharme vyavasthitaḥ paśya māṃ pṛthutāmrākṣa varuṇo 'smi jaleśvaraḥ 27 mayā samudyatān pāśān vāruṇān anivāraṇān pratigṛhṇīṣva kaunteya sarahasyanivartanān 28 ebhis tadā mayā vīra saṃgrāme tārakāmaye daiteyānāṃ sahasrāṇi saṃyatāni mahātmanām 29 tasmād imān mahāsattva matprasādāt samutthitān gṛhāṇa na hi te mucyed antako 'py ātatāyinaḥ 30 anena tvaṃ yadāstreṇa saṃgrāme vicariṣyasi tadā niḥkṣatriyā bhūmir bhaviṣyati na saṃśayaḥ 31 tataḥ kailāsanilayo dhanādhyakṣo 'bhyabhāṣata datteṣv astreṣu divyeṣu varuṇena yamena ca 32 savyasācin mahābāho pūrvadeva sanātana sahāsmābhir bhavāñ śrāntaḥ purākalpeṣu nityaśaḥ 33 matto 'pi tvaṃ gṛhāṇāstram antardhānaṃ priyaṃ mama ojastejodyutiharaṃ prasvāpanam arātihan 34 tato 'rjuno mahābāhur vidhivat kurunandanaḥ kauberam api jagrāha divyam astraṃ mahābalaḥ 35 tato 'bravīd devarājaḥ pārtham akliṣṭakāriṇam sāntvayañ ślakṣṇayā vācā meghadundubhinisvanaḥ 36 kuntīmātar mahābāho tvam īśānaḥ purātanaḥ parāṃ siddhim anuprāptaḥ sākṣād devagatiṃ gataḥ 37 devakāryaṃ hi sumahat tvayā kāryam ariṃdama āroḍhavyas tvayā svargaḥ sajjībhava mahādyute 38 ratho mātalisaṃyukta āgantā tvatkṛte mahīm tatra te 'haṃ pradāsyāmi divyāny astrāṇi kaurava 39 tān dṛṣṭvā lokapālāṃs tu sametān girimūrdhani jagāma vismayaṃ dhīmān kuntīputro dhanaṃjayaḥ 40 tato 'rjuno mahātejā lokapālān samāgatān pūjayām āsa vidhivad vāgbhir adbhiḥ phalair api 41 tataḥ pratiyayur devāḥ pratipūjya dhanaṃjayam yathāgatena vibudhāḥ sarve kāmamanojavāḥ 42 tato 'rjuno mudaṃ lebhe labdhāstraḥ puruṣarṣabhaḥ kṛtārtham iva cātmānaṃ sa mene pūrṇamānasaḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 43.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 gateṣu lokapāleṣu pārthaḥ śatrunibarhaṇaḥ cintayām āsa rājendra devarājarathāgamam 2 tataś cintayamānasya guḍākeśasya dhīmataḥ ratho mātalisaṃyukta ājagāma mahāprabhaḥ 3 nabho vitimiraṃ kurvañ jaladān pāṭayann iva diśaḥ saṃpūrayan nādair mahāmegharavopamaiḥ 4 asayaḥ śaktayo bhīmā gadāś cograpradarśanāḥ divyaprabhāvāḥ prāsāś ca vidyutaś ca mahāprabhāḥ 5 tathaivāśanayas tatra cakrayuktā huḍāguḍāḥ vāyusphoṭāḥ sanirghātā barhimeghanibhasvanāḥ 6 tatra nāgā mahākāyā jvalitāsyāḥ sudāruṇāḥ sitābhrakūṭapratimāḥ saṃhatāś ca yathopalāḥ 7 daśa vājisahasrāṇi harīṇāṃ vātaraṃhasām vahanti yaṃ netramuṣaṃ divyaṃ māyāmayaṃ ratham 8 tatrāpaśyan mahānīlaṃ vaijayantaṃ mahāprabham dhvajam indīvaraśyāmaṃ vaṃśaṃ kanakabhūṣaṇam 9 tasmin rathe sthitaṃ sūtaṃ taptahemavibhūṣitam dṛṣṭvā pārtho mahābāhur devam evānvatarkayat 10 tathā tarkayatas tasya phalgunasyātha mātaliḥ saṃnataḥ praśrito bhūtvā vākyam arjunam abravīt 11 bho bho śakrātmaja śrīmāñ śakras tvāṃ draṣṭum icchati ārohatu bhavāñ śīghraṃ ratham indrasya saṃmatam 12 āha mām amaraśreṣṭhaḥ pitā tava śatakratuḥ kuntīsutam iha prāptaṃ paśyantu tridaśālayāḥ 13 eṣa śakraḥ parivṛto devair ṛṣigaṇais tathā gandharvair apsarobhiś ca tvāṃ didṛkṣuḥ pratīkṣate 14 asmāl lokād devalokaṃ pākaśāsanaśāsanāt āroha tvaṃ mayā sārdhaṃ labdhāstraḥ punar eṣyasi 15 arjuna uvāca 15 mātale gaccha śīghraṃ tvam ārohasva rathottamam rājasūyāśvamedhānāṃ śatair api sudurlabham 16 pārthivaiḥ sumahābhāgair yajvabhir bhūridakṣiṇaiḥ daivatair vā samāroḍhuṃ dānavair vā rathottamam 17 nātaptatapasā śakya eṣa divyo mahārathaḥ draṣṭuṃ vāpy atha vā spraṣṭum āroḍhuṃ kuta eva tu 18 tvayi pratiṣṭhite sādho rathasthe sthiravājini paścād aham athārokṣye sukṛtī satpathaṃ yathā 19 vaiśaṃpāyana uvāca 19 tasya tad vacanaṃ śrutvā mātaliḥ śakrasārathiḥ āruroha rathaṃ śīghraṃ hayān yeme ca raśmibhiḥ 20 tato 'rjuno hṛṣṭamanā gaṅgāyām āplutaḥ śuciḥ jajāpa japyaṃ kaunteyo vidhivat kurunandanaḥ 21 tataḥ pitṝn yathānyāyaṃ tarpayitvā yathāvidhi mandaraṃ śailarājaṃ tam āpraṣṭum upacakrame 22 sādhūnāṃ dharmaśīlānāṃ munīnāṃ puṇyakarmaṇām tvaṃ sadā saṃśrayaḥ śaila svargamārgābhikāṅkṣiṇām 23 tvatprasādāt sadā śaila brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ svargaṃ prāptāś caranti sma devaiḥ saha gatavyathāḥ 24 adrirāja mahāśaila munisaṃśraya tīrthavan gacchāmy āmantrayāmi tvāṃ sukham asmy uṣitas tvayi 25 tava sānūni kuñjāś ca nadyaḥ prasravaṇāni ca