Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 1. - 10.
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 1.
	1 janamejaya uvāca 1 evaṃ dyūtajitāḥ pārthāḥ kopitāś ca durātmabhiḥ dhārtarāṣṭraiḥ sahāmātyair nikṛtyā dvijasattama 2 śrāvitāḥ paruṣā vācaḥ sṛjadbhir vairam uttamam kim akurvanta kauravyā mama pūrvapitāmahāḥ 3 kathaṃ caiśvaryavibhraṣṭāḥ sahasā duḥkham eyuṣaḥ vane vijahrire pārthāḥ śakrapratimatejasaḥ 4 ke cainān anvavartanta prāptān vyasanam uttamam kimāhārāḥ kimācārāḥ kva ca vāso mahātmanām 5 kathaṃ dvādaśa varṣāṇi vane teṣāṃ mahātmanām vyatīyur brāhmaṇaśreṣṭha śūrāṇām arighātinām 6 kathaṃ ca rājaputrī sā pravarā sarvayoṣitām pativratā mahābhāgā satataṃ satyavādinī vanavāsam aduḥkhārhā dāruṇaṃ pratyapadyata 7 etad ācakṣva me sarvaṃ vistareṇa tapodhana śrotum icchāmi caritaṃ bhūridraviṇatejasām kathyamānaṃ tvayā vipra paraṃ kautūhalaṃ hi me 8 vaiśaṃpāyana uvāca 8 evaṃ dyūtajitāḥ pārthāḥ kopitāś ca durātmabhiḥ dhārtarāṣṭraiḥ sahāmātyair niryayur gajasāhvayāt 9 vardhamānapuradvāreṇābhiniṣkramya te tadā udaṅmukhāḥ śastrabhṛtaḥ prayayuḥ saha kṛṣṇayā 10 indrasenādayaś cainān bhṛtyāḥ paricaturdaśa rathair anuyayuḥ śīghraiḥ striya ādāya sarvaśaḥ 11 vrajatas tān viditvā tu paurāḥ śokābhipīḍitāḥ garhayanto 'sakṛd bhīṣmaviduradroṇagautamān ūcur vigatasaṃtrāsāḥ samāgamya parasparam 12 nedam asti kulaṃ sarvaṃ na vayaṃ na ca no gṛhāḥ yatra duryodhanaḥ pāpaḥ saubaleyena pālitaḥ karṇaduḥśāsanābhyāṃ ca rājyam etac cikīrṣati 13 no cet kulaṃ na cācāro na dharmo 'rthaḥ kutaḥ sukham yatra pāpasahāyo 'yaṃ pāpo rājyaṃ bubhūṣate 14 duryodhano gurudveṣī tyaktācārasuhṛjjanaḥ arthalubdho 'bhimānī ca nīcaḥ prakṛtinirghṛṇaḥ 15 neyam asti mahī kṛtsnā yatra duryodhano nṛpaḥ sādhu gacchāmahe sarve yatra gacchanti pāṇḍavāḥ 16 sānukrośā mahātmāno vijitendriyaśatravaḥ hrīmantaḥ kīrtimantaś ca dharmācāraparāyaṇāḥ 17 evam uktvānujagmus tān pāṇḍavāṃs te sametya ca ūcuḥ prāñjalayaḥ sarve tān kuntīmādrinandanān 18 kva gamiṣyatha bhadraṃ vas tyaktvāsmān duḥkhabhāginaḥ vayam apy anuyāsyāmo yatra yūyaṃ gamiṣyatha 19 adharmeṇa jitāñ śrutvā yuṣmāṃs tyaktaghṛṇaiḥ paraiḥ udvignāḥ sma bhṛśaṃ sarve nāsmān hātum ihārhatha 20 bhaktānuraktāḥ suhṛdaḥ sadā priyahite ratān kurājādhiṣṭhite rājye na vinaśyema sarvaśaḥ 21 śrūyatāṃ cābhidhāsyāmo guṇadoṣān nararṣabhāḥ śubhāśubhādhivāsena saṃsargaṃ kurute yathā 22 vastram āpas tilān bhūmiṃ gandho vāsayate yathā puṣpāṇām adhivāsena tathā saṃsargajā guṇāḥ 23 mohajālasya yonir hi mūḍhair eva samāgamaḥ ahany ahani dharmasya yoniḥ sādhusamāgamaḥ 24 tasmāt prājñaiś ca vṛddhaiś ca susvabhāvais tapasvibhiḥ sadbhiś ca saha saṃsargaḥ kāryaḥ śamaparāyaṇaiḥ 25 yeṣāṃ trīṇy avadātāni yonir vidyā ca karma ca tān sevet taiḥ samāsyā hi śāstrebhyo 'pi garīyasī 26 nirārambhā hy api vayaṃ puṇyaśīleṣu sādhuṣu puṇyam evāpnuyāmeha pāpaṃ pāpopasevanāt 27 asatāṃ darśanāt sparśāt saṃjalpanasahāsanāt dharmācārāḥ prahīyante na ca sidhyanti mānavāḥ 28 buddhiś ca hīyate puṃsāṃ nīcaiḥ saha samāgamāt madhyamair madhyatāṃ yāti śreṣṭhatāṃ yāti cottamaiḥ 29 ye guṇāḥ kīrtitā loke dharmakāmārthasaṃbhavāḥ lokācārātmasaṃbhūtā vedoktāḥ śiṣṭasaṃmatāḥ 30 te yuṣmāsu samastāś ca vyastāś caiveha sadguṇāḥ icchāmo guṇavan madhye vastuṃ śreyo 'bhikāṅkṣiṇaḥ 31 yudhiṣṭhira uvāca 31 dhanyā vayaṃ yad asmākaṃ snehakāruṇyayantritāḥ asato 'pi guṇān āhur brāhmaṇapramukhāḥ prajāḥ 32 tad ahaṃ bhrātṛsahitaḥ sarvān vijñāpayāmi vaḥ nānyathā tad dhi kartavyam asmatsnehānukampayā 33 bhīṣmaḥ pitāmaho rājā viduro jananī ca me suhṛjjanaś ca prāyo me nagare nāgasāhvaye 34 te tv asmaddhitakāmārthaṃ pālanīyāḥ prayatnataḥ yuṣmābhiḥ sahitaiḥ sarvaiḥ śokasaṃtāpavihvalāḥ 35 nivartatāgatā dūraṃ samāgamanaśāpitāḥ svajane nyāsabhūte me kāryā snehānvitā matiḥ 36 etad dhi mama kāryāṇāṃ paramaṃ hṛdi saṃsthitam sukṛtānena me tuṣṭiḥ satkāraś ca bhaviṣyati 37 vaiśaṃpāyana uvāca 37 tathānumantritās tena dharmarājena tāḥ prajāḥ cakrur ārtasvaraṃ ghoraṃ hā rājann iti duḥkhitāḥ 38 guṇān pārthasya saṃsmṛtya duḥkhārtāḥ paramāturāḥ akāmāḥ saṃnyavartanta samāgamyātha pāṇḍavān 39 nivṛtteṣu tu paureṣu rathān āsthāya pāṇḍavāḥ prajagmur jāhnavītīre pramāṇākhyaṃ mahāvaṭam 40 taṃ te divasaśeṣeṇa vaṭaṃ gatvā tu pāṇḍavāḥ ūṣus tāṃ rajanīṃ vīrāḥ saṃspṛśya salilaṃ śuci udakenaiva tāṃ rātrim ūṣus te duḥkhakarśitāḥ 41 anujagmuś ca tatraitān snehāt ke cid dvijātayaḥ sāgnayo 'nagnayaś caiva saśiṣyagaṇabāndhavāḥ sa taiḥ parivṛto rājā śuśubhe brahmavādibhiḥ 42 teṣāṃ prāduṣkṛtāgnīnāṃ muhūrte ramyadāruṇe brahmaghoṣapuraskāraḥ saṃjalpaḥ samajāyata 43 rājānaṃ tu kuruśreṣṭhaṃ te haṃsamadhurasvarāḥ āśvāsayanto viprāgryāḥ kṣapāṃ sarvāṃ vyanodayan
