Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 21. - 30.
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 21.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tatas taṃ niścitātmānaṃ yuddhāya yadunandanaḥ uvāca vāgmī rājānaṃ jarāsaṃdham adhokṣajaḥ 2 trayāṇāṃ kena te rājan yoddhuṃ vitarate manaḥ asmad anyatameneha sajjībhavatu ko yudhi 3 evam uktaḥ sa kṛṣṇena yuddhaṃ vavre mahādyutiḥ jarāsaṃdhas tato rājan bhīmasenena māgadhaḥ 4 dhārayann agadān mukhyān nirvṛtīr vedanāni ca upatasthe jarāsaṃdhaṃ yuyutsuṃ vai purohitaḥ 5 kṛtasvastyayano vidvān brāhmaṇena yaśasvinā samanahyaj jarāsaṃdhaḥ kṣatradharmam anuvrataḥ 6 avamucya kirīṭaṃ sa keśān samanumṛjya ca udatiṣṭhaj jarāsaṃdho velātiga ivārṇavaḥ 7 uvāca matimān rājā bhīmaṃ bhīmaparākramam bhīma yotsye tvayā sārdhaṃ śreyasā nirjitaṃ varam 8 evam uktvā jarāsaṃdho bhīmasenam ariṃdamaḥ pratyudyayau mahātejāḥ śakraṃ balir ivāsuraḥ 9 tataḥ saṃmantrya kṛṣṇena kṛtasvastyayano balī bhīmaseno jarāsaṃdham āsasāda yuyutsayā 10 tatas tau naraśārdūlau bāhuśastrau samīyatuḥ vīrau paramasaṃhṛṣṭāv anyonyajayakāṅkṣiṇau 11 tayor atha bhujāghātān nigrahapragrahāt tathā āsīt subhīmasaṃhrādo vajraparvatayor iva 12 ubhau paramasaṃhṛṣṭau balenātibalāv ubhau anyonyasyāntaraṃ prepsū parasparajayaiṣiṇau 13 tad bhīmam utsārya janaṃ yuddham āsīd upahvare balinoḥ saṃyuge rājan vṛtravāsavayor iva 14 prakarṣaṇākarṣaṇābhyām abhyākarṣavikarṣaṇaiḥ ākarṣetāṃ tathānyonyaṃ jānubhiś cābhijaghnatuḥ 15 tataḥ śabdena mahatā bhartsayantau parasparam pāṣāṇasaṃghātanibhaiḥ prahārair abhijaghnatuḥ 16 vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalāv ubhau bāhubhiḥ samasajjetām āyasaiḥ parighair iva 17 kārttikasya tu māsasya pravṛttaṃ prathame 'hani anārataṃ divārātram aviśrāntam avartata 18 tad vṛttaṃ tu trayodaśyāṃ samavetaṃ mahātmanoḥ caturdaśyāṃ niśāyāṃ tu nivṛtto māgadhaḥ klamāt 19 taṃ rājānaṃ tathā klāntaṃ dṛṣṭvā rājañ janārdanaḥ uvāca bhīmakarmāṇaṃ bhīmaṃ saṃbodhayann iva 20 klāntaḥ śatrur na kaunteya labhyaḥ pīḍayituṃ raṇe pīḍyamāno hi kārtsnyena jahyāj jīvitam ātmanaḥ 21 tasmāt te naiva kaunteya pīḍanīyo narādhipaḥ samam etena yudhyasva bāhubhyāṃ bharatarṣabha 22 evam uktaḥ sa kṛṣṇena pāṇḍavaḥ paravīrahā jarāsaṃdhasya tad randhraṃ jñātvā cakre matiṃ vadhe 23 tatas tam ajitaṃ jetuṃ jarāsaṃdhaṃ vṛkodaraḥ saṃrabhya balināṃ mukhyo jagrāha kurunandanaḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 22.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 bhīmasenas tataḥ kṛṣṇam uvāca yadunandanam buddhim āsthāya vipulāṃ jarāsaṃdhajighāṃsayā 2 nāyaṃ pāpo mayā kṛṣṇa yuktaḥ syād anurodhitum prāṇena yaduśārdūla baddhavaṅkṣaṇavāsasā 3 evam uktas tataḥ kṛṣṇaḥ pratyuvāca vṛkodaram tvarayan puruṣavyāghro jarāsaṃdhavadhepsayā 4 yat te daivaṃ paraṃ sattvaṃ yac ca te mātariśvanaḥ balaṃ bhīma jarāsaṃdhe darśayāśu tad adya naḥ 5 evam uktas tadā bhīmo jarāsaṃdham ariṃdamaḥ utkṣipya bhrāmayad rājan balavantaṃ mahābalaḥ 6 bhrāmayitvā śataguṇaṃ bhujābhyāṃ bharatarṣabha babhañja pṛṣṭhe saṃkṣipya niṣpiṣya vinanāda ca 7 tasya niṣpiṣyamāṇasya pāṇḍavasya ca garjataḥ abhavat tumulo nādaḥ sarvaprāṇibhayaṃkaraḥ 8 vitresur māgadhāḥ sarve strīṇāṃ garbhāś ca susruvuḥ bhīmasenasya nādena jarāsaṃdhasya caiva ha 9 kiṃ nu svid dhimavān bhinnaḥ kiṃ nu svid dīryate mahī iti sma māgadhā jajñur bhīmasenasya nisvanāt 10 tato rājakuladvāri prasuptam iva taṃ nṛpam rātrau parāsum utsṛjya niścakramur ariṃdamāḥ 11 jarāsaṃdharathaṃ kṛṣṇo yojayitvā patākinam āropya bhrātarau caiva mokṣayām āsa bāndhavān 12 te vai ratnabhujaṃ kṛṣṇaṃ ratnārhaṃ pṛthivīśvarāḥ rājānaś cakrur āsādya mokṣitā mahato bhayāt 13 akṣataḥ śastrasaṃpanno jitāriḥ saha rājabhiḥ ratham āsthāya taṃ divyaṃ nirjagāma girivrajāt 14 yaḥ sa sodaryavān nāma dviyodhaḥ kṛṣṇasārathiḥ abhyāsaghātī saṃdṛśyo durjayaḥ sarvarājabhiḥ 15 bhīmārjunābhyāṃ yodhābhyām āsthitaḥ kṛṣṇasārathiḥ śuśubhe rathavaryo 'sau durjayaḥ sarvadhanvibhiḥ 16 śakraviṣṇū hi saṃgrāme ceratus tārakāmaye rathena tena taṃ kṛṣṇa upāruhya yayau tadā 17 taptacāmīkarābheṇa kiṅkiṇījālamālinā meghanirghoṣanādena jaitreṇāmitraghātinā 18 yena śakro dānavānāṃ jaghāna navatīr nava taṃ prāpya samahṛṣyanta rathaṃ te puruṣarṣabhāḥ 19 tataḥ kṛṣṇaṃ mahābāhuṃ bhrātṛbhyāṃ sahitaṃ tadā rathasthaṃ māgadhā dṛṣṭvā samapadyanta vismitāḥ 20 hayair divyaiḥ samāyukto ratho vāyusamo jave adhiṣṭhitaḥ sa śuśubhe kṛṣṇenātīva bhārata 21 asaṅgī devavihitas tasmin rathavare dhvajaḥ yojanād dadṛśe śrīmān indrāyudhasamaprabhaḥ 22 cintayām āsa kṛṣṇo 'tha garutmantaṃ sa cābhyayāt kṣaṇe tasmin sa tenāsīc caityayūpa ivocchritaḥ 23 vyāditāsyair mahānādaiḥ saha bhūtair dhvajālayaiḥ tasthau rathavare tasmin garutmān pannagāśanaḥ 24 durnirīkṣyo hi bhūtānāṃ tejasābhyadhikaṃ babhau āditya iva madhyāhne sahasrakiraṇāvṛtaḥ 25 na sa sajjati vṛkṣeṣu śastraiś cāpi na riṣyate divyo dhvajavaro rājan dṛśyate devamānuṣaiḥ 26 tam āsthāya rathaṃ divyaṃ parjanyasamanisvanam niryayau puruṣavyāghraḥ pāṇḍavābhyāṃ sahācyutaḥ 27 yaṃ lebhe vāsavād rājā vasus tasmād bṛhadrathaḥ bṛhadrathāt krameṇaiva prāpto bārhadrathaṃ nṛpam 28 sa niryayau mahābāhuḥ puṇḍarīkekṣaṇas tataḥ girivrajād bahis tasthau same deśe mahāyaśāḥ 29 tatrainaṃ nāgarāḥ sarve satkāreṇābhyayus tadā brāhmaṇapramukhā rājan vidhidṛṣṭena karmaṇā 30 bandhanād vipramuktāś ca rājāno madhusūdanam pūjayām āsur ūcuś ca sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ 31 naitac citraṃ mahābāho tvayi devakinandana bhīmārjunabalopete dharmasya paripālanam 32 jarāsaṃdhahrade ghore duḥkhapaṅke nimajjatām rājñāṃ samabhyuddharaṇaṃ yad idaṃ kṛtam adya te 33 viṣṇo samavasannānāṃ giridurge sudāruṇe diṣṭyā mokṣād yaśo dīptam āptaṃ te puruṣottama 34 kiṃ kurmaḥ puruṣavyāghra bravīhi puruṣarṣabha kṛtam ity eva taj jñeyaṃ nṛpair yady api duṣkaram 35 tān uvāca hṛṣīkeśaḥ samāśvāsya mahāmanāḥ yudhiṣṭhiro rājasūyaṃ kratum āhartum icchati 36 tasya dharmapravṛttasya pārthivatvaṃ cikīrṣataḥ sarvair bhavadbhir yajñārthe sāhāyyaṃ dīyatām iti 37 tataḥ pratītamanasas te nṛpā bharatarṣabha tathety evābruvan sarve pratijajñuś ca tāṃ giram 38 ratnabhājaṃ ca dāśārhaṃ cakrus te pṛthivīśvarāḥ kṛcchrāj jagrāha govindas teṣāṃ tadanukampayā 39 jarāsaṃdhātmajaś caiva sahadevo mahārathaḥ niryayau sajanāmātyaḥ puraskṛtya purohitam 40 sa nīcaiḥ praśrito bhūtvā bahuratnapurogamaḥ sahadevo nṛṇāṃ devaṃ vāsudevam upasthitaḥ 41 bhayārtāya tatas tasmai kṛṣṇo dattvābhayaṃ tadā abhyaṣiñcata tatraiva jarāsaṃdhātmajaṃ tadā 42 gatvaikatvaṃ ca kṛṣṇena pārthābhyāṃ caiva satkṛtaḥ viveśa rājā matimān punar bārhadrathaṃ puram 43 kṛṣṇas tu saha pārthābhyāṃ śriyā paramayā jvalan ratnāny ādāya bhūrīṇi prayayau puṣkarekṣaṇaḥ 44 indraprastham upāgamya pāṇḍavābhyāṃ sahācyutaḥ sametya dharmarājānaṃ prīyamāṇo 'bhyabhāṣata 45 diṣṭyā bhīmena balavāñ jarāsaṃdho nipātitaḥ rājāno mokṣitāś ceme bandhanān nṛpasattama 46 diṣṭyā kuśalinau cemau bhīmasenadhanaṃjayau punaḥ svanagaraṃ prāptāv akṣatāv iti bhārata 47 tato yudhiṣṭhiraḥ kṛṣṇaṃ pūjayitvā yathārhataḥ bhīmasenārjunau caiva prahṛṣṭaḥ pariṣasvaje 48 tataḥ kṣīṇe jarāsaṃdhe bhrātṛbhyāṃ vihitaṃ jayam ajātaśatrur āsādya mumude bhrātṛbhiḥ saha 49 yathāvayaḥ samāgamya rājabhis taiś ca pāṇḍavaḥ satkṛtya pūjayitvā ca visasarja narādhipān 50 yudhiṣṭhirābhyanujñātās te nṛpā hṛṣṭamānasāḥ jagmuḥ svadeśāṃs tvaritā yānair uccāvacais tataḥ 51 evaṃ puruṣaśārdūlo mahābuddhir janārdanaḥ pāṇḍavair ghātayām āsa jarāsaṃdham ariṃ tadā 52 ghātayitvā jarāsaṃdhaṃ buddhipūrvam ariṃdamaḥ dharmarājam anujñāpya pṛthāṃ kṛṣṇāṃ ca bhārata 53 subhadrāṃ bhīmasenaṃ ca phalgunaṃ yamajau tathā dhaumyam āmantrayitvā ca prayayau svāṃ purīṃ prati 54 tenaiva rathamukhyena taruṇādityavarcasā dharmarājavisṛṣṭena divyenānādayan diśaḥ 55 tato yudhiṣṭhiramukhāḥ pāṇḍavā bharatarṣabha pradakṣiṇam akurvanta kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam 56 tato gate bhagavati kṛṣṇe devakinandane jayaṃ labdhvā suvipulaṃ rājñām abhayadās tadā 57 saṃvardhitaujaso bhūyaḥ karmaṇā tena bhārata draupadyāḥ pāṇḍavā rājan parāṃ prītim avardhayan 58 tasmin kāle tu yad yuktaṃ dharmakāmārthasaṃhitam tad rājā dharmataś cakre rājyapālanakīrtimān