tīrthāni ca supuṇyāni mayā dṛṣṭāny anekaśaḥ 26 evam uktvārjunaḥ śailam āmantrya paravīrahā āruroha rathaṃ divyaṃ dyotayann iva bhāskaraḥ 27 sa tenādityarūpeṇa divyenādbhutakarmaṇā ūrdhvam ācakrame dhīmān prahṛṣṭaḥ kurunandanaḥ 28 so 'darśanapathaṃ yātvā martyānāṃ bhūmicāriṇām dadarśādbhutarūpāṇi vimānāni sahasraśaḥ 29 na tatra sūryaḥ somo vā dyotate na ca pāvakaḥ svayaiva prabhayā tatra dyotante puṇyalabdhayā 30 tārārūpāṇi yānīha dṛśyante dyutimanti vai dīpavad viprakṛṣṭatvād aṇūni sumahānty api 31 tāni tatra prabhāsvanti rūpavanti ca pāṇḍavaḥ dadarśa sveṣu dhiṣṇyeṣu dīptimanti svayārciṣā 32 tatra rājarṣayaḥ siddhā vīrāś ca nihatā yudhi tapasā ca jitasvargāḥ saṃpetuḥ śatasaṃghaśaḥ 33 gandharvāṇāṃ sahasrāṇi sūryajvalanatejasām guhyakānām ṛṣīṇāṃ ca tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ 34 lokān ātmaprabhān paśyan phalguno vismayānvitaḥ papraccha mātaliṃ prītyā sa cāpy enam uvāca ha 35 ete sukṛtinaḥ pārtha sveṣu dhiṣṇyeṣv avasthitāḥ yān dṛṣṭavān asi vibho tārārūpāṇi bhūtale 36 tato 'paśyat sthitaṃ dvāri sitaṃ vaijayinaṃ gajam airāvataṃ caturdantaṃ kailāsam iva śṛṅgiṇam 37 sa siddhamārgam ākramya kurupāṇḍavasattamaḥ vyarocata yathā pūrvaṃ māndhātā pārthivottamaḥ 38 aticakrāma lokān sa rājñāṃ rājīvalocanaḥ tato dadarśa śakrasya purīṃ tām amarāvatīm
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 44.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 sa dadarśa purīṃ ramyāṃ siddhacāraṇasevitām sarvartukusumaiḥ puṇyaiḥ pādapair upaśobhitām 2 tatra saugandhikānāṃ sa drumāṇāṃ puṇyagandhinām upavījyamāno miśreṇa vāyunā puṇyagandhinā 3 nandanaṃ ca vanaṃ divyam apsarogaṇasevitam dadarśa divyakusumair āhvayadbhir iva drumaiḥ 4 nātaptatapasā śakyo draṣṭuṃ nānāhitāgninā sa lokaḥ puṇyakartṝṇāṃ nāpi yuddhaparāṅmukhaiḥ 5 nāyajvabhir nānṛtakair na vedaśrutivarjitaiḥ nānāplutāṅgais tīrtheṣu yajñadānabahiṣkṛtaiḥ 6 nāpi yajñahanaiḥ kṣudrair draṣṭuṃ śakyaḥ kathaṃ cana pānapair gurutalpaiś ca māṃsādair vā durātmabhiḥ 7 sa tad divyaṃ vanaṃ paśyan divyagītanināditam praviveśa mahābāhuḥ śakrasya dayitāṃ purīm 8 tatra devavimānāni kāmagāni sahasraśaḥ saṃsthitāny abhiyātāni dadarśāyutaśas tadā 9 saṃstūyamāno gandharvair apsarobhiś ca pāṇḍavaḥ puṣpagandhavahaiḥ puṇyair vāyubhiś cānuvījitaḥ 10 tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ hṛṣṭāḥ saṃpūjayām āsuḥ pārtham akliṣṭakāriṇam 11 āśīrvādaiḥ stūyamāno divyavāditranisvanaiḥ pratipede mahābāhuḥ śaṅkhadundubhināditam 12 nakṣatramārgaṃ vipulaṃ suravīthīti viśrutam indrājñayā yayau pārthaḥ stūyamānaḥ samantataḥ 13 tatra sādhyās tathā viśve maruto 'thāśvināv api ādityā vasavo rudrās tathā brahmarṣayo 'malāḥ 14 rājarṣayaś ca bahavo dilīpapramukhā nṛpāḥ tumburur nāradaś caiva gandharvau ca hahāhuhū 15 tān sarvān sa samāgamya vidhivat kurunandanaḥ tato 'paśyad devarājaṃ śatakratum ariṃdamam 16 tataḥ pārtho mahābāhur avatīrya rathottamāt dadarśa sākṣād devendraṃ pitaraṃ pākaśāsanam 17 pāṇḍureṇātapatreṇa hemadaṇḍena cāruṇā divyagandhādhivāsena vyajanena vidhūyatā 18 viśvāvasuprabhṛtibhir gandharvaiḥ stutivandanaiḥ stūyamānaṃ dvijāgryaiś ca ṛgyajuḥsāmasaṃstavaiḥ 19 tato 'bhigamya kaunteyaḥ śirasābhyanamad balī sa cainam anuvṛttābhyāṃ bhujābhyāṃ pratyagṛhṇata 20 tataḥ śakrāsane puṇye devarājarṣipūjite śakraḥ pāṇau gṛhītvainam upāveśayad antike 21 mūrdhni cainam upāghrāya devendraḥ paravīrahā aṅkam āropayām āsa praśrayāvanataṃ tadā 22 sahasrākṣaniyogāt sa pārthaḥ śakrāsanaṃ tadā adhyakrāmad ameyātmā dvitīya iva vāsavaḥ 23 tataḥ premṇā vṛtraśatrur arjunasya śubhaṃ mukham pasparśa puṇyagandhena kareṇa parisāntvayan 24 parimārjamānaḥ śanakair bāhū cāsyāyatau śubhau jyāśarakṣepakaṭhinau stambhāv iva hiraṇmayau 25 vajragrahaṇacihnena kareṇa balasūdanaḥ muhur muhur vajradharo bāhū saṃsphālayañ śanaiḥ 26 smayann iva guḍākeśaṃ prekṣamāṇaḥ sahasradṛk harṣeṇotphullanayano na cātṛpyata vṛtrahā 27 ekāsanopaviṣṭau tau śobhayāṃ cakratuḥ sabhām sūryācandramasau vyomni caturdaśyām ivoditau 28 tatra sma gāthā gāyanti sāmnā paramavalgunā gandharvās tumburuśreṣṭhāḥ kuśalā gītasāmasu 29 ghṛtācī menakā rambhā pūrvacittiḥ svayaṃprabhā urvaśī miśrakeśī ca ḍuṇḍur gaurī varūthinī 30 gopālī sahajanyā ca kumbhayoniḥ prajāgarā citrasenā citralekhā sahā ca madhurasvarā 31 etāś cānyāś ca nanṛtus tatra tatra varāṅganāḥ cittapramathane yuktāḥ siddhānāṃ padmalocanāḥ 32 mahākaṭitaṭaśroṇyaḥ kampamānaiḥ payodharaiḥ kaṭākṣahāvamādhuryaiś cetobuddhimanoharāḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 45.