Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 31. - 40.
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 31.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 sa gatvā hāstinapuraṃ nakulaḥ samitiṃjayaḥ bhīṣmam āmantrayām āsa dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍavaḥ 2 prayayuḥ prītamanaso yajñaṃ brahmapuraḥsarāḥ saṃśrutya dharmarājasya yajñaṃ yajñavidas tadā 3 anye ca śataśas tuṣṭair manobhir manujarṣabha draṣṭukāmāḥ sabhāṃ caiva dharmarājaṃ ca pāṇḍavam 4 digbhyaḥ sarve samāpetuḥ pārthivās tatra bhārata samupādāya ratnāni vividhāni mahānti ca 5 dhṛtarāṣṭraś ca bhīṣmaś ca viduraś ca mahāmatiḥ duryodhanapurogāś ca bhrātaraḥ sarva eva te 6 satkṛtyāmantritāḥ sarve ācāryapramukhā nṛpāḥ gāndhārarājaḥ subalaḥ śakuniś ca mahābalaḥ 7 acalo vṛṣakaś caiva karṇaś ca rathināṃ varaḥ ṛtaḥ śalyo madrarājo bāhlikaś ca mahārathaḥ 8 somadatto 'tha kauravyo bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ aśvatthāmā kṛpo droṇaḥ saindhavaś ca jayadrathaḥ 9 yajñasenaḥ saputraś ca śālvaś ca vasudhādhipaḥ prāgjyotiṣaś ca nṛpatir bhagadatto mahāyaśāḥ 10 saha sarvais tathā mlecchaiḥ sāgarānūpavāsibhiḥ pārvatīyāś ca rājāno rājā caiva bṛhadbalaḥ 11 pauṇḍrako vāsudevaś ca vaṅgaḥ kāliṅgakas tathā ākarṣaḥ kuntalaś caiva vānavāsyāndhrakās tathā 12 draviḍāḥ siṃhalāś caiva rājā kāśmīrakas tathā kuntibhojo mahātejāḥ suhmaś ca sumahābalaḥ 13 bāhlikāś cāpare śūrā rājānaḥ sarva eva te virāṭaḥ saha putraiś ca mācellaś ca mahārathaḥ rājāno rājaputrāś ca nānājanapadeśvarāḥ 14 śiśupālo mahāvīryaḥ saha putreṇa bhārata āgacchat pāṇḍaveyasya yajñaṃ saṃgrāmadurmadaḥ 15 rāmaś caivāniruddhaś ca babhruś ca sahasāraṇaḥ gadapradyumnasāmbāś ca cārudeṣṇaś ca vīryavān 16 ulmuko niśaṭhaś caiva vīraḥ prādyumnir eva ca vṛṣṇayo nikhilenānye samājagmur mahārathāḥ 17 ete cānye ca bahavo rājāno madhyadeśajāḥ ājagmuḥ pāṇḍuputrasya rājasūyaṃ mahākratum 18 dadus teṣām āvasathān dharmarājasya śāsanāt bahukakṣyānvitān rājan dīrghikāvṛkṣaśobhitān 19 tathā dharmātmajas teṣāṃ cakre pūjām anuttamām satkṛtāś ca yathoddiṣṭāñ jagmur āvasathān nṛpāḥ 20 kailāsaśikharaprakhyān manojñān dravyabhūṣitān sarvataḥ saṃvṛtān uccaiḥ prākāraiḥ sukṛtaiḥ sitaiḥ 21 suvarṇajālasaṃvītān maṇikuṭṭimaśobhitān sukhārohaṇasopānān mahāsanaparicchadān 22 sragdāmasamavacchannān uttamāgurugandhinaḥ haṃsāṃśuvarṇasadṛśān āyojanasudarśanān 23 asaṃbādhān samadvārān yutān uccāvacair guṇaiḥ bahudhātupinaddhāṅgān himavacchikharān iva 24 viśrāntās te tato 'paśyan bhūmipā bhūridakṣiṇam vṛtaṃ sadasyair bahubhir dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram 25 tat sadaḥ pārthivaiḥ kīrṇaṃ brāhmaṇaiś ca mahātmabhiḥ bhrājate sma tadā rājan nākapṛṣṭham ivāmaraiḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 32.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 pitāmahaṃ guruṃ caiva pratyudgamya yudhiṣṭhiraḥ abhivādya tato rājann idaṃ vacanam abravīt bhīṣmaṃ droṇaṃ kṛpaṃ drauṇiṃ duryodhanaviviṃśatī 2 asmin yajñe bhavanto mām anugṛhṇantu sarvaśaḥ idaṃ vaḥ svam ahaṃ caiva yad ihāsti dhanaṃ mama prīṇayantu bhavanto māṃ yatheṣṭam aniyantritāḥ 3 evam uktvā sa tān sarvān dīkṣitaḥ pāṇḍavāgrajaḥ yuyoja ha yathāyogam adhikāreṣv anantaram 4 bhakṣyabhojyādhikāreṣu duḥśāsanam ayojayat parigrahe brāhmaṇānām aśvatthāmānam uktavān 5 rājñāṃ tu