Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 11. - 20.
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 11.
	1 nārada uvāca 1 purā devayuge rājann ādityo bhagavān divaḥ āgacchan mānuṣaṃ lokaṃ didṛkṣur vigataklamaḥ 2 caran mānuṣarūpeṇa sabhāṃ dṛṣṭvā svayaṃbhuvaḥ sabhām akathayan mahyaṃ brāhmīṃ tattvena pāṇḍava 3 aprameyaprabhāṃ divyāṃ mānasīṃ bharatarṣabha anirdeśyāṃ prabhāvena sarvabhūtamanoramām 4 śrutvā guṇān ahaṃ tasyāḥ sabhāyāḥ pāṇḍunandana darśanepsus tathā rājann ādityam aham abruvam 5 bhagavan draṣṭum icchāmi pitāmahasabhām aham yena sā tapasā śakyā karmaṇā vāpi gopate 6 auṣadhair vā tathā yuktair uta vā māyayā yayā tan mamācakṣva bhagavan paśyeyaṃ tāṃ sabhāṃ katham 7 tataḥ sa bhagavān sūryo mām upādāya vīryavān agacchat tāṃ sabhāṃ brāhmīṃ vipāpāṃ vigataklamām 8 evaṃrūpeti sā śakyā na nirdeṣṭuṃ janādhipa kṣaṇena hi bibharty anyad anirdeśyaṃ vapus tathā 9 na veda parimāṇaṃ vā saṃsthānaṃ vāpi bhārata na ca rūpaṃ mayā tādṛg dṛṣṭapūrvaṃ kadā cana 10 susukhā sā sabhā rājan na śītā na ca gharmadā na kṣutpipāse na glāniṃ prāpya tāṃ prāpnuvanty uta 11 nānārūpair iva kṛtā suvicitraiḥ subhāsvaraiḥ stambhair na ca dhṛtā sā tu śāśvatī na ca sā kṣarā 12 ati candraṃ ca sūryaṃ ca śikhinaṃ ca svayaṃprabhā dīpyate nākapṛṣṭhasthā bhāsayantīva bhāskaram 13 tasyāṃ sa bhagavān āste vidadhad devamāyayā svayam eko 'niśaṃ rājaṃl lokāṃl lokapitāmahaḥ 14 upatiṣṭhanti cāpy enaṃ prajānāṃ patayaḥ prabhum dakṣaḥ pracetāḥ pulaho marīciḥ kaśyapas tathā 15 bhṛgur atrir vasiṣṭhaś ca gautamaś ca tathāṅgirāḥ mano 'ntarikṣaṃ vidyāś ca vāyus tejo jalaṃ mahī 16 śabdaḥ sparśas tathā rūpaṃ raso gandhaś ca bhārata prakṛtiś ca vikāraś ca yac cānyat kāraṇaṃ bhuvaḥ 17 candramāḥ saha nakṣatrair ādityaś ca gabhastimān vāyavaḥ kratavaś caiva saṃkalpaḥ prāṇa eva ca 18 ete cānye ca bahavaḥ svayaṃbhuvam upasthitāḥ artho dharmaś ca kāmaś ca harṣo dveṣas tapo damaḥ 19 āyānti tasyāṃ sahitā gandharvāpsarasas tathā viṃśatiḥ sapta caivānye lokapālāś ca sarvaśaḥ 20 śukro bṛhaspatiś caiva budho 'ṅgāraka eva ca śanaiścaraś ca rāhuś ca grahāḥ sarve tathaiva ca 21 mantro rathaṃtaraś caiva harimān vasumān api ādityāḥ sādhirājāno nānādvaṃdvair udāhṛtāḥ 22 maruto viśvakarmā ca vasavaś caiva bhārata tathā pitṛgaṇāḥ sarve sarvāṇi ca havīṃṣy atha 23 ṛgvedaḥ sāmavedaś ca yajurvedaś ca pāṇḍava atharvavedaś ca tathā parvāṇi ca viśāṃ pate 24 itihāsopavedāś ca vedāṅgāni ca sarvaśaḥ grahā yajñāś ca somaś ca daivatāni ca sarvaśaḥ 25 sāvitrī durgataraṇī vāṇī saptavidhā tathā medhā dhṛtiḥ śrutiś caiva prajñā buddhir yaśaḥ kṣamā 26 sāmāni stutiśastrāṇi gāthāś ca vividhās tathā bhāṣyāṇi tarkayuktāni dehavanti viśāṃ pate 27 kṣaṇā lavā muhūrtāś ca divā rātris tathaiva ca ardhamāsāś ca māsāś ca ṛtavaḥ ṣaṭ ca bhārata 28 saṃvatsarāḥ pañcayugam ahorātrāś caturvidhāḥ kālacakraṃ ca yad divyaṃ nityam akṣayam avyayam 29 aditir ditir danuś caiva surasā vinatā