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 23.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 pārthaḥ prāpya dhanuḥśreṣṭham akṣayyau ca maheṣudhī rathaṃ dhvajaṃ sabhāṃ caiva yudhiṣṭhiram abhāṣata 2 dhanur astraṃ śarā vīryaṃ pakṣo bhūmir yaśo balam prāptam etan mayā rājan duṣprāpaṃ yad abhīpsitam 3 tatra kṛtyam ahaṃ manye kośasyāsya vivardhanam karam āhārayiṣyāmi rājñaḥ sarvān nṛpottama 4 vijayāya prayāsyāmi diśaṃ dhanadarakṣitām tithāv atha muhūrte ca nakṣatre ca tathā śive 5 dhanaṃjayavacaḥ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ snigdhagambhīranādinyā taṃ girā pratyabhāṣata 6 svasti vācyārhato viprān prayāhi bharatarṣabha durhṛdām apraharṣāya suhṛdāṃ nandanāya ca vijayas te dhruvaṃ pārtha priyaṃ kāmam avāpnuhi 7 ity uktaḥ prayayau pārthaḥ sainyena mahatā vṛtaḥ agnidattena divyena rathenādbhutakarmaṇā 8 tathaiva bhīmaseno 'pi yamau ca puruṣarṣabhau sasainyāḥ prayayuḥ sarve dharmarājābhipūjitāḥ 9 diśaṃ dhanapater iṣṭām ajayat pākaśāsaniḥ bhīmasenas tathā prācīṃ sahadevas tu dakṣiṇām 10 pratīcīṃ nakulo rājan diśaṃ vyajayad astravit khāṇḍavaprastham adhyāste dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ 11 janamejaya uvāca 11 diśām abhijayaṃ brahman vistareṇānukīrtaya na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaś caritaṃ mahat 12 vaiśaṃpāyana uvāca 12 dhanaṃjayasya vakṣyāmi vijayaṃ pūrvam eva te yaugapadyena pārthair hi vijiteyaṃ vasuṃdharā 13 pūrvaṃ kuṇindaviṣaye vaśe cakre mahīpatīn dhanaṃjayo mahābāhur nātitīvreṇa karmaṇā 14 ānartān kālakūṭāṃś ca kuṇindāṃś ca vijitya saḥ sumaṇḍalaṃ pāpajitaṃ kṛtavān anusainikam 15 sa tena sahito rājan savyasācī paraṃtapaḥ vijigye sakalaṃ dvīpaṃ prativindhyaṃ ca pārthivam 16 sakaladvīpavāsāṃś ca saptadvīpe ca ye nṛpāḥ arjunasya ca sainyānāṃ vigrahas tumulo 'bhavat 17 sa tān api maheṣvāso vijitya bharatarṣabha tair eva sahitaḥ sarvaiḥ prāgjyotiṣam upādravat 18 tatra rājā mahān āsīd bhagadatto viśāṃ pate tenāsīt sumahad yuddhaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ 19 sa kirātaiś ca cīnaiś ca vṛtaḥ prāgjyotiṣo 'bhavat anyaiś ca bahubhir yodhaiḥ sāgarānūpavāsibhiḥ 20 tataḥ sa divasān aṣṭau yodhayitvā dhanaṃjayam prahasann abravīd rājā saṃgrāme vigataklamaḥ 21 upapannaṃ mahābāho tvayi pāṇḍavanandana pākaśāsanadāyāde vīryam āhavaśobhini 22 ahaṃ sakhā surendrasya śakrād anavamo raṇe na ca śaknomi te tāta sthātuṃ pramukhato yudhi 23 kim īpsitaṃ pāṇḍaveya brūhi kiṃ karavāṇi te yad vakṣyasi mahābāho tat kariṣyāmi putraka 24 arjuna uvāca 24 kurūṇām ṛṣabho rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ tasya pārthivatām īpse karas tasmai pradīyatām 25 bhavān pitṛsakhā caiva prīyamāṇo mayāpi ca tato nājñāpayāmi tvāṃ prītipūrvaṃ pradīyatām 26 bhagadatta uvāca 26 kuntīmātar yathā me tvaṃ tathā rājā yudhiṣṭhiraḥ sarvam etat kariṣyāmi kiṃ cānyat karavāṇi te
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 24.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 taṃ vijitya mahābāhuḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ prayayāv uttarāṃ tasmād diśaṃ dhanadapālitām 2 antargiriṃ ca kaunteyas tathaiva ca bahirgirim tathoparigiriṃ caiva vijigye puruṣarṣabhaḥ 3 vijitya parvatān sarvān ye ca tatra narādhipāḥ tān vaśe sthāpayitvā sa ratnāny ādāya sarvaśaḥ 4 tair eva sahitaḥ sarvair anurajya ca tān nṛpān kulūtavāsinaṃ rājan bṛhantam upajagmivān 5 mṛdaṅgavaranādena rathanemisvanena ca hastināṃ ca ninādena kampayan vasudhām imām 6 tato bṛhantas taruṇo balena caturaṅgiṇā niṣkramya nagarāt tasmād yodhayām āsa pāṇḍavam 7 sumahān saṃnipāto 'bhūd dhanaṃjayabṛhantayoḥ na śaśāka bṛhantas tu soḍhuṃ pāṇḍavavikramam 8 so 'viṣahyatamaṃ jñātvā kaunteyaṃ parvateśvaraḥ upāvartata durmedhā ratnāny ādāya sarvaśaḥ 9 sa tad rājyam avasthāpya kulūtasahito yayau senābindum atho rājan rājyād āśu samākṣipat 10 modāpuraṃ vāmadevaṃ sudāmānaṃ susaṃkulam kulūtān uttarāṃś caiva tāṃś ca rājñaḥ samānayat 11 tatrasthaḥ puruṣair eva dharmarājasya śāsanāt vyajayad dhanaṃjayo rājan deśān pañca pramāṇataḥ 12 sa divaḥprastham āsādya senābindoḥ puraṃ mahat balena caturaṅgeṇa niveśam akarot prabhuḥ 13 sa taiḥ parivṛtaḥ sarvair viṣvagaśvaṃ narādhipam abhyagacchan mahātejāḥ pauravaṃ puruṣarṣabhaḥ 14 vijitya cāhave śūrān pārvatīyān mahārathān dhvajinyā vyajayad rājan puraṃ pauravarakṣitam 15 pauravaṃ tu vinirjitya