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 2.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ teṣām akliṣṭakarmaṇām vanaṃ yiyāsatāṃ viprās tasthur bhikṣābhujo 'grataḥ tān uvāca tato rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ 2 vayaṃ hi hṛtasarvasvā hṛtarājyā hṛtaśriyaḥ phalamūlāmiṣāhārā vanaṃ yāsyāma duḥkhitāḥ 3 vanaṃ ca doṣabahulaṃ bahuvyālasarīsṛpam parikleśaś ca vo manye dhruvaṃ tatra bhaviṣyati 4 brāhmaṇānāṃ parikleśo daivatāny api sādayet kiṃ punar mām ito viprā nivartadhvaṃ yatheṣṭataḥ 5 brāhmaṇā ūcuḥ 5 gatir yā bhavatāṃ rājaṃs tāṃ vayaṃ gantum udyatāḥ nārhathāsmān parityaktuṃ bhaktān saddharmadarśinaḥ 6 anukampāṃ hi bhakteṣu daivatāny api kurvate viśeṣato brāhmaṇeṣu sadācārāvalambiṣu 7 yudhiṣṭhira uvāca 7 mamāpi paramā bhaktir brāhmaṇeṣu sadā dvijāḥ sahāyaviparibhraṃśas tv ayaṃ sādayatīva mām 8 āhareyur hi me ye 'pi phalamūlamṛgāṃs tathā ta ime śokajair duḥkhair bhrātaro me vimohitāḥ 9 draupadyā viprakarṣeṇa rājyāpaharaṇena ca duḥkhānvitān imān kleśair nāhaṃ yoktum ihotsahe 10 brāhmaṇā ūcuḥ 10 asmatpoṣaṇajā cintā mā bhūt te hṛdi pārthiva svayam āhṛtya vanyāni anuyāsyāmahe vayam 11 anudhyānena japyena vidhāsyāmaḥ śivaṃ tava kathābhiś cānukūlābhiḥ saha raṃsyāmahe vane 12 yudhiṣṭhira uvāca 12 evam etan na saṃdeho rameyaṃ brāhmaṇaiḥ saha nyūnabhāvāt tu paśyāmi pratyādeśam ivātmanaḥ 13 kathaṃ drakṣyāmi vaḥ sarvān svayam āhṛtabhojanān madbhaktyā kliśyato 'narhān dhik pāpān dhṛtarāṣṭrajān 14 vaiśaṃpāyana uvāca 14 ity uktvā sa nṛpaḥ śocan niṣasāda mahītale tam adhyātmaratir vidvāñ śaunako nāma vai dvijaḥ yoge sāṃkhye ca kuśalo rājānam idam abravīt 15 śokasthānasahasrāṇi bhayasthānaśatāni ca divase divase mūḍham āviśanti na paṇḍitam 16 na hi jñānaviruddheṣu bahudoṣeṣu karmasu śreyoghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ 17 aṣṭāṅgāṃ buddhim āhur yāṃ sarvāśreyovighātinīm śrutismṛtisamāyuktāṃ sā rājaṃs tvayy avasthitā 18 arthakṛcchreṣu durgeṣu vyāpatsu svajanasya ca śārīramānasair duḥkhair na sīdanti bhavadvidhāḥ 19 śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi janakena yathā purā ātmavyavasthānakarā gītāḥ ślokā mahātmanā 20 manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyām arditaṃ jagat tayor vyāsasamāsābhyāṃ śamopāyam imaṃ śṛṇu 21 vyādher aniṣṭasaṃsparśāc chramād iṣṭavivarjanāt duḥkhaṃ caturbhiḥ śārīraṃ kāraṇaiḥ saṃpravartate 22 tad āśupratikārāc ca satataṃ cāvicintanāt ādhivyādhipraśamanaṃ kriyāyogadvayena tu 23 matimanto hy ato vaidyāḥ śamaṃ prāg eva kurvate mānasasya priyākhyānaiḥ saṃbhogopanayair nṛṇām 24 mānasena hi duḥkhena śarīram upatapyate ayaḥpiṇḍena taptena kumbhasaṃstham ivodakam 25 mānasaṃ śamayet tasmāj jñānenāgnim ivāmbunā praśānte mānase duḥkhe śārīram upaśāmyati 26 manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ity upalabhyate snehāt tu sajjate jantur duḥkhayogam upaiti ca 27 snehamūlāni duḥkhāni snehajāni bhayāni ca śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehāt pravartate 28 snehāt karaṇarāgaś ca prajajñe vaiṣayas tathā aśreyaskāv ubhāv etau pūrvas tatra guruḥ smṛtaḥ 29 koṭarāgnir yathāśeṣaṃ samūlaṃ pādapaṃ dahet dharmārthinaṃ tathālpo 'pi rāgadoṣo vināśayet 30 viprayoge na tu tyāgī doṣadarśī samāgamāt virāgaṃ bhajate jantur nirvairo niṣparigrahaḥ 31 tasmāt snehaṃ svapakṣebhyo mitrebhyo dhanasaṃcayāt svaśarīrasamutthaṃ tu jñānena vinivartayet 32 jñānānviteṣu mukhyeṣu śāstrajñeṣu kṛtātmasu na teṣu sajjate snehaḥ padmapatreṣv ivodakam 33 rāgābhibhūtaḥ puruṣaḥ kāmena parikṛṣyate icchā saṃjāyate tasya tatas tṛṣṇā pravartate 34 tṛṣṇā