Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 11. - 20.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 11.
	1 dhṛtarāṣṭra uvāca 1 evam etan mahāprājña yathā vadasi no mune ahaṃ caiva vijānāmi sarve ceme narādhipāḥ 2 bhavāṃs tu manyate sādhu yat kurūṇāṃ sukhodayam tad eva viduro 'py āha bhīṣmo droṇaś ca māṃ mune 3 yadi tv aham anugrāhyaḥ kauraveṣu dayā yadi anuśādhi durātmānaṃ putraṃ duryodhanaṃ mama 4 vyāsa uvāca 4 ayam āyāti vai rājan maitreyo bhagavān ṛṣiḥ anvīya pāṇḍavān bhrātṝn ihaivāsmad didṛkṣayā 5 eṣa duryodhanaṃ putraṃ tava rājan mahān ṛṣiḥ anuśāstā yathānyāyaṃ śamāyāsya kulasya te 6 brūyād yad eṣa rājendra tat kāryam aviśaṅkayā akriyāyāṃ hi kāryasya putraṃ te śapsyate ruṣā 7 vaiśaṃpāyana uvāca 7 evam uktvā yayau vyāso maitreyaḥ pratyadṛśyata pūjayā pratijagrāha saputras taṃ narādhipaḥ 8 dattvārghyādyāḥ kriyāḥ sarvā viśrāntaṃ munipuṃgavam praśrayeṇābravīd rājā dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ 9 sukhenāgamanaṃ kaccid bhagavan kurujāṅgale kaccit kuśalino vīrā bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ 10 samaye sthātum icchanti kaccic ca puruṣarṣabhāḥ kaccit kurūṇāṃ saubhrātram avyucchinnaṃ bhaviṣyati 11 maitreya uvāca 11 tīrthayātrām anukrāman prāpto 'smi kurujāṅgalam yadṛcchayā dharmarājaṃ dṛṣṭavān kāmyake vane 12 taṃ jaṭājinasaṃvītaṃ tapovananivāsinam samājagmur mahātmānaṃ draṣṭuṃ munigaṇāḥ prabho 13 tatrāśrauṣaṃ mahārāja putrāṇāṃ tava vibhramam anayaṃ dyūtarūpeṇa mahāpāyam upasthitam 14 tato 'haṃ tvām anuprāptaḥ kauravāṇām avekṣayā sadā hy abhyadhikaḥ snehaḥ prītiś ca tvayi me prabho 15 naitad aupayikaṃ rājaṃs tvayi bhīṣme ca jīvati yad anyonyena te putrā virudhyante narādhipa 16 meḍhībhūtaḥ svayaṃ rājan nigrahe pragrahe bhavān kimartham anayaṃ ghoram utpatantam upekṣase 17 dasyūnām iva yadvṛttaṃ sabhāyāṃ kurunandana tena na bhrājase rājaṃs tāpasānāṃ samāgame 18 vaiśaṃpāyana uvāca 18 tato vyāvṛtya rājānaṃ duryodhanam amarṣaṇam uvāca ślakṣṇayā vācā maitreyo bhagavān ṛṣiḥ 19 duryodhana mahābāho nibodha vadatāṃ vara vacanaṃ me mahāprājña bruvato yad dhitaṃ tava 20 mā druhaḥ pāṇḍavān rājan kuruṣva hitam ātmanaḥ pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca lokasya ca nararṣabha 21 te hi sarve naravyāghrāḥ śūrā vikrāntayodhinaḥ sarve nāgāyutaprāṇā vajrasaṃhananā dṛḍhāḥ 22 satyavrataparāḥ sarve sarve puruṣamāninaḥ hantāro devaśatrūṇāṃ rakṣasāṃ kāmarūpiṇām hiḍimbabakamukhyānāṃ kirmīrasya ca rakṣasaḥ 23 itaḥ pracyavatāṃ rātrau yaḥ sa teṣāṃ mahātmanām āvṛtya mārgaṃ raudrātmā tasthau girir ivācalaḥ 24 taṃ bhīmaḥ samaraślāghī balena balināṃ varaḥ jaghāna paśumāreṇa vyāghraḥ kṣudramṛgaṃ yathā 25 paśya digvijaye rājan yathā bhīmena pātitaḥ jarāsaṃdho maheṣvāso nāgāyutabalo yudhi 26 saṃbandhī vāsudevaś ca yeṣāṃ śyālaś ca pārṣataḥ kas tān yudhi samāsīta jarāmaraṇavān naraḥ 27 tasya te śama evāstu pāṇḍavair bharatarṣabha kuru me vacanaṃ rājan mā mṛtyuvaśam anvagāḥ 28 evaṃ tu bruvatas tasya maitreyasya viśāṃ pate ūruṃ gajakarākāraṃ kareṇābhijaghāna saḥ 29 duryodhanaḥ smitaṃ kṛtvā caraṇenālikhan mahīm na kiṃ cid uktvā durmedhās tasthau kiṃ cid avāṅmukhaḥ 30 tam aśuśrūṣamāṇaṃ tu vilikhantaṃ vasuṃdharām dṛṣṭvā duryodhanaṃ rājan maitreyaṃ kopa āviśat 31 sa kopavaśam āpanno maitreyo munisattamaḥ vidhinā saṃprayuktaś ca śāpāyāsya mano dadhe 32 tataḥ sa vāry upaspṛśya kopasaṃraktalocanaḥ maitreyo dhārtarāṣṭraṃ tam aśapad duṣṭacetasam 33 yasmāt tvaṃ mām anādṛtya nemāṃ vācaṃ cikīrṣasi tasmād asyābhimānasya sadyaḥ phalam avāpnuhi 34 tvadabhidrohasaṃyuktaṃ yuddham utpatsyate mahat yatra bhīmo gadāpātais tavoruṃ bhetsyate balī 35 ity evam ukte vacane dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ prasādayām āsa muniṃ naitad evaṃ bhaved iti 36 maitreya uvāca 36 śamaṃ yāsyati cet putras tava rājan yathā tathā śāpo na bhavitā tāta viparīte bhaviṣyati 37 vaiśaṃpāyana uvāca 37 sa vilakṣas tu rājendra duryodhanapitā tadā maitreyaṃ prāha kirmīraḥ kathaṃ bhīmena pātitaḥ 38 maitreya uvāca 38 nāhaṃ vakṣyāmy asūyā te na te śuśrūṣate sutaḥ eṣa te viduraḥ sarvam ākhyāsyati gate mayi 39 vaiśaṃpāyana uvāca 39 ity evam uktvā maitreyaḥ prātiṣṭhata yathāgatam kirmīravadhasaṃvigno bahir duryodhano 'gamat
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 12.