dasyūn parvatavāsinaḥ gaṇān utsavasaṃketān ajayat sapta pāṇḍavaḥ 16 tataḥ kāśmīrakān vīrān kṣatriyān kṣatriyarṣabhaḥ vyajayal lohitaṃ caiva maṇḍalair daśabhiḥ saha 17 tatas trigartān kaunteyo dārvān kokanadāś ca ye kṣatriyā bahavo rājann upāvartanta sarvaśaḥ 18 abhisārīṃ tato ramyāṃ vijigye kurunandanaḥ uraśāvāsinaṃ caiva rocamānaṃ raṇe 'jayat 19 tataḥ siṃhapuraṃ ramyaṃ citrāyudhasurakṣitam prāmathad balam āsthāya pākaśāsanir āhave 20 tataḥ suhmāṃś ca colāṃś ca kirīṭī pāṇḍavarṣabhaḥ sahitaḥ sarvasainyena prāmathat kurunandanaḥ 21 tataḥ paramavikrānto bāhlīkān kurunandanaḥ mahatā parimardena vaśe cakre durāsadān 22 gṛhītvā tu balaṃ sāraṃ phalgu cotsṛjya pāṇḍavaḥ daradān saha kāmbojair ajayat pākaśāsaniḥ 23 prāguttarāṃ diśaṃ ye ca vasanty āśritya dasyavaḥ nivasanti vane ye ca tān sarvān ajayat prabhuḥ 24 lohān paramakāmbojān ṛṣikān uttarān api sahitāṃs tān mahārāja vyajayat pākaśāsaniḥ 25 ṛṣikeṣu tu saṃgrāmo babhūvātibhayaṃkaraḥ tārakāmayasaṃkāśaḥ paramarṣikapārthayoḥ 26 sa vijitya tato rājann ṛṣikān raṇamūrdhani śukodarasamaprakhyān hayān aṣṭau samānayat mayūrasadṛśān anyān ubhayān eva cāparān 27 sa vinirjitya saṃgrāme himavantaṃ saniṣkuṭam śvetaparvatam āsādya nyavasat puruṣarṣabhaḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 25.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 sa śvetaparvataṃ vīraḥ samatikramya bhārata deśaṃ kiṃpuruṣāvāsaṃ drumaputreṇa rakṣitam 2 mahatā saṃnipātena kṣatriyāntakareṇa ha vyajayat pāṇḍavaśreṣṭhaḥ kare caiva nyaveśayat 3 taṃ jitvā hāṭakaṃ nāma deśaṃ guhyakarakṣitam pākaśāsanir avyagraḥ sahasainyaḥ samāsadat 4 tāṃs tu sāntvena nirjitya mānasaṃ sara uttamam ṛṣikulyāś ca tāḥ sarvā dadarśa kurunandanaḥ 5 saro mānasam āsādya hāṭakān abhitaḥ prabhuḥ gandharvarakṣitaṃ deśaṃ vyajayat pāṇḍavas tataḥ 6 tatra tittirikalmāṣān maṇḍūkākṣān hayottamān lebhe sa karam atyantaṃ gandharvanagarāt tadā 7 uttaraṃ harivarṣaṃ tu samāsādya sa pāṇḍavaḥ iyeṣa jetuṃ taṃ deśaṃ pākaśāsananandanaḥ 8 tata enaṃ mahākāyā mahāvīryā mahābalāḥ dvārapālāḥ samāsādya hṛṣṭā vacanam abruvan 9 pārtha nedaṃ tvayā śakyaṃ puraṃ jetuṃ kathaṃ cana upāvartasva kalyāṇa paryāptam idam acyuta 10 idaṃ puraṃ yaḥ praviśed dhruvaṃ sa na bhaven naraḥ prīyāmahe tvayā vīra paryāpto vijayas tava 11 na cāpi kiṃ cij jetavyam arjunātra pradṛśyate uttarāḥ kuravo hy ete nātra yuddhaṃ pravartate 12 praviṣṭaś cāpi kaunteya neha drakṣyasi kiṃ cana na hi mānuṣadehena śakyam atrābhivīkṣitum 13 atheha puruṣavyāghra kiṃ cid anyac cikīrṣasi tad bravīhi kariṣyāmo vacanāt tava bhārata 14 tatas tān abravīd rājann arjunaḥ pākaśāsaniḥ pārthivatvaṃ cikīrṣāmi dharmarājasya dhīmataḥ 15 na pravekṣyāmi vo deśaṃ bādhyatvaṃ yadi mānuṣaiḥ yudhiṣṭhirāya yat kiṃ cit karavan naḥ pradīyatām 16 tato divyāni vastrāṇi divyāny ābharaṇāni ca mokājināni divyāni tasmai te pradaduḥ karam 17 evaṃ sa puruṣavyāghro vijigye diśam uttarām saṃgrāmān subahūn kṛtvā kṣatriyair dasyubhis tathā 18 sa vinirjitya rājñas tān kare ca viniveśya ha dhanāny ādāya sarvebhyo ratnāni vividhāni ca 19 hayāṃs tittirikalmāṣāñ śukapatranibhān api mayūrasadṛśāṃś cānyān sarvān anilaraṃhasaḥ 20 vṛtaḥ sumahatā rājan balena caturaṅgiṇā ājagāma punar vīraḥ śakraprasthaṃ purottamam
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 26.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 etasminn eva kāle tu bhīmaseno 'pi vīryavān dharmarājam anujñāpya yayau prācīṃ diśaṃ prati 2 mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā vṛto bharataśārdūlo dviṣacchokavivardhanaḥ 3 sa gatvā rājaśārdūlaḥ pāñcālānāṃ puraṃ mahat pāñcālān vividhopāyaiḥ sāntvayām āsa pāṇḍavaḥ 4 tataḥ sa gaṇḍakīṃ śūro videhāṃś ca nararṣabhaḥ vijityālpena kālena daśārṇān agamat prabhuḥ 5 tatra dāśārṇako rājā sudharmā lomaharṣaṇam kṛtavān karma bhīmena mahad yuddhaṃ nirāyudham 6 bhīmasenas tu tad dṛṣṭvā tasya karma paraṃtapaḥ adhisenāpatiṃ cakre sudharmāṇaṃ mahābalam 7 tataḥ prācīṃ diśaṃ bhīmo yayau bhīmaparākramaḥ sainyena mahatā rājan kampayann iva medinīm 8 so 'śvamedheśvaraṃ rājan rocamānaṃ sahānujam jigāya samare vīro balena balināṃ varaḥ 9 sa taṃ nirjitya kaunteyo nātitīvreṇa karmaṇā pūrvadeśaṃ mahāvīryo vijigye kurunandanaḥ 10 tato dakṣiṇam āgamya pulindanagaraṃ mahat sukumāraṃ vaśe cakre sumitraṃ ca narādhipam 11 tatas tu dharmarājasya śāsanād bharatarṣabhaḥ śiśupālaṃ mahāvīryam abhyayāj janamejaya 12 cedirājo 'pi tac chrutvā pāṇḍavasya cikīrṣitam upaniṣkramya nagarāt pratyagṛhṇāt paraṃtapaḥ 13 tau sametya mahārāja kurucedivṛṣau tadā ubhayor ātmakulayoḥ kauśalyaṃ paryapṛcchatām 14 tato nivedya tad rāṣṭraṃ cedirājo viśāṃ pate uvāca bhīmaṃ prahasan kim idaṃ kuruṣe 'nagha 15 tasya bhīmas tadācakhyau dharmarājacikīrṣitam sa ca tat pratigṛhyaiva tathā cakre narādhipaḥ 16 tato bhīmas tatra rājann uṣitvā tridaśāḥ kṣapāḥ satkṛtaḥ śiśupālena yayau sabalavāhanaḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 27.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ kumāraviṣaye śreṇimantam athājayat kosalādhipatiṃ caiva bṛhadbalam ariṃdamaḥ 2 ayodhyāyāṃ tu dharmajñaṃ dīrghaprajñaṃ mahābalam ajayat pāṇḍavaśreṣṭho nātitīvreṇa karmaṇā 3 tato gopālakacchaṃ ca sottamān api cottarān mallānām adhipaṃ caiva pārthivaṃ vyajayat prabhuḥ 4 tato himavataḥ pārśve samabhyetya jaradgavam sarvam alpena kālena deśaṃ cakre vaśe balī 5 evaṃ bahuvidhān deśān vijitya puruṣarṣabhaḥ unnāṭam abhito jigye kukṣimantaṃ ca parvatam pāṇḍavaḥ sumahāvīryo balena balināṃ varaḥ 6 sa kāśirājaṃ samare subandhum anivartinam vaśe cakre mahābāhur bhīmo bhīmaparākramaḥ 7 tataḥ supārśvam abhitas tathā rājapatiṃ kratham yudhyamānaṃ balāt saṃkhye vijigye pāṇḍavarṣabhaḥ 8 tato matsyān mahātejā malayāṃś ca mahābalān anavadyān gayāṃś caiva paśubhūmiṃ ca sarvaśaḥ 9 nivṛtya ca mahābāhur madarvīkaṃ mahīdharam sopadeśaṃ vinirjitya prayayāv uttarāmukhaḥ vatsabhūmiṃ ca kaunteyo vijigye balavān balāt 10 bhargāṇām adhipaṃ caiva niṣādādhipatiṃ tathā vijigye bhūmipālāṃś ca maṇimatpramukhān bahūn 11 tato dakṣiṇamallāṃś ca bhogavantaṃ ca pāṇḍavaḥ tarasaivājayad bhīmo nātitīvreṇa karmaṇā 12 śarmakān varmakāṃś caiva sāntvenaivājayat prabhuḥ vaidehakaṃ ca rājānaṃ janakaṃ jagatīpatim vijigye puruṣavyāghro nātitīvreṇa karmaṇā 13 vaidehasthas tu kaunteya indraparvatam antikāt kirātānām adhipatīn vyajayat sapta pāṇḍavaḥ 14 tataḥ suhmān prācyasuhmān samakṣāṃś caiva vīryavān vijitya yudhi kaunteyo māgadhān upayād balī 15 daṇḍaṃ ca daṇḍadhāraṃ ca vijitya pṛthivīpatīn tair eva sahitaḥ sarvair girivrajam upādravat 16 jārāsaṃdhiṃ sāntvayitvā kare ca viniveśya ha tair eva sahito rājan karṇam abhyadravad balī 17 sa kampayann iva mahīṃ balena caturaṅgiṇā yuyudhe pāṇḍavaśreṣṭhaḥ karṇenāmitraghātinā 18 sa karṇaṃ yudhi nirjitya vaśe kṛtvā ca bhārata tato vijigye balavān rājñaḥ parvatavāsinaḥ 19 atha modāgiriṃ caiva rājānaṃ balavattaram pāṇḍavo bāhuvīryeṇa nijaghāna mahāmṛdhe 20 tataḥ pauṇḍrādhipaṃ vīraṃ vāsudevaṃ mahābalam kauśikīkacchanilayaṃ rājānaṃ ca mahaujasam 21 ubhau balavṛtau vīrāv ubhau tīvraparākramau nirjityājau mahārāja vaṅgarājam upādravat 22 samudrasenaṃ nirjitya candrasenaṃ ca pārthivam tāmraliptaṃ ca rājānaṃ kācaṃ vaṅgādhipaṃ tathā 23 suhmānām adhipaṃ caiva ye ca sāgaravāsinaḥ sarvān mlecchagaṇāṃś caiva vijigye bharatarṣabhaḥ 24 evaṃ bahuvidhān deśān vijitya pavanātmajaḥ vasu tebhya upādāya lauhityam agamad balī 25 sa sarvān mlecchanṛpatīn sāgaradvīpavāsinaḥ karam āhārayām āsa ratnāni vividhāni ca 26 candanāguruvastrāṇi maṇimuktam anuttamam kāñcanaṃ rajataṃ vajraṃ vidrumaṃ ca mahādhanam 27 sa koṭiśatasaṃkhyena dhanena mahatā tadā abhyavarṣad ameyātmā dhanavarṣeṇa pāṇḍavam 28 indraprastham athāgamya bhīmo bhīmaparākramaḥ nivedayām āsa tadā dharmarājāya tad dhanam
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 28.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tathaiva sahadevo 'pi dharmarājena pūjitaḥ mahatyā senayā sārdhaṃ prayayau dakṣiṇāṃ diśam 2 sa śūrasenān kārtsnyena pūrvam evājayat prabhuḥ matsyarājaṃ ca kauravyo vaśe cakre balād balī 3 adhirājādhipaṃ caiva dantavakraṃ mahāhave jigāya karadaṃ caiva svarājye saṃnyaveśayat 4 sukumāraṃ vaśe cakre sumitraṃ ca narādhipam tathaivāparamatsyāṃś ca vyajayat sa paṭaccarān 5 niṣādabhūmiṃ gośṛṅgaṃ parvatapravaraṃ tathā tarasā vyajayad dhīmāñ śreṇimantaṃ ca pārthivam 6 navarāṣṭraṃ vinirjitya kuntibhojam upādravat prītipūrvaṃ ca tasyāsau pratijagrāha śāsanam 7 tataś carmaṇvatīkūle jambhakasyātmajaṃ nṛpam dadarśa vāsudevena śeṣitaṃ pūrvavairiṇā 8 cakre tatra sa saṃgrāmaṃ saha bhojena bhārata sa tam ājau vinirjitya dakṣiṇābhimukho yayau 9 karāṃs tebhya upādāya ratnāni vividhāni ca tatas tair eva sahito narmadām abhito yayau 10 vindānuvindāv āvantyau sainyena mahatā vṛtau jigāya samare vīrāv āśvineyaḥ pratāpavān 11 tato ratnāny upādāya purīṃ māhiṣmatīṃ yayau tatra nīlena rājñā sa cakre yuddhaṃ nararṣabhaḥ 12 pāṇḍavaḥ paravīraghnaḥ sahadevaḥ pratāpavān tato 'sya sumahad yuddham āsīd bhīrubhayaṃkaram 13 sainyakṣayakaraṃ caiva prāṇānāṃ saṃśayāya ca cakre tasya hi sāhāyyaṃ bhagavān havyavāhanaḥ 14 tato hayā rathā nāgāḥ puruṣāḥ kavacāni ca pradīptāni vyadṛśyanta sahadevabale tadā 15 tataḥ susaṃbhrāntamanā babhūva kurunandanaḥ nottaraṃ prativaktuṃ ca śakto 'bhūj janamejaya 16 janamejaya uvāca 16 kimarthaṃ bhagavān agniḥ pratyamitro 'bhavad yudhi sahadevasya yajñārthaṃ ghaṭamānasya vai dvija 17 vaiśaṃpāyana uvāca 17 tatra māhiṣmatīvāsī bhagavān havyavāhanaḥ śrūyate nigṛhīto vai purastāt pāradārikaḥ 18 nīlasya rājñaḥ pūrveṣām upanītaś ca so 'bhavat tadā brāhmaṇarūpeṇa caramāṇo yadṛcchayā 19 taṃ tu rājā yathāśāstram anvaśād dhārmikas tadā prajajvāla tataḥ kopād bhagavān havyavāhanaḥ 20 taṃ dṛṣṭvā vismito rājā jagāma śirasā kavim cakre prasādaṃ ca tadā tasya rājño vibhāvasuḥ 21 vareṇa chandayām āsa taṃ nṛpaṃ sviṣṭakṛttamaḥ abhayaṃ ca sa jagrāha svasainye vai mahīpatiḥ 22 tataḥ prabhṛti ye ke cid ajñānāt tāṃ purīṃ nṛpāḥ jigīṣanti balād rājaṃs te dahyantīha vahninā 23 tasyāṃ puryāṃ tadā caiva māhiṣmatyāṃ kurūdvaha babhūvur anabhigrāhyā yoṣitaś chandataḥ kila 24 evam agnir varaṃ prādāt strīṇām aprativāraṇe svairiṇyas tatra nāryo hi yatheṣṭaṃ pracaranty uta 25 varjayanti ca rājānas tad rāṣṭraṃ puruṣottama bhayād agner mahārāja tadā prabhṛti sarvadā 26 sahadevas tu dharmātmā sainyaṃ dṛṣṭvā bhayārditam parītam agninā rājann ākampata yathā giriḥ 27 upaspṛśya śucir bhūtvā so 'bravīt pāvakaṃ tataḥ tvadartho 'yaṃ samārambhaḥ kṛṣṇavartman namo 'stu te 28 mukhaṃ tvam asi devānāṃ yajñas tvam asi pāvaka pāvanāt pāvakaś cāsi vahanād dhavyavāhanaḥ 29 vedās tvadarthaṃ jātāś ca jātavedās tato hy asi yajñavighnam imaṃ kartuṃ nārhas tvaṃ havyavāhana 30 evam uktvā tu mādreyaḥ kuśair āstīrya medinīm vidhivat puruṣavyāghraḥ pāvakaṃ pratyupāviśat 31 pramukhe sarvasainyasya bhītodvignasya bhārata na cainam atyagād vahnir velām iva mahodadhiḥ 32 tam abhyetya śanair vahnir uvāca kurunandanam sahadevaṃ nṛṇāṃ devaṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ 33 uttiṣṭhottiṣṭha kauravya jijñāseyaṃ kṛtā mayā vedmi sarvam abhiprāyaṃ tava dharmasutasya ca 34 mayā tu rakṣitavyeyaṃ purī bharatasattama yāvad rājño 'sya nīlasya kulavaṃśadharā iti īpsitaṃ tu kariṣyāmi manasas tava pāṇḍava 35 tata utthāya hṛṣṭātmā prāñjaliḥ śirasānataḥ pūjayām āsa mādreyaḥ pāvakaṃ puruṣarṣabhaḥ 36 pāvake vinivṛtte tu nīlo rājābhyayāt tadā satkāreṇa naravyāghraṃ sahadevaṃ yudhāṃ patim 37 pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ kare ca viniveśya tam mādrīsutas tataḥ prāyād vijayī dakṣiṇāṃ diśam 38 traipuraṃ sa vaśe kṛtvā rājānam amitaujasam nijagrāha mahābāhus tarasā potaneśvaram 39 āhṛtiṃ kauśikācāryaṃ yatnena mahatā tataḥ vaśe cakre mahābāhuḥ surāṣṭrādhipatiṃ tathā 40 surāṣṭraviṣayasthaś ca preṣayām āsa rukmiṇe rājñe bhojakaṭasthāya mahāmātrāya dhīmate 41 bhīṣmakāya sa dharmātmā sākṣād indrasakhāya vai sa cāsya sasuto rājan pratijagrāha śāsanam 42 prītipūrvaṃ mahābāhur vāsudevam avekṣya ca tataḥ sa ratnāny ādāya punaḥ prāyād yudhāṃ patiḥ 43 tataḥ śūrpārakaṃ caiva gaṇaṃ copakṛtāhvayam vaśe cakre mahātejā daṇḍakāṃś ca mahābalaḥ 44 sāgaradvīpavāsāṃś ca nṛpatīn mlecchayonijān niṣādān puruṣādāṃś ca karṇaprāvaraṇān api 45 ye ca kālamukhā nāma narā rākṣasayonayaḥ kṛtsnaṃ kollagiriṃ caiva muracīpattanaṃ tathā 46 dvīpaṃ tāmrāhvayaṃ caiva parvataṃ rāmakaṃ tathā timiṃgilaṃ ca nṛpatiṃ vaśe cakre mahāmatiḥ 47 ekapādāṃś ca puruṣān kevalān vanavāsinaḥ nagarīṃ saṃjayantīṃ ca picchaṇḍaṃ karahāṭakam dūtair eva vaśe cakre karaṃ cainān