Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 21. - 30.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 21.
	1 vāsudeva uvāca 1 ānartanagaraṃ muktaṃ tato 'ham agamaṃ tadā mahākratau rājasūye nivṛtte nṛpate tava 2 apaśyaṃ dvārakāṃ cāhaṃ mahārāja hatatviṣam niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāṃ nirbhūṣaṇavarastriyam 3 anabhijñeyarūpāṇi dvārakopavanāni ca dṛṣṭvā śaṅkopapanno 'ham apṛcchaṃ hṛdikātmajam 4 asvasthanaranārīkam idaṃ vṛṣṇipuraṃ bhṛṣam kim idaṃ naraśārdūla śrotum icchāmahe vayam 5 evam uktas tu sa mayā vistareṇedam abravīt rodhaṃ mokṣaṃ ca śālvena hārdikyo rājasattama 6 tato 'haṃ kauravaśreṣṭha śrutvā sarvam aśeṣataḥ vināśe śālvarājasya tadaivākaravaṃ matim 7 tato 'haṃ bharataśreṣṭha samāśvāsya pure janam rājānam āhukaṃ caiva tathaivānakadundubhim sarvavṛṣṇipravīrāṃś ca harṣayann abruvaṃ tadā 8 apramādaḥ sadā kāryo nagare yādavarṣabhāḥ śālvarājavināśāya prayātaṃ māṃ nibodhata 9 nāhatvā taṃ nivartiṣye purīṃ dvāravatīṃ prati saśālvaṃ saubhanagaraṃ hatvā draṣṭāsmi vaḥ punaḥ trisāmā hanyatām eṣā dundubhiḥ śatrubhīṣaṇī 10 te mayāśvāsitā vīrā yathāvad bharatarṣabha sarve mām abruvan hṛṣṭāḥ prayāhi jahi śātravān 11 taiḥ prahṛṣṭātmabhir vīrair āśīrbhir abhinanditaḥ vācayitvā dvijaśreṣṭhān praṇamya śirasāhukam 12 sainyasugrīvayuktena rathenānādayan diśaḥ pradhmāpya śaṅkhapravaraṃ pāñcajanyam ahaṃ nṛpa 13 prayāto 'smi naravyāghra balena mahatā vṛtaḥ kḷptena caturaṅgeṇa balena jitakāśinā 14 samatītya bahūn deśān girīṃś ca bahupādapān sarāṃsi saritaś caiva mārttikāvatam āsadam 15 tatrāśrauṣaṃ naravyāghra śālvaṃ nagaram antikāt prayātaṃ saubham āsthāya tam ahaṃ pṛṣṭhato 'nvayām 16 tataḥ sāgaram āsādya kukṣau tasya mahormiṇaḥ samudranābhyāṃ śālvo 'bhūt saubham āsthāya śatruhan 17 sa samālokya dūrān māṃ smayann iva yudhiṣṭhira āhvayām āsa duṣṭātmā yuddhāyaiva muhur muhuḥ 18 tasya śārṅgavinirmuktair bahubhir marmabhedibhiḥ puraṃ nāsādyata śarais tato māṃ roṣa āviśat 19 sa cāpi pāpaprakṛtir daiteyāpasado nṛpa mayy avarṣata durdharṣaḥ śaradhārāḥ sahasraśaḥ 20 sainikān mama sūtaṃ ca hayāṃś ca samavākirat acintayantas tu śarān vayaṃ yudhyāma bhārata 21 tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām cikṣipuḥ samare vīrā mayi śālvapadānugāḥ 22 te hayān me rathaṃ caiva tadā dārukam eva ca chādayām āsur asurā bāṇair marmavibhedibhiḥ 23 na hayā na ratho vīra na yantā mama dārukaḥ adṛśyanta śaraiś channās tathāhaṃ sainikāś ca me 24 tato 'ham api kauravya śarāṇām ayutān bahūn abhimantritānāṃ dhanuṣā divyena vidhinākṣipam 25 na tatra viṣayas tv āsīn mama sainyasya bhārata khe viṣaktaṃ hi tat saubhaṃ krośamātra ivābhavat 26 tatas te prekṣakāḥ sarve raṅgavāṭa iva sthitāḥ harṣayām āsur uccair māṃ siṃhanādatalasvanaiḥ 27 matkārmukavinirmuktā dānavānāṃ mahāraṇe aṅgeṣu rudhirāktās te viviśuḥ śalabhā iva 28 tato halahalāśabdaḥ saubhamadhye vyavardhata vadhyatāṃ viśikhais tīkṣṇaiḥ patatāṃ ca mahārṇave 29 te nikṛttabhujaskandhāḥ kabandhākṛtidarśanāḥ nadanto bhairavān nādan nipatanti sma dānavāḥ 30 tato gokṣīrakundendumṛṇālarajataprabham jalajaṃ pāñcajanyaṃ vai prāṇenāham apūrayam 31 tān dṛṣṭvā patitāṃs tatra śālvaḥ saubhapatis tadā māyāyuddhena mahatā yodhayām āsa māṃ yudhi 32 tato huḍahuḍāḥ prāsāḥ śaktiśūlaparaśvadhāḥ paṭṭiśāś ca bhuśuṇḍyaś ca prāpatann aniśaṃ mayi 33 tān ahaṃ māyayaivāśu pratigṛhya vyanāśayam tasyāṃ hatāyāṃ māyāyāṃ giriśṛṅgair ayodhayat 34 tato 'bhavat tama iva prabhātam iva cābhavat durdinaṃ sudinaṃ caiva śītam uṣṇaṃ ca bhārata 35 evaṃ māyāṃ vikurvāṇo yodhayām āsa māṃ ripuḥ vijñāya tad ahaṃ sarvaṃ māyayaiva vyanāśayam yathākālaṃ tu yuddhena vyadhamaṃ sarvataḥ śaraiḥ 36 tato vyoma mahārāja śatasūryam ivābhavat śatacandraṃ ca kaunteya sahasrāyutatārakam 37 tato nājñāyata tadā divārātraṃ tathā diśaḥ tato 'haṃ moham āpannaḥ prajñāstraṃ samayojayam tatas tad astram astreṇa vidhūtaṃ śaratūlavat 38 tathā tad abhavad yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam labdhālokaś ca rājendra punaḥ śatrum ayodhayam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 22.
	1 vāsudeva uvāca 1 evaṃ sa puruṣavyāghra śālvo rājñāṃ mahāripuḥ yudhyamāno mayā saṃkhye viyad abhyāgamat punaḥ 2 tataḥ śataghnīś ca mahāgadāś ca; dīptāṃś ca śūlān musalān asīṃś ca cikṣepa roṣān mayi mandabuddhiḥ; śālvo mahārāja jayābhikāṅkṣī 3 tān āśugair āpatato 'ham āśu; nivārya tūrṇaṃ khagamān kha eva dvidhā tridhā cācchinam āśu muktais; tato 'ntarikṣe ninado babhūva 4 tataḥ śatasahasreṇa śarāṇāṃ nataparvaṇām dārukaṃ vājinaś caiva rathaṃ ca samavākirat 5 tato mām abravīd vīra dāruko vihvalann iva sthātavyam iti tiṣṭhāmi śālvabāṇaprapīḍitaḥ 6 iti tasya niśamyāhaṃ sāratheḥ karuṇaṃ vacaḥ avekṣamāṇo yantāram apaśyaṃ śarapīḍitam 7 na tasyorasi no mūrdhni na kāye na bhujadvaye antaraṃ pāṇḍavaśreṣṭha paśyāmi nahataṃ śaraiḥ 8 sa tu bāṇavarotpīḍād visravaty asṛg ulbaṇam abhivṛṣṭo yathā meghair girir gairikadhātumān 9 abhīṣuhastaṃ taṃ dṛṣṭvā sīdantaṃ sārathiṃ raṇe astambhayaṃ mahābāho śālvabāṇaprapīḍitam 10 atha māṃ puruṣaḥ kaś cid dvārakānilayo 'bravīt tvarito ratham abhyetya sauhṛdād iva bhārata 11 āhukasya vaco vīra tasyaiva paricārakaḥ viṣaṇṇaḥ sannakaṇṭho vai tan nibodha yudhiṣṭhira 12 dvārakādhipatir vīra āha tvām āhuko vacaḥ keśaveha vijānīṣva yat tvāṃ pitṛsakho 'bravīt 13 upayātvādya śālvena dvārakāṃ vṛṣṇinandana viṣakte tvayi durdharṣa hataḥ śūrasuto balāt 14 tad alaṃ sādhu yuddhena nivartasva janārdana dvārakām eva rakṣasva kāryam etan mahat tava 15 ity ahaṃ tasya vacanaṃ śrutvā paramadurmanāḥ niścayaṃ nādhigacchāmi kartavyasyetarasya vā 16 sātyakiṃ baladevaṃ ca pradyumnaṃ ca mahāratham jagarhe manasā vīra tac chrutvā vipriyaṃ vacaḥ 17 ahaṃ hi dvārakāyāś ca pituś ca kurunandana teṣu rakṣāṃ samādhāya prayātaḥ saubhapātane 18 baladevo mahābāhuḥ kaccij jīvati śatruhā sātyakī raukmiṇeyaś ca cārudeṣṇaś ca vīryavān sāmbaprabhṛtayaś caivety aham āsaṃ sudurmanāḥ 19 eteṣu hi naravyāghra jīvatsu na kathaṃ cana śakyaḥ śūrasuto hantum api vajrabhṛtā svayam 20 hataḥ śūrasuto vyaktaṃ vyaktaṃ te ca parāsavaḥ baladevamukhāḥ sarve iti me niścitā matiḥ 21 so 'haṃ sarvavināśaṃ taṃ cintayāno muhur muhuḥ suvihvalo mahārāja punaḥ śālvam ayodhayam 22 tato 'paśyaṃ mahārāja prapatantam ahaṃ tadā saubhāc chūrasutaṃ vīra tato māṃ moha āviśat 23 tasya rūpaṃ prapatataḥ pitur mama narādhipa yayāteḥ kṣīṇapuṇyasya svargād iva mahītalam 24 viśīrṇagalitoṣṇīṣaḥ prakīrṇāmbaramūrdhajaḥ prapatan dṛśyate ha sma kṣīṇapuṇya iva grahaḥ 25 tataḥ śārṅgaṃ dhanuḥśreṣṭhaṃ karāt prapatitaṃ mama mohāt sannaś ca kaunteya rathopastha upāviśam 26 tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ sainyaṃ me gatacetanam māṃ dṛṣṭvā rathanīḍasthaṃ gatāsum iva bhārata 27 prasārya bāhū patataḥ prasārya caraṇāv api rūpaṃ pitur apaśyaṃ tac chakuneḥ patato yathā 28 taṃ patantaṃ mahābāho śūlapaṭṭiśapāṇayaḥ abhighnanto bhṛśaṃ vīrā mama ceto vyakampayan 29 tato muhūrtāt pratilabhya saṃjñām; ahaṃ tadā vīra mahāvimarde na tatra saubhaṃ na ripuṃ na śālvaṃ; paśyāmi vṛddhaṃ pitaraṃ na cāpi 30 tato mamāsīn manasi māyeyam iti niścitam prabuddho 'smi tato bhūyaḥ śataśo vikirañ śarān
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 23.
	1 vāsudeva uvāca 1 tato 'haṃ bharataśreṣṭha pragṛhya ruciraṃ dhanuḥ śarair apātayaṃ saubhāc chirāṃsi vibudhadviṣām 2 śarāṃś cāśīviṣākārān ūrdhvagāṃs tigmatejasaḥ apraiṣaṃ śālvarājāya śārṅgamuktān suvāsasaḥ 3 tato nādṛśyata tadā saubhaṃ kurukulodvaha antarhitaṃ māyayābhūt tato 'haṃ vismito 'bhavam 4 atha dānavasaṃghās te vikṛtānanamūrdhajāḥ udakrośan mahārāja viṣṭhite mayi bhārata 5 tato 'straṃ śabdasāhaṃ vai tvaramāṇo mahāhave ayojayaṃ tadvadhāya tataḥ śabda upāramat 6 hatās te dānavāḥ sarve yaiḥ sa śabda udīritaḥ śarair ādityasaṃkāśair jvalitaiḥ śabdasādhanaiḥ 7 tasminn uparate śabde punar evānyato 'bhavat śabdo 'paro mahārāja tatrāpi prāharaṃ śarān 8 evaṃ daśa diśaḥ sarvās tiryag ūrdhvaṃ ca bhārata nādayām āsur asurās te cāpi nihatā mayā 9 tataḥ prāgjyotiṣaṃ gatvā punar eva vyadṛśyata saubhaṃ kāmagamaṃ vīra mohayan mama cakṣuṣī 10 tato lokāntakaraṇo dānavo vānarākṛtiḥ śilāvarṣeṇa sahasā mahatā māṃ samāvṛṇot 11 so 'haṃ parvatavarṣeṇa vadhyamānaḥ samantataḥ valmīka iva rājendra parvatopacito 'bhavam 12 tato 'haṃ parvatacitaḥ sahayaḥ sahasārathiḥ aprakhyātim iyāṃ rājan sadhvajaḥ parvataiś citaḥ 13 tato vṛṣṇipravīrā ye mamāsan sainikās tadā te bhayārtā diśaḥ sarvāḥ sahasā vipradudruvuḥ 14 tato hāhākṛtaṃ sarvam abhūt kila viśāṃ pate dyauś ca bhūmiś ca khaṃ caivādṛśyamāne tathā mayi 15 tato viṣaṇṇamanaso mama rājan suhṛjjanāḥ ruruduś cukruśuś caiva duḥkhaśokasamanvitāḥ 16 dviṣatāṃ ca praharṣo 'bhūd ārtiś cādviṣatām api evaṃ vijitavān