irā kālakā surabhir devī saramā cātha gautamī 30 ādityā vasavo rudrā marutaś cāśvināv api viśvedevāś ca sādhyāś ca pitaraś ca manojavāḥ 31 rākṣasāś ca piśācāś ca dānavā guhyakās tathā suparṇanāgapaśavaḥ pitāmaham upāsate 32 devo nārāyaṇas tasyāṃ tathā devarṣayaś ca ye ṛṣayo vālakhilyāś ca yonijāyonijās tathā 33 yac ca kiṃ cit triloke 'smin dṛśyate sthāṇujaṅgamam sarvaṃ tasyāṃ mayā dṛṣṭaṃ tad viddhi manujādhipa 34 aṣṭāśītisahasrāṇi yatīnām ūrdhvaretasām prajāvatāṃ ca pañcāśad ṛṣīṇām api pāṇḍava 35 te sma tatra yathākāmaṃ dṛṣṭvā sarve divaukasaḥ praṇamya śirasā tasmai pratiyānti yathāgatam 36 atithīn āgatān devān daityān nāgān munīṃs tathā yakṣān suparṇān kāleyān gandharvāpsarasas tathā 37 mahābhāgān amitadhīr brahmā lokapitāmahaḥ dayāvān sarvabhūteṣu yathārhaṃ pratipadyate 38 pratigṛhya ca viśvātmā svayaṃbhūr amitaprabhaḥ sāntvamānārthasaṃbhogair yunakti manujādhipa 39 tathā tair upayātaiś ca pratiyātaiś ca bhārata ākulā sā sabhā tāta bhavati sma sukhapradā 40 sarvatejomayī divyā brahmarṣigaṇasevitā brāhmyā śriyā dīpyamānā śuśubhe vigataklamā 41 sā sabhā tādṛśī dṛṣṭā sarvalokeṣu durlabhā sabheyaṃ rājaśārdūla manuṣyeṣu yathā tava 42 etā mayā dṛṣṭapūrvāḥ sabhā deveṣu pāṇḍava taveyaṃ mānuṣe loke sarvaśreṣṭhatamā sabhā 43 yudhiṣṭhira uvāca 43 prāyaśo rājalokas te kathito vadatāṃ vara vaivasvatasabhāyāṃ tu yathā vadasi vai prabho 44 varuṇasya sabhāyāṃ tu nāgās te kathitā vibho daityendrāś caiva bhūyiṣṭhāḥ saritaḥ sāgarās tathā 45 tathā dhanapater yakṣā guhyakā rākṣasās tathā gandharvāpsarasaś caiva bhagavāṃś ca vṛṣadhvajaḥ 46 pitāmahasabhāyāṃ tu kathitās te maharṣayaḥ sarvadevanikāyāś ca sarvaśāstrāṇi caiva hi 47 śatakratusabhāyāṃ tu devāḥ saṃkīrtitā mune uddeśataś ca gandharvā vividhāś ca maharṣayaḥ 48 eka eva tu rājarṣir hariścandro mahāmune kathitas te sabhānityo devendrasya mahātmanaḥ 49 kiṃ karma tenācaritaṃ tapo vā niyatavratam yenāsau saha śakreṇa spardhate sma mahāyaśāḥ 50 pitṛlokagataś cāpi tvayā vipra pitā mama dṛṣṭaḥ pāṇḍur mahābhāgaḥ kathaṃ cāsi samāgataḥ 51 kim uktavāṃś ca bhagavann etad icchāmi veditum tvattaḥ śrotum ahaṃ sarvaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me 52 nārada uvāca 52 yan māṃ pṛcchasi rājendra hariścandraṃ prati prabho tat te 'haṃ saṃpravakṣyāmi māhātmyaṃ tasya dhīmataḥ 53 sa rājā balavān āsīt samrāṭ sarvamahīkṣitām tasya sarve mahīpālāḥ śāsanāvanatāḥ sthitāḥ 54 tenaikaṃ ratham āsthāya jaitraṃ hemavibhūṣitam śastrapratāpena jitā dvīpāḥ sapta nareśvara 55 sa vijitya mahīṃ sarvāṃ saśailavanakānanām ājahāra mahārāja rājasūyaṃ mahākratum 56 tasya sarve mahīpālā dhanāny ājahrur ājñayā dvijānāṃ pariveṣṭāras tasmin yajñe ca te 'bhavan 57 prādāc ca draviṇaṃ prītyā yājakānāṃ nareśvaraḥ yathoktaṃ tatra tais tasmiṃs tataḥ pañcaguṇādhikam 58 atarpayac ca vividhair vasubhir brāhmaṇāṃs tathā prāsarpakāle saṃprāpte nānādigbhyaḥ samāgatān 59 bhakṣyair bhojyaiś ca