pratipūjārthaṃ saṃjayaṃ saṃnyayojayat kṛtākṛtaparijñāne bhīṣmadroṇau mahāmatī 6 hiraṇyasya suvarṇasya ratnānāṃ cānvavekṣaṇe dakṣiṇānāṃ ca vai dāne kṛpaṃ rājā nyayojayat tathānyān puruṣavyāghrāṃs tasmiṃs tasmin nyayojayat 7 bāhliko dhṛtarāṣṭraś ca somadatto jayadrathaḥ nakulena samānītāḥ svāmivat tatra remire 8 kṣattā vyayakaras tv āsīd viduraḥ sarvadharmavit duryodhanas tv arhaṇāni pratijagrāha sarvaśaḥ 9 sarvalokaḥ samāvṛttaḥ piprīṣuḥ phalam uttamam draṣṭukāmaḥ sabhāṃ caiva dharmarājaṃ ca pāṇḍavam 10 na kaś cid āharat tatra sahasrāvaram arhaṇam ratnaiś ca bahubhis tatra dharmarājam avardhayan 11 kathaṃ nu mama kauravyo ratnadānaiḥ samāpnuyāt yajñam ity eva rājānaḥ spardhamānā dadur dhanam 12 bhavanaiḥ savimānāgraiḥ sodarkair balasaṃvṛtaiḥ lokarājavimānaiś ca brāhmaṇāvasathaiḥ saha 13 kṛtair āvasathair divyair vimānapratimais tathā vicitrai ratnavadbhiś ca ṛddhyā paramayā yutaiḥ 14 rājabhiś ca samāvṛttair atīvaśrīsamṛddhibhiḥ aśobhata sado rājan kaunteyasya mahātmanaḥ 15 ṛddhyā ca varuṇaṃ devaṃ spardhamāno yudhiṣṭhiraḥ ṣaḍagninātha yajñena so 'yajad dakṣiṇāvatā sarvāñ janān sarvakāmaiḥ samṛddhaiḥ samatarpayat 16 annavān bahubhakṣyaś ca bhuktavajjanasaṃvṛtaḥ ratnopahārakarmaṇyo babhūva sa samāgamaḥ 17 iḍājyahomāhutibhir mantraśikṣāsamanvitaiḥ tasmin hi tatṛpur devās tate yajñe maharṣibhiḥ 18 yathā devās tathā viprā dakṣiṇānnamahādhanaiḥ tatṛpuḥ sarvavarṇāś ca tasmin yajñe mudānvitāḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 33.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tato 'bhiṣecanīye 'hni brāhmaṇā rājabhiḥ saha antarvedīṃ praviviśuḥ satkārārthaṃ maharṣayaḥ 2 nāradapramukhās tasyām antarvedyāṃ mahātmanaḥ samāsīnāḥ śuśubhire saha rājarṣibhis tadā 3 sametā brahmabhavane devā devarṣayo yathā karmāntaram upāsanto jajalpur amitaujasaḥ 4 idam evaṃ na cāpy evam evam etan na cānyathā ity ūcur bahavas tatra vitaṇḍānāḥ parasparam 5 kṛśān arthāṃs tathā ke cid akṛśāṃs tatra kurvate akṛśāṃś ca kṛśāṃś cakrur hetubhiḥ śāstraniścitaiḥ 6 tatra medhāvinaḥ ke cid artham anyaiḥ prapūritam vicikṣipur yathā śyenā nabhogatam ivāmiṣam 7 ke cid dharmārthasaṃyuktāḥ kathās tatra mahāvratāḥ remire kathayantaś ca sarvavedavidāṃ varāḥ 8 sā vedir vedasaṃpannair devadvijamaharṣibhiḥ ābabhāse samākīrṇā nakṣatrair dyaur ivāmalā 9 na tasyāṃ saṃnidhau śūdraḥ kaś cid āsīn na cāvrataḥ antarvedyāṃ tadā rājan yudhiṣṭhiraniveśane 10 tāṃ tu lakṣmīvato lakṣmīṃ tadā yajñavidhānajām tutoṣa nāradaḥ paśyan dharmarājasya dhīmataḥ 11 atha cintāṃ samāpede sa munir manujādhipa nāradas taṃ tadā paśyan sarvakṣatrasamāgamam 12 sasmāra ca purāvṛttāṃ kathāṃ tāṃ bharatarṣabha aṃśāvataraṇe yāsau brahmaṇo bhavane 'bhavat 13 devānāṃ saṃgamaṃ taṃ tu vijñāya kurunandana nāradaḥ puṇḍarīkākṣaṃ sasmāra manasā harim 14 sākṣāt sa vibudhārighnaḥ kṣatre nārāyaṇo vibhuḥ pratijñāṃ pālayan dhīmāñ jātaḥ parapuraṃjayaḥ 15 saṃdideśa purā yo 'sau vibudhān bhūtakṛt svayam anyonyam abhinighnantaḥ punar lokān avāpsyatha 16 iti nārāyaṇaḥ śaṃbhur bhagavāñ jagataḥ prabhuḥ ādiśya vibudhān sarvān ajāyata yadukṣaye 17 kṣitāv andhakavṛṣṇīnāṃ vaṃśe vaṃśabhṛtāṃ varaḥ parayā śuśubhe lakṣmyā nakṣatrāṇām ivoḍurāṭ 18 yasya bāhubalaṃ sendrāḥ surāḥ sarva upāsate so 'yaṃ mānuṣavan nāma harir āste 'rimardanaḥ 19 aho bata mahad bhūtaṃ svayaṃbhūr yad idaṃ svayam