vīra paścād aśrauṣam acyuta 17 tato 'ham astraṃ dayitaṃ sarvapāṣāṇabhedanam vajram udyamya tān sarvān parvatān samaśātayam 18 tataḥ parvatabhārārtā mandaprāṇaviceṣṭitāḥ hayā mama mahārāja vepamānā ivābhavan 19 meghajālam ivākāśe vidāryābhyuditaṃ ravim dṛṣṭvā māṃ bāndhavāḥ sarve harṣam āhārayan punaḥ 20 tato mām abravīt sūtaḥ prāñjaliḥ praṇato nṛpa sādhu saṃpaśya vārṣṇeya śālvaṃ saubhapatiṃ sthitam 21 alaṃ kṛṣṇāvamanyainaṃ sādhu yatnaṃ samācara mārdavaṃ sakhitāṃ caiva śālvād adya vyapāhara 22 jahi śālvaṃ mahābāho mainaṃ jīvaya keśava sarvaiḥ parākramair vīra vadhyaḥ śatrur amitrahan 23 na śatrur avamantavyo durbalo 'pi balīyasā yo 'pi syāt pīṭhagaḥ kaś cit kiṃ punaḥ samare sthitaḥ 24 sa tvaṃ puruṣaśārdūla sarvayatnair imaṃ prabho jahi vṛṣṇikulaśreṣṭha mā tvāṃ kālo 'tyagāt punaḥ 25 naiṣa mārdavasādhyo vai mato nāpi sakhā tava yena tvaṃ yodhito vīra dvārakā cāvamarditā 26 evamādi tu kaunteya śrutvāhaṃ sārather vacaḥ tattvam etad iti jñātvā yuddhe matim adhārayam 27 vadhāya śālvarājasya saubhasya ca nipātane dārukaṃ cābruvaṃ vīra muhūrtaṃ sthīyatām iti 28 tato 'pratihataṃ divyam abhedyam ativīryavat āgneyam astraṃ dayitaṃ sarvasāhaṃ mahāprabham 29 yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca dānavānāṃ ca saṃyuge rājñāṃ ca pratilomānāṃ bhasmāntakaraṇaṃ mahat 30 kṣurāntam amalaṃ cakraṃ kālāntakayamopamam abhimantryāham atulaṃ dviṣatāṃ ca nibarhaṇam 31 jahi saubhaṃ svavīryeṇa ye cātra ripavo mama ity uktvā bhujavīryeṇa tasmai prāhiṇavaṃ ruṣā 32 rūpaṃ sudarśanasyāsīd ākāśe patatas tadā dvitīyasyeva sūryasya yugānte pariviṣyataḥ 33 tat samāsādya nagaraṃ saubhaṃ vyapagatatviṣam madhyena pāṭayām āsa krakaco dārv ivocchritam 34 dvidhā kṛtaṃ tataḥ saubhaṃ sudarśanabalād dhatam maheśvaraśaroddhūtaṃ papāta tripuraṃ yathā 35 tasmin nipatite saubhe cakram āgāt karaṃ mama punaś coddhūya vegena śālvāyety aham abruvam 36 tataḥ śālvaṃ gadāṃ gurvīm āvidhyantaṃ mahāhave dvidhā cakāra sahasā prajajvāla ca tejasā 37 tasmin nipatite vīre dānavās trastacetasaḥ hāhābhūtā diśo jagmur arditā mama sāyakaiḥ 38 tato 'haṃ samavasthāpya rathaṃ saubhasamīpataḥ śaṅkhaṃ pradhmāpya harṣeṇa suhṛdaḥ paryaharṣayam 39 tan meruśikharākāraṃ vidhvastāṭṭālagopuram dahyamānam abhiprekṣya striyas tāḥ saṃpradudruvuḥ 40 evaṃ nihatya samare śālvaṃ saubhaṃ nipātya ca ānartān punar āgamya suhṛdāṃ prītim āvaham 41 etasmāt kāraṇād rājan nāgamaṃ nāgasāhvayam yady agāṃ paravīraghna na hi jīvet suyodhanaḥ 42 vaiśaṃpāyana uvāca 42 evam uktvā mahābāhuḥ kauravaṃ puruṣottamaḥ āmantrya prayayau dhīmān pāṇḍavān madhusūdanaḥ 43 abhivādya mahābāhur dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram rājñā mūrdhany upāghrāto bhīmena ca mahābhujaḥ 44 subhadrām abhimanyuṃ ca ratham āropya kāñcanam āruroha rathaṃ kṛṣṇaḥ pāṇḍavair abhipūjitaḥ 45 sainyasugrīvayuktena rathenādityavarcasā dvārakāṃ prayayau kṛṣṇaḥ samāśvāsya yudhiṣṭhiram 46 tataḥ prayāte dāśārhe dhṛṣṭadyumno 'pi pārṣataḥ draupadeyān upādāya prayayau svapuraṃ tadā 47 dhṛṣṭaketuḥ svasāraṃ ca samādāyātha cedirāṭ jagāma pāṇḍavān dṛṣṭvā ramyāṃ śuktimatīṃ purīm 48 kekayāś cāpy anujñātāḥ kaunteyenāmitaujasā āmantrya pāṇḍavān sarvān prayayus te 'pi bhārata 49 brāhmaṇāś ca viśaś caiva tathā viṣayavāsinaḥ visṛjyamānāḥ subhṛśaṃ na tyajanti sma pāṇḍavān 50 samavāyaḥ sa rājendra sumahādbhutadarśanaḥ āsīn mahātmanāṃ teṣāṃ kāmyake bharatarṣabha 51 yudhiṣṭhiras tu viprāṃs tān anumānya mahāmanāḥ śaśāsa puruṣān kāle rathān yojayateti ha
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 24.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tasmin daśārhādhipatau prayāte; yudhiṣṭhiro bhīmasenārjunau ca yamau ca kṛṣṇā ca purohitaś ca; rathān mahārhān paramāśvayuktān 2 āsthāya vīrāḥ sahitā vanāya; pratasthire bhūtapatiprakāśāḥ hiraṇyaniṣkān vasanāni gāś ca; pradāya śikṣākṣaramantravidbhyaḥ 3 preṣyāḥ puro viṃśatir āttaśastrā; dhanūṃṣi varmāṇi śarāṃś ca pītān maurvīś ca yantrāṇi ca sāyakāṃś ca; sarve samādāya jaghanyam īyuḥ 4 tatas tu vāsāṃsi ca rājaputryā; dhātryaś ca dāsyaś ca vibhūṣaṇaṃ ca tad indrasenas tvaritaṃ pragṛhya; jaghanyam evopayayau rathena 5 tataḥ kuruśreṣṭham upetya paurāḥ; pradakṣiṇaṃ cakrur adīnasattvāḥ taṃ brāhmaṇāś cābhyavadan prasannā; mukhyāś ca sarve kurujāṅgalānām 6 sa cāpi tān abhyavadat prasannaḥ; sahaiva tair bhrātṛbhir dharmarājaḥ tasthau ca tatrādhipatir mahātmā; dṛṣṭvā janaughaṃ kurujāṅgalānām 7 piteva putreṣu sa teṣu bhāvaṃ; cakre kurūṇām ṛṣabho mahātmā te cāpi tasmin bharataprabarhe; tadā babhūvuḥ pitarīva putrāḥ 8 tataḥ samāsādya mahājanaughāḥ; kurupravīraṃ parivārya tasthuḥ hā nātha