vividhair yathākāmapuraskṛtaiḥ ratnaughatarpitais tuṣṭair dvijaiś ca samudāhṛtam tejasvī ca yaśasvī ca nṛpebhyo 'bhyadhiko 'bhavat 60 etasmāt kāraṇāt pārtha hariścandro virājate tebhyo rājasahasrebhyas tad viddhi bharatarṣabha 61 samāpya ca hariścandro mahāyajñaṃ pratāpavān abhiṣiktaḥ sa śuśubhe sāmrājyena narādhipa 62 ye cānye 'pi mahīpālā rājasūyaṃ mahākratum yajante te mahendreṇa modante saha bhārata 63 ye cāpi nidhanaṃ prāptāḥ saṃgrāmeṣv apalāyinaḥ te tatsadaḥ samāsādya modante bharatarṣabha 64 tapasā ye ca tīvreṇa tyajantīha kalevaram te 'pi tat sthānam āsādya śrīmanto bhānti nityaśaḥ 65 pitā ca tvāha kaunteya pāṇḍuḥ kauravanandanaḥ hariścandre śriyaṃ dṛṣṭvā nṛpatau jātavismayaḥ 66 samartho 'si mahīṃ jetuṃ bhrātaras te vaśe sthitāḥ rājasūyaṃ kratuśreṣṭham āharasveti bhārata 67 tasya tvaṃ puruṣavyāghra saṃkalpaṃ kuru pāṇḍava gantāras te mahendrasya pūrvaiḥ saha salokatām 68 bahuvighnaś ca nṛpate kratur eṣa smṛto mahān chidrāṇy atra hi vāñchanti yajñaghnā brahmarākṣasāḥ 69 yuddhaṃ ca pṛṣṭhagamanaṃ pṛthivīkṣayakārakam kiṃ cid eva nimittaṃ ca bhavaty atra kṣayāvaham 70 etat saṃcintya rājendra yat kṣamaṃ tat samācara apramattotthito nityaṃ cāturvarṇyasya rakṣaṇe bhava edhasva modasva dānais tarpaya ca dvijān 71 etat te vistareṇoktaṃ yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi dāśārhanagarīṃ prati 72 vaiśaṃpāyana uvāca 72 evam ākhyāya pārthebhyo nārado janamejaya jagāma tair vṛto rājann ṛṣibhir yaiḥ samāgataḥ 73 gate tu nārade pārtho bhrātṛbhiḥ saha kaurava rājasūyaṃ kratuśreṣṭhaṃ cintayām āsa bhārata
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 12.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 ṛṣes tad vacanaṃ śrutvā niśaśvāsa yudhiṣṭhiraḥ cintayan rājasūyāptiṃ na lebhe śarma bhārata 2 rājarṣīṇāṃ hi taṃ śrutvā mahimānaṃ mahātmanām yajvanāṃ karmabhiḥ puṇyair lokaprāptiṃ samīkṣya ca 3 hariścandraṃ ca rājarṣiṃ rocamānaṃ viśeṣataḥ yajvānaṃ yajñam āhartuṃ rājasūyam iyeṣa saḥ 4 yudhiṣṭhiras tataḥ sarvān arcayitvā sabhāsadaḥ pratyarcitaś ca taiḥ sarvair yajñāyaiva mano dadhe 5 sa rājasūyaṃ rājendra kurūṇām ṛṣabhaḥ kratum āhartuṃ pravaṇaṃ cakre manaḥ saṃcintya so 'sakṛt 6 bhūyaś cādbhutavīryaujā dharmam evānupālayan kiṃ hitaṃ sarvalokānāṃ bhaved iti mano dadhe 7 anugṛhṇan prajāḥ sarvāḥ sarvadharmavidāṃ varaḥ aviśeṣeṇa sarveṣāṃ hitaṃ cakre yudhiṣṭhiraḥ 8 evaṃ gate tatas tasmin pitarīvāśvasañ janāḥ na tasya vidyate dveṣṭā tato 'syājātaśatrutā 9 sa mantriṇaḥ samānāyya bhrātṝṃś ca vadatāṃ varaḥ rājasūyaṃ prati tadā punaḥ punar apṛcchata 10 te pṛcchyamānāḥ sahitā vaco 'rthyaṃ mantriṇas tadā yudhiṣṭhiraṃ mahāprājñaṃ yiyakṣum idam abruvan 11 yenābhiṣikto nṛpatir vāruṇaṃ guṇam ṛcchati tena rājāpi san kṛtsnaṃ samrāḍguṇam abhīpsati 12 tasya samrāḍguṇārhasya bhavataḥ kurunandana rājasūyasya samayaṃ manyante suhṛdas tava 13 tasya yajñasya samayaḥ svādhīnaḥ kṣatrasaṃpadā sāmnā ṣaḍ agnayo