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tato devāḥ sagandharvāḥ samādāyārghyam uttamam śakrasya matam ājñāya pārtham ānarcur añjasā 2 pādyam ācamanīyaṃ ca pratigrāhya nṛpātmajam praveśayām āsur atho puraṃdaraniveśanam 3 evaṃ saṃpūjito jiṣṇur uvāsa bhavane pituḥ upaśikṣan mahāstrāṇi sasaṃhārāṇi pāṇḍavaḥ 4 śakrasya hastād dayitaṃ vajram astraṃ durutsaham aśanīś ca mahānādā meghabarhiṇalakṣaṇāḥ 5 gṛhītāstras tu kaunteyo bhrātṝn sasmāra pāṇḍavaḥ puraṃdaraniyogāc ca pañcābdam avasat sukhī 6 tataḥ śakro 'bravīt pārthaṃ kṛtāstraṃ kāla āgate nṛttaṃ gītaṃ ca kaunteya citrasenād avāpnuhi 7 vāditraṃ devavihitaṃ nṛloke yan na vidyate tad arjayasva kaunteya śreyo vai te bhaviṣyati 8 sakhāyaṃ pradadau cāsya citrasenaṃ puraṃdaraḥ sa tena saha saṃgamya reme pārtho nirāmayaḥ 9 kadā cid aṭamānas tu maharṣir uta lomaśaḥ jagāma śakrabhavanaṃ puraṃdaradidṛkṣayā 10 sa sametya namaskṛtya devarājaṃ mahāmuniḥ dadarśārdhāsanagataṃ pāṇḍavaṃ vāsavasya ha 11 tataḥ śakrābhyanujñāta āsane viṣṭarottare niṣasāda dvijaśreṣṭhaḥ pūjyamāno maharṣibhiḥ 12 tasya dṛṣṭvābhavad buddhiḥ pārtham indrāsane sthitam kathaṃ nu kṣatriyaḥ pārthaḥ śakrāsanam avāptavān 13 kiṃ tv asya sukṛtaṃ karma lokā vā ke vinirjitāḥ ya evam upasaṃprāptaḥ sthānaṃ devanamaskṛtam 14 tasya vijñāya saṃkalpaṃ śakro vṛtraniṣūdanaḥ lomaśaṃ prahasan vākyam idam āha śacīpatiḥ 15 brahmarṣe śrūyatāṃ yat te manasaitad vivakṣitam nāyaṃ kevalamartyo vai kṣatriyatvam upāgataḥ 16 maharṣe mama putro 'yaṃ kuntyāṃ jāto mahābhujaḥ astrahetor iha prāptaḥ kasmāc cit kāraṇāntarāt 17 aho nainaṃ bhavān vetti purāṇam ṛṣisattamam śṛṇu me vadato brahman yo 'yaṃ yac cāsya kāraṇam 18 naranārāyaṇau yau tau purāṇāv ṛṣisattamau tāv imāv abhijānīhi hṛṣīkeśadhanaṃjayau 19 yan na śakyaṃ surair draṣṭum ṛṣibhir vā mahātmabhiḥ tad āśramapadaṃ puṇyaṃ badarī nāma viśrutam 20 sa nivāso 'bhavad vipra viṣṇor jiṣṇos tathaiva ca yataḥ pravavṛte gaṅgā siddhacāraṇasevitā 21 tau manniyogād brahmarṣe kṣitau jātau mahādyutī bhūmer bhārāvataraṇaṃ mahāvīryau kariṣyataḥ 22 udvṛttā hy asurāḥ ke cin nivātakavacā iti vipriyeṣu sthitāsmākaṃ varadānena mohitāḥ 23 tarkayante surān hantuṃ baladarpasamanvitāḥ devān na gaṇayante ca tathā dattavarā hi te 24 pātālavāsino raudrā danoḥ putrā mahābalāḥ sarve devanikāyā hi nālaṃ yodhayituṃ sma tān 25 yo 'sau bhūmigataḥ śrīmān viṣṇur madhuniṣūdanaḥ kapilo nāma devo 'sau bhagavān ajito hariḥ 26 yena pūrvaṃ mahātmānaḥ khanamānā rasātalam darśanād eva nihatāḥ sagarasyātmajā vibho 27 tena kāryaṃ mahat kāryam asmākaṃ dvijasattama pārthena ca mahāyuddhe sametābhyām asaṃśayam 28 ayaṃ teṣāṃ samastānāṃ śaktaḥ pratisamāsane tān nihatya raṇe śūraḥ punar yāsyati mānuṣān 29 bhavāṃś cāsmanniyogena yātu tāvan mahītalam kāmyake drakṣyase vīraṃ nivasantaṃ yudhiṣṭhiram 30 sa vācyo mama saṃdeśād dharmātmā satyasaṃgaraḥ notkaṇṭhā phalgune kāryā kṛtāstraḥ śīghram eṣyati 31 nāśuddhabāhuvīryeṇa nākṛtāstreṇa vā raṇe bhīṣmadroṇādayo yuddhe śakyāḥ pratisamāsitum 32 gṛhītāstro guḍākeśo mahābāhur mahāmanāḥ nṛttavāditragītānāṃ divyānāṃ pāram eyivān 33 bhavān api viviktāni tīrthāni manujeśvara bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvair draṣṭum arhaty ariṃdama 34 tīrtheṣv āplutya puṇyeṣu vipāpmā vigatajvaraḥ rājyaṃ bhokṣyasi rājendra sukhī vigatakalmaṣaḥ 35 bhavāṃś cainaṃ dvijaśreṣṭha paryaṭantaṃ mahītale trātum arhati viprāgrya tapobalasamanvitaḥ 36 giridurgeṣu hi sadā deśeṣu viṣameṣu ca vasanti rākṣasā raudrās tebhyo rakṣet sadā bhavān 37 sa tatheti pratijñāya lomaśaḥ sumahātapāḥ kāmyakaṃ vanam uddiśya samupāyān mahītalam 38 dadarśa tatra kaunteyaṃ dharmarājam ariṃdamam tāpasair bhrātṛbhiś caiva sarvataḥ parivāritam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 46.