ādāsyati punaḥ kṣatram evaṃ balasamanvitam 20 ity etāṃ nāradaś cintāṃ cintayām āsa dharmavit hariṃ nārāyaṇaṃ jñātvā yajñair īḍyaṃ tam īśvaram 21 tasmin dharmavidāṃ śreṣṭho dharmarājasya dhīmataḥ mahādhvare mahābuddhis tasthau sa bahumānataḥ 22 tato bhīṣmo 'bravīd rājan dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram kriyatām arhaṇaṃ rājñāṃ yathārham iti bhārata 23 ācāryam ṛtvijaṃ caiva saṃyuktaṃ ca yudhiṣṭhira snātakaṃ ca priyaṃ cāhuḥ ṣaḍ arghyārhān nṛpaṃ tathā 24 etān arhān abhigatān āhuḥ saṃvatsaroṣitān ta ime kālapūgasya mahato 'smān upāgatāḥ 25 eṣām ekaikaśo rājann arghyam ānīyatām iti atha caiṣāṃ variṣṭhāya samarthāyopanīyatām 26 yudhiṣṭhira uvāca 26 kasmai bhavān manyate 'rgham ekasmai kurunandana upanīyamānaṃ yuktaṃ ca tan me brūhi pitāmaha 27 vaiśaṃpāyana uvāca 27 tato bhīṣmaḥ śāṃtanavo buddhyā niścitya bhārata vārṣṇeyaṃ manyate kṛṣṇam arhaṇīyatamaṃ bhuvi 28 eṣa hy eṣāṃ sametānāṃ tejobalaparākramaiḥ madhye tapann ivābhāti jyotiṣām iva bhāskaraḥ 29 asūryam iva sūryeṇa nivātam iva vāyunā bhāsitaṃ hlāditaṃ caiva kṛṣṇenedaṃ sado hi naḥ 30 tasmai bhīṣmābhyanujñātaḥ sahadevaḥ pratāpavān upajahre 'tha vidhivad vārṣṇeyāyārghyam uttamam 31 pratijagrāha tat kṛṣṇaḥ śāstradṛṣṭena karmaṇā śiśupālas tu tāṃ pūjāṃ vāsudeve na cakṣame 32 sa upālabhya bhīṣmaṃ ca dharmarājaṃ ca saṃsadi apākṣipad vāsudevaṃ cedirājo mahābalaḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 34.
	1 śiśupāla uvāca 1 nāyam arhati vārṣṇeyas tiṣṭhatsv iha mahātmasu mahīpatiṣu kauravya rājavat pārthivārhaṇam 2 nāyaṃ yuktaḥ samācāraḥ pāṇḍaveṣu mahātmasu yat kāmāt puṇḍarīkākṣaṃ pāṇḍavārcitavān asi 3 bālā yūyaṃ na jānīdhvaṃ dharmaḥ sūkṣmo hi pāṇḍavāḥ ayaṃ tatrābhyatikrānta āpageyo 'lpadarśanaḥ 4 tvādṛśo dharmayukto hi kurvāṇaḥ priyakāmyayā bhavaty abhyadhikaṃ bhīṣmo lokeṣv avamataḥ satām 5 kathaṃ hy arājā dāśārho madhye sarvamahīkṣitām arhaṇām arhati tathā yathā yuṣmābhir arcitaḥ 6 atha vā manyase kṛṣṇaṃ sthaviraṃ bharatarṣabha vasudeve sthite vṛddhe katham arhati tatsutaḥ 7 atha vā vāsudevo 'pi priyakāmo 'nuvṛttavān drupade tiṣṭhati kathaṃ mādhavo 'rhati pūjanam 8 ācāryaṃ manyase kṛṣṇam atha vā kurupuṃgava droṇe tiṣṭhati vārṣṇeyaṃ kasmād arcitavān asi 9 ṛtvijaṃ manyase kṛṣṇam atha vā kurunandana dvaipāyane sthite vipre kathaṃ kṛṣṇo 'rcitas tvayā 10 naiva ṛtviṅ na cācāryo na rājā madhusūdanaḥ arcitaś ca kuruśreṣṭha kim anyat priyakāmyayā 11 atha vāpy arcanīyo 'yaṃ yuṣmākaṃ madhusūdanaḥ kiṃ rājabhir ihānītair avamānāya bhārata 12 vayaṃ tu na bhayād asya kaunteyasya mahātmanaḥ prayacchāmaḥ karān sarve na lobhān na ca sāntvanāt 13 asya dharmapravṛttasya pārthivatvaṃ cikīrṣataḥ karān asmai prayacchāmaḥ so 'yam asmān na manyate 14 kim anyad avamānād dhi yad imaṃ rājasaṃsadi aprāptalakṣaṇaṃ kṛṣṇam arghyeṇārcitavān asi 15 akasmād dharmaputrasya dharmātmeti yaśo gatam ko hi dharmacyute pūjām evaṃ yuktāṃ prayojayet yo 'yaṃ vṛṣṇikule jāto rājānaṃ hatavān purā 16 adya dharmātmatā caiva vyapakṛṣṭā yudhiṣṭhirāt kṛpaṇatvaṃ niviṣṭaṃ ca kṛṣṇe 'rghyasya nivedanāt 17 yadi bhītāś ca kaunteyāḥ kṛpaṇāś ca tapasvinaḥ nanu tvayāpi boddhavyaṃ yāṃ pūjāṃ mādhavo 'rhati 18 atha vā kṛpaṇair etām upanītāṃ janārdana pūjām anarhaḥ kasmāt tvam abhyanujñātavān asi 19 ayuktām ātmanaḥ pūjāṃ tvaṃ punar bahu manyase haviṣaḥ prāpya niṣyandaṃ prāśituṃ śveva nirjane 20 na tv ayaṃ pārthivendrāṇām avamānaḥ prayujyate tvām eva kuravo vyaktaṃ pralambhante janārdana 21 klībe dārakriyā yādṛg andhe vā rūpadarśanam arājño rājavat pūjā tathā te madhusūdana 22 dṛṣṭo yudhiṣṭhiro rājā dṛṣṭo bhīṣmaś ca yādṛśaḥ vāsudevo 'py ayaṃ dṛṣṭaḥ sarvam etad yathātatham 23 ity uktvā śiśupālas tān utthāya paramāsanāt niryayau sadasas tasmāt sahito rājabhis tadā
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 35.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tato yudhiṣṭhiro rājā śiśupālam upādravat uvāca cainaṃ madhuraṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ 2 nedaṃ yuktaṃ mahīpāla yādṛśaṃ vai tvam uktavān adharmaś ca paro rājan pāruṣyaṃ ca nirarthakam 3 na hi dharmaṃ paraṃ jātu nāvabudhyeta pārthiva bhīṣmaḥ śāṃtanavas tv enaṃ māvamaṃsthā ato 'nyathā 4 paśya cemān mahīpālāṃs tvatto vṛddhatamān bahūn mṛṣyante cārhaṇāṃ kṛṣṇe tadvat tvaṃ kṣantum arhasi 5 veda tattvena kṛṣṇaṃ hi bhīṣmaś cedipate bhṛśam na hy enaṃ tvaṃ tathā vettha yathainaṃ veda kauravaḥ 6 bhīṣma uvāca 6 nāsmā anunayo deyo nāyam arhati sāntvanam lokavṛddhatame kṛṣṇe yo 'rhaṇāṃ nānumanyate 7 kṣatriyaḥ kṣatriyaṃ jitvā raṇe raṇakṛtāṃ varaḥ yo muñcati vaśe kṛtvā gurur bhavati tasya saḥ 8 asyāṃ ca samitau rājñām ekam apy ajitaṃ yudhi na paśyāmi mahīpālaṃ sātvatīputratejasā 9 na hi kevalam asmākam ayam arcyatamo 'cyutaḥ trayāṇām api lokānām arcanīyo janārdanaḥ 10 kṛṣṇena hi jitā yuddhe bahavaḥ kṣatriyarṣabhāḥ jagat sarvaṃ ca vārṣṇeye nikhilena pratiṣṭhitam 11 tasmāt satsv api vṛddheṣu kṛṣṇam arcāma netarān evaṃ vaktuṃ na cārhas tvaṃ mā bhūt te buddhir īdṛśī 12 jñānavṛddhā mayā rājan bahavaḥ paryupāsitāḥ teṣāṃ kathayatāṃ śaurer ahaṃ guṇavato guṇān samāgatānām aśrauṣaṃ bahūn bahumatān satām 13 karmāṇy api ca yāny asya janmaprabhṛti dhīmataḥ bahuśaḥ kathyamānāni narair bhūyaḥ śrutāni me 14 na kevalaṃ vayaṃ kāmāc cedirāja janārdanam na saṃbandhaṃ puraskṛtya kṛtārthaṃ vā kathaṃ cana 15 arcāmahe 'rcitaṃ sadbhir bhuvi bhaumasukhāvaham yaśaḥ śauryaṃ jayaṃ cāsya vijñāyārcāṃ prayujmahe 16 na hi kaś cid ihāsmābhiḥ subālo 'py aparīkṣitaḥ guṇair vṛddhān atikramya harir arcyatamo mataḥ 17 jñānavṛddho dvijātīnāṃ kṣatriyāṇāṃ balādhikaḥ pūjye tāv iha govinde hetū dvāv api saṃsthitau 18 vedavedāṅgavijñānaṃ balaṃ cāpy amitaṃ tathā nṛṇāṃ hi loke kasyāsti viśiṣṭaṃ keśavād ṛte 19 dānaṃ dākṣyaṃ śrutaṃ śauryaṃ hrīḥ kīrtir buddhir uttamā saṃnatiḥ śrīr dhṛtis tuṣṭiḥ puṣṭiś ca niyatācyute 20 tam imaṃ sarvasaṃpannam ācāryaṃ pitaraṃ gurum arcyam arcitam arcārhaṃ sarve saṃmantum arhatha 21 ṛtvig gurur vivāhyaś ca snātako nṛpatiḥ priyaḥ sarvam etad dhṛṣīkeśe tasmād abhyarcito 'cyutaḥ 22 kṛṣṇa eva hi lokānām utpattir api cāpyayaḥ kṛṣṇasya hi kṛte bhūtam idaṃ viśvaṃ samarpitam 23 eṣa prakṛtir avyaktā kartā caiva sanātanaḥ paraś ca sarvabhūtebhyas tasmād vṛddhatamo 'cyutaḥ 24 buddhir mano mahān vāyus tejo 'mbhaḥ khaṃ mahī ca yā caturvidhaṃ ca yad bhūtaṃ sarvaṃ kṛṣṇe pratiṣṭhitam 25 ādityaś candramāś caiva nakṣatrāṇi grahāś ca ye diśaś copadiśaś caiva sarvaṃ kṛṣṇe pratiṣṭhitam 26 ayaṃ tu puruṣo bālaḥ śiśupālo na budhyate sarvatra sarvadā kṛṣṇaṃ tasmād evaṃ prabhāṣate 27 yo hi dharmaṃ vicinuyād utkṛṣṭaṃ matimān naraḥ sa vai paśyed yathādharmaṃ na tathā cedirāḍ ayam 28 savṛddhabāleṣv atha vā pārthiveṣu mahātmasu ko nārhaṃ manyate kṛṣṇaṃ ko vāpy enaṃ na pūjayet 29 athemāṃ duṣkṛtāṃ pūjāṃ śiśupālo vyavasyati duṣkṛtāyāṃ yathānyāyaṃ tathāyaṃ kartum arhati
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 36.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 evam uktvā tato bhīṣmo virarāma mahāyaśāḥ vyājahārottaraṃ tatra sahadevo 'rthavad vacaḥ 2 keśavaṃ keśihantāram aprameyaparākramam pūjyamānaṃ mayā yo vaḥ kṛṣṇaṃ na sahate nṛpāḥ 3 sarveṣāṃ balināṃ mūrdhni mayedaṃ nihitaṃ padam evam ukte mayā samyag uttaraṃ prabravītu saḥ 4 matimantas tu ye ke cid ācāryaṃ pitaraṃ gurum arcyam arcitam arcārham anujānantu te nṛpāḥ 5 tato na vyājahāraiṣāṃ kaś cid buddhimatāṃ satām mānināṃ balināṃ rājñāṃ madhye saṃdarśite pade 6 tato 'patat puṣpavṛṣṭiḥ sahadevasya mūrdhani adṛśyarūpā vācaś cāpy abruvan sādhu sādhv iti 7 āvidhyad ajinaṃ kṛṣṇaṃ bhaviṣyadbhūtajalpakaḥ sarvasaṃśayanirmoktā nāradaḥ sarvalokavit 8 tatrāhūtāgatāḥ sarve sunīthapramukhā gaṇāḥ saṃprādṛśyanta saṃkruddhā vivarṇavadanās tathā 9 yudhiṣṭhirābhiṣekaṃ ca vāsudevasya cārhaṇam abruvaṃs tatra rājāno nirvedād ātmaniścayāt 10 suhṛdbhir vāryamāṇānāṃ teṣāṃ hi vapur ābabhau āmiṣād apakṛṣṭānāṃ siṃhānām iva garjatām 11 taṃ balaugham aparyantaṃ rājasāgaram akṣayam kurvāṇaṃ samayaṃ kṛṣṇo yuddhāya bubudhe tadā 12 pūjayitvā tu pūjārhaṃ brahmakṣatraṃ viśeṣataḥ sahadevo nṛṇāṃ devaḥ samāpayata karma tat 13 tasminn abhyarcite kṛṣṇe sunīthaḥ śatrukarṣaṇaḥ atitāmrekṣaṇaḥ kopād uvāca manujādhipān 14 sthitaḥ senāpatir vo 'haṃ manyadhvaṃ kiṃ nu sāṃpratam yudhi tiṣṭhāma saṃnahya sametān vṛṣṇipāṇḍavān 15 iti sarvān samutsāhya rājñas tāṃś cedipuṃgavaḥ yajñopaghātāya tataḥ so 'mantrayata rājabhiḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 37.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ sāgarasaṃkāśaṃ dṛṣṭvā nṛpatisāgaram roṣāt pracalitaṃ sarvam idam āha yudhiṣṭhiraḥ 2 bhīṣmaṃ matimatāṃ śreṣṭhaṃ vṛddhaṃ kurupitāmaham bṛhaspatiṃ bṛhattejāḥ puruhūta ivārihā 3 asau roṣāt pracalito mahān nṛpatisāgaraḥ atra yat pratipattavyaṃ tan me brūhi pitāmaha 4 yajñasya ca na vighnaḥ syāt prajānāṃ ca śivaṃ bhavet yathā sarvatra tat sarvaṃ brūhi me 'dya pitāmaha 5 ity uktavati dharmajñe dharmarāje yudhiṣṭhire uvācedaṃ vaco bhīṣmas tataḥ kurupitāmahaḥ 6 mā bhais tvaṃ kuruśārdūla śvā siṃhaṃ hantum arhati śivaḥ panthāḥ sunīto 'tra mayā pūrvataraṃ vṛtaḥ 7 prasupte hi yathā siṃhe śvānas tatra samāgatāḥ bhaṣeyuḥ sahitāḥ sarve tatheme vasudhādhipāḥ 8 vṛṣṇisiṃhasya suptasya tatheme pramukhe sthitāḥ bhaṣante tāta saṃkruddhāḥ śvānaḥ siṃhasya saṃnidhau 9 na hi saṃbudhyate tāvat suptaḥ siṃha ivācyutaḥ tena siṃhīkaroty etān nṛsiṃhaś cedipuṃgavaḥ 10 pārthivān pārthivaśreṣṭha śiśupālo 'lpacetanaḥ sarvān sarvātmanā tāta netukāmo yamakṣayam 11 nūnam etat samādātuṃ punar icchaty adhokṣajaḥ yad asya śiśupālasthaṃ tejas tiṣṭhati bhārata 12 viplutā cāsya bhadraṃ te buddhir buddhimatāṃ vara cedirājasya kaunteya sarveṣāṃ ca mahīkṣitām 13 ādātuṃ hi naravyāghro yaṃ yam icchaty ayaṃ yadā tasya viplavate buddhir evaṃ cedipater yathā 14 caturvidhānāṃ bhūtānāṃ triṣu lokeṣu mādhavaḥ prabhavaś caiva sarveṣāṃ nidhanaṃ ca yudhiṣṭhira 15 iti tasya vacaḥ śrutvā tataś cedipatir nṛpaḥ bhīṣmaṃ rūkṣākṣarā vācaḥ śrāvayām āsa bhārata
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 38.