yasmiṃś cīyante saṃśitavrataiḥ 14 darvīhomān upādāya sarvān yaḥ prāpnute kratūn abhiṣekaṃ ca yajñānte sarvajit tena cocyate 15 samartho 'si mahābāho sarve te vaśagā vayam avicārya mahārāja rājasūye manaḥ kuru 16 ity evaṃ suhṛdaḥ sarve pṛthak ca saha cābruvan sa dharmyaṃ pāṇḍavas teṣāṃ vacaḥ śrutvā viśāṃ pate dhṛṣṭam iṣṭaṃ variṣṭhaṃ ca jagrāha manasārihā 17 śrutvā suhṛdvacas tac ca jānaṃś cāpy ātmanaḥ kṣamam punaḥ punar mano dadhre rājasūyāya bhārata 18 sa bhrātṛbhiḥ punar dhīmān ṛtvigbhiś ca mahātmabhiḥ dhaumyadvaipāyanādyaiś ca mantrayām āsa mantribhiḥ 19 yudhiṣṭhira uvāca 19 iyaṃ yā rājasūyasya samrāḍarhasya sukratoḥ śraddadhānasya vadataḥ spṛhā me sā kathaṃ bhavet 20 vaiśaṃpāyana uvāca 20 evam uktās tu te tena rājñā rājīvalocana idam ūcur vacaḥ kāle dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram arhas tvam asi dharmajña rājasūyaṃ mahākratum 21 athaivam ukte nṛpatāv ṛtvigbhir ṛṣibhis tathā mantriṇo bhrātaraś cāsya tad vacaḥ pratyapūjayan 22 sa tu rājā mahāprājñaḥ punar evātmanātmavān bhūyo vimamṛśe pārtho lokānāṃ hitakāmyayā 23 sāmarthyayogaṃ saṃprekṣya deśakālau vyayāgamau vimṛśya samyak ca dhiyā kurvan prājño na sīdati 24 na hi yajñasamārambhaḥ kevalātmavipattaye bhavatīti samājñāya yatnataḥ kāryam udvahan 25 sa niścayārthaṃ kāryasya kṛṣṇam eva janārdanam sarvalokāt paraṃ matvā jagāma manasā harim 26 aprameyaṃ mahābāhuṃ kāmāj jātam ajaṃ nṛṣu pāṇḍavas tarkayām āsa karmabhir devasaṃmitaiḥ 27 nāsya kiṃ cid avijñātaṃ nāsya kiṃ cid akarmajam na sa kiṃ cin na viṣahed iti kṛṣṇam amanyata 28 sa tu tāṃ naiṣṭhikīṃ buddhiṃ kṛtvā pārtho yudhiṣṭhiraḥ guruvad bhūtagurave prāhiṇod dūtam añjasā 29 śīghragena rathenāśu sa dūtaḥ prāpya yādavān dvārakāvāsinaṃ kṛṣṇaṃ dvāravatyāṃ samāsadat 30 darśanākāṅkṣiṇaṃ pārthaṃ darśanākāṅkṣayācyutaḥ indrasenena sahita indraprasthaṃ yayau tadā 31 vyatītya vividhān deśāṃs tvarāvān kṣipravāhanaḥ indraprasthagataṃ pārtham abhyagacchaj janārdanaḥ 32 sa gṛhe bhrātṛvad bhrātrā dharmarājena pūjitaḥ bhīmena ca tato 'paśyat svasāraṃ prītimān pituḥ 33 prītaḥ priyeṇa suhṛdā reme sa sahitas tadā arjunena yamābhyāṃ ca guruvat paryupasthitaḥ 34 taṃ viśrāntaṃ śubhe deśe kṣaṇinaṃ kalyam acyutam dharmarājaḥ samāgamya jñāpayat svaṃ prayojanam 35 yudhiṣṭhira uvāca 35 prārthito rājasūyo me na cāsau kevalepsayā prāpyate yena tat te ha viditaṃ kṛṣṇa sarvaśaḥ 36 yasmin sarvaṃ saṃbhavati yaś ca sarvatra pūjyate yaś ca sarveśvaro rājā rājasūyaṃ sa vindati 37 taṃ rājasūyaṃ suhṛdaḥ kāryam āhuḥ sametya me tatra me niścitatamaṃ tava kṛṣṇa girā bhavet 38 ke cid dhi sauhṛdād eva doṣaṃ na paricakṣate arthahetos tathaivānye priyam eva vadanty uta 39 priyam eva parīpsante ke cid ātmani yad dhitam evaṃprāyāś ca dṛśyante janavādāḥ prayojane 40 tvaṃ tu hetūn atītyaitān kāmakrodhau vyatītya ca paramaṃ naḥ kṣamaṃ loke yathāvad vaktum arhasi
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 13.