	1 dhṛtarāṣṭra uvāca 1 kirmīrasya vadhaṃ kṣattaḥ śrotum icchāmi kathyatām rakṣasā bhīmasenasya katham āsīt samāgamaḥ 2 vidura uvāca 2 śṛṇu bhīmasya karmedam atimānuṣakarmaṇaḥ śrutapūrvaṃ mayā teṣāṃ kathānteṣu punaḥ punaḥ 3 itaḥ prayātā rājendra pāṇḍavā dyūtanirjitāḥ jagmus tribhir ahorātraiḥ kāmyakaṃ nāma tad vanam 4 rātrau niśīthe svābhīle gate 'rdhasamaye nṛpa pracāre puruṣādānāṃ rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām 5 tad vanaṃ tāpasā nityaṃ śeṣāś ca vanacāriṇaḥ dūrāt pariharanti sma puruṣādabhayāt kila 6 teṣāṃ praviśatāṃ tatra mārgam āvṛtya bhārata dīptākṣaṃ bhīṣaṇaṃ rakṣaḥ solmukaṃ pratyadṛśyata 7 bāhū mahāntau kṛtvā tu tathāsyaṃ ca bhayānakam sthitam āvṛtya panthānaṃ yena yānti kurūdvahāḥ 8 daṣṭoṣṭhadaṃṣṭraṃ tāmrākṣaṃ pradīptordhvaśiroruham sārkaraśmitaḍiccakraṃ sabalākam ivāmbudam 9 sṛjantaṃ rākṣasīṃ māyāṃ mahārāvavirāviṇam muñcantaṃ vipulaṃ nādaṃ satoyam iva toyadam 10 tasya nādena saṃtrastāḥ pakṣiṇaḥ sarvatodiśam vimuktanādāḥ saṃpetuḥ sthalajā jalajaiḥ saha 11 saṃpradrutamṛgadvīpimahiṣarkṣasamākulam tad vanaṃ tasya nādena saṃprasthitam ivābhavat 12 tasyoruvātābhihatā tāmrapallavabāhavaḥ vidūrajātāś ca latāḥ samāśliṣyanta pādapān 13 tasmin kṣaṇe 'tha pravavau māruto bhṛśadāruṇaḥ rajasā saṃvṛtaṃ tena naṣṭarṣkam abhavan nabhaḥ 14 pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇām avijñāto mahāripuḥ pañcānām indriyāṇāṃ tu śokavega ivātulaḥ 15 sa dṛṣṭvā pāṇḍavān dūrāt kṛṣṇājinasamāvṛtān āvṛṇot tad vanadvāraṃ maināka iva parvataḥ 16 taṃ samāsādya vitrastā kṛṣṇā kamalalocanā adṛṣṭapūrvaṃ saṃtrāsān nyamīlayata locane 17 duḥśāsanakarotsṛṣṭaviprakīrṇaśiroruhā pañcaparvatamadhyasthā nadīvākulatāṃ gatā 18 momuhyamānāṃ tāṃ tatra jagṛhuḥ pañca pāṇḍavāḥ indriyāṇi prasaktāni viṣayeṣu yathā ratim 19 atha tāṃ rākṣasīṃ māyām utthitāṃ ghoradarśanām rakṣoghnair vividhair mantrair dhaumyaḥ samyakprayojitaiḥ paśyatāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ nāśayām āsa vīryavān 20 sa naṣṭamāyo 'tibalaḥ krodhavisphāritekṣaṇaḥ kāmamūrtidharaḥ kṣudraḥ kālakalpo vyadṛśyata 21 tam uvāca tato rājā dīrghaprajño yudhiṣṭhiraḥ ko bhavān kasya vā kiṃ te kriyatāṃ kāryam ucyatām 22 pratyuvācātha tad rakṣo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram ahaṃ bakasya vai bhrātā kirmīra iti viśrutaḥ 23 vane 'smin kāmyake śūnye nivasāmi gatajvaraḥ yudhi nirjitya puruṣān āhāraṃ nityam ācaran 24 ke yūyam iha saṃprāptā bhakṣyabhūtā mamāntikam yudhi nirjitya vaḥ sarvān bhakṣayiṣye gatajvaraḥ 25 yudhiṣṭhiras tu tac chrutvā vacas tasya durātmanaḥ ācacakṣe tataḥ sarvaṃ gotranāmādi bhārata 26 pāṇḍavo dharmarājo 'haṃ yadi te śrotram āgataḥ sahito bhrātṛbhiḥ sarvair bhīmasenārjunādibhiḥ 27 hṛtarājyo vane vāsaṃ vastuṃ kṛtamatis tataḥ vanam abhyāgato ghoram idaṃ tava parigraham 28 kirmīras tv abravīd enaṃ diṣṭyā devair idaṃ mama upapāditam adyeha cirakālān manogatam 29 bhīmasenavadhārthaṃ hi nityam abhyudyatāyudhaḥ carāmi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nainam āsādayāmy aham 30 so 'yam āsādito diṣṭyā bhrātṛhā kāṅkṣitaś ciram anena hi mama bhrātā bako vinihataḥ priyaḥ 31 vetrakīyagṛhe rājan brāhmaṇacchadmarūpiṇā vidyābalam upāśritya na hy asty asyaurasaṃ balam 32 hiḍimbaś ca sakhā mahyaṃ dayito vanagocaraḥ hato durātmanānena svasā cāsya hṛtā purā 33 so 'yam abhyāgato mūḍho mamedaṃ gahanaṃ vanam pracārasamaye 'smākam ardharātre samāsthite 34 adyāsya yātayiṣyāmi tad vairaṃ cirasaṃbhṛtam tarpayiṣyāmi ca bakaṃ rudhireṇāsya bhūriṇā 35 adyāham anṛṇo bhūtvā bhrātuḥ sakhyus tathaiva ca śāntiṃ labdhāsmi paramāṃ hatva rākṣasakaṇṭakam 36 yadi tena purā mukto bhīmaseno bakena vai adyainaṃ bhakṣayiṣyāmi paśyatas te yudhiṣṭhira 37 enaṃ hi vipulaprāṇam adya hatvā vṛkodaram saṃbhakṣya jarayiṣyāmi yathāgastyo mahāsuram 38 evam uktas tu dharmātmā satyasaṃdho yudhiṣṭhiraḥ naitad astīti sakrodho bhartsayām āsa rākṣasam 39 tato bhīmo mahābāhur ārujya tarasā druma daśavyāmam ivodviddhaṃ niṣpatram akarot tadā 40 cakāra sajyaṃ gāṇḍīvaṃ vajraniṣpeṣagauravam nimeṣāntaramātreṇa tathaiva vijayo 'rjunaḥ 41 nivārya bhīmo jiṣṇuṃ tu tad rakṣo ghoradarśanam abhidrutyābravīd vākyaṃ tiṣṭha tiṣṭheti bhārata 42 ity uktvainam abhikruddhaḥ kakṣyām utpīḍya pāṇḍavaḥ niṣpiṣya pāṇinā pāṇiṃ saṃdaṣṭoṣṭhapuṭo balī tam abhyadhāvad vegena bhīmo vṛkṣāyudhas tadā 43 yamadaṇḍapratīkāśaṃ tatas taṃ tasya mūrdhani pātayām āsa vegena kuliśaṃ maghavān iva 44 asaṃbhrāntaṃ tu tad rakṣaḥ samare pratyadṛśyata cikṣepa colmukaṃ dīptam aśaniṃ jvalitām iva 45 tad udastam alātaṃ tu bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ padā savyena cikṣepa tad rakṣaḥ punar āvrajat 46 kirmīraś cāpi sahasā vṛkṣam utpāṭya pāṇḍavam daṇḍapāṇir iva kruddhaḥ samare pratyayudhyata 47 tad vṛkṣayuddham abhavan mahīruhavināśanam vālisugrīvayor bhrātror yathā śrīkāṅkṣiṇoḥ purā 48 śīrṣayoḥ patitā vṛkṣā bibhidur naikadhā tayoḥ yathaivotpalapadmāni mattayor dvipayos tathā 49 muñjavaj jarjarībhūtā bahavas tatra pādapāḥ cīrāṇīva vyudastāni rejus tatra mahāvane 50 tad vṛkṣayuddham abhavat sumuhūrtaṃ viśāṃ pate rākṣasānāṃ ca mukhyasya narāṇām uttamasya ca 51 tataḥ śilāṃ samutkṣipya bhīmasya yudhi tiṣṭhataḥ prāhiṇod rākṣasaḥ kruddho