	1 śiśupāla uvāca 1 vibhīṣikābhir bahvībhir bhīṣayan sarvapārthivān na vyapatrapase kasmād vṛddhaḥ san kulapāṃsanaḥ 2 yuktam etat tṛtīyāyāṃ prakṛtau vartatā tvayā vaktuṃ dharmād apetārthaṃ tvaṃ hi sarvakurūttamaḥ 3 nāvi naur iva saṃbaddhā yathāndho vāndham anviyāt tathābhūtā hi kauravyā bhīṣma yeṣāṃ tvam agraṇīḥ 4 pūtanāghātapūrvāṇi karmāṇy asya viśeṣataḥ tvayā kīrtayatāsmākaṃ bhūyaḥ pracyāvitaṃ manaḥ 5 avaliptasya mūrkhasya keśavaṃ stotum icchataḥ kathaṃ bhīṣma na te jihvā śatadheyaṃ vidīryate 6 yatra kutsā prayoktavyā bhīṣma bālatarair naraiḥ tam imaṃ jñānavṛddhaḥ san gopaṃ saṃstotum icchasi 7 yady anena hatā bālye śakuniś citram atra kim tau vāśvavṛṣabhau bhīṣma yau na yuddhaviśāradau 8 cetanārahitaṃ kāṣṭhaṃ yady anena nipātitam pādena śakaṭaṃ bhīṣma tatra kiṃ kṛtam adbhutam 9 valmīkamātraḥ saptāhaṃ yady anena dhṛto 'calaḥ tadā govardhano bhīṣma na tac citraṃ mataṃ mama 10 bhuktam etena bahv annaṃ krīḍatā nagamūrdhani iti te bhīṣma śṛṇvānāḥ paraṃ vismayam āgatāḥ 11 yasya cānena dharmajña bhuktam annaṃ balīyasaḥ sa cānena hataḥ kaṃsa ity etan na mahādbhutam 12 na te śrutam idaṃ bhīṣma nūnaṃ kathayatāṃ satām yad vakṣye tvām adharmajña vākyaṃ kurukulādhama 13 strīṣu goṣu na śastrāṇi pātayed brāhmaṇeṣu ca yasya cānnāni bhuñjīta yaś ca syāc charaṇāgataḥ 14 iti santo 'nuśāsanti sajjanā dharmiṇaḥ sadā bhīṣma loke hi tat sarvaṃ vitathaṃ tvayi dṛśyate 15 jñānavṛddhaṃ ca vṛddhaṃ ca bhūyāṃsaṃ keśavaṃ mama ajānata ivākhyāsi saṃstuvan kurusattama goghnaḥ strīghnaś ca san bhīṣma kathaṃ saṃstavam arhati 16 asau matimatāṃ śreṣṭho ya eṣa jagataḥ prabhuḥ saṃbhāvayati yady evaṃ tvadvākyāc ca janārdanaḥ evam etat sarvam iti sarvaṃ tad vitathaṃ dhruvam 17 na gāthā gāthinaṃ śāsti bahu ced api gāyati prakṛtiṃ yānti bhūtāni bhūliṅgaśakunir yathā 18 nūnaṃ prakṛtir eṣā te jaghanyā nātra saṃśayaḥ ataḥ pāpīyasī caiṣāṃ pāṇḍavānām apīṣyate 19 yeṣām arcyatamaḥ kṛṣṇas tvaṃ ca yeṣāṃ pradarśakaḥ dharmavāk tvam adharmajñaḥ satāṃ mārgād avaplutaḥ 20 ko hi dharmiṇam ātmānaṃ jānañ jñānavatāṃ varaḥ kuryād yathā tvayā bhīṣma kṛtaṃ dharmam avekṣatā 21 anyakāmā hi dharmajña kanyakā prājñamāninā ambā nāmeti bhadraṃ te kathaṃ sāpahṛtā tvayā 22 yāṃ tvayāpahṛtāṃ bhīṣma kanyāṃ naiṣitavān nṛpaḥ bhrātā vicitravīryas te satāṃ vṛttam anuṣṭhitaḥ 23 dārayor yasya cānyena miṣataḥ prājñamāninaḥ tava jātāny apatyāni sajjanācarite pathi 24 na hi dharmo 'sti te bhīṣma brahmacaryam idaṃ vṛthā yad dhārayasi mohād vā klībatvād vā na saṃśayaḥ 25 na tv ahaṃ tava dharmajña paśyāmy upacayaṃ kva cit na hi te sevitā vṛddhā ya evaṃ dharmam abruvan 26 iṣṭaṃ dattam adhītaṃ ca yajñāś ca bahudakṣiṇāḥ sarvam etad apatyasya kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm 27 vratopavāsair bahubhiḥ kṛtaṃ bhavati bhīṣma yat sarvaṃ tad anapatyasya moghaṃ bhavati niścayāt 28 so 'napatyaś ca vṛddhaś ca mithyādharmānuśāsanāt haṃsavat tvam apīdānīṃ jñātibhyaḥ prāpnuyā vadham 29 evaṃ hi kathayanty anye narā jñānavidaḥ purā bhīṣma yat tad ahaṃ samyag vakṣyāmi tava śṛṇvataḥ 30 vṛddhaḥ kila samudrānte kaś cid dhaṃso 'bhavat purā dharmavāg anyathāvṛttaḥ pakṣiṇaḥ so 