hi sarvapāpiṣṭhā nityodvegakarī nṛṇām adharmabahulā caiva ghorā pāpānubandhinī 35 yā dustyajā durmatibhir yā na jīryati jīryataḥ yo 'sau prāṇāntiko rogas tāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham 36 anādyantā tu sā tṛṣṇā antardehagatā nṛṇām vināśayati saṃbhūtā ayonija ivānalaḥ 37 yathaidhaḥ svasamutthena vahninā nāśam ṛcchati tathākṛtātmā lobhena sahajena vinaśyati 38 rājataḥ salilād agneś corataḥ svajanād api bhayam arthavatāṃ nityaṃ mṛtyoḥ prāṇabhṛtām iva 39 yathā hy āmiṣam ākāśe pakṣibhiḥ śvāpadair bhuvi bhakṣyate salile matsyais tathā sarveṇa vittavān 40 artha eva hi keṣāṃ cid anartho bhavitā nṛṇām arthaśreyasi cāsakto na śreyo vindate naraḥ tasmād arthāgamāḥ sarve manomohavivardhanāḥ 41 kārpaṇyaṃ darpamānau ca bhayam udvega eva ca arthajāni viduḥ prājñā duḥkhāny etāni dehinām 42 arthasyopārjane duḥkhaṃ pālane ca kṣaye tathā nāśe duḥkhaṃ vyaye duḥkhaṃ ghnanti caivārthakāraṇāt 43 arthā duḥkhaṃ parityaktuṃ pālitāś cāpi te 'sukhāḥ duḥkhena cādhigamyante teṣāṃ nāśaṃ na cintayet 44 asaṃtoṣaparā mūḍhāḥ saṃtoṣaṃ yānti paṇḍitāḥ anto nāsti pipāsāyāḥ saṃtoṣaḥ paramaṃ sukham 45 tasmāt saṃtoṣam eveha dhanaṃ paśyanti paṇḍitāḥ anityaṃ yauvanaṃ rūpaṃ jīvitaṃ dravyasaṃcayaḥ aiśvaryaṃ priyasaṃvāso gṛdhyed eṣu na paṇḍitaḥ 46 tyajeta saṃcayāṃs tasmāt tajjaṃ kleśaṃ saheta kaḥ na hi saṃcayavān kaś cid dṛśyate nirupadravaḥ 47 ataś ca dharmibhiḥ pumbhir anīhārthaḥ praśasyate prakṣālanād dhi paṅkasya dūrād asparśanaṃ varam 48 yudhiṣṭhiraivam artheṣu na spṛhāṃ kartum arhasi dharmeṇa yadi te kāryaṃ vimukteccho bhavārthataḥ 49 yudhiṣṭhira uvāca 49 nārthopabhogalipsārtham iyam arthepsutā mama bharaṇārthaṃ tu viprāṇāṃ brahman kāṅkṣe na lobhataḥ 50 kathaṃ hy asmadvidho brahman vartamāno gṛhāśrame bharaṇaṃ pālanaṃ cāpi na kuryād anuyāyinām 51 saṃvibhāgo hi bhūtānāṃ sarveṣām eva śiṣyate tathaivāpacamānebhyaḥ pradeyaṃ gṛhamedhinā 52 tṛṇāni bhūmir udakaṃ vāk caturthī ca sūnṛtā satām etāni geheṣu nocchidyante kadā cana 53 deyam ārtasya śayanaṃ sthitaśrāntasya cāsanam tṛṣitasya ca pānīyaṃ kṣudhitasya ca bhojanam 54 cakṣur dadyān mano dadyād vācaṃ dadyāc ca sūnṛtām pratyudgamyābhigamanaṃ kuryān nyāyena cārcanam 55 aghihotram anaḍvāṃś ca jñātayo 'tithibāndhavāḥ putradārabhṛtāś caiva nirdaheyur apūjitāḥ 56 nātmārthaṃ pācayed annaṃ na vṛthā ghātayet paśūn na ca tat svayam aśnīyād vidhivad yan na nirvapet 57 śvabhyaś ca śvapacebhyaś ca vayobhyaś cāvaped bhuvi vaiśvadevaṃ hi nāmaitat sāyaṃprātar vidhīyate 58 vighasāśī bhavet tasmān nityaṃ cāmṛtabhojanaḥ vighasaṃ bhṛtyaśeṣaṃ tu yajñaśeṣaṃ tathāmṛtam 59 etāṃ yo vartate vṛttiṃ vartamāno gṛhāśrame tasya dharmaṃ paraṃ prāhuḥ kathaṃ vā vipra manyase 60 śaunaka uvāca 60 aho bata mahat kaṣṭaṃ viparītam idaṃ jagat yenāpatrapate sādhur asādhus tena tuṣyati 61 śiśnodarakṛte 'prājñaḥ karoti vighasaṃ bahu moharāgasamākrānta indriyārthavaśānugaḥ 62 hriyate budhyamāno 'pi naro hāribhir indriyaiḥ vimūḍhasaṃjño duṣṭāśvair udbhrāntair iva sārathiḥ 63 ṣaḍindriyāṇi viṣayaṃ samāgacchanti vai yadā tadā prādurbhavaty eṣāṃ pūrvasaṃkalpajaṃ manaḥ 64 mano yasyendriyagrāmaviṣayaṃ prati coditam tasyautsukyaṃ saṃbhavati pravṛttiś copajāyate 65 tataḥ saṃkalpavīryeṇa kāmena viṣayeṣubhiḥ viddhaḥ patati lobhāgnau jyotir lobhāt pataṃgavat 66 tato vihārair āhārair mohitaś ca viśāṃ pate mahāmohamukhe magno nātmānam avabudhyate 67 evaṃ patati saṃsāre tāsu tāsv iha yoniṣu avidyākarmatṛṣṇābhir bhrāmyamāṇo 'tha cakravat 68 brahmādiṣu tṛṇānteṣu hūteṣu parivartate jale bhuvi tathākāśe jāyamānaḥ punaḥ punaḥ 69 abudhānāṃ gatis tv eṣā budhānām api me śṛṇu ye dharme śreyasi ratā vimokṣaratayo janāḥ 70 yad idaṃ vedavacanaṃ kuru karma tyajeti ca tasmād dharmān imān sarvān nābhimānāt samācaret 71 ijyādhyayanadānāni tapaḥ satyaṃ kṣamā damaḥ alobha iti mārgo 'yaṃ dharmasyāṣṭavidhaḥ smṛtaḥ 72 tatra pūrvaś caturvargaḥ pitṛyānapathe sthitaḥ kartavyam iti yat kāryaṃ nābhimānāt samācaret 73 uttaro devayānas tu sadbhir ācaritaḥ sadā aṣṭāṅgenaiva mārgeṇa viśuddhātmā samācaret 74 samyak saṃkalpasaṃbandhāt samyak cendriyanigrahāt samyag vrataviśeṣāc ca samyak ca gurusevanāt 75 samyag āhārayogāc ca samyak cādhyayanāgamāt samyak karmopasaṃnyāsāt samyak cittanirodhanāt evaṃ karmāṇi kurvanti saṃsāravijigīṣavaḥ 76 rāgadveṣavinirmuktā aiśvaryaṃ devatā gatāḥ rudrāḥ sādhyās tathādityā vasavo 'thāśvināv api yogaiśvaryeṇa saṃyuktā dhārayanti prajā imāḥ 77 tathā tvam api kaunteya śamam āsthāya puṣkalam tapasā siddhim anviccha yogasiddhiṃ ca bhārata 78 pitṛmātṛmayī siddhiḥ prāptā karmamayī ca te tapasā siddhim anviccha dvijānāṃ bharaṇāya vai 79 siddhā hi yad yad icchanti kurvate tad anugrahāt tasmāt tapaḥ samāsthāya kuruṣvātmamanoratham