bhīmasenaś cacāla ha 52 taṃ śilātāḍanajaḍaṃ paryadhāvat sa rākṣasaḥ bāhuvikṣiptakiraṇaḥ svarbhānur iva bhāskaram 53 tāv anyonyaṃ samāśliṣya prakarṣantau parasparam ubhāv api cakāśete prayuddhau vṛṣabhāv iva 54 tayor āsīt sutumulaḥ saṃprahāraḥ sudāruṇaḥ nakhadaṃṣṭrāyudhavator vyāghrayor iva dṛptayoḥ 55 duryodhananikārāc ca bāhuvīryāc ca darpitaḥ kṛṣṇānayanadṛṣṭaś ca vyavardhata vṛkodaraḥ 56 abhipatyātha bāhubhyāṃ pratyagṛhṇād amarṣitaḥ mātaṅga iva mātaṅgaṃ prabhinnakaraṭāmukhaḥ 57 taṃ cāpy ātha tato rakṣaḥ pratijagrāha vīryavān tam ākṣipad bhīmaseno balena balināṃ varaḥ 58 tayor bhujaviniṣpeṣād ubhayor balinos tadā śabdaḥ samabhavad ghoro veṇusphoṭasamo yudhi 59 athainam ākṣipya balād gṛhya madhye vṛkodaraḥ dhūnayām āsa vegena vāyuś caṇḍa iva drumam 60 sa bhīmena parāmṛṣṭo durbalo balinā raṇe vyaspandata yathāprāṇaṃ vicakarṣa ca pāṇḍavam 61 tata enaṃ pariśrāntam upalabhya vṛkodaraḥ yoktrayām āsa bāhubhyāṃ paśuṃ raśanayā yathā 62 vinadantaṃ mahānādaṃ bhinnabherīsamasvanam bhrāmayām āsa suciraṃ visphurantam acetasam 63 taṃ viṣīdantam ājñāya rākṣasaṃ pāṇḍunandanaḥ pragṛhya tarasā dorbhyāṃ paśumāram amārayat 64 ākramya sa kaṭīdeśe jānunā rākṣasādhamam apīḍayata bāhubhyāṃ kaṇṭhaṃ tasya vṛkodaraḥ 65 atha taṃ jaḍasarvāṅgaṃ vyāvṛttanayanolbaṇam bhūtale pātayām āsa vākyaṃ cedam uvāca ha 66 hiḍimbabakayoḥ pāpa na tvam aśrupramārjanam kariṣyasi gataś cāsi yamasya sadanaṃ prati 67 ity evam uktvā puruṣapravīras; taṃ rākṣasaṃ krodhavivṛttanetraḥ prasrastavastrābharaṇaṃ sphurantam; udbhrāntacittaṃ vyasum utsasarja 68 tasmin hate toyadatulyarūpe; kṛṣṇāṃ puraskṛtya narendraputrāḥ bhīmaṃ praśasyātha guṇair anekair; hṛṣṭās tato dvaitavanāya jagmuḥ 69 evaṃ vinihataḥ saṃkhye kirmīro manujādhipa bhīmena vacanāt tasya dharmarājasya kaurava 70 tato niṣkaṇṭakaṃ kṛtvā vanaṃ tad aparājitaḥ draupadyā saha dharmajño vasatiṃ tām uvāsa ha 71 samāśvāsya ca te sarve draupadīṃ bharatarṣabhāḥ prahṛṣṭamanasaḥ prītyā praśaśaṃsur vṛkodaram 72 bhīmabāhubalotpiṣṭe vinaṣṭe rākṣase tataḥ viviśus tad vanaṃ vīrāḥ kṣemaṃ nihatakaṇṭakam 73 sa mayā gacchatā mārge vinikīrṇo bhayāvahaḥ vane mahati duṣṭātmā dṛṣṭo bhīmabalād dhataḥ 74 tatrāśrauṣam ahaṃ caitat karma bhīmasya bhārata brāhmaṇānāṃ kathayatāṃ ye tatrāsan samāgatāḥ 75 vaiśaṃpāyana uvāca 75 evaṃ vinihataṃ saṃkhye kirmīraṃ rākṣasottamam śrutvā dhyānaparo rājā niśaśvāsārtavat tadā
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 13.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 bhojāḥ pravrajitāñ śrutvā vṛṣṇayaś cāndhakaiḥ saha pāṇḍavān duḥkhasaṃtaptān samājagmur mahāvane 2 pāñcālasya ca dāyādā dhṛṣṭaketuś ca cedipaḥ kekayāś ca mahāvīryā bhrātaro lokaviśrutāḥ 3 vane te 'bhiyayuḥ pārthān krodhāmarśasamanvitāḥ garhayanto dhārtarāṣṭrān kiṃ kurma iti cābruvan 4 vāsudevaṃ puraskṛtya sarve te kṣatriyarṣabhāḥ parivāryopaviviśur dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram 5 vāsudeva uvāca 5 duryodhanasya karṇasya śakuneś ca durātmanaḥ duḥśāsanacaturthānāṃ bhūmiḥ pāsyati śoṇitam 6 tataḥ sarve 'bhiṣiñcāmo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram nikṛtyopacaran vadhya eṣa dharmaḥ sanātanaḥ 7 vaiśaṃpāyana uvāca 7 pārthānām abhiṣaṅgeṇa tathā kruddhaṃ janārdanam arjunaḥ śamayām āsā didhakṣantam iva prajāḥ 8 saṃkruddhaṃ keśavaṃ dṛṣṭvā pūrvadeheṣu phalgunaḥ kīrtayām āsa karmāṇi satyakīrter mahātmanaḥ 9 puruṣasyāprameyasya satyasyāmitatejasaḥ prajāpatipater viṣṇor lokanāthasya dhīmataḥ 10 arjuna uvāca 10 daśa varṣasahasrāṇi yatrasāyaṃgṛho muniḥ vyacaras tvaṃ purā kṛṣṇa parvate gandhamādane 11 daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca puṣkareṣv avasaḥ kṛṣṇa tvam apo bhakṣayan purā 12 ūrdhvabāhur viśālāyāṃ badaryāṃ madhusūdana atiṣṭha ekapādena vāyubhakṣaḥ śataṃ samāḥ 13 apakṛṣṭottarāsaṅgaḥ kṛśo dhamanisaṃtataḥ āsīḥ kṛṣṇa sarasvatyāṃ satre dvādaśavārṣike 14 prabhāsaṃ cāpy athāsādya tīrthaṃ puṇyajanocitam tathā kṛṣṇa mahātejā divyaṃ varṣasahasrakam ātiṣṭhas tapa ekena pādena niyame sthitaḥ 15 kṣetrajñaḥ sarvabhūtānām ādir antaś ca keśava nidhānaṃ tapasāṃ kṛṣṇa yajñas tvaṃ ca sanātanaḥ 16 nihatya narakaṃ bhaumam āhṛtya maṇikuṇḍale prathamotpāditaṃ kṛṣṇa medhyam aśvam avāsṛjaḥ 17 kṛtvā tat karma lokānām ṛṣabhaḥ sarvalokajit avadhīs tvaṃ raṇe sarvān sametān daityadānavān 18 tataḥ sarveśvaratvaṃ ca saṃpradāya śacīpateḥ mānuṣeṣu mahābāho prādurbhūto 'si keśava 19 sa tvaṃ nārāyaṇo bhūtvā harir āsīḥ paraṃtapa brahmā somaś ca sūryaś ca dharmo dhātā yamo 'nalaḥ 20 vāyur vaiśravaṇo rudraḥ kālaḥ khaṃ pṛthivī diśaḥ ajaś carācaraguruḥ sraṣṭā tvaṃ puruṣottama 21 turāyaṇādibhir deva kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ ayajo bhūritejā vai kṛṣṇa caitrarathe vane 22 śataṃ śatasahasrāṇi suvarṇasya janārdana ekaikasmiṃs tadā yajñe paripūrṇāni bhāgaśaḥ 23 aditer api putratvam etya yādavanandana tvaṃ viṣṇur iti vikhyāta indrād avarajo bhuvi 24 śiśur bhūtvā divaṃ khaṃ ca pṛthivīṃ ca paraṃtapa tribhir vikramaṇaiḥ kṛṣṇa krāntavān asi tejasā 25 saṃprāpya divam ākāśam ādityasadane sthitaḥ atyarocaś ca bhūtātman bhāskaraṃ svena tejasā 26 sāditā mauravāḥ pāśā nisundanarakau hatau kṛtaḥ kṣemaḥ punaḥ panthāḥ puraṃ prāgjyotiṣaṃ prati 27 