	1 janamejaya uvāca 1 atyadbhutam idaṃ karma pārthasyāmitatejasaḥ dhṛtarāṣṭro mahātejāḥ śrutvā vipra kim abravīt 2 vaiśaṃpāyana uvāca 2 śakralokagataṃ pārthaṃ śrutvā rājāmbikāsutaḥ dvaipāyanād ṛṣiśreṣṭhāt saṃjayaṃ vākyam abravīt 3 śrutaṃ me sūta kārtsnyena karma pārthasya dhīmataḥ kaccit tavāpi viditaṃ yathātathyena sārathe 4 pramatto grāmyadharmeṣu mandātmā pāpaniścayaḥ mama putraḥ sudurbuddhiḥ pṛthivīṃ ghātayiṣyati 5 yasya nityam ṛtā vācaḥ svaireṣv api mahātmanaḥ trailokyam api tasya syād yoddhā yasya dhanaṃjayaḥ 6 asyataḥ karṇinārācāṃs tīkṣṇāgrāṃś ca śilāśitān ko 'rjunasyāgratas tiṣṭhed api mṛtyur jarātigaḥ 7 mama putrā durātmānaḥ sarve mṛtyuvaśaṃ gatāḥ yeṣāṃ yuddhaṃ durādharṣaiḥ pāṇḍavaiḥ pratyupasthitam 8 tasyaiva ca na paśyāmi yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ aniśaṃ cintayāno 'pi ya enam udiyād rathī 9 droṇakarṇau pratīyātāṃ yadi bhīṣmo 'pi vā raṇe mahān syāt saṃśayo loke na tu paśyāmi no jayam 10 ghṛṇī karṇaḥ pramādī ca ācāryaḥ sthaviro guruḥ amarṣī balavān pārthaḥ saṃrambhī dṛḍhavikramaḥ 11 bhavet sutumulaṃ yuddhaṃ sarvaśo 'py aparājitam sarve hy astravidaḥ śūrāḥ sarve prāptā mahad yaśaḥ 12 api sarveśvaratvaṃ hi na vāñcheran parājitāḥ vadhe nūnaṃ bhavec chāntis teṣāṃ vā phalgunasya vā 13 na tu hantārjunasyāsti jetā vāsya na vidyate manyus tasya kathaṃ śāmyen mandān prati samutthitaḥ 14 tridaśeśasamo vīraḥ khāṇḍave 'gnim atarpayat jigāya pārthivān sarvān rājasūye mahākratau 15 śeṣaṃ kuryād girer vajraṃ nipatan mūrdhni saṃjaya na tu kuryuḥ śarāḥ śeṣam astās tāta kirīṭinā 16 yathā hi kiraṇā bhānos tapantīha carācaram tathā pārthabhujotsṛṣṭāḥ śarās tapsyanti me sutān 17 api vā rathaghoṣeṇa bhayārtā savyasācinaḥ pratibhāti vidīrṇeva sarvato bhāratī camūḥ 18 yad udvapan pravapaṃś caiva bāṇān; sthātātatāyī samare kirīṭī sṛṣṭo 'ntakaḥ sarvaharo vidhātrā; bhaved yathā tadvad apāraṇīyaḥ 19 saṃjaya uvāca 19 yad etat kathitaṃ rājaṃs tvayā duryodhanaṃ prati sarvam etad yathāttha tvaṃ naitan mithyā mahīpate 20 manyunā hi samāviṣṭāḥ pāṇḍavās te 'mitaujasaḥ dṛṣṭvā kṛṣṇāṃ sabhāṃ nītāṃ dharmapatnīṃ yaśasvinīm 21 duḥśāsanasya tā vācaḥ śrutvā te dāruṇodayāḥ karṇasya ca mahārāja na svapsyantīti me matiḥ 22 śrutaṃ hi te mahārāja yathā pārthena saṃyuge ekādaśatanuḥ sthāṇur dhanuṣā paritoṣitaḥ 23 kairātaṃ veṣam āsthāya yodhayām āsa phalgunam jijñāsuḥ sarvadeveśaḥ kapardī bhagavān svayam 24 tatrainaṃ lokapālās te darśayām āsur arjunam astrahetoḥ parākrāntaṃ tapasā kauravarṣabham 25 naitad utsahate 'nyo hi labdhum anyatra phalgunāt sākṣād darśanam eteṣām īśvarāṇāṃ naro bhuvi 26 maheśvareṇa yo rājan na jīrṇo grastamūrtimān kas tam utsahate vīraṃ yuddhe jarayituṃ pumān 27 āsāditam idaṃ ghoraṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam draupadīṃ parikarṣadbhiḥ kopayadbhiś ca pāṇḍavān 28 yatra visphuramāṇoṣṭho bhīmaḥ prāha vaco mahat dṛṣṭvā duryodhanenorū draupadyā darśitāv ubhau 29 ūrū bhetsyāmi te pāpa gadayā vajrakalpayā trayodaśānāṃ varṣāṇām ante durdyūtadevinaḥ 30 sarve praharatāṃ śreṣṭhāḥ sarve cāmitatejasaḥ sarve sarvāstravidvāṃso devair api sudurjayāḥ 31 manye manyusamuddhūtāḥ putrāṇāṃ tava saṃyuge antaṃ pārthāḥ kariṣyanti vīryāmarṣasamanvitāḥ 32 dhṛtarāṣṭra uvāca 32 kiṃ kṛtaṃ sūta karṇena vadatā paruṣaṃ vacaḥ paryāptaṃ vairam etāvad yat kṛṣṇā sā sabhāṃ gatā 33 apīdānīṃ mama sutās tiṣṭheran mandacetasaḥ yeṣāṃ bhrātā gurur jyeṣṭho vinaye nāvatiṣṭhate 34 mamāpi vacanaṃ sūta na śuśrūṣati mandabhāk dṛṣṭvā māṃ cakṣuṣā hīnaṃ nirviceṣṭam acetanam 35 ye cāsya sacivā mandāḥ karṇasaubalakādayaḥ te 'py asya bhūyaso doṣān vardhayanti vicetasaḥ 36 svairamuktā api śarāḥ pārthenāmitatejasā nirdaheyur mama sutān kiṃ punar manyuneritāḥ 37 pārthabāhubalotsṛṣṭā mahācāpaviniḥsṛtāḥ divyāstramantramuditāḥ sādayeyuḥ surān api 38 yasya mantrī ca goptā ca suhṛc caiva janārdanaḥ haris trailokyanāthaḥ sa kiṃ nu tasya na nirjitam 39 idaṃ ca sumahac citram arjunasyeha saṃjaya mahādevena bāhubhyāṃ yat sameta iti śrutiḥ 40 pratyakṣaṃ sarvalokasya khāṇḍave yatkṛtaṃ purā phalgunena sahāyārthe vahner dāmodareṇa ca 41 sarvathā nāsti me putraḥ sāmātyaḥ sahabāndhavaḥ kruddhe pārthe ca bhīme ca vāsudeve ca sātvate
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 47.
	1 janamejaya uvāca 1 yad idaṃ śocitaṃ rājñā dhṛtarāṣṭreṇa vai mune pravrājya pāṇḍavān vīrān sarvam etan nirarthakam 2 kathaṃ hi rājā putraṃ svam upekṣetālpacetasam duryodhanaṃ pāṇḍuputrān kopayānaṃ mahārathān 3 kim āsīt pāṇḍuputrāṇāṃ vane bhojanam ucyatām vāneyam atha vā kṛṣṭam etad ākhyātu me bhavān 4 vaiśaṃpāyana uvāca 4 vāneyaṃ ca mṛgāṃś caiva śuddhair bāṇair nipātitān brāhmaṇānāṃ nivedyāgram abhuñjan puruṣarṣabhāḥ 5 tāṃs tu śūrān maheṣvāsāṃs tadā nivasato vane anvayur brāhmaṇā rājan sāgnayo 'nagnayas tathā 6 brāhmaṇānāṃ sahasrāṇi snātakānāṃ mahātmanām daśa mokṣavidāṃ tadvad yān bibharti yudhiṣṭhiraḥ 7 rurūn kṛṣṇamṛgāṃś caiva medhyāṃś cānyān vanecarān bāṇair unmathya vidhivad brāhmaṇebhyo nyavedayat 8 na tatra kaś cid durvarṇo vyādhito vāpy adṛśyata kṛśo vā durbalo vāpi dīno bhīto 'pi vā naraḥ 9 putrān iva priyāñ jñātīn bhrātṝn iva sahodarān pupoṣa kauravaśreṣṭho dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ 10 patīṃś ca draupadī sarvān dvijāṃś caiva yaśasvinī māteva bhojayitvāgre śiṣṭam āhārayat tadā 11 prācīṃ rājā dakṣiṇāṃ bhīmaseno; yamau pratīcīm atha vāpy udīcīm dhanurdharā māṃsahetor mṛgāṇāṃ; kṣayaṃ cakrur nityam evopagamya 12 tathā teṣāṃ vasatāṃ kāmyake vai; vihīnānām arjunenotsukānām pañcaiva varṣāṇi tadā vyatīyur; adhīyatāṃ japatāṃ juhvatāṃ ca
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 48.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 sudīrgham uṣṇaṃ niḥśvasya dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ abravīt saṃjayaṃ sūtam āmantrya bharatarṣabha 2 devaputrau mahābhāgau devarājasamadyutī nakulaḥ sahadevaś ca pāṇḍavau yuddhadurmadau 3 dṛḍhāyudhau dūrapātau yuddhe ca kṛtaniścayau śīghrahastau dṛḍhakrodhau nityayuktau tarasvinau 4 bhīmārjunau purodhāya yadā tau raṇamūrdhani sthāsyete siṃhavikrāntāv aśvināv iva duḥsahau na śeṣam iha paśyāmi tadā sainyasya saṃjaya 5 tau hy apratirathau yuddhe devaputrau mahārathau draupadyās taṃ parikleśaṃ na kṣaṃsyete tv amarṣiṇau 6 vṛṣṇayo vā maheṣvāsā pāñcālā vā mahaujasaḥ yudhi satyābhisaṃdhena vāsudevena rakṣitāḥ pradhakṣyanti raṇe pārthāḥ putrāṇāṃ mama vāhinīm 7 rāmakṛṣṇapraṇītānāṃ vṛṣṇīnāṃ sūtanandana na śakyaḥ sahituṃ vegaḥ parvatair api saṃyuge 8 teṣāṃ madhye maheṣvāso bhīmo bhīmaparākramaḥ śaikyayā vīraghātinyā gadayā vicariṣyati 9 tathā gāṇḍīvanirghoṣaṃ visphūrjitam ivāśaneḥ gadāvegaṃ ca bhīmasya nālaṃ soḍhuṃ narādhipāḥ 10 tato 'haṃ suhṛdāṃ vāco duryodhanavaśānugaḥ smaraṇīyāḥ smariṣyāmi mayā yā na kṛtāḥ purā 11 saṃjaya