adāpayat 48 pāṇḍyāṃś ca draviḍāṃś caiva sahitāṃś coḍrakeralaiḥ andhrāṃs talavanāṃś caiva kaliṅgān oṣṭrakarṇikān 49 antākhīṃ caiva romāṃ ca yavanānāṃ puraṃ tathā dūtair eva vaśe cakre karaṃ cainān adāpayat 50 bharukacchaṃ gato dhīmān dūtān mādravatīsutaḥ preṣayām āsa rājendra paulastyāya mahātmane vibhīṣaṇāya dharmātmā prītipūrvam ariṃdamaḥ 51 sa cāsya pratijagrāha śāsanaṃ prītipūrvakam tac ca kālakṛtaṃ dhīmān anvamanyata sa prabhuḥ 52 tataḥ saṃpreṣayām āsa ratnāni vividhāni ca candanāgurumukhyāni divyāny ābharaṇāni ca 53 vāsāṃsi ca mahārhāṇi maṇīṃś caiva mahādhanān nyavartata tato dhīmān sahadevaḥ pratāpavān 54 evaṃ nirjitya tarasā sāntvena vijayena ca karadān pārthivān kṛtvā pratyāgacchad ariṃdamaḥ 55 dharmarājāya tat sarvaṃ nivedya bharatarṣabha kṛtakarmā sukhaṃ rājann uvāsa janamejaya
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 29.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 nakulasya tu vakṣyāmi karmāṇi vijayaṃ tathā vāsudevajitām āśāṃ yathāsau vyajayat prabhuḥ 2 niryāya khāṇḍavaprasthāt pratīcīm abhito diśam uddiśya matimān prāyān mahatyā senayā saha 3 siṃhanādena mahatā yodhānāṃ garjitena ca rathanemininādaiś ca kampayan vasudhām imām 4 tato bahudhanaṃ ramyaṃ gavāśvadhanadhānyavat kārttikeyasya dayitaṃ rohītakam upādravat 5 tatra yuddhaṃ mahad vṛttaṃ śūrair mattamayūrakaiḥ marubhūmiṃ ca kārtsnyena tathaiva bahudhānyakam 6 śairīṣakaṃ mahecchaṃ ca vaśe cakre mahādyutiḥ śibīṃs trigartān ambaṣṭhān mālavān pañcakarpaṭān 7 tathā madhyamikāyāṃś ca vāṭadhānān dvijān atha punaś ca parivṛtyātha puṣkarāraṇyavāsinaḥ 8 gaṇān utsavasaṃketān vyajayat puruṣarṣabhaḥ sindhukūlāśritā ye ca grāmaṇeyā mahābalāḥ 9 śūdrābhīragaṇāś caiva ye cāśritya sarasvatīm vartayanti ca ye matsyair ye ca parvatavāsinaḥ 10 kṛtsnaṃ pañcanadaṃ caiva tathaivāparaparyaṭam uttarajyotikaṃ caiva tathā vṛndāṭakaṃ puram dvārapālaṃ ca tarasā vaśe cakre mahādyutiḥ 11 ramaṭhān hārahūṇāṃś ca pratīcyāś caiva ye nṛpāḥ tān sarvān sa vaśe cakre śāsanād eva pāṇḍavaḥ 12 tatrasthaḥ preṣayām āsa vāsudevāya cābhibhuḥ sa cāsya daśabhī rājyaiḥ pratijagrāha śāsanam 13 tataḥ śākalam abhyetya madrāṇāṃ puṭabhedanam mātulaṃ prītipūrveṇa śalyaṃ cakre vaśe balī 14 sa tasmin satkṛto rājñā satkārārho viśāṃ pate ratnāni bhūrīṇy ādāya saṃpratasthe yudhāṃ patiḥ 15 tataḥ sāgarakukṣisthān mlecchān paramadāruṇān pahlavān barbarāṃś caiva tān sarvān anayad vaśam 16 tato ratnāny upādāya vaśe kṛtvā ca pārthivān nyavartata naraśreṣṭho nakulaś citramārgavit 17 karabhāṇāṃ sahasrāṇi kośaṃ tasya mahātmanaḥ ūhur daśa mahārāja kṛcchrād iva mahādhanam 18 indraprasthagataṃ vīram abhyetya sa yudhiṣṭhiram tato mādrīsutaḥ śrīmān dhanaṃ tasmai nyavedayat 19 evaṃ pratīcīṃ nakulo diśaṃ varuṇapālitām vijigye vāsudevena nirjitāṃ bharatarṣabhaḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 30.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 rakṣaṇād dharmarājasya satyasya paripālanāt śatrūṇāṃ kṣapaṇāc caiva svakarmaniratāḥ prajāḥ 2 balīnāṃ samyag ādānād dharmataś cānuśāsanāt nikāmavarṣī parjanyaḥ sphīto janapado 'bhavat 3 sarvārambhāḥ supravṛttā gorakṣaṃ karṣaṇaṃ vaṇik viśeṣāt sarvam evaitat saṃjajñe rājakarmaṇaḥ 4 dasyubhyo vañcakebhyo vā rājan prati parasparam rājavallabhataś caiva nāśrūyanta mṛṣā giraḥ 5 avarṣaṃ cātivarṣaṃ ca vyādhipāvakamūrchanam sarvam etat tadā nāsīd dharmanitye yudhiṣṭhire 6 priyaṃ kartum upasthātuṃ balikarma svabhāvajam abhihartuṃ nṛpā jagmur nānyaiḥ kāryaiḥ pṛthak pṛthak 7 dharmyair dhanāgamais tasya vavṛdhe nicayo mahān kartuṃ yasya na śakyeta kṣayo varṣaśatair api 8 svakośasya parīmāṇaṃ koṣṭhasya ca mahīpatiḥ vijñāya rājā kaunteyo yajñāyaiva mano dadhe 9 suhṛdaś caiva taṃ sarve pṛthak ca saha cābruvan yajñakālas tava vibho kriyatām atra sāṃpratam 10 athaivaṃ bruvatām eva teṣām abhyāyayau hariḥ ṛṣiḥ purāṇo vedātmā dṛśyaś cāpi vijānatām 11 jagatas tasthuṣāṃ śreṣṭhaḥ prabhavaś cāpyayaś ca ha bhūtabhavyabhavannāthaḥ keśavaḥ keśisūdanaḥ 12 prākāraḥ sarvavṛṣṇīnām āpatsv abhayado 'rihā balādhikāre nikṣipya saṃhatyānakadundubhim 13 uccāvacam upādāya dharmarājāya mādhavaḥ dhanaughaṃ puruṣavyāghro balena mahatā vṛtaḥ 14 taṃ dhanaugham