jārūthyām āhutiḥ krāthaḥ śiśupālo janaiḥ saha bhīmasenaś ca śaibyaś ca śatadhanvā ca nirjitaḥ 28 tathā parjanyaghoṣeṇa rathenādityavarcasā avākṣīr mahiṣīṃ bhojyāṃ raṇe nirjitya rukmiṇam 29 indradyumno hataḥ kopād yavanaś ca kaśerumān hataḥ saubhapatiḥ śālvas tvayā saubhaṃ ca pātitam 30 irāvatyāṃ tathā bhojaḥ kārtavīryasamo yudhi gopatis tālaketuś ca tvayā vinihatāv ubhau 31 tāṃ ca bhogavatīṃ puṇyām ṛṣikāntāṃ janārdana dvārakām ātmasāt kṛtvā samudraṃ gamayiṣyasi 32 na krodho na ca mātsaryaṃ nānṛtaṃ madhusūdana tvayi tiṣṭhati dāśārha na nṛśaṃsyaṃ kuto 'nṛju 33 āsīnaṃ cittamadhye tvāṃ dīpyamānaṃ svatejasā āgamya ṛṣayaḥ sarve 'yācantābhayam acyuta 34 yugānte sarvabhūtāni saṃkṣipya madhusūdana ātmany evātmasāt kṛtvā jagad āsse paraṃtapa 35 naivaṃ pūrve nāpare vā kariṣyanti kṛtāni te karmāṇi yāni deva tvaṃ bāla eva mahādyute 36 kṛtavān puṇḍarīkākṣa baladevasahāyavān vairājabhavane cāpi brahmaṇā nyavasaḥ saha 37 vaiśaṃpāyana uvāca 37 evam uktvā tadātmānam ātmā kṛṣṇasya pāṇḍavaḥ tūṣṇīm āsīt tataḥ pārtham ity uvāca janārdanaḥ 38 mamaiva tvaṃ tavaivāhaṃ ye madīyās tavaiva te yas tvāṃ dveṣṭi sa māṃ dveṣṭi yas tvām anu sa mām anu 39 naras tvam asi durdharṣa harir nārāyaṇo hy aham lokāl lokam imaṃ prāptau naranārāyaṇāv ṛṣī 40 ananyaḥ pārtha mattas tvam ahaṃ tvattaś ca bhārata nāvayor antaraṃ śakyaṃ vedituṃ bharatarṣabha 41 tasmin vīrasamāvāye saṃrabdheṣv atha rājasu dhṛṣṭadyumnamukhair vīrair bhrātṛbhiḥ parivāritā 42 pāñcālī puṇḍarīkākṣam āsīnaṃ yādavaiḥ saha abhigamyābravīt kṛṣṇā śaraṇyaṃ śaraṇaiṣiṇī 43 pūrve prajānisarge tvām āhur ekaṃ prajāpatim sraṣṭāraṃ sarvabhūtānām asito devalo 'bravīt 44 viṣṇus tvam asi durdharṣa tvaṃ yajño madhusūdana yaṣṭā tvam asi yaṣṭavyo jāmadagnyo yathābravīt 45 ṛṣayas tvāṃ kṣamām āhuḥ satyaṃ ca puruṣottama satyād yajño 'si saṃbhūtaḥ kaśyapas tvāṃ yathābravīt 46 sādhyānām api devānāṃ vasūnām īśvareśvaraḥ lokabhāvana lokeśa yathā tvāṃ nārado 'bravīt 47 divaṃ te śirasā vyāptaṃ padbhyāṃ ca pṛthivī vibho jaṭharaṃ te ime lokāḥ puruṣo 'si sanātanaḥ 48 vidyātapo 'bhitaptānāṃ tapasā bhāvitātmanām ātmadarśanasiddhānām ṛṣīṇām ṛṣisattama 49 rājarṣīṇāṃ puṇyakṛtām āhaveṣv anivartinām sarvadharmopapannānāṃ tvaṃ gatiḥ puruṣottama 50 tvaṃ prabhus tvaṃ vibhus tvaṃ bhūr ātmabhūs tvaṃ sanātanaḥ lokapālāś ca lokāś ca nakṣatrāṇi diśo daśa nabhaś candraś ca sūryaś ca tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam 51 martyatā caiva bhūtānām amaratvaṃ divaukasām tvayi sarvaṃ mahābāho lokakāryaṃ pratiṣṭhitam 52 sā te 'haṃ duḥkham ākhyāsye praṇayān madhusūdana īśas tvaṃ sarvabhūtānāṃ ye divyā ye ca mānuṣāḥ 53 kathaṃ nu bhāryā pārthānāṃ tava kṛṣṇa sakhī vibho dhṛṣṭadyumnasya bhaginī sabhāṃ kṛṣyeta mādṛśī 54 strīdharmiṇī vepamānā rudhireṇa samukṣitā ekavastrā vikṛṣṭāsmi duḥkhitā kurusaṃsadi 55 rājamadhye sabhāyāṃ tu rajasābhisamīritām dṛṣṭvā ca māṃ dhārtarāṣṭrāḥ prāhasan pāpacetasaḥ 56 dāsībhāvena bhoktuṃ mām īṣus te madhusūdana jīvatsu pāṇḍuputreṣu pāñcāleṣv atha vṛṣṇiṣu 57 nanv ahaṃ kṛṣṇa bhīṣmasya dhṛtarāṣṭrasya cobhayoḥ snuṣā bhavāmi dharmeṇa sāhaṃ dāsīkṛtā balāt 58 garhaye pāṇḍavāṃs tv eva yudhi śreṣṭhān mahābalān ye kliśyamānāṃ prekṣante dharmapatnīṃ yaśasvinīm 59 dhig balaṃ bhīmasenasya dhik pārthasya dhanuṣmatām yau māṃ viprakṛtāṃ kṣudrair marṣayetāṃ janārdana 60 śāśvato 'yaṃ dharmapathaḥ sadbhir ācaritaḥ sadā yad bhāryāṃ parirakṣanti bhartāro 'lpabalā api 61 bhāryāyāṃ rakṣyamāṇāyāṃ prajā bhavati rakṣitā prajāyāṃ rakṣyamāṇāyām ātmā bhavati rakṣitaḥ 62 ātmā hi jāyate tasyāṃ tasmāj jāyā bhavaty uta bhartā ca bhāryayā rakṣyaḥ kathaṃ jāyān mamodare 63 nanv ime śaraṇaṃ prāptān na tyajanti kadā cana te māṃ śaraṇam āpannāṃ nānvapadyanta pāṇḍavāḥ 64 pañceme pañcabhir jātāḥ kumārāś cāmitaujasaḥ eteṣām apy avekṣārthaṃ trātavyāsmi janārdana 65 prativindhyo yudhiṣṭhirāt sutasomo vṛkodarāt arjunāc chrutakīrtis tu śatānīkas tu nākuliḥ 66 kaniṣṭhāc chrutakarmā tu sarve satyaparākramāḥ pradyumno yādṛśaḥ kṛṣṇa tādṛśās te mahārathāḥ 67 nanv ime dhanuṣi śreṣṭhā ajeyā yudhi śātravaiḥ kimarthaṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ sahante durbalīyasām 68 adharmeṇa hṛtaṃ rājyaṃ sarve dāsāḥ kṛtās tathā sabhāyāṃ parikṛṣṭāham ekavastrā rajasvalā 69 nādhijyam api yac chakyaṃ kartum anyena gāṇḍivam anyatrārjunabhīmābhyāṃ tvayā vā madhusūdana 70 dhig bhīmasenasya balaṃ dhik pārthasya ca gāṇḍivam yatra duryodhanaḥ kṛṣṇa muhūrtam api jīvati 71 ya etān ākṣipad rāṣṭrāt saha mātrāvihiṃsakān adhīyānān purā bālān vratasthān madhusūdana 72 bhojane bhīmasenasya pāpaḥ prākṣepayad viṣam kālakūṭaṃ navaṃ tīkṣṇaṃ saṃbhṛtaṃ lomaharṣaṇam 73 taj jīrṇam avikāreṇa sahānnena janārdana saśeṣatvān mahābāho bhīmasya puruṣottama 74 pramāṇakoṭyāṃ viśvastaṃ tathā suptaṃ vṛkodaram baddhvainaṃ kṛṣṇa gaṅgāyāṃ prakṣipya punar āvrajat 75 yadā vibuddhaḥ kaunteyas tadā saṃchidya bandhanam udatiṣṭhan mahābāhur bhīmaseno mahābalaḥ 76 āśīviṣaiḥ kṛṣṇasarpaiḥ suptaṃ cainam adaṃśayat sarveṣv evāṅgadeśeṣu na mamāra ca śatruhā 77 pratibuddhas tu kaunteyaḥ sarvān sarpān apothayat sārathiṃ cāsya dayitam apahastena jaghnivān 78 punaḥ suptān upādhākṣīd bālakān vāraṇāvate śayānān āryayā sārdhaṃ ko nu tat kartum arhati 79 