	1 śrīkṛṣṇa uvāca 1 sarvair guṇair mahārāja rājasūyaṃ tvam arhasi jānatas tv eva te sarvaṃ kiṃ cid vakṣyāmi bhārata 2 jāmadagnyena rāmeṇa kṣatraṃ yad avaśeṣitam tasmād avarajaṃ loke yad idaṃ kṣatrasaṃjñitam 3 kṛto 'yaṃ kulasaṃkalpaḥ kṣatriyair vasudhādhipa nideśavāgbhis tat te ha viditaṃ bharatarṣabha 4 ailasyekṣvākuvaṃśasya prakṛtiṃ paricakṣate rājānaḥ śreṇibaddhāś ca tato 'nye kṣatriyā bhuvi 5 ailavaṃśyās tu ye rājaṃs tathaivekṣvākavo nṛpāḥ tāni caikaśataṃ viddhi kulāni bharatarṣabha 6 yayātes tv eva bhojānāṃ vistaro 'tiguṇo mahān bhajate ca mahārāja vistaraḥ sa caturdiśam 7 teṣāṃ tathaiva tāṃ lakṣmīṃ sarvakṣatram upāsate so 'vanīṃ madhyamāṃ bhuktvā mithobhedeṣv amanyata 8 caturyus tv aparo rājā yasminn ekaśato 'bhavat sa sāmrājyaṃ jarāsaṃdhaḥ prāpto bhavati yonitaḥ 9 taṃ sa rājā mahāprājña saṃśritya kila sarvaśaḥ rājan senāpatir jātaḥ śiśupālaḥ pratāpavān 10 tam eva ca mahārāja śiṣyavat samupasthitaḥ vakraḥ karūṣādhipatir māyāyodhī mahābalaḥ 11 aparau ca mahāvīryau mahātmānau samāśritau jarāsaṃdhaṃ mahāvīryaṃ tau haṃsaḍibhakāv ubhau 12 dantavakraḥ karūṣaś ca kalabho meghavāhanaḥ mūrdhnā divyaṃ maṇiṃ bibhrad yaṃ taṃ bhūtamaṇiṃ viduḥ 13 muraṃ ca narakaṃ caiva śāsti yo yavanādhipau aparyantabalo rājā pratīcyāṃ varuṇo yathā 14 bhagadatto mahārāja vṛddhas tava pituḥ sakhā sa vācā praṇatas tasya karmaṇā caiva bhārata 15 snehabaddhas tu pitṛvan manasā bhaktimāṃs tvayi pratīcyāṃ dakṣiṇaṃ cāntaṃ pṛthivyāḥ pāti yo nṛpaḥ 16 mātulo bhavataḥ śūraḥ purujit kuntivardhanaḥ sa te saṃnatimān ekaḥ snehataḥ śatrutāpanaḥ 17 jarāsaṃdhaṃ gatas tv evaṃ purā yo na mayā hataḥ puruṣottamavijñāto yo 'sau cediṣu durmatiḥ 18 ātmānaṃ pratijānāti loke 'smin puruṣottamam ādatte satataṃ mohād yaḥ sa cihnaṃ ca māmakam 19 vaṅgapuṇḍrakirāteṣu rājā balasamanvitaḥ pauṇḍrako vāsudeveti yo 'sau lokeṣu viśrutaḥ 20 caturyuḥ sa mahārāja bhoja indrasakho balī vidyābalād yo vyajayat pāṇḍyakrathakakaiśikān 21 bhrātā yasyāhṛtiḥ śūro jāmadagnyasamo yudhi sa bhakto māgadhaṃ rājā bhīṣmakaḥ paravīrahā 22 priyāṇy ācarataḥ prahvān sadā saṃbandhinaḥ sataḥ bhajato na bhajaty asmān apriyeṣu vyavasthitaḥ 23 na kulaṃ na balaṃ rājann abhijānaṃs tathātmanaḥ paśyamāno yaśo dīptaṃ jarāsaṃdham upāśritaḥ 24 udīcyabhojāś ca tathā kulāny aṣṭādaśābhibho jarāsaṃdhabhayād eva pratīcīṃ diśam āśritāḥ 25 śūrasenā bhadrakārā bodhāḥ śālvāḥ paṭaccarāḥ sustharāś ca sukuṭṭāś ca kuṇindāḥ kuntibhiḥ saha 26 śālveyānāṃ ca rājānaḥ sodaryānucaraiḥ saha dakṣiṇā ye ca pāñcālāḥ pūrvāḥ kuntiṣu kośalāḥ 27 tathottarāṃ diśaṃ cāpi parityajya bhayārditāḥ matsyāḥ saṃnyastapādāś ca dakṣiṇāṃ diśam āśritāḥ 28 tathaiva sarvapāñcālā jarāsaṃdhabhayārditāḥ svarāṣṭraṃ saṃparityajya vidrutāḥ sarvatodiśam 29 kasya cit tv atha kālasya kaṃso nirmathya bāndhavān bārhadrathasute devyāv upāgacchad vṛthāmatiḥ 30 astiḥ prāptiś ca nāmnā te sahadevānuje 'bale balena tena sa jñātīn abhibhūya vṛthāmatiḥ 31 śraiṣṭhyaṃ prāptaḥ sa tasyāsīd atīvāpanayo mahān bhojarājanyavṛddhais tu pīḍyamānair durātmanā 32 jñātitrāṇam abhīpsadbhir asmatsaṃbhāvanā kṛtā dattvākrūrāya sutanuṃ tām āhukasutāṃ tadā 33 saṃkarṣaṇadvitīyena jñātikāryaṃ mayā kṛtam hatau kaṃsasunāmānau mayā rāmeṇa cāpy uta 34 bhaye tu samupakrānte jarāsaṃdhe samudyate mantro 'yaṃ mantrito rājan kulair aṣṭādaśāvaraiḥ 35 anāramanto nighnanto mahāstraiḥ śataghātibhiḥ na hanyāma vayaṃ tasya tribhir varṣaśatair balam 36 tasya hy amarasaṃkāśau balena balināṃ varau nāmabhyāṃ haṃsaḍibhakāv ity āstāṃ yodhasattamau 37 tāv ubhau sahitau vīrau jarāsaṃdhaś ca vīryavān trayas trayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ 38 na hi kevalam asmākaṃ yāvanto 'nye ca pārthivāḥ tathaiva teṣām āsīc ca buddhir buddhimatāṃ vara 39 atha haṃsa iti khyātaḥ kaś cid āsīn mahān nṛpaḥ sa cānyaiḥ sahito rājan saṃgrāme 'ṣṭādaśāvaraiḥ 40 hato haṃsa iti proktam atha kenāpi bhārata tac chrutvā ḍibhako rājan yamunāmbhasy amajjata 41 vinā haṃsena loke 'smin nāhaṃ jīvitum utsahe ity etāṃ matim āsthāya ḍibhako nidhanaṃ gataḥ 42 tathā tu ḍibhakaṃ śrutvā haṃsaḥ parapuraṃjayaḥ prapede yamunām eva so 'pi tasyāṃ nyamajjata 43 tau sa rājā jarāsaṃdhaḥ śrutvāpsu nidhanaṃ gatau svapuraṃ śūrasenānāṃ prayayau bharatarṣabha 44 tato vayam amitraghna tasmin pratigate nṛpe punar ānanditāḥ sarve mathurāyāṃ vasāmahe 45 yadā tv abhyetya pitaraṃ sā vai rājīvalocanā kaṃsabhāryā jarāsaṃdhaṃ duhitā māgadhaṃ nṛpam 46 codayaty eva rājendra pativyasanaduḥkhitā patighnaṃ me jahīty evaṃ punaḥ punar ariṃdama 47 tato vayaṃ mahārāja taṃ mantraṃ pūrvamantritam saṃsmaranto vimanaso vyapayātā narādhipa 48 pṛthaktvena drutā rājan saṃkṣipya mahatīṃ śriyam prapatāmo bhayāt tasya sadhanajñātibāndhavāḥ 49 iti saṃcintya sarve sma pratīcīṃ diśam āśritāḥ kuśasthalīṃ purīṃ ramyāṃ raivatenopaśobhitām 50 punar niveśanaṃ tasyāṃ kṛtavanto vayaṃ nṛpa tathaiva durgasaṃskāraṃ devair api durāsadam 51 striyo 'pi yasyāṃ yudhyeyuḥ kiṃ punar vṛṣṇipuṃgavāḥ tasyāṃ vayam amitraghna nivasāmo 'kutobhayāḥ 52 ālokya girimukhyaṃ taṃ mādhavītīrtham eva ca mādhavāḥ kuruśārdūla parāṃ mudam avāpnuvan 53 evaṃ vayaṃ jarāsaṃdhād āditaḥ kṛtakilbiṣāḥ sāmarthyavantaḥ saṃbandhād bhavantaṃ samupāśritāḥ 54 triyojanāyataṃ sadma triskandhaṃ yojanād adhi yojanānte śatadvāraṃ vikramakramatoraṇam aṣṭādaśāvarair naddhaṃ kṣatriyair yuddhadurmadaiḥ 55 aṣṭādaśa sahasrāṇi vrātānāṃ santi naḥ kule āhukasya śataṃ putrā ekaikas triśatāvaraḥ 56 cārudeṣṇaḥ saha bhrātrā cakradevo 'tha sātyakiḥ ahaṃ ca rauhiṇeyaś ca sāmbaḥ śaurisamo yudhi 57 evam ete rathāḥ sapta rājann anyān nibodha me kṛtavarmā anādhṛṣṭiḥ samīkaḥ samitiṃjayaḥ 58 kahvaḥ śaṅkur nidāntaś ca saptaivaite mahārathāḥ putrau cāndhakabhojasya vṛddho rājā ca te daśa 59 lokasaṃhananā vīrā vīryavanto mahābalāḥ smaranto madhyamaṃ deśaṃ vṛṣṇimadhye gatavyathāḥ 60 sa tvaṃ samrāḍguṇair yuktaḥ sadā bharatasattama kṣatre samrājam ātmānaṃ kartum arhasi bhārata 61 na tu śakyaṃ jarāsaṃdhe jīvamāne mahābale rājasūyas tvayā prāptum eṣā rājan matir mama 62 tena ruddhā hi rājānaḥ sarve jitvā girivraje kandarāyāṃ girīndrasya siṃheneva mahādvipāḥ 63 so 'pi rājā jarāsaṃdho yiyakṣur vasudhādhipaiḥ ārādhya hi mahādevaṃ nirjitās tena pārthivāḥ 64 sa hi nirjitya nirjitya pārthivān pṛtanāgatān puram ānīya baddhvā ca cakāra puruṣavrajam 65 vayaṃ caiva mahārāja jarāsaṃdhabhayāt tadā mathurāṃ saṃparityajya gatā dvāravatīṃ purīm 66 yadi tv enaṃ mahārāja yajñaṃ prāptum ihecchasi yatasva teṣāṃ mokṣāya jarāsaṃdhavadhāya ca 67 samārambho hi śakyo 'yaṃ nānyathā kurunandana rājasūyasya kārtsnyena kartuṃ matimatāṃ vara 68 ity eṣā me matī rājan yathā vā manyase 'nagha evaṃ gate mamācakṣva svayaṃ niścitya hetubhiḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 14.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 uktaṃ tvayā buddhimatā yan nānyo vaktum arhati saṃśayānāṃ hi nirmoktā tvan nānyo vidyate bhuvi 2 gṛhe gṛhe hi rājānaḥ svasya svasya priyaṃkarāḥ na ca sāmrājyam āptās te samrāṭśabdo hi kṛtsnabhāk 3 kathaṃ parānubhāvajñaḥ svaṃ praśaṃsitum arhati pareṇa samavetas tu yaḥ praśastaḥ sa pūjyate 4 viśālā bahulā bhūmir bahuratnasamācitā dūraṃ gatvā vijānāti śreyo vṛṣṇikulodvaha 5 śamam eva paraṃ manye na tu mokṣād bhavec chamaḥ ārambhe pārameṣṭhyaṃ tu na prāpyam iti me matiḥ 6 evam evābhijānanti kule jātā manasvinaḥ kaś cit kadā cid eteṣāṃ bhavec chreṣṭho janārdana 7 bhīma uvāca 7 anārambhaparo rājā valmīka iva