hā dharma iti bruvanto; hriyā ca sarve 'śrumukhā babhūvuḥ 9 varaḥ kurūṇām adhipaḥ prajānāṃ; piteva putrān apahāya cāsmān paurān imāñ jānapadāṃś ca sarvān; hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ 10 dhig dhārtarāṣṭraṃ sunṛśaṃsabuddhiṃ; sasaubalaṃ pāpamatiṃ ca karṇam anartham icchanti narendra pāpā; ye dharmanityasya satas tavogrāḥ 11 svayaṃ niveśyāpratimaṃ mahātmā; puraṃ mahad devapuraprakāśam śatakratuprastham amoghakarmā; hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ 12 cakāra yām apratimāṃ mahātmā; sabhāṃ mayo devasabhāprakāśām tāṃ devaguptām iva devamāyāṃ; hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ 13 tān dharmakāmārthavid uttamaujā; bībhatsur uccaiḥ sahitān uvāca ādāsyate vāsam imaṃ niruṣya; vaneṣu rājā dviṣatāṃ yaśāṃsi 14 dvijātimukhyāḥ sahitāḥ pṛthak ca; bhavadbhir āsādya tapasvinaś ca prasādya dharmārthavidaś ca vācyā; yathārthasiddhiḥ paramā bhaven naḥ 15 ity evam ukte vacane 'rjunena; te brāhmaṇāḥ sarvavarṇāś ca rājan mudābhyanandan sahitāś ca cakruḥ; pradakṣiṇaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham 16 āmantrya pārthaṃ ca vṛkodaraṃ ca; dhanaṃjayaṃ yājñasenīṃ yamau ca pratasthire rāṣṭram apetaharṣā; yudhiṣṭhireṇānumatā yathāsvam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 25.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tatas teṣu prayāteṣu kaunteyaḥ satyasaṃgaraḥ abhyabhāṣata dharmātmā bhrātṝn sarvān yudhiṣṭhiraḥ 2 dvādaśemāḥ samāsmābhir vastavyaṃ nirjane vane samīkṣadhvaṃ mahāraṇye deśaṃ bahumṛgadvijam 3 bahupuṣpaphalaṃ ramyaṃ śivaṃ puṇyajanocitam yatremāḥ śaradaḥ sarvāḥ sukhaṃ prativasemahi 4 evam ukte pratyuvāca dharmarājaṃ dhanaṃjayaḥ guruvan mānavaguruṃ mānayitvā manasvinam 5 arjuna uvāca 5 bhavān eva maharṣīṇāṃ vṛddhānāṃ paryupāsitā ajñātaṃ mānuṣe loke bhavato nāsti kiṃ cana 6 tvayā hy upāsitā nityaṃ brāhmaṇā bharatarṣabha dvaipāyanaprabhṛtayo nāradaś ca mahātapāḥ 7 yaḥ sarvalokadvārāṇi nityaṃ saṃcarate vaśī devalokād brahmalokaṃ gandharvāpsarasām api 8 sarvā gatīr vijānāsi brāhmaṇānāṃ na saṃśayaḥ prabhāvāṃś caiva vettha tvaṃ sarveṣām eva pārthiva 9 tvam eva rājañ jānāsi śreyaḥkāraṇam eva ca yatrecchasi mahārāja nivāsaṃ tatra kurmahe 10 idaṃ dvaitavanaṃ nāma saraḥ puṇyajanocitam bahupuṣpaphalaṃ ramyaṃ nānādvijaniṣevitam 11 atremā dvādaśa samā viharemeti rocaye yadi te 'numataṃ rājan kiṃ vānyan manyate bhavān 12 yudhiṣṭhira uvāca 12 mamāpy etan mataṃ pārtha tvayā yat samudāhṛtam gacchāma puṇyaṃ vikhyātaṃ mahad dvaitavanaṃ saraḥ 13 vaiśaṃpāyana uvāca 13 tatas te prayayuḥ sarve pāṇḍavā dharmacāriṇaḥ brāhmaṇair bahubhiḥ sārdhaṃ puṇyaṃ dvaitavanaṃ saraḥ 14 brāhmaṇāḥ sāgnihotrāś ca tathaiva ca niragnayaḥ svādhyāyino bhikṣavaś ca sajapā vanavāsinaḥ 15 bahavo brāhmaṇās tatra parivavrur yudhiṣṭhiram tapasvinaḥ satyaśīlāḥ śataśaḥ saṃśitavratāḥ 16 te yātvā pāṇḍavās tatra bahubhir brāhmaṇaiḥ saha puṇyaṃ dvaitavanaṃ ramyaṃ viviśur bharatarṣabhāḥ 17 tac chālatālāmramadhūkanīpa; kadambasarjārjunakarṇikāraiḥ tapātyaye puṣpadharair upetaṃ; mahāvanaṃ rāṣṭrapatir dadarśa 18 mahādrumāṇāṃ śikhareṣu tasthur; manoramāṃ vācam udīrayantaḥ mayūradātyūhacakorasaṃghās; tasmin vane kānanakokilāś ca 19 kareṇuyūthaiḥ saha yūthapānāṃ; madotkaṭānām acalaprabhāṇām mahānti yūthāni mahādvipānāṃ; tasmin vane rāṣṭrapatir dadarśa 20 manoramāṃ bhogavatīm upetya; dhṛtātmanāṃ cīrajaṭādharāṇām tasmin vane dharmabhṛtāṃ nivāse; dadarśa siddharṣigaṇān anekān 21 tataḥ sa yānād avaruhya rājā; sabhrātṛkaḥ sajanaḥ kānanaṃ tat viveśa dharmātmavatāṃ variṣṭhas; triviṣṭapaṃ śakra ivāmitaujāḥ 22 taṃ satyasaṃdhaṃ sahitābhipetur; didṛkṣavaś cāraṇasiddhasaṃghāḥ vanaukasaś cāpi narendrasiṃhaṃ; manasvinaṃ saṃparivārya tasthuḥ 23 sa tatra siddhān abhivādya sarvān; pratyarcito rājavad devavac ca viveśa sarvaiḥ sahito dvijāgryaiḥ; kṛtāñjalir dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ 24 sa puṇyaśīlaḥ pitṛvan mahātmā; tapasvibhir dharmaparair upetya pratyarcitaḥ puṣpadharasya mūle; mahādrumasyopaviveśa rājā 25 bhīmaś ca kṛṣṇā ca dhanaṃjayaś ca; yamau ca te cānucarā narendram vimucya vāhān avaruhya sarve; tatropatasthur bharataprabarhāḥ 26 latāvatānāvanataḥ sa pāṇḍavair; mahādrumaḥ pañcabhir ugradhanvibhiḥ babhau nivāsopagatair mahātmabhir; mahāgirir vāraṇayūthapair iva