yatrāryā rudatī bhītā pāṇḍavān idam abravīt mahad vyasanam āpannā śikhinā parivāritā 80 hā hatāsmi kuto nv adya bhavec chāntir ihānalāt anāthā vinaśiṣyāmi bālakaiḥ putrakaiḥ saha 81 tatra bhīmo mahābāhur vāyuvegaparākramaḥ āryām āśvāsayām āsa bhrātṝṃś cāpi vṛkodaraḥ 82 vainateyo yathā pakṣī garuḍaḥ patatāṃ varaḥ tathaivābhipatiṣyāmi bhayaṃ vo neha vidyate 83 āryām aṅkena vāmena rājānaṃ dakṣiṇena ca aṃsayoś ca yamau kṛtvā pṛṣṭhe bībhatsum eva ca 84 sahasotpatya vegena sarvān ādāya vīryavān bhrātṝn āryāṃ ca balavān mokṣayām āsa pāvakāt 85 te rātrau prasthitāḥ sarve mātrā saha yaśasvinaḥ abhyagacchan mahāraṇyaṃ hiḍimbavanam antikāt 86 śrāntāḥ prasuptās tatreme mātrā saha suduḥkhitāḥ suptāṃś cainān abhyagacchad dhiḍimbā nāma rākṣasī 87 bhīmasya pādau kṛtvā tu sva utsaṅge tato balāt paryamardata saṃhṛṣṭā kalyāṇī mṛdupāṇinā 88 tām abudhyad ameyātmā balavān satyavikramaḥ paryapṛcchac ca tāṃ bhīmaḥ kim ihecchasy anindite 89 tayoḥ śrutvā tu kathitam āgacchad rākṣasādhamaḥ bhīmarūpo mahānādān visṛjan bhīmadarśanaḥ 90 kena sārdhaṃ kathayasi ānayainaṃ mamāntikam hiḍimbe bhakṣayiṣyāvo na ciraṃ kartum arhasi 91 sā kṛpāsaṃgṛhītena hṛdayena manasvinī nainam aicchat tadākhyātum anukrośād aninditā 92 sa nādān vinadan ghorān rākṣasaḥ puruṣādakaḥ abhyadravata vegena bhīmasenaṃ tadā kila 93 tam abhidrutya saṃkruddho vegena mahatā balī agṛhṇāt pāṇinā pāṇiṃ bhīmasenasya rākṣasaḥ 94 indrāśanisamasparśaṃ vajrasaṃhananaṃ dṛḍham saṃhatya bhīmasenāya vyākṣipat sahasā karam 95 gṛhītaṃ pāṇinā pāṇiṃ bhīmaseno 'tha rakṣasā nāmṛṣyata mahābāhus tatrākrudhyad vṛkodaraḥ 96 tatrāsīt tumulaṃ yuddhaṃ bhīmasenahiḍimbayoḥ sarvāstraviduṣor ghoraṃ vṛtravāsavayor iva 97 hatvā hiḍimbaṃ bhīmo 'tha prasthito bhrātṛbhiḥ saha hiḍimbām agrataḥ kṛtvā yasyāṃ jāto ghaṭotkacaḥ 98 tataś ca prādravan sarve saha mātrā yaśasvinaḥ ekacakrām abhimukhāḥ saṃvṛtā brāhmaṇavrajaiḥ 99 prasthāne vyāsa eṣāṃ ca mantrī priyahito 'bhavat tato 'gacchann ekacakrāṃ pāṇḍavāḥ saṃśitavratāḥ 100 tatrāpy āsādayām āsur bakaṃ nāma mahābalam puruṣādaṃ pratibhayaṃ hiḍimbenaiva saṃmitam 101 taṃ cāpi vinihatyograṃ bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ sahito bhrātṛbhiḥ sarvair drupadasya puraṃ yayau 102 labdhāham api tatraiva vasatā savyasācinā yathā tvayā jitā kṛṣṇa rukmiṇī bhīṣmakātmajā 103 evaṃ suyuddhe pārthena jitāhaṃ madhusūdana svayaṃvare mahat karma kṛtvā nasukaraṃ paraiḥ 104 evaṃ kleśaiḥ subahubhiḥ kliśyamānāḥ suduḥkhitāḥ nivasāmāryayā hīnāḥ kṛṣṇa dhaumyapuraḥsarāḥ 105 ta ime siṃhavikrāntā vīryeṇābhyadhikāḥ paraiḥ vihīnaiḥ parikliśyantīṃ samupekṣanta māṃ katham 106 etādṛśāni duḥkhāni sahante durbalīyasām dīrghakālaṃ pradīptāni pāpānāṃ kṣudrakarmaṇām 107 kule mahati jātāsmi divyena vidhinā kila pāṇḍavānāṃ priyā bhāryā snuṣā pāṇḍor mahātmanaḥ 108 kacagraham anuprāptā sāsmi kṛṣṇa varā satī pañcānām indrakalpānāṃ prekṣatāṃ madhusūdana 109 ity uktvā prārudat kṛṣṇā mukhaṃ pracchādya pāṇinā padmakośaprakāśena mṛdunā mṛdubhāṣiṇī 110 stanāv apatitau pīnau sujātau śubhalakṣaṇau abhyavarṣata pāñcālī duḥkhajair aśrubindubhiḥ 111 cakṣuṣī parimārjantī niḥśvasantī punaḥ punaḥ bāṣpapūrṇena kaṇṭhena kruddhā vacanam abravīt 112 naiva me patayaḥ santi na putrā madhusūdana na bhrātaro na ca pitā naiva tvaṃ na ca bāndhavāḥ 113 ye māṃ viprakṛtāṃ kṣudrair upekṣadhvaṃ viśokavat na hi me śāmyate duḥkhaṃ karṇo yat prāhasat tadā 114 athainām abravīt kṛṣṇas tasmin vīrasamāgame rodiṣyanti striyo hy evaṃ yeṣāṃ kruddhāsi bhāmini 115 bībhatsuśarasaṃchannāñ śoṇitaughapariplutān nihatāñ jīvitaṃ tyaktvā śayānān vasudhātale 116 yat samarthaṃ pāṇḍavānāṃ tat kariṣyāmi mā śucaḥ satyaṃ te pratijānāmi rājñāṃ rājñī bhaviṣyasi 117 pated dyaur himavāñ śīryet pṛthivī śakalībhavet śuṣyet toyanidhiḥ kṛṣṇe na me moghaṃ vaco bhavet 118 dhṛṣṭadyumna uvāca 118 ahaṃ droṇaṃ haniṣyāmi śikhaṇḍī tu pitāmaham duryodhanaṃ bhīmasenaḥ karṇaṃ hantā dhanaṃjayaḥ 119 rāmakṛṣṇau vyapāśritya ajeyāḥ sma śucismite api vṛtrahaṇā yuddhe kiṃ punar dhṛtarāṣṭrajaiḥ 120 vaiśaṃpāyana uvāca 120 ity ukte 'bhimukhā vīrā vāsudevam upasthitā teṣāṃ madhye mahābāhuḥ keśavo vākyam abravīt
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 14.
	1 vāsudeva uvāca 1 nedaṃ kṛcchram anuprāpto bhavān syād vasudhādhipa yady ahaṃ dvārakāyāṃ syāṃ rājan saṃnihitaḥ purā 2 āgaccheyam ahaṃ dyūtam anāhūto 'pi kauravaiḥ āmbikeyena durdharṣa rājñā duryodhanena ca 3 vārayeyam ahaṃ dyūtaṃ bahūn doṣān pradarśayan bhīṣmadroṇau samānāyya kṛpaṃ bāhlīkam eva ca 4 vaicitravīryaṃ rājānam alaṃ dyūtena kaurava putrāṇāṃ tava rājendra tvannimittam iti prabho 5 tatra vakṣyāmy ahaṃ doṣān yair bhavān avaropitaḥ vīrasenasuto yaiś ca rājyāt prabhraṃśitaḥ purā 6 abhakṣitavināśaṃ ca devanena viśāṃ pate sātatyaṃ ca prasaṅgasya varṇayeyaṃ yathātatham 7 striyo 'kṣā mṛgayā pānam etat kāmasamutthitam vyasanaṃ catuṣṭayaṃ proktaṃ yai rājan bhraśyate śriyaḥ 8 tatra sarvatra vaktavyaṃ manyante śāstrakovidāḥ viśeṣataś ca vaktavyaṃ dyūte paśyanti tadvidaḥ 9 ekāhnā dravyanāśo 'tra dhruvaṃ vyasanam eva ca abhuktanāśaś cārthānāṃ vākpāruṣyaṃ ca kevalam 10 etac cānyac ca kauravya prasaṅgi kaṭukodayam dyūte brūyāṃ mahābāho samāsādyāmbikāsutam 11 evam ukto yadi mayā gṛhṇīyād vacanaṃ mama anāmayaṃ syād dharmasya kurūṇāṃ kurunandana 12 na cet sa mama rājendra gṛhṇīyān madhuraṃ vacaḥ pathyaṃ ca bharataśreṣṭha nigṛhṇīyāṃ balena tam 13 athainān abhinīyaivaṃ suhṛdo nāma durhṛdaḥ sabhāsadaś ca tān sarvān bhedayeyaṃ durodarān 14 asāṃnidhyaṃ tu kauravya mamānarteṣv abhūt tadā yenedaṃ vyasanaṃ prāptā bhavanto dyūtakāritam 15 so 'ham etya kuruśreṣṭha dvārakāṃ pāṇḍunandana aśrauṣaṃ tvāṃ vyasaninaṃ yuyudhānād yathātatham 16 śrutvaiva cāhaṃ rājendra paramodvignamānasaḥ tūrṇam abhyāgato 'smi tvāṃ draṣṭukāmo viśāṃ pate 17 aho kṛcchram anuprāptāḥ sarve sma bharatarṣabha ye vayaṃ tvāṃ vyasaninaṃ paśyāmaḥ saha sodaraiḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 15.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 asāṃnidhyaṃ kathaṃ kṛṣṇa tavāsīd vṛṣṇinandana kva cāsīd vipravāsas te kiṃ vākārṣīḥ pravāsakaḥ 2 kṛṣṇa uvāca 2 śālvasya nagaraṃ saubhaṃ gato 'haṃ bharatarṣabha vinihantuṃ naraśreṣṭha tatra me śṛṇu kāraṇam 3 mahātejā mahābāhur yaḥ sa rājā mahāyaśāḥ damaghoṣātmajo vīraḥ śiśupālo mayā hataḥ 4 yajñe te bharataśreṣṭha rājasūye 'rhaṇāṃ prati sa roṣavaśasaṃprāpto nāmṛṣyata durātmavān 5 śrutvā taṃ nihataṃ śālvas tīvraroṣasamanvitaḥ upāyād dvārakāṃ śūnyām ihasthe mayi bhārata 6 sa tatra yodhito rājan bālakair vṛṣṇipuṃgavaiḥ āgataḥ kāmagaṃ saubham āruhyaiva nṛśaṃsakṛt 7 tato vṛṣṇipravīrāṃs tān bālān hatvā bahūṃs tadā purodyānāni sarvāṇi bhedayām āsa durmatiḥ 8 uktavāṃś ca mahābāho kvāsau vṛṣṇikulādhamaḥ vāsudevaḥ sumandātmā vasudevasuto gataḥ 9 tasya yuddhārthino darpaṃ yuddhe nāśayitāsmy aham ānartāḥ satyam ākhyāta tatra gantāsmi yatra saḥ 10 taṃ hatvā vinivartiṣye kaṃsakeśiniṣūdanam ahatvā na nivartiṣye satyenāyudham ālabhe 11 kvāsau kvāsāv iti punas tatra tatra vidhāvati mayā kila raṇe yuddhaṃ kāṅkṣamāṇaḥ sa saubharāṭ 12 adya taṃ pāpakarmāṇaṃ kṣudraṃ viśvāsaghātinam śiśupālavadhāmarṣād gamayiṣye yamakṣayam 13 mama pāpasvabhāvena bhrātā yena nipātitaḥ śiśupālo mahīpālas taṃ vadhiṣye mahītale 14 bhrātā bālaś ca rājā ca na ca saṃgrāmamūrdhani pramattaś ca hato vīras taṃ haniṣye janārdanam 15 evamādi mahārāja vilapya divam āsthitaḥ kāmagena sa saubhena kṣiptvā māṃ kurunandana 16 tam aśrauṣam ahaṃ gatvā yathā vṛttaḥ sudurmatiḥ mayi kauravya duṣṭātmā mārttikāvatako nṛpaḥ 17 tato 'ham api kauravya roṣavyākulalocanaḥ niścitya manasā rājan vadhāyāsya mano dadhe 18 ānarteṣu vimardaṃ ca kṣepaṃ cātmani kaurava pravṛddham avalepaṃ ca tasya duṣkṛtakarmaṇaḥ 19 tataḥ saubhavadhāyāhaṃ pratasthe pṛthivīpate sa mayā sāgarāvarte dṛṣṭa āsīt parīpsatā 20 tataḥ pradhmāpya jalajaṃ pāñcajanyam ahaṃ nṛpa āhūya śālvaṃ samare yuddhāya samavasthitaḥ 21 sumuhūrtam abhūd yuddhaṃ tatra me dānavaiḥ saha vaśībhūtāś ca me sarve bhūtale ca nipātitāḥ 22 etat kāryaṃ mahābāho yenāhaṃ nāgamaṃ tadā śrutvaiva hāstinapuraṃ dyūtaṃ cāvinayotthitam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 16.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 vāsudeva mahābāho vistareṇa mahāmate saubhasya vadham ācakṣva na hi tṛpyāmi kathyataḥ 2 vāsudeva uvāca 2 hataṃ śrutvā mahābāho mayā śrautaśravaṃ nṛpam upāyād bharataśreṣṭha śālvo dvāravatīṃ purīm 3 arundhat tāṃ suduṣṭātmā sarvataḥ pāṇḍunandana śālvo vaihāyasaṃ cāpi tat puraṃ vyūhya viṣṭhitaḥ 4 tatrastho 'tha mahīpālo yodhayām āsa tāṃ purīm abhisāreṇa sarveṇa tatra yuddham avartata 5 purī samantād vihitā sapatākā satoraṇā sacakrā sahuḍā caiva sayantrakhanakā tathā 6 sopatalpapratolīkā sāṭṭāṭṭālakagopurā sakacagrahaṇī caiva solkālātāvapothikā 7 soṣṭrikā bharataśreṣṭha sabherīpaṇavānakā samittṛṇakuśā rājan saśataghnīkalāṅgalā 8 sabhuśuṇḍyaśmalaguḍā sāyudhā saparaśvadhā lohacarmavatī cāpi sāgniḥ sahuḍaśṛṅgikā 9 śāstradṛṣṭena vidhinā saṃyuktā bharatarṣabha dravyair anekair vividhair gadasāmboddhavādibhiḥ 10 puruṣaiḥ kuruśārdūla samarthaiḥ pratibādhane abhikhyātakulair vīrair dṛṣṭavīryaiś ca saṃyuge 11 madhyamena ca gulmena rakṣitā sārasaṃjñitā utkṣiptagulmaiś ca tathā hayaiś caiva padātibhiḥ 12 āghoṣitaṃ ca nagare na pātavyā sureti ha pramādaṃ parirakṣadbhir ugrasenoddhavādibhiḥ 13 pramatteṣv abhighātaṃ hi kuryāc chālvo narādhipaḥ iti kṛtvāpramattās te sarve vṛṣṇyandhakāḥ sthitāḥ 14 ānartāś ca tathā sarve naṭanartakagāyanāḥ bahir vivāsitāḥ sarve rakṣadbhir vittasaṃcayān 15 saṃkramā bheditāḥ sarve nāvaś ca pratiṣedhitāḥ parikhāś cāpi kauravya kīlaiḥ sunicitāḥ kṛtāḥ 16 udapānāḥ kuruśreṣṭha tathaivāpy ambarīṣakāḥ samantāt krośamātraṃ ca kāritā viṣamā ca bhūḥ 17 prakṛtyā viṣamaṃ durgaṃ prakṛtyā ca surakṣitam prakṛtyā cāyudhopetaṃ viśeṣeṇa tadānagha 18 surakṣitaṃ suguptaṃ ca sarvāyudhasamanvitam tat puraṃ bharataśreṣṭha yathendrabhavanaṃ tathā 19 na cāmudro 'bhiniryāti na cāmudraḥ praveśyate vṛṣṇyandhakapure rājaṃs tadā saubhasamāgame 20 anu rathyāsu sarvāsu catvareṣu ca kaurava balaṃ babhūva rājendra prabhūtagajavājimat 21 dattavetanabhaktaṃ ca dattāyudhaparicchadam kṛtāpadānaṃ ca tadā balam āsīn mahābhuja 22 na kupyavetanī kaś cin na cātikrāntavetanī nānugrahabhṛtaḥ kaś cin na cādṛṣṭaparākramaḥ 23 evaṃ suvihitā rājan dvārakā bhūridakṣiṇaiḥ āhukena suguptā ca rājñā rājīvalocana
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 17.