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 3.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 śaunakenaivam uktas tu kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ purohitam upāgamya bhrātṛmadhye 'bravīd idam 2 prasthitaṃ mānuyāntīme brāhmaṇā vedapāragāḥ na cāsmi pālane śakto bahuduḥkhasamanvitaḥ 3 parityaktuṃ na śaknomi dānaśaktiś ca nāsti me katham atra mayā kāryaṃ bhagavāṃs tad bravītu me 4 muhūrtam iva sa dhyātvā dharmeṇānviṣya tāṃ gatim yudhiṣṭhiram uvācedaṃ dhaumyo dharmabhṛtāṃ varaḥ 5 purā sṛṣṭāni bhūtāni pīḍyante kṣudhayā bhṛśam tato 'nukampayā teṣāṃ savitā svapitā iva 6 gatvottarāyaṇaṃ tejorasān uddhṛtya raśmibhiḥ dakṣiṇāyanam āvṛtto mahīṃ niviśate raviḥ 7 kṣetrabhūte tatas tasminn oṣadhīr oṣadhīpatiḥ divas tejaḥ samuddhṛtya janayām āsa vāriṇā 8 niṣiktaś candratejobhiḥ sūyate bhūgato raviḥ oṣadhyaḥ ṣaḍrasā medhyās tadannaṃ prāṇināṃ bhuvi 9 evaṃ bhānumayaṃ hy annaṃ bhūtānāṃ prāṇadhāraṇam pitaiṣa sarvabhūtānāṃ tasmāt taṃ śaraṇaṃ vraja 10 rājāno hi mahātmāno yonikarmaviśodhitāḥ uddharanti prajāḥ sarvās tapa āsthāya puṣkalam 11 bhīmena kārtavīryeṇa vainyena nahuṣeṇa ca tapoyogasamādhisthair uddhṛtā hy āpadaḥ prajāḥ 12 tathā tvam api dharmātman karmaṇā ca viśodhitaḥ tapa āsthāya dharmeṇa dvijātīn bhara bhārata 13 evam uktas tu dhaumyena tat kālasadṛśaṃ vacaḥ dharmarājo viśuddhātmā tapa ātiṣṭhad uttamam 14 puṣpopahārair balibhir arcayitvā divākaram yogam āsthāya dharmātmā vāyubhakṣo jitendriyaḥ gāṅgeyaṃ vāry upaspṛṣya prāṇāyāmena tasthivān 15 janamejaya uvāca 15 kathaṃ kurūṇām ṛṣabhaḥ sa tu rājā yudhiṣṭhiraḥ viprārtham ārādhitavān sūryam adbhutavikramam 16 vaiśaṃpāyana uvāca 16 śṛṇuṣvāvahito rājañ śucir bhūtvā samāhitaḥ kṣaṇaṃ ca kuru rājendra sarvaṃ vakṣyāmy aśeṣataḥ 17 dhaumyena tu yatha proktaṃ pārthāya sumahātmane nāmnām aṣṭaśataṃ puṇyaṃ tac chṛṇuṣva mahāmate 18 sūryo 'ryamā bhagas tvaṣṭā pūṣārkaḥ savitā raviḥ gabhastimān ajaḥ kālo mṛtyur dhātā prabhākaraḥ 19 pṛthivy āpaś ca tejaś ca khaṃ vāyuś ca parāyaṇam somo bṛhaspatiḥ śukro budho 'ṅgāraka eva ca 20 indro vivasvān dīptāṃśuḥ śuciḥ śauriḥ śanaiścaraḥ brahmā viṣṇuś ca rudraś ca skando vaiśravaṇo yamaḥ 21 vaidyuto jāṭharaś cāgnir aindhanas tejasāṃ patiḥ dharmadhvajo vedakartā vedāṅgo vedavāhanaḥ 22 kṛtaṃ tretā dvāparaś ca kaliḥ sarvāmarāśrayaḥ kalā kāṣṭhā muhūrtāś ca pakṣā māsā ṛtus tathā 23 saṃvatsarakaro 'śvatthaḥ kālacakro vibhāvasuḥ puruṣaḥ śāśvato yogī vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ 24 lokādhyakṣaḥ prajādhyakṣo viśvakarmā tamonudaḥ varuṇaḥ sāgaro 'ṃśuś ca jīmūto jīvano 'rihā 25 bhūtāśrayo bhūtapatiḥ sarvabhūtaniṣevitaḥ maṇiḥ suvarṇo bhūtādiḥ kāmadaḥ sarvatomukhaḥ 26 jayo viśālo varadaḥ śīghragaḥ prāṇadhāraṇaḥ dhanvantarir dhūmaketur ādidevo 'diteḥ sutaḥ 27 dvādaśātmāravindākṣaḥ pitā mātā pitāmahaḥ svargadvāraṃ prajādvāraṃ mokṣadvāraṃ triviṣṭapam 28 dehakartā praśāntātmā viśvātmā viśvatomukhaḥ carācarātmā sūkṣmātmā maitreṇa vapuṣānvitaḥ 29 etad vai kīrtanīyasya sūryasyaiva mahātmanaḥ nāmnām aṣṭaśataṃ puṇyaṃ śakreṇoktaṃ mahātmanā 30 śakrāc ca nāradaḥ prāpto dhaumyaś ca tadanantaram dhaumyād yudhiṣṭhiraḥ prāpya sarvān kāmān avāptavān 31 surapitṛgaṇayakṣasevitaṃ; hy asuraniśācarasiddhavanditam varakanakahutāśanaprabhaṃ; tvam api manasy abhidhehi bhāskaram 32 sūryodaye yas tu samāhitaḥ paṭhet; sa putralābhaṃ dhanaratnasaṃcayān labheta jātismaratāṃ sadā naraḥ; smṛtiṃ ca medhāṃ ca sa vindate parām 33 imaṃ stavaṃ devavarasya yo naraḥ; prakīrtayec chucisumanāḥ samāhitaḥ sa mucyate śokadavāgnisāgarāl; labheta kāmān manasā yathepsitān