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 26.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tat kānanaṃ prāpya narendraputrāḥ; sukhocitā vāsam upetya kṛcchram vijahrur indrapratimāḥ śiveṣu; sarasvatīśālavaneṣu teṣu 2 yatīṃś ca sarvān sa munīṃś ca rājā; tasmin vane mūlaphalair udagraiḥ dvijātimukhyān ṛṣabhaḥ kurūṇāṃ; saṃtarpayām āsa mahānubhāvaḥ 3 iṣṭīś ca pitryāṇi tathāgriyāṇi; mahāvane vasatāṃ pāṇḍavānām purohitaḥ sarvasamṛddhatejāś; cakāra dhaumyaḥ pitṛvat kurūṇām 4 apetya rāṣṭrād vasatāṃ tu teṣām; ṛṣiḥ purāṇo 'tithir ājagāma tam āśramaṃ tīvrasamṛddhatejā; mārkaṇḍeyaḥ śrīmatāṃ pāṇḍavānām 5 sa sarvavid draupadīṃ prekṣya kṛṣṇāṃ; yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenārjunau ca saṃsmṛtya rāmaṃ manasā mahātmā; tapasvimadhye 'smayatāmitaujāḥ 6 taṃ dharmarājo vimanā ivābravīt; sarve hriyā santi tapasvino 'mī bhavān idaṃ kiṃ smayatīva hṛṣṭas; tapasvināṃ paśyatāṃ mām udīkṣya 7 mārkaṇḍeya uvāca 7 na tāta hṛṣyāmi na ca smayāmi; praharṣajo māṃ bhajate na darpaḥ tavāpadaṃ tv adya samīkṣya rāmaṃ; satyavrataṃ dāśarathiṃ smarāmi 8 sa cāpi rājā saha lakṣmaṇena; vane nivāsaṃ pitur eva śāsanāt dhanvī caran pārtha purā mayaiva; dṛṣṭo girer ṛṣyamūkasya sānau 9 sahasranetrapratimo mahātmā; mayasya jeta namuceś ca hantā pitur nideśād anaghaḥ svadharmaṃ; vane vāsaṃ dāśarathiś cakāra 10 sa cāpi śakrasya samaprabhāvo; mahānubhāvaḥ samareṣv ajeyaḥ vihāya bhogān acarad vaneṣu; neśe balasyeti cared adharmam 11 nṛpāś ca nābhāgabhagīrathādayo; mahīm imāṃ sāgarāntāṃ vijitya satyena te 'py ajayaṃs tāta lokān; neśe balasyeti cared adharmam 12 alarkam āhur naravarya santaṃ; satyavrataṃ kāśikarūṣarājam vihāya rāṣṭrāṇi vasūni caiva; neśe balasyeti cared adharmam 13 dhātrā vidhir yo vihitaḥ purāṇas; taṃ pūjayanto naravarya santaḥ saptarṣayaḥ pārtha divi prabhānti; neśe balasyeti cared adharmam 14 mahābalān parvatakūṭamātrān; viṣāṇinaḥ paśya gajān narendra sthitān nideśe naravarya dhātur; neśe balasyeti cared adharmam 15 sarvāṇi bhūtāni narendra paśya; yathā yathāvad vihitaṃ vidhātrā svayonitas tat kurute prabhāvān; neśe balasyeti cared adharmam 16 satyena dharmeṇa yathārhavṛttyā; hriyā tathā sarvabhūtāny atītya yaśaś ca tejaś ca tavāpi dīptaṃ; vibhāvasor bhāskarasyeva pārtha 17 yathāpratijñaṃ ca mahānubhāva; kṛcchraṃ vane vāsam imaṃ niruṣya tataḥ śriyaṃ tejasā svena dīptām; ādāsyase pārthiva kauravebhyaḥ 18 vaiśaṃpāyana uvāca 18 tam evam uktvā vacanaṃ maharṣis; tapasvimadhye sahitaṃ suhṛdbhiḥ āmantrya dhaumyaṃ sahitāṃś ca pārthāṃs; tataḥ pratasthe diśam uttarāṃ saḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 27.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 vasatsv atha dvaitavane pāṇḍaveṣu mahātmasu anukīrṇaṃ mahāraṇyaṃ brāhmaṇaiḥ samapadyata 2 īryamāṇena satataṃ brahmaghoṣeṇa sarvataḥ brahmalokasamaṃ puṇyam āsīd dvaitavanaṃ saraḥ 3 yajuṣām ṛcāṃ ca sāmnāṃ ca gadyānāṃ caiva sarvaśaḥ āsīd uccāryamāṇānāṃ nisvano hṛdayaṃgamaḥ 4 jyāghoṣaḥ pāṇḍaveyānāṃ brahmaghoṣaś ca dhīmatām saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ bhūya eva vyarocata 5 athābravīd bako dālbhyo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram saṃdhyāṃ kaunteyam āsīnam ṛṣibhiḥ parivāritam 6 paśya dvaitavane pārtha brāhmaṇānāṃ tapasvinām homavelāṃ kuruśreṣṭha saṃprajvalitapāvakām 7 caranti dharmaṃ puṇye 'smiṃs tvayā guptā dhṛtavratāḥ bhṛgavo 'ṅgirasaś caiva vāsiṣṭhāḥ kāśyapaiḥ saha 8 āgastyāś ca mahābhāgā ātreyāś cottamavratāḥ sarvasya jagataḥ śreṣṭhā brāhmaṇāḥ saṃgatās tvayā 9 idaṃ tu vacanaṃ pārtha śṛṇv ekāgramanā mama bhrātṛbhiḥ saha kaunteya yat tvāṃ vakṣyāmi kaurava 10 brahma kṣatreṇa saṃsṛṣṭaṃ kṣatraṃ ca brahmaṇā saha udīrṇau dahataḥ śatrūn vanānīvāgnimārutau 11 nābrāhmaṇas tāta ciraṃ bubhūṣed; icchann imaṃ lokam amuṃ ca jetum vinītadharmārtham apetamohaṃ; labdhvā dvijaṃ nudati nṛpaḥ sapatnān 12 caran naiḥśreyasaṃ dharmaṃ prajāpālanakāritam nādhyagacchad balir loke tīrtham anyatra vai dvijāt 13 anūnam āsīd asurasya kāmair; vairocaneḥ śrīr api cākṣayāsīt labdhvā mahīṃ brāhmaṇasaṃprayogāt; teṣv ācaran duṣṭam ato vyanaśyat 14 nābrāhmaṇaṃ bhūmir iyaṃ sabhūtir; varṇaṃ dvitīyaṃ bhajate cirāya samudranemir namate tu tasmai; yaṃ brāhmaṇaḥ śāsti nayair vinītaḥ 15 kuñjarasyeva saṃgrāme 'parigṛhyāṅkuśagraham brāhmaṇair viprahīṇasya kṣatrasya kṣīyate balam 16 brahmaṇy anupamā dṛṣṭiḥ kṣātram apratimaṃ balam tau yadā carataḥ sārdham atha lokaḥ prasīdati 17 yathā hi sumahān agniḥ kakṣaṃ dahati sānilaḥ tathā dahati rājanyo brāhmaṇena samaṃ ripūn 18 brāhmaṇebhyo 'tha medhāvī buddhiparyeṣaṇaṃ caret alabdhasya ca lābhāya labdhasya ca vivṛddhaye 19 alabdhalābhāya ca labdhavṛddhaye; yathārhatīrthapratipādanāya yaśasvinaṃ vedavidaṃ vipaścitaṃ; bahuśrutaṃ brāhmaṇam eva vāsaya 20 brāhmaṇeṣūttamā vṛttis tava nityaṃ yudhiṣṭhira tena te sarvalokeṣu dīpyate prathitaṃ yaśaḥ 21 tatas te brāhmaṇāḥ sarve bakaṃ dālbhyam apūjayan yudhiṣṭhire stūyamāne bhūyaḥ sumanaso 'bhavan 22 dvaipāyano nāradaś ca jāmadagnyaḥ pṛthuśravāḥ indradyumno bhālukiś ca kṛtacetāḥ sahasrapāt 23 karṇaśravāś ca muñjaś ca lavaṇāśvaś ca kāśyapaḥ hārītaḥ sthūṇakarṇaś ca agniveśyo 'tha śaunakaḥ 24 ṛtavāk ca suvāk caiva bṛhadaśva ṛtāvasuḥ ūrdhvaretā vṛṣāmitraḥ suhotro hotravāhanaḥ 25 ete cānye ca bahavo brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ ajātaśatrum ānarcuḥ puraṃdaram ivarṣayaḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 28.