	1 vāsudeva uvāca 1 tāṃ tūpayātvā rājendra śālvaḥ saubhapatis tadā prabhūtanaranāgena balenopaviveśa ha 2 same niviṣṭā sā senā prabhūtasalilāśaye caturaṅgabalopetā śālvarājābhipālitā 3 varjayitvā śmaśānāni devatāyatanāni ca valmīkāṃś caiva caityāṃś ca tanniviṣṭam abhūd balam 4 anīkānāṃ vibhāgena panthānaḥ ṣaṭ kṛtābhavan pravaṇā nava caivāsañ śālvasya śibire nṛpa 5 sarvāyudhasamopetaṃ sarvaśastraviśāradam rathanāgāśvakalilaṃ padātidhvajasaṃkulam 6 tuṣṭapuṣṭajanopetaṃ vīralakṣaṇalakṣitam vicitradhvajasaṃnāhaṃ vicitrarathakārmukam 7 saṃniveśya ca kauravya dvārakāyāṃ nararṣabha abhisārayām āsa tadā vegena patagendravat 8 tadāpatantaṃ saṃdṛśya balaṃ śālvapates tadā niryāya yodhayām āsuḥ kumārā vṛṣṇinandanāḥ 9 asahanto 'bhiyānaṃ tac chālvarājasya kaurava cārudeṣṇaś ca sāmbaś ca pradyumnaś ca mahārathaḥ 10 te rathair daṃśitāḥ sarve vicitrābharaṇadhvajāḥ saṃsaktāḥ śālvarājasya bahubhir yodhapuṃgavaiḥ 11 gṛhītvā tu dhanuḥ sāmbaḥ śālvasya sacivaṃ raṇe yodhayām āsa saṃhṛṣṭaḥ kṣemavṛddhiṃ camūpatim 12 tasya bāṇamayaṃ varṣaṃ jāmbavatyāḥ suto mahat mumoca bharataśreṣṭha yathā varṣaṃ sahasradṛk 13 tad bāṇavarṣaṃ tumulaṃ viṣehe sa camūpatiḥ kṣemavṛddhir mahārāja himavān iva niścalaḥ 14 tataḥ sāmbāya rājendra kṣemavṛddhir api sma ha mumoca māyāvihitaṃ śarajālaṃ mahattaram 15 tato māyāmayaṃ jālaṃ māyayaiva vidārya saḥ sāmbaḥ śarasahasreṇa ratham asyābhyavarṣata 16 tataḥ sa viddhaḥ sāmbena kṣemavṛddhiś camūpatiḥ apāyāj javanair aśvaiḥ sāmbabāṇaprapīḍitaḥ 17 tasmin vipradrute krūre śālvasyātha camūpatau vegavān nāma daiteyaḥ sutaṃ me 'bhyadravad balī 18 abhipannas tu rājendra sāmbo vṛṣṇikulodvahaḥ vegaṃ vegavato rājaṃs tasthau vīro vidhārayan 19 sa vegavati kaunteya sāmbo vegavatīṃ gadām cikṣepa tarasā vīro vyāvidhya satyavikramaḥ 20 tayā tv abhihato rājan vegavān apatad bhuvi vātarugṇa iva kṣuṇṇo jīrṇamūlo vanaspatiḥ 21 tasmin nipatite vīre gadānunne mahāsure praviśya mahatīṃ senāṃ yodhayām āsa me sutaḥ 22 cārudeṣṇena saṃsakto vivindhyo nāma dānavaḥ mahārathaḥ samājñāto mahārāja mahādhanuḥ 23 tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ cārudeṣṇavivindhyayoḥ vṛtravāsavayo rājan yathā pūrvaṃ tathābhavat 24 anyonyasyābhisaṃkruddhāv anyonyaṃ jaghnatuḥ śaraiḥ vinadantau mahārāja siṃhāv iva mahābalau 25 raukmiṇeyas tato bāṇam agnyarkopamavarcasam abhimantrya mahāstreṇa saṃdadhe śatrunāśanam 26 sa vivindhyāya sakrodhaḥ samāhūya mahārathaḥ cikṣepa me suto rājan sa gatāsur athāpatat 27 vivindhyaṃ nihataṃ dṛṣṭvā tāṃ ca vikṣobhitāṃ camūm kāmagena sa saubhena śālvaḥ punar upāgamat 28 tato vyākulitaṃ sarvaṃ dvārakāvāsi tad balam dṛṣṭvā śālvaṃ mahābāho saubhasthaṃ pṛthivīgatam 29 tato niryāya kaunteya vyavasthāpya ca tad balam ānartānāṃ mahārāja pradyumno vākyam abravīt 30 sarve bhavantas tiṣṭhantu sarve paśyantu māṃ yudhi nivārayantaṃ saṃgrāme balāt saubhaṃ sarājakam 31 ahaṃ saubhapateḥ senām āyasair bhujagair iva dhanurbhujavinirmuktair nāśayāmy adya yādavāḥ 32 āśvasadhvaṃ na bhīḥ kāryā saubharāḍ adya naśyati mayābhipanno duṣṭātmā sasaubho vinaśiṣyati 33 evaṃ bruvati saṃhṛṣṭe pradyumne pāṇḍunandana viṣṭhitaṃ tad balaṃ vīra yuyudhe ca yathāsukham
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 18.
	1 vāsudeva uvāca 1 evam uktvā raukmiṇeyo yādavān bharatarṣabha daṃśitair haribhir yuktaṃ ratham āsthāya kāñcanam 2 ucchritya makaraṃ ketuṃ vyāttānanam alaṃkṛtam utpatadbhir ivākāśaṃ tair hayair anvayāt parān 3 vikṣipan nādayaṃś cāpi dhanuḥśreṣṭhaṃ mahābalaḥ tūṇakhaḍgadharaḥ śūro baddhagodhāṅgulitravān 4 sa vidyuccalitaṃ cāpaṃ viharan vai talāt talam mohayām āsa daiteyān sarvān saubhanivāsinaḥ 5 nāsya vikṣipataś cāpaṃ saṃdadhānasya cāsakṛt antaraṃ dadṛśe kaś cin nighnataḥ śātravān raṇe 6 mukhasya varṇo na vikalpate 'sya; celuś ca gātrāṇi na cāpi tasya siṃhonnataṃ cāpy abhigarjato 'sya; śuśrāva loko 'dbhutarūpam agryam 7 jalecaraḥ kāñcanayaṣṭisaṃstho; vyāttānanaḥ sarvatimipramāthī vitrāsayan rājati vāhamukhye; śālvasya senāpramukhe dhvajāgryaḥ 8 tataḥ sa tūrṇaṃ niṣpatya pradyumnaḥ śatrukarśanaḥ śālvam evābhidudrāva vidhāsyan kalahaṃ nṛpa 9 abhiyānaṃ tu vīreṇa pradyumnena mahāhave nāmarṣayata saṃkruddhaḥ śālvaḥ kurukulodvaha 10 sa roṣamadamatto vai kāmagād avaruhya ca pradyumnaṃ yodhayām āsa śālvaḥ parapuraṃjayaḥ 11 tayoḥ sutumulaṃ yuddhaṃ śālvavṛṣṇipravīrayoḥ sametā dadṛśur lokā balivāsavayor iva 12 tasya māyāmayo vīra ratho hemapariṣkṛtaḥ sadhvajaḥ sapatākaś ca sānukarṣaḥ satūṇavān 13 sa taṃ rathavaraṃ śrīmān samāruhya kila prabho mumoca bāṇān kauravya pradyumnāya mahābalaḥ 14 tato bāṇamayaṃ varṣaṃ vyasṛjat tarasā raṇe pradyumno bhujavegena śālvaṃ saṃmohayann iva 15 sa tair abhihataḥ saṃkhye nāmarṣayata saubharāṭ śarān dīptāgnisaṃkāśān mumoca tanaye mama 16 sa śālvabāṇai rājendra viddho rukmiṇinandanaḥ mumoca bāṇaṃ tvarito marmabhedinam āhave 17 tasya varma vibhidyāśu sa bāṇo matsuteritaḥ bibheda hṛdayaṃ patrī sa papāta mumoha ca 18 tasmin nipatite vīre śālvarāje vicetasi saṃprādravan dānavendrā dārayanto vasuṃdharām 19 hāhākṛtam abhūt sainyaṃ śālvasya pṛthivīpate naṣṭasaṃjñe nipatite tadā saubhapatau nṛpa 20 tata utthāya kauravya pratilabhya ca cetanām mumoca bāṇaṃ tarasā pradyumnāya mahābalaḥ 21 tena viddho mahābāhuḥ pradyumnaḥ samare sthitaḥ jatrudeśe bhṛśaṃ vīro vyavāsīdad rathe tadā 22 taṃ sa viddhvā mahārāja śālvo rukmiṇinandanam nanāda siṃhanādaṃ vai nādenāpūrayan mahīm 23 tato mohaṃ samāpanne tanaye mama bhārata mumoca bāṇāṃs tvaritaḥ punar anyān durāsadān 24 sa tair abhihato bāṇair bahubhis tena mohitaḥ niśceṣṭaḥ kauravaśreṣṭha pradyumno 'bhūd raṇājire
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 19.