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 4.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tato divākaraḥ prīto darśayām āsa pāṇḍavam dīpyamānaḥ svavapuṣā jvalann iva hutāśanaḥ 2 yat te 'bhilaṣitaṃ rājan sarvam etad avāpsyasi aham annaṃ pradāsyāmi sapta pañca ca te samāḥ 3 phalamūlāmiṣaṃ śākaṃ saṃskṛtaṃ yan mahānase caturvidhaṃ tadannādyam akṣayyaṃ te bhaviṣyati dhanaṃ ca vividhaṃ tubhyam ity uktvāntaradhīyata 4 labdhvā varaṃ tu kaunteyo jalād uttīrya dharmavit jagrāha pādau dhaumyasya bhrātṝṃś cāsvajatācyutaḥ 5 draupadyā saha saṃgamya paśyamāno 'bhyayāt prabhuḥ mahānase tadānnaṃ tu sādhayām āsa pāṇḍavaḥ 6 saṃskṛtaṃ prasavaṃ yāti vanyam annaṃ caturvidham akṣayyaṃ vardhate cānnaṃ tena bhojayate dvijān 7 bhuktavatsu ca vipreṣu bhojayitvānujān api śeṣaṃ vighasasaṃjñaṃ tu paścād bhuṅkte yudhiṣṭhiraḥ yudhiṣṭhiraṃ bhojayitvā śeṣam aśnāti pārṣatī 8 evaṃ divākarāt prāpya divākarasamadyutiḥ kāmān mano 'bhilaṣitān brāhmaṇebhyo dadau prabhuḥ 9 purohitapurogāś ca tithinakṣatraparvasu yajñiyārthāḥ pravartante vidhimantrapramāṇataḥ 10 tataḥ kṛtasvastyayanā dhaumyena saha pāṇḍavāḥ dvijasaṃghaiḥ parivṛtāḥ prayayuḥ kāmyakaṃ vanam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 5.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 vanaṃ praviṣṭeṣv atha pāṇḍaveṣu; prajñācakṣus tapyamāno 'mbikeyaḥ dharmātmānaṃ viduram agādhabuddhiṃ; sukhāsīno vākyam uvāca rājā 2 prajñā ca te bhārgavasyeva śuddhā; dharmaṃ ca tvaṃ paramaṃ vettha sūkṣmam samaś ca tvaṃ saṃmataḥ kauravāṇāṃ; pathyaṃ caiṣāṃ mama caiva bravīhi 3 evaṃ gate vidura yad adya kāryaṃ; paurāś ceme katham asmān bhajeran te cāpy asmān noddhareyuḥ samūlān; na kāmaye tāṃś ca vinaśyamānān 4 vidura uvāca 4 trivargo 'yaṃ dharmamūlo narendra; rājyaṃ cedaṃ dharmamūlaṃ vadanti dharme rājan vartamānaḥ svaśaktyā; putrān sarvān pāhi kuntīsutāṃś ca 5 sa vai dharmo vipraluptaḥ sabhāyāṃ; pāpātmabhiḥ saubaleyapradhānaiḥ āhūya kuntīsutam akṣavatyāṃ; parājaiṣīt satyasaṃdhaṃ sutas te 6 etasya te duṣpraṇītasya rājañ; śeṣasyāhaṃ paripaśyāmy upāyam yathā putras tava kauravya pāpān; mukto loke pratitiṣṭheta sādhu 7 tad vai sarvaṃ pāṇḍuputrā labhantāṃ; yat tad rājann atisṛṣṭaṃ tvayāsīt eṣa dharmaḥ paramo yat svakena; rājā tuṣyen na parasveṣu gṛdhyet 8 etat kāryaṃ tava sarvapradhānaṃ; teṣāṃ tuṣṭiḥ śakuneś cāvamānaḥ evaṃ śeṣaṃ yadi putreṣu te syād; etad rājaṃs tvaramāṇaḥ kuruṣva 9 athaitad evaṃ na karoṣi rājan; dhruvaṃ kurūṇāṃ bhavitā vināśaḥ na hi kruddho bhīmaseno 'rjuno vā; śeṣaṃ kuryāc chātravāṇām anīke 10 yeṣāṃ yoddhā savyasācī kṛtāstro; dhanur yeṣāṃ gāṇḍivaṃ lokasāram yeṣāṃ bhīmo bāhuśālī ca yoddhā; teṣāṃ loke kiṃ nu na prāpyam asti 11 uktaṃ pūrvaṃ jātamātre sute te; mayā yat te hitam āsīt tadānīm putraṃ tyajemam ahitaṃ kulasyety; etad rājan na ca tat tvaṃ cakartha idānīṃ te hitam uktaṃ na cet tvaṃ; kartāsi rājan paritaptāsi paścāt 12 yady etad evam anumantā sutas te; saṃprīyamāṇaḥ pāṇḍavair ekarājyam tāpo na te vai bhavitā prītiyogāt; tvaṃ cen na gṛhṇāsi sutaṃ sahāyaiḥ athāparo bhavati hi taṃ nigṛhya; pāṇḍoḥ putraṃ prakuruṣvādhipatye 13 ajātaśatrur hi vimuktarāgo; dharmeṇemāṃ pṛthivīṃ śāstu rājan tato rājan pārthivāḥ sarva eva; vaiśyā ivāsmān upatiṣṭhantu sadyaḥ 14 duryodhanaḥ śakuniḥ sūtaputraḥ; prītyā rājan pāṇḍuputrān bhajantām duḥśāsano yācatu bhīmasenaṃ; sabhāmadhye drupadasyātmajāṃ ca 15 yudhiṣṭhiraṃ tvaṃ parisāntvayasva; rājye cainaṃ sthāpayasvābhipūjya tvayā pṛṣṭaḥ kim aham anyad vadeyam; etat kṛtvā kṛtakṛtyo 'si rājan 16 dhṛtarāṣṭra uvāca 16 etad vākyaṃ vidura yat te sabhāyām; iha proktaṃ pāṇḍavān prāpya māṃ ca hitaṃ teṣām ahitaṃ māmakānām; etat sarvaṃ mama nopaiti cetaḥ 17 idaṃ tv idānīṃ kuta eva niścitaṃ; teṣām arthe pāṇḍavānāṃ yad āttha tenādya manye nāsi hito mameti; kathaṃ hi putraṃ pāṇḍavārthe tyajeyam 18 asaṃśayaṃ te 'pi mamaiva putrā; duryodhanas tu mama dehāt prasūtaḥ svaṃ vai dehaṃ parahetos tyajeti; ko nu brūyāt samatām anvavekṣan 19 sa mā jihmaṃ vidura sarvaṃ bravīṣi; mānaṃ ca te 'ham adhikaṃ dhārayāmi yathecchakaṃ gaccha vā tiṣṭha vā tvaṃ; susāntvyamānāpy asatī strī jahāti 20 vaiśaṃpāyana uvāca 20 etāvad uktvā dhṛtarāṣṭro 'nvapadyad; antarveśma sahasotthāya rājan nedam astīty atha viduro bhāṣamāṇaḥ; saṃprādravad yatra pārthā babhūvuḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 6.