aparyantaṃ ratnasāgaram akṣayam nādayan rathaghoṣeṇa praviveśa purottamam 15 asūryam iva sūryeṇa nivātam iva vāyunā kṛṣṇena samupetena jahṛṣe bhārataṃ puram 16 taṃ mudābhisamāgamya satkṛtya ca yathāvidhi saṃpṛṣṭvā kuśalaṃ caiva sukhāsīnaṃ yudhiṣṭhiraḥ 17 dhaumyadvaipāyanamukhair ṛtvigbhiḥ puruṣarṣabhaḥ bhīmārjunayamaiś cāpi sahitaḥ kṛṣṇam abravīt 18 tvatkṛte pṛthivī sarvā madvaśe kṛṣṇa vartate dhanaṃ ca bahu vārṣṇeya tvatprasādād upārjitam 19 so 'ham icchāmi tat sarvaṃ vidhivad devakīsuta upayoktuṃ dvijāgryeṣu havyavāhe ca mādhava 20 tad ahaṃ yaṣṭum icchāmi dāśārha sahitas tvayā anujaiś ca mahābāho tan mānujñātum arhasi 21 sa dīkṣāpaya govinda tvam ātmānaṃ mahābhuja tvayīṣṭavati dāśārha vipāpmā bhavitā hy aham 22 māṃ vāpy abhyanujānīhi sahaibhir anujair vibho anujñātas tvayā kṛṣṇa prāpnuyāṃ kratum uttamam 23 taṃ kṛṣṇaḥ pratyuvācedaṃ bahūktvā guṇavistaram tvam eva rājaśārdūla samrāḍ arho mahākratum saṃprāpnuhi tvayā prāpte kṛtakṛtyās tato vayam 24 yajasvābhīpsitaṃ yajñaṃ mayi śreyasy avasthite niyuṅkṣva cāpi māṃ kṛtye sarvaṃ kartāsmi te vacaḥ 25 yudhiṣṭhira uvāca 25 saphalaḥ kṛṣṇa saṃkalpaḥ siddhiś ca niyatā mama yasya me tvaṃ hṛṣīkeśa yathepsitam upasthitaḥ 26 vaiśaṃpāyana uvāca 26 anujñātas tu kṛṣṇena pāṇḍavo bhrātṛbhiḥ saha īhituṃ rājasūyāya sādhanāny upacakrame 27 tata ājñāpayām āsa pāṇḍavo 'rinibarhaṇaḥ sahadevaṃ yudhāṃ śreṣṭhaṃ mantriṇaś caiva sarvaśaḥ 28 asmin kratau yathoktāni yajñāṅgāni dvijātibhiḥ tathopakaraṇaṃ sarvaṃ maṅgalāni ca sarvaśaḥ 29 adhiyajñāṃś ca saṃbhārān dhaumyoktān kṣipram eva hi samānayantu puruṣā yathāyogaṃ yathākramam 30 indraseno viśokaś ca pūruś cārjunasārathiḥ annādyāharaṇe yuktāḥ santu matpriyakāmyayā 31 sarvakāmāś ca kāryantāṃ rasagandhasamanvitāḥ manoharāḥ prītikarā dvijānāṃ kurusattama 32 tad vākyasamakālaṃ tu kṛtaṃ sarvam avedayat sahadevo yudhāṃ śreṣṭho dharmarāje mahātmani 33 tato dvaipāyano rājann ṛtvijaḥ samupānayat vedān iva mahābhāgān sākṣān mūrtimato dvijān 34 svayaṃ brahmatvam akarot tasya satyavatīsutaḥ dhanaṃjayānām ṛṣabhaḥ susāmā sāmago 'bhavat 35 yājñavalkyo babhūvātha brahmiṣṭho 'dhvaryusattamaḥ pailo hotā vasoḥ putro dhaumyena sahito 'bhavat 36 eteṣāṃ śiṣyavargāś ca putrāś ca bharatarṣabha babhūvur hotragāḥ sarve vedavedāṅgapāragāḥ 37 te vācayitvā puṇyāham īhayitvā ca taṃ vidhim śāstroktaṃ yojayām āsus tad devayajanaṃ mahat 38 tatra cakrur anujñātāḥ śaraṇāny uta śilpinaḥ ratnavanti viśālāni veśmānīva divaukasām 39 tata ājñāpayām āsa sa rājā rājasattamaḥ sahadevaṃ tadā sadyo mantriṇaṃ kurusattamaḥ 40 āmantraṇārthaṃ dūtāṃs tvaṃ preṣayasvāśugān drutam upaśrutya vaco rājñaḥ sa dūtān prāhiṇot tadā 41 āmantrayadhvaṃ rāṣṭreṣu brāhmaṇān bhūmipān api viśaś ca mānyāñ śūdrāṃś ca sarvān ānayateti ca 42 te sarvān pṛthivīpālān pāṇḍaveyasya śāsanāt āmantrayāṃ babhūvuś ca preṣayām āsa cāparān 43 tatas te tu yathākālaṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram dīkṣayāṃ cakrire viprā rājasūyāya bhārata 44 dīkṣitaḥ sa tu dharmātmā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ jagāma yajñāyatanaṃ vṛto vipraiḥ sahasraśaḥ 45 bhrātṛbhir jñātibhiś caiva suhṛdbhiḥ sacivais tathā kṣatriyaiś ca manuṣyendra nānādeśasamāgataiḥ amātyaiś ca nṛpaśreṣṭho dharmo vigrahavān iva 46 ājagmur brāhmaṇās tatra viṣayebhyas tatas tataḥ sarvavidyāsu niṣṇātā vedavedāṅgapāragāḥ 47 teṣām āvasathāṃś cakrur dharmarājasya śāsanāt bahvannāñ śayanair yuktān sagaṇānāṃ pṛthak pṛthak sarvartuguṇasaṃpannāñ śilpino 'tha sahasraśaḥ 48 teṣu te nyavasan rājan brāhmaṇā bhṛśasatkṛtāḥ kathayantaḥ kathā bahvīḥ paśyanto naṭanartakān 49 bhuñjatāṃ caiva viprāṇāṃ vadatāṃ ca mahāsvanaḥ aniśaṃ śrūyate smātra muditānāṃ mahātmanām 50 dīyatāṃ dīyatām eṣāṃ bhujyatāṃ bhujyatām iti evaṃprakārāḥ saṃjalpāḥ śrūyante smātra nityaśaḥ 51 gavāṃ śatasahasrāṇi śayanānāṃ ca bhārata rukmasya yoṣitāṃ caiva dharmarājaḥ pṛthag dadau 52 prāvartataivaṃ yajñaḥ sa pāṇḍavasya mahātmanaḥ pṛthivyām ekavīrasya śakrasyeva triviṣṭape 53 tato yudhiṣṭhiro rājā preṣayām āsa pāṇḍavam nakulaṃ hāstinapuraṃ bhīṣmāya bharatarṣabha 54 droṇāya dhṛtarāṣṭrāya vidurāya kṛpāya ca bhrātṝṇāṃ caiva sarveṣāṃ ye 'nuraktā yudhiṣṭhire