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tato vanagatāḥ pārthāḥ sāyāhne saha kṛṣṇayā upaviṣṭāḥ kathāś cakrur duḥkhaśokaparāyaṇāḥ 2 priyā ca darśanīyā ca paṇḍitā ca pativratā tataḥ kṛṣṇā dharmarājam idaṃ vacanam abravīt 3 na nūnaṃ tasya pāpasya duḥkham asmāsu kiṃ cana vidyate dhārtarāṣṭrasya nṛśaṃsasya durātmanaḥ 4 yas tvāṃ rājan mayā sārdham ajinaiḥ prativāsitam bhrātṛbhiś ca tathā sarvair nābhyabhāṣata kiṃ cana vanaṃ prasthāpya duṣṭātmā nānvatapyata durmatiḥ 5 āyasaṃ hṛdayaṃ nūnaṃ tasya duṣkṛtakarmaṇaḥ yas tvāṃ dharmaparaṃ śreṣṭhaṃ rūkṣāṇy aśrāvayat tadā 6 sukhocitam aduḥkhārhaṃ durātmā sasuhṛdgaṇaḥ īdṛśaṃ duḥkham ānīya modate pāpapūruṣaḥ 7 caturṇām eva pāpānām aśru vai nāpatat tadā tvayi bhārata niṣkrānte vanāyājinavāsasi 8 duryodhanasya karṇasya śakuneś ca durātmanaḥ durbhrātus tasya cograsya tathā duḥśāsanasya ca 9 itareṣāṃ tu sarveṣāṃ kurūṇāṃ kurusattama duḥkhenābhiparītānāṃ netrebhyaḥ prāpataj jalam 10 idaṃ ca śayanaṃ dṛṣṭvā yac cāsīt te purātanam śocāmi tvāṃ mahārāja duḥkhānarhaṃ sukhocitam 11 dāntaṃ yac ca sabhāmadhye āsanaṃ ratnabhūṣitam dṛṣṭvā kuśabṛsīṃ cemāṃ śoko māṃ rundhayaty ayam 12 yad apaśyaṃ sabhāyāṃ tvāṃ rājabhiḥ parivāritam tac ca rājann apaśyantyāḥ kā śāntir hṛdayasya me 13 yā tvāhaṃ candanādigdham apaśyaṃ sūryavarcasam sā tvā paṅkamalādigdhaṃ dṛṣṭvā muhyāmi bhārata 14 yā vai tvā kauśikair vastraiḥ śubhrair bahudhanaiḥ purā dṛṣṭavaty asmi rājendra sā tvāṃ paśyāmi cīriṇam 15 yac ca tad rukmapātrībhir brāhmaṇebhyaḥ sahasraśaḥ hriyate te gṛhād annaṃ saṃskṛtaṃ sārvakāmikam 16 yatīnām agṛhāṇāṃ te tathaiva gṛhamedhinām dīyate bhojanaṃ rājann atīva guṇavat prabho tac ca rājann apaśyantyāḥ kā śāntir hṛdayasya me 17 yāṃs te bhrātṝn mahārāja yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ abhojayanta mṛṣṭānnaiḥ sūdāḥ paramasaṃskṛtaiḥ 18 sarvāṃs tān adya paśyāmi vane vanyena jīvataḥ aduḥkhārhān manuṣyendra nopaśāmyati me manaḥ 19 bhīmasenam imaṃ cāpi duḥkhitaṃ vanavāsinam dhyāyantaṃ kiṃ na manyus te prāpte kāle vivardhate 20 bhīmasenaṃ hi karmāṇi svayaṃ kurvāṇam acyuta sukhārhaṃ duḥkhitaṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate 21 satkṛtaṃ vividhair yānair vastrair uccāvacais tathā taṃ te vanagataṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate 22 kurūn api hi yaḥ sarvān hantum utsahate prabhuḥ tvatprasādaṃ pratīkṣaṃs tu sahate 'yaṃ vṛkodaraḥ 23 yo 'rjunenārjunas tulyo dvibāhur bahubāhunā śarātisarge śīghratvāt kālāntakayamopamaḥ 24 yasya śastrapratāpena praṇatāḥ sarvapārthivāḥ yajñe tava mahārāja brāhmaṇān upatasthire 25 tam imaṃ puruṣavyāghraṃ pūjitaṃ devadānavaiḥ dhyāyantam arjunaṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate 26 dṛṣṭvā vanagataṃ pārtham aduḥkhārhaṃ sukhocitam na ca te vardhate manyus tena muhyāmi bhārata 27 yo devāṃś ca manuṣyāṃś ca sarpāṃś caikaratho 'jayat taṃ te vanagataṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate 28 yo yānair adbhutākārair hayair nāgaiś ca saṃvṛtaḥ prasahya vittāny ādatta pārthivebhyaḥ paraṃtapaḥ 29 kṣipaty ekena vegena pañca bāṇaśatāni yaḥ taṃ te vanagataṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate 30 śyāmaṃ bṛhantaṃ taruṇaṃ carmiṇām uttamaṃ raṇe nakulaṃ te vane dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate 31 darśanīyaṃ ca śūraṃ ca mādrīputraṃ yudhiṣṭhira sahadevaṃ vane dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate 32 drupadasya kule jātāṃ snuṣāṃ pāṇḍor mahātmanaḥ māṃ te vanagatāṃ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate 33 nūnaṃ ca tava naivāsti manyur bharatasattama yat te bhrātṝṃś ca māṃ caiva dṛṣṭvā na vyathate manaḥ 34 na nirmanyuḥ kṣatriyo 'sti loke nirvacanaṃ smṛtam tad adya tvayi paśyāmi kṣatriye viparītavat 35 yo na darśayate tejaḥ kṣatriyaḥ kāla āgate sarvabhūtāni taṃ pārtha sadā paribhavanty uta 36 tat tvayā na kṣamā kāryā śatrūn prati kathaṃ cana tejasaiva hi te śakyā nihantuṃ nātra saṃśayaḥ 37 tathaiva yaḥ kṣamākāle kṣatriyo nopaśāmyati apriyaḥ sarvabhūtānāṃ so 'mutreha ca naśyati
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 29.