	1 vāsudeva uvāca 1 śālvabāṇārdite tasmin pradyumne balināṃ vare vṛṣṇayo bhagnasaṃkalpā vivyathuḥ pṛtanāgatāḥ 2 hāhākṛtam abhūt sārvaṃ vṛṣṇyandhakabalaṃ tadā pradyumne patite rājan pare ca muditābhavan 3 taṃ tathā mohitaṃ dṛṣṭvā sārathir javanair hayaiḥ raṇād apāharat tūrṇaṃ śikṣito dārukis tataḥ 4 nātidūrāpayāte tu rathe rathavarapraṇut dhanur gṛhītvā yantāraṃ labdhasaṃjño 'bravīd idam 5 saute kiṃ te vyavasitaṃ kasmād yāsi parāṅmukhaḥ naiṣa vṛṣṇipravīrāṇām āhave dharma ucyate 6 kaccit saute na te mohaḥ śālvaṃ dṛṣṭvā mahāhave viṣādo vā raṇaṃ dṛṣṭvā brūhi me tvaṃ yathātatham 7 sūta uvāca 7 jānārdane na me moho nāpi me bhayam āviśat atibhāraṃ tu te manye śālvaṃ keśavanandana 8 so 'payāmi śanair vīra balavān eṣa pāpakṛt mohitaś ca raṇe śūro rakṣyaḥ sārathinā rathī 9 āyuṣmaṃs tvaṃ mayā nityaṃ rakṣitavyas tvayāpy aham rakṣitavyo rathī nityam iti kṛtvāpayāmy aham 10 ekaś cāsi mahābāho bahavaś cāpi dānavāḥ nasamaṃ raukmiṇeyāhaṃ raṇaṃ matvāpayāmy aham 11 vāsudeva uvāca 11 evaṃ bruvati sūte tu tadā makaraketumān uvāca sūtaṃ kauravya nivartaya rathaṃ punaḥ 12 dārukātmaja maivaṃ tvaṃ punaḥ kārṣīḥ kathaṃ cana vyapayānaṃ raṇāt saute jīvato mama karhi cit 13 na sa vṛṣṇikule jāto yo vai tyajati saṃgaram yo vā nipatitaṃ hanti tavāsmīti ca vādinam 14 tathā striyaṃ vai yo hanti vṛddhaṃ bālaṃ tathaiva ca virathaṃ viprakīrṇaṃ ca bhagnaśastrāyudhaṃ tathā 15 tvaṃ ca sūtakule jāto vinītaḥ sūtakarmaṇi dharmajñaś cāsi vṛṣṇīnām āhaveṣv api dāruke 16 sa jānaṃś caritaṃ kṛtsnaṃ vṛṣṇīnāṃ pṛtanāmukhe apayānaṃ punaḥ saute maivaṃ kārṣīḥ kathaṃ cana 17 apayātaṃ hataṃ pṛṣṭhe bhītaṃ raṇapalāyinam gadāgrajo durādharṣaḥ kiṃ māṃ vakṣyati mādhavaḥ 18 keśavasyāgrajo vāpi nīlavāsā madotkaṭaḥ kiṃ vakṣyati mahābāhur baladevaḥ samāgataḥ 19 kiṃ vakṣyati śiner naptā narasiṃho mahādhanuḥ apayātaṃ raṇāt saute sāmbaś ca samitiṃjayaḥ 20 cārudeṣṇaś ca durdharṣas tathaiva gadasāraṇau akrūraś ca mahābāhuḥ kiṃ māṃ vakṣyati sārathe 21 śūraṃ saṃbhāvitaṃ santaṃ nityaṃ puruṣamāninam striyaś ca vṛṣṇīvīrāṇāṃ kiṃ māṃ vakṣyanti saṃgatāḥ 22 pradyumno 'yam upāyāti bhītas tyaktvā mahāhavam dhig enam iti vakṣyanti na tu vakṣyanti sādhv iti 23 dhig vācā parihāso 'pi mama vā madvidhasya vā mṛtyunābhyadhikaḥ saute sa tvaṃ mā vyapayāḥ punaḥ 24 bhāraṃ hi mayi saṃnyasya yāto madhunihā hariḥ yajñaṃ bharatasiṃhasya pārthasyāmitatejasaḥ 25 kṛtavarmā mayā vīro niryāsyann eva vāritaḥ śālvaṃ nivārayiṣye 'haṃ tiṣṭha tvam iti sūtaja 26 sa ca saṃbhāvayan māṃ vai nivṛtto hṛdikātmajaḥ taṃ sametya raṇaṃ tyaktvā kiṃ vakṣyāmi mahāratham 27 upayātaṃ durādharṣaṃ śaṅkhacakragadādharam puruṣaṃ puṇḍarīkākṣaṃ kiṃ vakṣyāmi mahābhujam 28 sātyakiṃ baladevaṃ ca ye cānye 'ndhakavṛṣṇayaḥ mayā spardhanti satataṃ kiṃ nu vakṣyāmi tān aham 29 tyaktvā raṇam imaṃ saute pṛṣṭhato 'bhyāhataḥ śaraiḥ tvayāpanīto vivaśo na jīveyaṃ kathaṃ cana 30 sa nivarta rathenāśu punar dārukanandana na caitad evaṃ kartavyam athāpatsu kathaṃ cana 31 na jīvitam ahaṃ saute bahu manye kadā cana apayāto raṇād bhītaḥ pṛṣṭhato 'bhyāhataḥ śaraiḥ 32 kadā vā sūtaputra tvaṃ jānīṣe māṃ bhayārditam apayātaṃ raṇaṃ hitvā yathā kāpuruṣaṃ tathā 33 na yuktaṃ bhavatā tyaktuṃ saṃgrāmaṃ dārukātmaja mayi yuddhārthini bhṛśaṃ sa tvaṃ yāhi yato raṇam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 20.
	1 vāsudeva uvāca 1 evam uktas tu kaunteya sūtaputras tadā mṛdhe pradyumnam abravīc chlakṣṇaṃ madhuraṃ vākyam añjasā 2 na me bhayaṃ raukmiṇeya saṃgrāme yacchato hayān yuddhajñaś cāsmi vṛṣṇīnāṃ nātra kiṃ cid ato 'nyathā 3 āyuṣmann upadeśas tu sārathye vartatāṃ smṛtaḥ sarvārtheṣu rathī rakṣyas tvaṃ cāpi bhṛśapīḍitaḥ 4 tvaṃ hi śālvaprayuktena patriṇābhihato bhṛśam kaśmalābhihato vīra tato 'ham apayātavān 5 sa tvaṃ sātvatamukhyādya labdhasaṃjño yadṛcchayā paśya me hayasaṃyāne śikṣāṃ keśavanandana 6 dārukeṇāham utpanno yathāvac caiva śikṣitaḥ vītabhīḥ praviśāmy etāṃ śālvasya mahatīṃ camūm 7 evam uktvā tato vīra hayān saṃcodya saṃgare raśmibhiś ca samudyamya javenābhyapatat tadā 8 maṇḍalāni vicitrāṇi yamakānītarāṇi ca savyāni ca vicitrāṇi dakṣiṇāni ca sarvaśaḥ 9 pratodenāhatā rājan raśmibhiś ca samudyatāḥ utpatanta ivākāśaṃ vibabhus te hayottamāḥ 10 te hastalāghavopetaṃ vijñāya nṛpa dārukim dahyamānā iva tadā paspṛśuś caraṇair mahīm 11 so 'pasavyāṃ camūṃ tasya śālvasya bharatarṣabha cakāra nātiyatnena tad adbhutam ivābhavat 12 amṛṣyamāṇo 'pasavyaṃ pradyumnena sa saubharāṭ yantāram asya sahasā tribhir bāṇaiḥ samarpayat 13 dārukasya sutas taṃ tu bāṇavegam acintayan bhūya eva mahābāho prayayau hayasaṃmataḥ 14 tato bāṇān bahuvidhān punar eva sa saubharāṭ mumoca tanaye vīre mama rukmiṇinandane 15 tān aprāptāñ śitair bāṇaiś ciccheda paravīrahā raukmiṇeyaḥ smitaṃ kṛtvā darśayan hastalāghavam 16 chinnān dṛṣṭvā tu tān bāṇān pradyumnena sa saubharāṭ āsurīṃ dāruṇīṃ māyām āsthāya vyasṛjac charān 17 prayujyamānam ājñāya daiteyāstraṃ mahābalaḥ brahmāstreṇāntarā chittvā mumocānyān patatriṇaḥ 18 te tad astraṃ vidhūyāśu vivyadhū rudhirāśanāḥ śirasy urasi vaktre ca sa mumoha papāta ca 19 tasmin nipatite kṣudre śālve bāṇaprapīḍite raukmiṇeyo 'paraṃ bāṇaṃ saṃdadhe śatrunāśanam 20 tam arcitaṃ sarvadāśārhapūgair; āśīrbhir arkajvalanaprakāśam dṛṣṭvā śaraṃ jyām abhinīyamānaṃ; babhūva hāhākṛtam antarikṣam 21 tato devagaṇāḥ sarve sendrāḥ saha dhaneśvarāḥ nāradaṃ preṣayām āsuḥ śvasanaṃ ca mahābalam 22 tau raukmiṇeyam āgamya vaco 'brūtāṃ divaukasām naiṣa vadhyas tvayā vīra śālvarājaḥ kathaṃ cana 23 saṃharasva punar bāṇam avadhyo 'yaṃ tvayā raṇe etasya hi śarasyājau nāvadhyo 'sti pumān kva cit 24 mṛtyur asya mahābāho raṇe devakinandanaḥ kṛṣṇaḥ saṃkalpito dhātrā tan na mithyā bhaved iti 25 tataḥ paramasaṃhṛṣṭaḥ pradyumnaḥ śaram uttamam saṃjahāra dhanuḥśreṣṭhāt tūṇe caiva nyaveśayat 26 tata utthāya rājendra śālvaḥ paramadurmanāḥ vyapāyāt sabalas tūrṇaṃ pradyumnaśarapīḍitaḥ 27 sa dvārakāṃ parityajya krūro vṛṣṇibhir arditaḥ saubham āsthāya rājendra divam ācakrame tadā