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 pāṇḍavās tu vane vāsam uddiśya bharatarṣabhāḥ prayayur jāhnavīkūlāt kurukṣetraṃ sahānugāḥ 2 sarasvatīdṛṣadvatyau yamunāṃ ca niṣevya te yayur vanenaiva vanaṃ satataṃ paścimāṃ diśam 3 tataḥ sarasvatīkūle sameṣu marudhanvasu kāmyakaṃ nāma dadṛśur vanaṃ munijanapriyam 4 tatra te nyavasan vīrā vane bahumṛgadvije anvāsyamānā munibhiḥ sāntvyamānāś ca bhārata 5 viduras tv api pāṇḍūnāṃ tadā darśanalālasaḥ jagāmaikarathenaiva kāmyakaṃ vanam ṛddhimat 6 tato yātvā viduraḥ kānanaṃ tac; chīghrair aśvair vāhinā syandanena dadarśāsīnaṃ dharmarājaṃ vivikte; sārdhaṃ draupadyā bhrātṛbhir brāhmaṇaiś ca 7 tato 'paśyad viduraṃ tūrṇam ārād; abhyāyāntaṃ satyasaṃdhaḥ sa rājā athābravīd bhrātaraṃ bhīmasenaṃ; kiṃ nu kṣattā vakṣyati naḥ sametya 8 kaccin nāyaṃ vacanāt saubalasya; samāhvātā devanāyopayāti kaccit kṣudraḥ śakunir nāyudhāni; jeṣyaty asmān punar evākṣavatyām 9 samāhūtaḥ kena cid ādraveti; nāhaṃ śakto bhīmasenāpayātum gāṇḍīve vā saṃśayite kathaṃ cid; rājyaprāptiḥ saṃśayitā bhaven naḥ 10 tata utthāya viduraṃ pāṇḍaveyāḥ; pratyagṛhṇan nṛpate sarva eva taiḥ satkṛtaḥ sa ca tān ājamīḍho; yathocitaṃ pāṇḍuputrān sameyāt 11 samāśvastaṃ viduraṃ te nararṣabhās; tato 'pṛcchann āgamanāya hetum sa cāpi tebhyo vistarataḥ śaśaṃsa; yathāvṛtto dhṛtarāṣṭro 'mbikeyaḥ 12 vidura uvāca 12 avocan māṃ dhṛtarāṣṭro 'nuguptam; ajātaśatro parigṛhyābhipūjya evaṃ gate samatām abhyupetya; pathyaṃ teṣāṃ mama caiva bravīhi 13 mayāpy uktaṃ yat kṣamaṃ kauravāṇāṃ; hitaṃ pathyaṃ dhṛtarāṣṭrasya caiva tad vai pathyaṃ tan mano nābhyupaiti; tataś cāhaṃ kṣamam anyan na manye 14 paraṃ śreyaḥ pāṇḍaveyā mayoktaṃ; na me tac ca śrutavān āmbikeyaḥ yathāturasyeva hi pathyam annaṃ; na rocate smāsya tad ucyamānam 15 na śreyase nīyate 'jātaśatro; strī śrotriyasyeva gṛhe praduṣṭā bruvan na rucyai bharatarṣabhasya; patiḥ kumāryā iva ṣaṣṭivarṣaḥ 16 dhruvaṃ vināśo nṛpa kauravāṇāṃ; na vai śreyo dhṛtarāṣṭraḥ paraiti yathā parṇe puṣkarasyeva siktaṃ; jalaṃ na tiṣṭhet pathyam uktaṃ tathāsmin 17 tataḥ kruddho dhṛtarāṣṭro 'bravīn māṃ; yatra śraddhā bhārata tatra yāhi nāhaṃ bhūyaḥ kāmaye tvāṃ sahāyaṃ; mahīm imāṃ pālayituṃ puraṃ vā 18 so 'haṃ tyakto dhṛtarāṣṭreṇa rājaṃs; tvāṃ śāsitum upayātas tvarāvān tad vai sarvaṃ yan mayoktaṃ sabhāyāṃ; tad dhāryatāṃ yat pravakṣyāmi bhūyaḥ 19 kleśais tīvrair yujyamānaḥ sapatnaiḥ; kṣamāṃ kurvan kālam upāsate yaḥ saṃ vardhayan stokam ivāgnim ātmavān; sa vai bhuṅkte pṛthivīm eka eva 20 yasyāvibhaktaṃ vasu rājan sahāyais; tasya duḥkhe 'py aṃśabhājaḥ sahāyāḥ sahāyānām eṣa saṃgrahaṇe 'bhyupāyaḥ; sahāyāptau pṛthivīprāptim āhuḥ 21 satyaṃ śreṣṭhaṃ pāṇḍava niṣpralāpaṃ; tulyaṃ cānnaṃ saha bhojyaṃ sahāyaiḥ ātmā caiṣām agrato nātivarted; evaṃvṛttir vardhate bhūmipālaḥ 22 yudhiṣṭhira uvāca 22 evaṃ kariṣyāmi yathā bravīṣi; parāṃ buddhim upagamyāpramattaḥ yac cāpy anyad deśakālopapannaṃ; tad vai vācyaṃ tat kariṣyāmi kṛtsnam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 7.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 gate tu vidure rājann āśramaṃ pāṇḍavān prati dhṛtarāṣṭro mahāprājñaḥ paryatapyata bhārata 2 sa sabhādvāram āgamya vidurasmāramohitaḥ samakṣaṃ pārthivendrāṇāṃ papātāviṣṭacetanaḥ 3 sa tu labdhvā punaḥ saṃjñāṃ samutthāya mahītalāt samīpopasthitaṃ rājā saṃjayaṃ vākyam abravīt 4 bhrātā mama suhṛc caiva sākṣād dharma ivāparaḥ tasya smṛtvādya subhṛśaṃ hṛdayaṃ dīryatīva me 5 tam ānayasva dharmajñaṃ mama bhrātaram āśu vai iti bruvan sa nṛpatiḥ karuṇaṃ paryadevayat 6 paścāttāpābhisaṃtapto vidurasmārakarśitaḥ bhrātṛsnehād idaṃ rājan saṃjayaṃ vākyam abravīt 7 gaccha saṃjaya jānīhi bhrātaraṃ viduraṃ mama yadi jīvati roṣeṇa mayā pāpena nirdhutaḥ 8 na hi tena mama bhrātrā susūkṣmam api kiṃ cana vyalīkaṃ kṛtapūrvaṃ me prājñenāmitabuddhinā 9 sa vyalīkaṃ kathaṃ prāpto