	1 draupady uvāca 1 atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam prahlādasya ca saṃvādaṃ baler vairocanasya ca 2 asurendraṃ mahāprājñaṃ dharmāṇām āgatāgamam baliḥ papraccha daityendraṃ prahlādaṃ pitaraṃ pituḥ 3 kṣamā svic chreyasī tāta utāho teja ity uta etan me saṃśayaṃ tāta yathāvad brūhi pṛcchate 4 śreyo yad atra dharmajña brūhi me tad asaṃśayam kariṣyāmi hi tat sarvaṃ yathāvad anuśāsanam 5 tasmai provāca tat sarvam evaṃ pṛṣṭaḥ pitāmahaḥ sarvaniścayavit prājñaḥ saṃśayaṃ paripṛcchate 6 prahlāda uvāca 6 na śreyaḥ satataṃ tejo na nityaṃ śreyasī kṣamā iti tāta vijānīhi dvayam etad asaṃśayam 7 yo nityaṃ kṣamate tāta bahūn doṣān sa vindati bhṛtyāḥ paribhavanty enam udāsīnās tathaiva ca 8 sarvabhūtāni cāpy asya na namante kadā cana tasmān nityaṃ kṣamā tāta paṇḍitair apavāditā 9 avajñāya hi taṃ bhṛtyā bhajante bahudoṣatām ādātuṃ cāsya vittāni prārthayante 'lpacetasaḥ 10 yānaṃ vastrāṇy alaṃkārāñ śayanāny āsanāni ca bhojanāny atha pānāni sarvopakaraṇāni ca 11 ādadīrann adhikṛtā yathākāmam acetasaḥ pradiṣṭāni ca deyāni na dadyur bhartṛśāsanāt 12 na cainaṃ bhartṛpūjābhiḥ pūjayanti kadā cana avajñānaṃ hi loke 'smin maraṇād api garhitam 13 kṣamiṇaṃ tādṛśaṃ tāta bruvanti kaṭukāny api preṣyāḥ putrāś ca bhṛtyāś ca tathodāsīnavṛttayaḥ 14 apy asya dārān icchanti paribhūya kṣamāvataḥ dārāś cāsya pravartante yathākāmam acetasaḥ 15 tathā ca nityam uditā yadi svalpam apīśvarāt daṇḍam arhanti duṣyanti duṣṭāś cāpy apakurvate 16 ete cānye ca bahavo nityaṃ doṣāḥ kṣamāvatām atha vairocane doṣān imān viddhy akṣamāvatām 17 asthāne yadi vā sthāne satataṃ rajasāvṛtaḥ kruddho daṇḍān praṇayati vividhān svena tejasā 18 mitraiḥ saha virodhaṃ ca prāpnute tejasāvṛtaḥ prāpnoti dveṣyatāṃ caiva lokāt svajanatas tathā 19 so 'vamānād arthahānim upālambham anādaram saṃtāpadveṣalobhāṃś ca śatrūṃś ca labhate naraḥ 20 krodhād daṇḍān manuṣyeṣu vividhān puruṣo nayan bhraśyate śīghram aiśvaryāt prāṇebhyaḥ svajanād api 21 yo 'pakartṝṃś ca kartṝṃś ca tejasaivopagacchati tasmād udvijate lokaḥ sarpād veśmagatād iva 22 yasmād udvijate lokaḥ kathaṃ tasya bhavo bhavet antaraṃ hy asya dṛṣṭvaiva loko vikurute dhruvam tasmān nātyutsṛjet tejo na ca nityaṃ mṛdur bhavet 23 kāle mṛdur yo bhavati kāle bhavati dāruṇaḥ sa vai sukham avāpnoti loke 'muṣminn ihaiva ca 24 kṣamākālāṃs tu vakṣyāmi śṛṇu me vistareṇa tān ye te nityam asaṃtyājyā yathā prāhur manīṣiṇaḥ 25 pūrvopakārī yas tu syād aparādhe 'garīyasi upakāreṇa tat tasya kṣantavyam aparādhinaḥ 26 abuddhim āśritānāṃ ca kṣantavyam aparādhinām na hi sarvatra pāṇḍityaṃ sulabhaṃ puruṣeṇa vai 27 atha ced buddhijaṃ kṛtvā brūyus te tad abuddhijam pāpān svalpe 'pi tān hanyād aparādhe tathānṛjūn 28 sarvasyaiko 'parādhas te kṣantavyaḥ prāṇino bhavet dvitīye sati vadhyas tu svalpe 'py apakṛte bhavet 29 ajānatā bhavet kaś cid aparādhaḥ kṛto yadi kṣantavyam eva tasyāhuḥ suparīkṣya parīkṣayā 30 mṛdunā mārdavaṃ hanti mṛdunā hanti dāruṇam nāsādhyaṃ mṛdunā kiṃ cit tasmāt tīkṣṇataro mṛduḥ 31 deśakālau tu saṃprekṣya balābalam athātmanaḥ nādeśakāle kiṃ cit syād deśaḥ kālaḥ pratīkṣyate tathā lokabhayāc caiva kṣantavyam aparādhinaḥ 32 eta evaṃvidhāḥ kālāḥ kṣamāyāḥ parikīrtitāḥ ato 'nyathānuvartatsu tejasaḥ kāla ucyate 33 draupady uvāca 33 tad ahaṃ tejasaḥ kālaṃ tava manye narādhipa dhārtarāṣṭreṣu lubdheṣu satataṃ cāpakāriṣu 34 na hi kaś cit kṣamākālo vidyate 'dya kurūn prati tejasaś cāgate kāle teja utsraṣṭum arhasi 35 mṛdur bhavaty avajñātas tīkṣṇād udvijate janaḥ kāle prāpte dvayaṃ hy etad yo veda sa mahīpatiḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 30.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 krodho hantā manuṣyāṇāṃ krodho bhāvayitā punaḥ iti viddhi mahāprājñe krodhamūlau bhavābhavau 2 yo hi saṃharate krodhaṃ bhāvas tasya suśobhane yaḥ punaḥ puruṣaḥ krodhaṃ nityaṃ na sahate śubhe tasyābhāvāya bhavati krodhaḥ paramadāruṇaḥ 3 krodhamūlo vināśo hi prajānām iha dṛśyate tat kathaṃ mādṛśaḥ krodham utsṛjel lokanāśanam 4 kruddhaḥ pāpaṃ naraḥ kuryāt kruddho hanyād gurūn api kruddhaḥ paruṣayā vācā śreyaso 'py avamanyate 5 vācyāvācye hi kupito na prajānāti karhi cit nākāryam asti kruddhasya nāvācyaṃ vidyate tathā 6 hiṃsyāt krodhād avadhyāṃś ca vadhyān saṃpūjayed api ātmānam api ca kruddhaḥ preṣayed yamasādanam 7 etān doṣān prapaśyadbhir jitaḥ krodho manīṣibhiḥ icchadbhiḥ paramaṃ śreya iha cāmutra cottamam 8 taṃ krodhaṃ varjitaṃ dhīraiḥ katham asmadvidhaś caret etad draupadi saṃdhāya na me manyuḥ pravardhate 9 ātmānaṃ ca paraṃ caiva trāyate mahato bhayāt krudhyantam apratikrudhyan dvayor eṣa cikitsakaḥ 10 mūḍho yadi kliśyamānaḥ krudhyate 'śaktimān naraḥ balīyasāṃ manuṣyāṇāṃ tyajaty ātmānam antataḥ 11 tasyātmānaṃ saṃtyajato lokā naśyanty anātmanaḥ tasmād draupady aśaktasya manyor niyamanaṃ smṛtam 12 vidvāṃs tathaiva yaḥ śaktaḥ kliśyamāno na kupyati sa nāśayitvā kleṣṭāraṃ paraloke ca nandati 13 tasmād balavatā caiva durbalena ca nityadā kṣantavyaṃ puruṣeṇāhur āpatsv api vijānatā 14 manyor hi vijayaṃ kṛṣṇe praśaṃsantīha sādhavaḥ kṣamāvato jayo nityaṃ sādhor iha satāṃ matam 15 satyaṃ cānṛtataḥ śreyo nṛśaṃsāc cānṛśaṃsatā tam evaṃ bahudoṣaṃ tu krodhaṃ sādhuvivarjitam mādṛśaḥ prasṛjet kasmāt suyodhanavadhād api 16 tejasvīti yam āhur vai paṇḍitā dīrghadarśinaḥ na krodho 'bhyantaras tasya bhavatīti viniścitam 17 yas tu krodhaṃ samutpannaṃ prajñayā pratibādhate tejasvinaṃ taṃ vidvāṃso manyante tattvadarśinaḥ 18 kruddho hi kāryaṃ suśroṇi na yathāvat prapaśyati na kāryaṃ na ca maryādāṃ naraḥ kruddho 'nupaśyati 19 hanty avadhyān api kruddho gurūn rūkṣais tudaty api tasmāt tejasi kartavye krodho dūrāt pratiṣṭhitaḥ 20 dākṣyaṃ hy amarṣaḥ śauryaṃ ca śīghratvam iti tejasaḥ guṇāḥ krodhābhibhūtena na śakyāḥ prāptum añjasā 21 krodhaṃ tyaktvā tu puruṣaḥ samyak tejo 'bhipadyate kālayuktaṃ mahāprājñe kruddhais tejaḥ suduḥsaham 22 krodhas tv apaṇḍitaiḥ śaśvat teja ity abhidhīyate rajas tal lokanāśāya vihitaṃ mānuṣān prati 23 tasmāc chaśvat tyajet krodhaṃ puruṣaḥ samyag ācaran śreyān svadharmānapago na kruddha iti niścitam 24 yadi sarvam abuddhīnām atikrāntam amedhasām atikramo madvidhasya kathaṃ svit syād anindite 25 yadi na syur manuṣyeṣu kṣamiṇaḥ pṛthivīsamāḥ na syāt saṃdhir manuṣyāṇāṃ krodhamūlo hi vigrahaḥ 26 abhiṣakto hy abhiṣajed āhanyād guruṇā hataḥ evaṃ vināśo bhūtānām adharmaḥ prathito bhavet 27 ākruṣṭaḥ puruṣaḥ sarvaḥ pratyākrośed anantaram pratihanyād dhataś caiva tathā hiṃsyāc ca hiṃsitaḥ 28 hanyur hi pitaraḥ putrān putrāś cāpi tathā pitṝn hanyuś ca patayo bhāryāḥ patīn bhāryās tathaiva ca 29 evaṃ saṃkupite loke janma kṛṣṇe na vidyate prajānāṃ saṃdhimūlaṃ hi janma viddhi śubhānane 30 tāḥ kṣīyeran prajāḥ sarvāḥ kṣipraṃ draupadi tādṛśe tasmān manyur vināśāya prajānām abhavāya ca 31 yasmāt tu loke dṛśyante kṣamiṇaḥ pṛthivīsamāḥ tasmāj janma ca bhūtānāṃ bhavaś ca pratipadyate 32 kṣantavyaṃ puruṣeṇeha sarvāsv āpatsu śobhane kṣamā bhavo hi bhūtānāṃ janma caiva prakīrtitam 33 ākruṣṭas tāḍitaḥ kruddhaḥ kṣamate yo balīyasā yaś ca nityaṃ jitakrodho vidvān uttamapūruṣaḥ 34 prabhāvavān api naras tasya lokāḥ sanātanāḥ krodhanas tv alpavijñānaḥ pretya ceha ca naśyati 35 atrāpy udāharantīmā gāthā nityaṃ kṣamāvatām gītāḥ kṣamāvatā kṛṣṇe kāśyapena mahātmanā 36 kṣamā dharmaḥ kṣamā yajñaḥ kṣamā vedāḥ kṣamā śrutam yas tām evaṃ vijānāti sa sarvaṃ kṣantum arhati 37 kṣamā brahma kṣamā satyaṃ kṣamā bhūtaṃ ca bhāvi ca kṣamā tapaḥ kṣamā śaucaṃ kṣamayā coddhṛtaṃ jagat 38 ati brahmavidāṃ lokān ati cāpi tapasvinām ati yajñavidāṃ caiva kṣamiṇaḥ prāpnuvanti tān 39 kṣamā tejasvināṃ tejaḥ kṣamā brahma tapasvinām kṣamā satyaṃ satyavatāṃ kṣamā dānaṃ kṣamā yaśaḥ 40 tāṃ kṣamām īdṛśīṃ kṛṣṇe katham asmadvidhas tyajet yasyāṃ brahma ca satyaṃ ca yajñā lokāś ca viṣṭhitāḥ bhujyante yajvanāṃ lokāḥ kṣamiṇām apare tathā 41 kṣantavyam eva satataṃ puruṣeṇa vijānatā yadā hi kṣamate sarvaṃ brahma saṃpadyate tadā 42 kṣamāvatām ayaṃ lokaḥ paraś caiva kṣamāvatām iha saṃmānam ṛcchanti paratra ca śubhāṃ gatim 43 yeṣāṃ manyur manuṣyāṇāṃ kṣamayā nihataḥ sadā teṣāṃ paratare lokās tasmāt kṣāntiḥ parā matā 44 iti gītāḥ kāśyapena gāthā nityaṃ kṣamāvatām śrutvā gāthāḥ kṣamāyās tvaṃ tuṣya draupadi mā krudhaḥ 45 pitāmahaḥ śāṃtanavaḥ śamaṃ saṃpūjayiṣyati ācāryo viduraḥ kṣattā śamam eva vadiṣyataḥ kṛpaś ca saṃjayaś caiva śamam eva vadiṣyataḥ 46 somadatto yuyutsuś ca droṇaputras tathaiva ca pitāmahaś ca no vyāsaḥ śamaṃ vadati nityaśaḥ 47 etair hi rājā niyataṃ codyamānaḥ śamaṃ prati rājyaṃ dāteti me buddhir na cel lobhān naśiṣyati 48 kālo 'yaṃ dāruṇaḥ prāpto bharatānām abhūtaye niścitaṃ me sadaivaitat purastād api bhāmini 49 suyodhano nārhatīti kṣamām evaṃ na vindati arhas tasyāham ity eva tasmān māṃ vindate kṣamā 50 etad ātmavatāṃ vṛttam eṣa dharmaḥ sanātanaḥ kṣamā caivānṛśaṃsyaṃ ca tat kartāsmy aham añjasā