uvāca 11 vyatikramo 'yaṃ sumahāṃs tvayā rājann upekṣitaḥ samarthenāpi yan mohāt putras te na nivāritaḥ 12 śrutvā hi nirjitān dyūte pāṇḍavān madhusūdanaḥ tvaritaḥ kāmyake pārthān samabhāvayad acyutaḥ 13 drupadasya tathā putrā dhṛṣṭadyumnapurogamāḥ virāṭo dhṛṣṭaketuś ca kekayāś ca mahārathāḥ 14 taiś ca yat kathitaṃ tatra dṛṣṭvā pārthān parājitān cāreṇa viditaṃ sarvaṃ tan mayā veditaṃ ca te 15 samāgamya vṛtas tatra pāṇḍavair madhusūdanaḥ sārathye phalgunasyājau tathety āha ca tān hariḥ 16 amarṣito hi kṛṣṇo 'pi dṛṣṭvā pārthāṃs tathāgatān kṛṣṇājinottarāsaṅgān abravīc ca yudhiṣṭhiram 17 yā sā samṛddhiḥ pārthānām indraprasthe babhūva ha rājasūye mayā dṛṣṭā nṛpair anyaiḥ sudurlabhā 18 yatra sarvān mahīpālāñ śastratejobhayārditān savaṅgāṅgān sapauṇḍroḍrān sacoladraviḍāndhakān 19 sāgarānūpagāṃś caiva ye ca pattanavāsinaḥ siṃhalān barbarān mlecchān ye ca jāṅgalavāsinaḥ 20 paścimāni ca rājyāni śataśaḥ sāgarāntikān pahlavān daradān sarvān kirātān yavanāñ śakān 21 hārahūṇāṃś ca cīnāṃś ca tukhārān saindhavāṃs tathā jāguḍān ramaṭhān muṇḍān strīrājyān atha taṅgaṇān 22 ete cānye ca bahavo ye ca te bharatarṣabha āgatān aham adrākṣaṃ yajñe te pariveṣakān 23 sā te samṛddhir yair āttā capalā pratisāriṇī ādāya jīvitaṃ teṣām āhariṣyāmi tām aham 24 rāmeṇa saha kauravya bhīmārjunayamais tathā akrūragadasāmbaiś ca pradyumnenāhukena ca dhṛṣṭadyumnena vīreṇa śiśupālātmajena ca 25 duryodhanaṃ raṇe hatvā sadyaḥ karṇaṃ ca bhārata duḥśāsanaṃ saubaleyaṃ yaś cānyaḥ pratiyotsyate 26 tatas tvaṃ hāstinapure bhrātṛbhiḥ sahito vasan dhārtarāṣṭrīṃ śriyaṃ prāpya praśādhi pṛthivīm imām 27 athainam abravīd rājā tasmin vīrasamāgame śṛṇvatsu teṣu sarveṣu dhṛṣṭadyumnamukheṣu ca 28 pratigṛhṇāmi te vācaṃ satyām etāṃ janārdana amitrān me mahābāho sānubandhān haniṣyasi 29 varṣāt trayodaśād ūrdhvaṃ satyaṃ māṃ kuru keśava pratijñāto vane vāso rājamadhye mayā hy ayam 30 tad dharmarājavacanaṃ pratiśrutya sabhāsadaḥ dhṛṣṭadyumnapurogās te śamayām āsur añjasā keśavaṃ madhurair vākyaiḥ kālayuktair amarṣitam 31 pāñcālīṃ cāhur akliṣṭāṃ vāsudevasya śṛṇvataḥ duryodhanas tava krodhād devi tyakṣyati jīvitam pratijānīma te satyaṃ mā śuco varavarṇini 32 ye sma te kupitāṃ kṛṣṇe dṛṣṭvā tvāṃ prāhasaṃs tadā māṃsāni teṣāṃ khādanto hasiṣyanti mṛgadvijāḥ 33 pāsyanti rudhiraṃ teṣāṃ gṛdhrā gomāyavas tathā uttamāṅgāni karṣanto yais tvaṃ kṛṣṭā sabhātale 34 teṣāṃ drakṣyasi pāñcāli gātrāṇi pṛthivītale kravyādaiḥ kṛṣyamāṇāni bhakṣyamāṇāni cāsakṛt 35 parikliṣṭāsi yais tatra yaiś cāpi samupekṣitā teṣām utkṛttaśirasāṃ bhūmiḥ pāsyati śoṇitam 36 evaṃ bahuvidhā vācas tadocuḥ puruṣarṣabhāḥ sarve tejasvinaḥ śūrāḥ sarve cāhatalakṣaṇāḥ 37 te dharmarājena vṛtā varṣād ūrdhvaṃ trayodaśāt puraskṛtyopayāsyanti vāsudevaṃ mahārathāḥ 38 rāmaś ca kṛṣṇaś ca dhanaṃjayaś ca; pradyumnasāmbau yuyudhānabhīmau mādrīsutau kekayarājaputrāḥ; pāñcālaputrāḥ saha dharmarājñā 39 etān sarvāṃl lokavīrān ajeyān; mahātmanaḥ sānubandhān sasainyān ko jīvitārthī samare pratyudīyāt; kruddhān siṃhān kesariṇo yathaiva 40 dhṛtarāṣṭra uvāca 40 yan mābravīd viduro dyūtakāle; tvaṃ pāṇḍavāñ jeṣyasi cen narendra dhruvaṃ kurūṇām ayam antakālo; mahābhayo bhavitā śoṇitaughaḥ 41 manye tathā tad bhaviteti sūta; yathā kṣattā prāha vacaḥ purā mām asaṃśayaṃ bhavitā yuddham etad; gate kāle pāṇḍavānāṃ yathoktam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 49.