mattaḥ paramabuddhimān na jahyāj jīvitaṃ prājñas taṃ gacchānaya saṃjaya 10 tasya tad vacanaṃ śrutvā rājñas tam anumānya ca saṃjayo bāḍham ity uktvā prādravat kāmyakaṃ vanam 11 so 'cireṇa samāsādya tad vanaṃ yatra pāṇḍavāḥ rauravājinasaṃvītaṃ dadarśātha yudhiṣṭhiram 12 vidureṇa sahāsīnaṃ brāhmaṇaiś ca sahasraśaḥ bhrātṛbhiś cābhisaṃguptaṃ devair iva śatakratum 13 yudhiṣṭhiram athābhyetya pūjayām āsa saṃjayaḥ bhīmārjunayamāṃś cāpi tadarhaṃ pratyapadyata 14 rājñā pṛṣṭaḥ sa kuśalaṃ sukhāsīnaś ca saṃjayaḥ śaśaṃsāgamane hetum idaṃ caivābravīd vacaḥ 15 rājā smarati te kṣattar dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ taṃ paśya gatvā tvaṃ kṣipraṃ saṃjīvaya ca pārthivam 16 so 'numānya naraśreṣṭhān pāṇḍavān kurunandanān niyogād rājasiṃhasya gantum arhasi mānada 17 evam uktas tu viduro dhīmān svajanavatsalaḥ yudhiṣṭhirasyānumate punar āyād gajāhvayam 18 tam abravīn mahāprājñaṃ dhṛtarāṣṭraḥ pratāpavān diṣṭyā prāpto 'si dharmajña diṣṭyā smarasi me 'nagha 19 adya rātrau divā cāhaṃ tvatkṛte bharatarṣabha prajāgare prapaśyāmi vicitraṃ deham ātmanaḥ 20 so 'ṅkam ādāya viduraṃ mūrdhny upāghrāya caiva ha kṣamyatām iti covāca yad ukto 'si mayā ruṣā 21 vidura uvāca 21 kṣāntam eva mayā rājan gurur naḥ paramo bhavān tathā hy asmy āgataḥ kṣipraṃ tvaddarśanaparāyaṇaḥ 22 bhavanti hi naravyāghra puruṣā dharmacetasaḥ dīnābhipātino rājan nātra kāryā vicāraṇā 23 pāṇḍoḥ sutā yādṛśā me tādṛśā me sutās tava dīnā iti hi me buddhir abhipannādya tān prati 24 vaiśaṃpāyana uvāca 24 anyonyam anunīyaivaṃ bhrātarau tau mahādyutī viduro dhṛtarāṣṭraś ca lebhāte paramāṃ mudam
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 8.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 śrutvā ca viduraṃ prāptaṃ rājñā ca parisāntvitam dhṛtarāṣṭrātmajo rājā paryatapyata durmatiḥ 2 sa saubalaṃ samānāyya karṇaduḥśāsanāv api abravīd vacanaṃ rājā praviśyābuddhijaṃ tamaḥ 3 eṣa pratyāgato mantrī dhṛtarāṣṭrasya saṃmataḥ viduraḥ pāṇḍuputrāṇāṃ suhṛd vidvān hite rataḥ 4 yāvad asya punar buddhiṃ viduro nāpakarṣati pāṇḍavānayane tāvan mantrayadhvaṃ hitaṃ mama 5 atha paśyāmy ahaṃ pārthān prāptān iha kathaṃ cana punaḥ śoṣaṃ gamiṣyāmi nirāsur niravagrahaḥ 6 viṣam udbandhanaṃ vāpi śastram agnipraveśanam kariṣye na hi tān ṛddhān punar draṣṭum ihotsahe 7 śakunir uvāca 7 kiṃ bāliṣāṃ matiṃ rājann āsthito 'si viśāṃ pate gatās te samayaṃ kṛtvā naitad evaṃ bhaviṣyati 8 satyavākye sthitāḥ sarve pāṇḍavā bharatarṣabha pitus te vacanaṃ tāta na grahīṣyanti karhi cit 9 atha vā te grahīṣyanti punar eṣyanti vā puram nirasya samayaṃ bhūyaḥ paṇo 'smākaṃ bhaviṣyati 10 sarve bhavāmo madhyasthā rājñaś chandānuvartinaḥ chidraṃ bahu prapaśyantaḥ pāṇḍavānāṃ susaṃvṛtāḥ 11 duḥśāsana uvāca 11 evam etan mahāprājña yathā vadasi mātula nityaṃ hi me kathayatas tava buddhir hi rocate 12 karṇa uvāca 12 kāmam īkṣāmahe sarve duryodhana tavepsitam aikamatyaṃ hi no rājan sarveṣām eva lakṣyate 13 vaiśaṃpāyana uvāca 13 evam uktas tu karṇena rājā duryodhanas tadā nātihṛṣṭamanāḥ kṣipram abhavat sa parāṅmukhaḥ 14 upalabhya tataḥ karṇo vivṛtya nayane śubhe roṣād duḥśāsanaṃ caiva saubaleyaṃ ca tāv ubhau 15 uvāca paramakruddha udyamyātmānam ātmanā aho mama mataṃ yat tan nibodhata narādhipāḥ 16 priyaṃ sarve cikīrṣāmo rājñaḥ kiṃkarapāṇayaḥ na cāsya śaknumaḥ sarve priye sthātum atandritāḥ 17 vayaṃ tu śastrāṇy ādāya rathān āsthāya daṃśitāḥ gacchāmaḥ sahitā hantuṃ pāṇḍavān vanagocarān 18 teṣu sarveṣu śānteṣu gateṣv aviditāṃ gatim nirvivādā bhaviṣyanti dhārtarāṣṭrās tathā vayam 19 yāvad eva paridyūnā yāvac chokaparāyaṇāḥ yāvan mitravihīnāś ca tāvac chakyā mataṃ mama 20 tasya tad vacanaṃ śrutvā pūjayantaḥ punaḥ punaḥ bāḍham ity eva te sarve pratyūcuḥ sūtajaṃ tadā 21 evam uktvā tu saṃkruddhā rathaiḥ sarve pṛthak pṛthak niryayuḥ pāṇḍavān hantuṃ saṃghaśaḥ kṛtaniścayāḥ 22 tān prasthitān parijñāya kṛṣṇadvaipāyanas tadā ājagāma viśuddhātmā dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā 23 pratiṣidhyātha tān sarvān bhagavāṃl lokapūjitaḥ prajñācakṣuṣam āsīnam uvācābhyetya satvaraḥ
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 9.