'nuśāsti ha 31 dharmaṃ carata mādharmam iti tasya vacaḥ kila pakṣiṇaḥ śuśruvur bhīṣma satataṃ dharmavādinaḥ 32 athāsya bhakṣyam ājahruḥ samudrajalacāriṇaḥ aṇḍajā bhīṣma tasyānye dharmārtham iti śuśruma 33 tasya caiva samabhyāśe nikṣipyāṇḍāni sarvaśaḥ samudrāmbhasy amodanta caranto bhīṣma pakṣiṇaḥ 34 teṣām aṇḍāni sarveṣāṃ bhakṣayām āsa pāpakṛt sa haṃsaḥ saṃpramattānām apramattaḥ svakarmaṇi 35 tataḥ prakṣīyamāṇeṣu teṣv aṇḍeṣv aṇḍajo 'paraḥ aśaṅkata mahāprājñas taṃ kadā cid dadarśa ha 36 tataḥ sa kathayām āsa dṛṣṭvā haṃsasya kilbiṣam teṣāṃ paramaduḥkhārtaḥ sa pakṣī sarvapakṣiṇām 37 tataḥ pratyakṣato dṛṣṭvā pakṣiṇas te samāgatāḥ nijaghnus taṃ tadā haṃsaṃ mithyāvṛttaṃ kurūdvaha 38 te tvāṃ haṃsasadharmāṇam apīme vasudhādhipāḥ nihanyur bhīṣma saṃkruddhāḥ pakṣiṇas tam ivāṇḍajam 39 gāthām apy atra gāyanti ye purāṇavido janāḥ bhīṣma yāṃ tāṃ ca te samyak kathayiṣyāmi bhārata 40 antarātmani vinihite; rauṣi patraratha vitatham aṇḍabhakṣaṇam aśuci te; karma vācam atiśayate
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 39.
	1 śiśupāla uvāca 1 sa me bahumato rājā jarāsaṃdho mahābalaḥ yo 'nena yuddhaṃ neyeṣa dāso 'yam iti saṃyuge 2 keśavena kṛtaṃ yat tu jarāsaṃdhavadhe tadā bhīmasenārjunābhyāṃ ca kas tat sādhv iti manyate 3 advāreṇa praviṣṭena chadmanā brahmavādinā dṛṣṭaḥ prabhāvaḥ kṛṣṇena jarāsaṃdhasya dhīmataḥ 4 yena dharmātmanātmānaṃ brahmaṇyam abhijānatā naiṣitaṃ pādyam asmai tad dātum agre durātmane 5 bhujyatām iti tenoktāḥ kṛṣṇabhīmadhanaṃjayāḥ jarāsaṃdhena kauravya kṛṣṇena vikṛtaṃ kṛtam 6 yady ayaṃ jagataḥ kartā yathainaṃ mūrkha manyase kasmān na brāhmaṇaṃ samyag ātmānam avagacchati 7 idaṃ tv āścaryabhūtaṃ me yad ime pāṇḍavās tvayā apakṛṣṭāḥ satāṃ mārgān manyante tac ca sādhv iti 8 atha vā naitad āścaryaṃ yeṣāṃ tvam asi bhārata strīsadharmā ca vṛddhaś ca sarvārthānāṃ pradarśakaḥ 9 vaiśaṃpāyana uvāca 9 tasya tad vacanaṃ śrutvā rūkṣaṃ rūkṣākṣaraṃ bahu cukopa balināṃ śreṣṭho bhīmasenaḥ pratāpavān 10 tasya padmapratīkāśe svabhāvāyatavistṛte bhūyaḥ krodhābhitāmrānte rakte netre babhūvatuḥ 11 triśikhāṃ bhrukuṭīṃ cāsya dadṛśuḥ sarvapārthivāḥ lalāṭasthāṃ trikūṭasthāṃ gaṅgāṃ tripathagām iva 12 dantān saṃdaśatas tasya kopād dadṛśur ānanam yugānte sarvabhūtāni kālasyeva didhakṣataḥ 13 utpatantaṃ tu vegena jagrāhainaṃ manasvinam bhīṣma eva mahābāhur mahāsenam iveśvaraḥ 14 tasya bhīmasya bhīṣmeṇa vāryamāṇasya bhārata guruṇā vividhair vākyaiḥ krodhaḥ praśamam āgataḥ 15 nāticakrāma bhīṣmasya sa hi vākyam ariṃdamaḥ samuddhūto ghanāpāye velām iva mahodadhiḥ 16 śiśupālas tu saṃkruddhe bhīmasene narādhipa nākampata tadā vīraḥ pauruṣe sve vyavasthitaḥ 17 utpatantaṃ tu vegena punaḥ punar ariṃdamaḥ na sa taṃ cintayām āsa siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā 18 prahasaṃś cābravīd vākyaṃ cedirājaḥ pratāpavān bhīmasenam atikruddhaṃ dṛṣṭvā bhīmaparākramam 19 muñcainaṃ bhīṣma paśyantu yāvad enaṃ narādhipāḥ matpratāpāgninirdagdhaṃ pataṃgam iva vahninā 20 tataś cedipater vākyaṃ tac chrutvā kurusattamaḥ bhīmasenam uvācedaṃ bhīṣmo matimatāṃ varaḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 40.