	1 janamejaya uvāca 1 astrahetor gate pārthe śakralokaṃ mahātmani yudhiṣṭhiraprabhṛtayaḥ kim akurvanta pāṇḍavāḥ 2 vaiśaṃpāyana uvāca 2 astrahetor gate pārthe śakralokaṃ mahātmani nyavasan kṛṣṇayā sārdhaṃ kāmyake puruṣarṣabhāḥ 3 tataḥ kadā cid ekānte vivikta iva śādvale duḥkhārtā bharataśreṣṭhā niṣeduḥ saha kṛṣṇayā dhanaṃjayaṃ śocamānāḥ sāśrukaṇṭhāḥ suduḥkhitāḥ 4 tad viyogād dhi tān sarvāñ śokaḥ samabhipupluve dhanaṃjayaviyogāc ca rājyanāśāc ca duḥkhitāḥ 5 atha bhīmo mahābāhur yudhiṣṭhiram abhāṣata nideśāt te mahārāja gato 'sau puruṣarṣabhaḥ arjunaḥ pāṇḍuputrāṇāṃ yasmin prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ 6 yasmin vinaṣṭe pāñcālāḥ saha putrais tathā vayam sātyakir vāsudevaś ca vinaśyeyur asaṃśayam 7 yo 'sau gacchati tejasvī bahūn kleśān acintayan bhavanniyogād bībhatsus tato duḥkhataraṃ nu kim 8 yasya bāhū samāśritya vayaṃ sarve mahātmanaḥ manyāmahe jitān ājau parān prāptāṃ ca medinīm 9 yasya prabhāvān na mayā sabhāmadhye dhanuṣmataḥ nītā lokam amuṃ sarve dhārtarāṣṭrāḥ sasaubalāḥ 10 te vayaṃ bāhubalinaḥ krodham utthitam ātmanaḥ sahāmahe bhavanmūlaṃ vāsudevena pālitāḥ 11 vayaṃ hi saha kṛṣṇena hatvā karṇamukhān parān svabāhuvijitāṃ kṛtsnāṃ praśāsema vasuṃdharām 12 bhavato dyūtadoṣeṇa sarve vayam upaplutāḥ ahīnapauruṣā rājan balibhir balavattamāḥ 13 kṣātraṃ dharmaṃ mahārāja samavekṣitum arhasi na hi dharmo mahārāja kṣatriyasya vanāśrayaḥ rājyam eva paraṃ dharmaṃ kṣatriyasya vidur budhāḥ 14 sa kṣatradharmavid rājan mā dharmyān nīnaśaḥ pathaḥ prāg dvādaśa samā rājan dhārtarāṣṭrān nihanmahi 15 nivartya ca vanāt pārtham ānāyya ca janārdanam vyūḍhānīkān mahārāja javenaiva mahāhave dhārtarāṣṭrān amuṃ lokaṃ gamayāmi viśāṃ pate 16 sarvān ahaṃ haniṣyāmi dhārtarāṣṭrān sasaubalān duryodhanaṃ ca karṇaṃ ca yo vānyaḥ pratiyotsyate 17 mayā praśamite paścāt tvam eṣyasi vanāt punaḥ evaṃ kṛte na te doṣo bhaviṣyati viśāṃ pate 18 yajñaiś ca vividhais tāta kṛtaṃ pāpam ariṃdama avadhūya mahārāja gacchema svargam uttamam 19 evam etad bhaved rājan yadi rājā na bāliśaḥ asmākaṃ dīrghasūtraḥ syād bhavān dharmaparāyaṇaḥ 20 nikṛtyā nikṛtiprajñā hantavyā iti niścayaḥ na hi naikṛtikaṃ hatvā nikṛtyā pāpam ucyate 21 tathā bhārata dharmeṣu dharmajñair iha dṛśyate ahorātraṃ mahārāja tulyaṃ saṃvatsareṇa hi 22 tathaiva vedavacanaṃ śrūyate nityadā vibho saṃvatsaro mahārāja pūrṇo bhavati kṛcchrataḥ 23 yadi vedāḥ pramāṇaṃ te divasād ūrdhvam acyuta trayodaśa samāḥ kālo jñāyatāṃ pariniṣṭhitaḥ 24 kālo duryodhanaṃ hantuṃ sānubandham ariṃdama ekāgrāṃ pṛthivīṃ sarvāṃ purā rājan karoti saḥ 25 evaṃ bruvāṇaṃ bhīmaṃ tu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ uvāca sāntvayan rājā mūrdhny upāghrāya pāṇḍavam 26 asaṃśayaṃ mahābāho haniṣyasi suyodhanam varṣāt trayodaśād ūrdhvaṃ saha gāṇḍīvadhanvanā 27 yac ca mā bhāṣase pārtha prāptaḥ kāla iti prabho anṛtaṃ notsahe vaktuṃ na hy etan mayi vidyate 28 antareṇāpi kaunteya nikṛtiṃ pāpaniścayam hantā tvam asi durdharṣa sānubandhaṃ suyodhanam 29 evaṃ bruvati bhīmaṃ tu dharmarāje yudhiṣṭhire ājagāma mahābhāgo bṛhadaśvo mahān ṛṣiḥ 30 tam abhiprekṣya dharmātmā saṃprāptaṃ dharmacāriṇam śāstravan madhuparkeṇa pūjayām āsa dharmarāṭ 31 āśvastaṃ cainam āsīnam upāsīno yudhiṣṭhiraḥ abhiprekṣya mahābāhuḥ kṛpaṇaṃ bahv abhāṣata 32 akṣadyūtena bhagavan dhanaṃ rājyaṃ ca me hṛtam āhūya nikṛtiprajñaiḥ kitavair akṣakovidaiḥ 33 anakṣajñasya hi sato nikṛtyā pāpaniścayaiḥ bhāryā ca me sabhāṃ nītā prāṇebhyo 'pi garīyasī 34 asti rājā mayā kaś cid alpabhāgyataro bhuvi bhavatā dṛṣṭapūrvo vā śrutapūrvo 'pi vā bhavet na matto duḥkhitataraḥ pumān astīti me matiḥ 35 bṛhadaśva uvāca 35 yad bravīṣi mahārāja na matto vidyate kva cit alpabhāgyataraḥ kaś cit pumān astīti pāṇḍava 36 atra te kathayiṣyāmi yadi śuśrūṣase 'nagha yas tvatto duḥkhitataro rājāsīt pṛthivīpate 37 vaiśaṃpāyana uvāca 37 athainam abravīd rājā bravītu bhagavān iti imām avasthāṃ saṃprāptaṃ śrotum icchāmi pārthivam 38 bṛhadaśva uvāca 38 śṛṇu rājann avahitaḥ saha bhrātṛbhir acyuta yas tvatto duḥkhitataro rājāsīt pṛthivīpate 39 niṣadheṣu mahīpālo vīrasena iti sma ha tasya putro 'bhavan nāmnā nalo dharmārthadarśivān 40 sa nikṛtyā jito rājā puṣkareṇeti naḥ śrutam vanavāsam aduḥkhārho bhāryayā nyavasat saha 41 na tasyāśvo na ca ratho na bhrātā na ca bāndhavāḥ vane nivasato rājañ śiṣyante sma kadā cana 42 bhavān hi saṃvṛto vīrair bhrātṛbhir devasaṃmitaiḥ brahmakalpair dvijāgryaiś ca tasmān nārhasi śocitum 43 yudhiṣṭhira uvāca 43 vistareṇāham icchāmi nalasya sumahātmanaḥ caritaṃ vadatāṃ śreṣṭha tan mamākhyātum arhasi
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 50.