	1 vyāsa uvāca 1 dhṛtarāṣṭra mahāprājña nibodha vacanaṃ mama vakṣyāmi tvā kauravāṇāṃ sarveṣāṃ hitam uttamam 2 na me priyaṃ mahābāho yad gatāḥ pāṇḍavā vanam nikṛtyā nirjitāś caiva duryodhanavaśānugaiḥ 3 te smarantaḥ parikleśān varṣe pūrṇe trayodaśe vimokṣyanti viṣaṃ kruddhāḥ karaveyeṣu bhārata 4 tad ayaṃ kiṃ nu pāpātmā tava putraḥ sumandadhīḥ pāṇḍavān nityasaṃkruddho rājyahetor jighāṃsati 5 vāryatāṃ sādhv ayaṃ mūḍhaḥ śamaṃ gacchatu te sutaḥ vanasthāṃs tān ayaṃ hantum icchan prāṇair vimokṣyate 6 yathāha viduraḥ prājño yathā bhīṣmo yathā vayam yathā kṛpaś ca droṇaś ca tathā sādhu vidhīyatām 7 vigraho hi mahāprājña svajanena vigarhitaḥ adharmyam ayaśasyaṃ ca mā rājan pratipadyathāḥ 8 samīkṣā yādṛśī hy asya pāṇḍavān prati bhārata upekṣyamāṇā sā rājan mahāntam anayaṃ spṛśet 9 atha vāyaṃ sumandātmā vanaṃ gacchatu te sutaḥ pāṇḍavaiḥ sahito rājann eka evāsahāyavān 10 tataḥ saṃsargajaḥ snehaḥ putrasya tava pāṇḍavaiḥ yadi syāt kṛtakāryo 'dya bhaves tvaṃ manujeśvara 11 atha vā jāyamānasya yac chīlam anujāyate śrūyate tan mahārāja nāmṛtasyāpasarpati 12 kathaṃ vā manyate bhīṣmo droṇo vā viduro 'pi vā bhavān vātra kṣamaṃ kāryaṃ purā cārtho 'tivartate
	< zpět	Kniha 3  -  Āraṇyakaparvan	kapitola 10.
	1 dhṛtarāṣṭra uvāca 1 bhagavan nāham apy etad rocaye dyūtasaṃstavam manye tad vidhinākramya kārito 'smīti vai mune 2 naitad rocayate bhīṣmo na droṇo viduro na ca gāndhārī necchati dyūtaṃ tac ca mohāt pravartitam 3 parityaktuṃ na śaknomi duryodhanam acetanam putrasnehena bhagavañ jānann api yatavrata 4 vyāsa uvāca 4 vaicitravīrya nṛpate satyam āha yathā bhavān dṛḍhaṃ vedmi paraṃ putraṃ paraṃ putrān na vidyate 5 indro 'py aśrunipātena surabhyā pratibodhitaḥ anyaiḥ samṛddhair apy arthair na sutād vidyate param 6 atra te vartayiṣyāmi mahad ākhyānam uttamam surabhyāś caiva saṃvādam indrasya ca viśāṃ pate 7 triviṣṭapagatā rājan surabhiḥ prārudat kila gavāṃ māta purā tāta tām indro 'nvakṛpāyata 8 indra uvāca 8 kim idaṃ rodiṣi śubhe kaccit kṣemaṃ divaukasām mānuṣeṣv atha vā goṣu naitad alpaṃ bhaviṣyati 9 surabhir uvāca 9 vinipāto na vaḥ kaś cid dṛśyate tridaśādhipa ahaṃ tu putraṃ śocāmi tena rodimi kauśika 10 paśyainaṃ karṣakaṃ raudraṃ durbalaṃ mama putrakam pratodenābhinighnantaṃ lāṅgalena nipīḍitam 11 etaṃ dṛṣṭvā bhṛśaṃ śrantaṃ vadhyamānaṃ surādhipa kṛpāviṣṭāsmi devendra manaś codvijate mama 12 ekas tatra balopeto dhuram udvahate 'dhikām aparo 'lpabalaprāṇaḥ kṛśo dhamanisaṃtataḥ kṛcchrād udvahate bhāraṃ taṃ vai śocāmi vāsava 13 vadhyamānaḥ pratodena tudyamānaḥ punaḥ punaḥ naiva śaknoti taṃ bhāram udvoḍhuṃ paśya vāsava 14 tato 'haṃ tasya duḥkhārtā viraumi bhṛśaduḥkhitā aśrūṇy āvartayantī ca netrābhyāṃ karuṇāyatī 15 indra uvāca 15 tava putrasahasreṣu pīḍyamāneṣu śobhane kiṃ kṛpāyitam asty atra putra eko 'tra pīḍyate 16 surabhir uvāca 16 yadi putrasahasraṃ me sarvatra samam eva me dīnasya tu sataḥ śakra putrasyābhyadhikā kṛpā 17 vyāsa uvāca 17 tad indraḥ surabhīvākyaṃ niśamya bhṛśavismitaḥ jīvitenāpi kauravya mene 'bhyadhikam ātmajam 18 pravavarṣa ca tatraiva sahasā toyam ulbaṇam karṣakasyācaran vighnaṃ bhagavān pākaśāsanaḥ 19 tad yathā surabhiḥ prāha samam evāstu te tathā suteṣu rājan sarveṣu dīneṣv abhyadhikā kṛpā 20 yādṛśo me sutaḥ paṇḍus tādṛśo me 'si putraka viduraś ca mahāprājñaḥ snehād etad bravīmy aham 21 cirāya tava putrāṇāṃ śatam ekaś ca pārthiva pāṇḍoḥ pañcaiva lakṣyante te 'pi mandāḥ suduḥkhitāḥ 22 kathaṃ jīveyur atyantaṃ kathaṃ vardheyur ity api iti dīneṣu pārtheṣu mano me paritapyate 23 yadi pārthiva kauravyāñ jīvamānān ihecchasi duryodhanas tava sutaḥ śamaṃ gacchatu pāṇḍavaiḥ