	1 bhīṣma uvāca 1 cedirājakule jātas tryakṣa eṣa caturbhujaḥ rāsabhārāvasadṛśaṃ rurāva ca nanāda ca 2 tenāsya mātāpitarau tresatus tau sabāndhavau vaikṛtaṃ tac ca tau dṛṣṭvā tyāgāya kurutāṃ matim 3 tataḥ sabhāryaṃ nṛpatiṃ sāmātyaṃ sapurohitam cintāsaṃmūḍhahṛdayaṃ vāg uvācāśarīriṇī 4 eṣa te nṛpate putraḥ śrīmāñ jāto mahābalaḥ tasmād asmān na bhetavyam avyagraḥ pāhi vai śiśum 5 na caivaitasya mṛtyus tvaṃ na kālaḥ pratyupasthitaḥ mṛtyur hantāsya śastreṇa sa cotpanno narādhipa 6 saṃśrutyodāhṛtaṃ vākyaṃ bhūtam antarhitaṃ tataḥ putrasnehābhisaṃtaptā jananī vākyam abravīt 7 yenedam īritaṃ vākyaṃ mamaiva tanayaṃ prati prāñjalis taṃ namasyāmi bravītu sa punar vacaḥ 8 śrotum icchāmi putrasya ko 'sya mṛtyur bhaviṣyati antarhitaṃ tato bhūtam uvācedaṃ punar vacaḥ 9 yenotsaṅge gṛhītasya bhujāv abhyadhikāv ubhau patiṣyataḥ kṣititale pañcaśīrṣāv ivoragau 10 tṛtīyam etad bālasya lalāṭasthaṃ ca locanam nimajjiṣyati yaṃ dṛṣṭvā so 'sya mṛtyur bhaviṣyati 11 tryakṣaṃ caturbhujaṃ śrutvā tathā ca samudāhṛtam dharaṇyāṃ pārthivāḥ sarve abhyagacchan didṛkṣavaḥ 12 tān pūjayitvā saṃprāptān yathārhaṃ sa mahīpatiḥ ekaikasya nṛpasyāṅke putram āropayat tadā 13 evaṃ rājasahasrāṇāṃ pṛthaktvena yathākramam śiśur aṅke samārūḍho na tat prāpa nidarśanam 14 tataś cedipuraṃ prāptau saṃkarṣaṇajanārdanau yādavau yādavīṃ draṣṭuṃ svasāraṃ tāṃ pitus tadā 15 abhivādya yathānyāyaṃ yathājyeṣṭhaṃ nṛpāṃś ca tān kuśalānāmayaṃ pṛṣṭvā niṣaṇṇau rāmakeśavau 16 abhyarcitau tadā vīrau prītyā cābhyadhikaṃ tataḥ putraṃ dāmodarotsaṅge devī saṃnyadadhāt svayam 17 nyastamātrasya tasyāṅke bhujāv abhyadhikāv ubhau petatus tac ca nayanaṃ nimamajja lalāṭajam 18 tad dṛṣṭvā vyathitā trastā varaṃ kṛṣṇam ayācata dadasva me varaṃ kṛṣṇa bhayārtāyā mahābhuja 19 tvaṃ hy ārtānāṃ samāśvāso bhītānām abhayaṃkaraḥ pitṛṣvasāraṃ mā bhaiṣīr ity uvāca janārdanaḥ 20 dadāni kaṃ varaṃ kiṃ vā karavāṇi pitṛṣvasaḥ śakyaṃ vā yadi vāśakyaṃ kariṣyāmi vacas tava 21 evam uktā tataḥ kṛṣṇam abravīd yadunandanam śiśupālasyāparādhān kṣamethās tvaṃ mahābala 22 kṛṣṇa uvāca 22 aparādhaśataṃ kṣāmyaṃ mayā hy asya pitṛṣvasaḥ putrasya te vadhārhāṇāṃ mā tvaṃ śoke manaḥ kṛthāḥ 23 bhīṣma uvāca 23 evam eṣa nṛpaḥ pāpaḥ śiśupālaḥ sumandadhīḥ tvāṃ samāhvayate vīra govindavaradarpitaḥ