	1 bṛhadaśva uvāca 1 āsīd rājā nalo nāma vīrasenasuto balī upapanno guṇair iṣṭai rūpavān aśvakovidaḥ 2 atiṣṭhan manujendrāṇāṃ mūrdhni devapatir yathā upary upari sarveṣām āditya iva tejasā 3 brahmaṇyo vedavic chūro niṣadheṣu mahīpatiḥ akṣapriyaḥ satyavādī mahān akṣauhiṇīpatiḥ 4 īpsito varanārīṇām udāraḥ saṃyatendriyaḥ rakṣitā dhanvināṃ śreṣṭhaḥ sākṣād iva manuḥ svayam 5 tathaivāsīd vidarbheṣu bhīmo bhīmaparākramaḥ śūraḥ sarvaguṇair yuktaḥ prajākāmaḥ sa cāprajaḥ 6 sa prajārthe paraṃ yatnam akarot susamāhitaḥ tam abhyagacchad brahmarṣir damano nāma bhārata 7 taṃ sa bhīmaḥ prajākāmas toṣayām āsa dharmavit mahiṣyā saha rājendra satkāreṇa suvarcasam 8 tasmai prasanno damanaḥ sabhāryāya varaṃ dadau kanyāratnaṃ kumārāṃś ca trīn udārān mahāyaśāḥ 9 damayantīṃ damaṃ dāntaṃ damanaṃ ca suvarcasam upapannān guṇaiḥ sarvair bhīmān bhīmaparākramān 10 damayantī tu rūpeṇa tejasā yaśasā śriyā saubhāgyena ca lokeṣu yaśaḥ prāpa sumadhyamā 11 atha tāṃ vayasi prāpte dāsīnāṃ samalaṃkṛtam śataṃ sakhīnāṃ ca tathā paryupāste śacīm iva 12 tatra sma bhrājate bhaimī sarvābharaṇabhūṣitā sakhīmadhye 'navadyāṅgī vidyut saudāminī yathā atīva rūpasaṃpannā śrīr ivāyatalocanā 13 na deveṣu na yakṣeṣu tādṛg rūpavatī kva cit mānuṣeṣv api cānyeṣu dṛṣṭapūrvā na ca śrutā cittapramāthinī bālā devānām api sundarī 14 nalaś ca naraśārdūlo rūpeṇāpratimo bhuvi kandarpa iva rūpeṇa mūrtimān abhavat svayam 15 tasyāḥ samīpe tu nalaṃ praśaśaṃsuḥ kutūhalāt naiṣadhasya samīpe tu damayantīṃ punaḥ punaḥ 16 tayor adṛṣṭakāmo 'bhūc chṛṇvatoḥ satataṃ guṇān anyonyaṃ prati kaunteya sa vyavardhata hṛcchayaḥ 17 aśaknuvan nalaḥ kāmaṃ tadā dhārayituṃ hṛdā antaḥpurasamīpasthe vana āste rahogataḥ 18 sa dadarśa tadā haṃsāñ jātarūpaparicchadān vane vicaratāṃ teṣām ekaṃ jagrāha pakṣiṇam 19 tato 'ntarikṣago vācaṃ vyājahāra tadā nalam na hantavyo 'smi te rājan kariṣyāmi hi te priyam 20 damayantīsakāśe tvāṃ kathayiṣyāmi naiṣadha yathā tvad anyaṃ puruṣaṃ na sā maṃsyati karhi cit 21 evam uktas tato haṃsam utsasarja mahīpatiḥ te tu haṃsāḥ samutpatya vidarbhān agamaṃs tataḥ 22 vidarbhanagarīṃ gatvā damayantyās tadāntike nipetus te garutmantaḥ sā dadarśātha tān khagān 23 sā tān adbhutarūpān vai dṛṣṭvā sakhigaṇāvṛtā hṛṣṭā grahītuṃ khagamāṃs tvaramāṇopacakrame 24 atha haṃsā visasṛpuḥ sarvataḥ pramadāvane ekaikaśas tataḥ kanyās tān haṃsān samupādravan 25 damayantī tu yaṃ haṃsaṃ samupādhāvad antike sa mānuṣīṃ giraṃ kṛtvā damayantīm athābravīt 26 damayanti nalo nāma niṣadheṣu mahīpatiḥ aśvinoḥ sadṛśo rūpe na samās tasya mānuṣāḥ 27 tasya vai yadi bhāryā tvaṃ bhavethā varavarṇini saphalaṃ te bhavej janma rūpaṃ cedaṃ sumadhyame 28 vayaṃ hi devagandharvamanuṣyoragarākṣasān dṛṣṭavanto na cāsmābhir dṛṣṭapūrvas tathāvidhaḥ 29 tvaṃ cāpi ratnaṃ nārīṇāṃ nareṣu ca nalo varaḥ viśiṣṭāyā viśiṣṭena saṃgamo guṇavān bhavet 30 evam uktā tu haṃsena damayantī viśāṃ pate abravīt tatra taṃ haṃsaṃ tam apy evaṃ nalaṃ vada 31 tathety uktvāṇḍajaḥ kanyāṃ vaidarbhasya viśāṃ pate punar āgamya niṣadhān nale sarvaṃ nyavedayat