sīdati durbalaś cānupāyena balinaṃ yo 'dhitiṣṭhati 8 atandritas tu prāyeṇa durbalo balinaṃ ripum jayet samyaṅ nayo rājan nītyārthān ātmano hitān 9 kṛṣṇe nayo mayi balaṃ jayaḥ pārthe dhanaṃjaye māgadhaṃ sādhayiṣyāmo vayaṃ traya ivāgnayaḥ 10 kṛṣṇa uvāca 10 ādatte 'rthaparo bālo nānubandham avekṣate tasmād ariṃ na mṛṣyanti bālam arthaparāyaṇam 11 hitvā karān yauvanāśvaḥ pālanāc ca bhagīrathaḥ kārtavīryas tapoyogād balāt tu bharato vibhuḥ ṛddhyā maruttas tān pañca samrāja iti śuśrumaḥ 12 nigrāhyalakṣaṇaṃ prāpto dharmārthanayalakṣaṇaiḥ bārhadratho jarāsaṃdhas tad viddhi bharatarṣabha 13 na cainam anurudhyante kulāny ekaśataṃ nṛpāḥ tasmād etad balād eva sāmrājyaṃ kurute 'dya saḥ 14 ratnabhājo hi rājāno jarāsaṃdham upāsate na ca tuṣyati tenāpi bālyād anayam āsthitaḥ 15 mūrdhābhiṣiktaṃ nṛpatiṃ pradhānapuruṣaṃ balāt ādatte na ca no dṛṣṭo 'bhāgaḥ puruṣataḥ kva cit 16 evaṃ sarvān vaśe cakre jarāsaṃdhaḥ śatāvarān taṃ durbalataro rājā kathaṃ pārtha upaiṣyati 17 prokṣitānāṃ pramṛṣṭānāṃ rājñāṃ paśupater gṛhe paśūnām iva kā prītir jīvite bharatarṣabha 18 kṣatriyaḥ śastramaraṇo yadā bhavati satkṛtaḥ nanu sma māgadhaṃ sarve pratibādhema yad vayam 19 ṣaḍaśītiḥ samānītāḥ śeṣā rājaṃś caturdaśa jarāsaṃdhena rājānas tataḥ krūraṃ prapatsyate 20 prāpnuyāt sa yaśo dīptaṃ tatra yo vighnam ācaret jayed yaś ca jarāsaṃdhaṃ sa samrāṇ niyataṃ bhavet
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 15.
	1 yudhiṣṭhira uvāca 1 samrāḍguṇam abhīpsan vai yuṣmān svārthaparāyaṇaḥ kathaṃ prahiṇuyāṃ bhīmaṃ balāt kevalasāhasāt 2 bhīmārjunāv ubhau netre mano manye janārdanam manaścakṣurvihīnasya kīdṛśaṃ jīvitaṃ bhavet 3 jarāsaṃdhabalaṃ prāpya duṣpāraṃ bhīmavikramam śramo hi vaḥ parājayyāt kim u tatra viceṣṭitam 4 asminn arthāntare yuktam anarthaḥ pratipadyate yathāhaṃ vimṛśāmy ekas tat tāvac chrūyatāṃ mama 5 saṃnyāsaṃ rocaye sādhu kāryasyāsya janārdana pratihanti mano me 'dya rājasūyo durāsadaḥ 6 vaiśaṃpāyana uvāca 6 pārthaḥ prāpya dhanuḥśreṣṭham akṣayyau ca maheṣudhī rathaṃ dhvajaṃ sabhāṃ caiva yudhiṣṭhiram abhāṣata 7 dhanur astraṃ śarā vīryaṃ pakṣo bhūmir yaśo balam prāptam etan mayā rājan duṣprāpaṃ yad abhīpsitam 8 kule janma praśaṃsanti vaidyāḥ sādhu suniṣṭhitāḥ balena sadṛśaṃ nāsti vīryaṃ tu mama rocate 9 kṛtavīryakule jāto nirvīryaḥ kiṃ kariṣyati kṣatriyaḥ sarvaśo rājan yasya vṛttiḥ parājaye 10 sarvair api guṇair hīno vīryavān hi tared ripūn sarvair api guṇair yukto nirvīryaḥ kiṃ kariṣyati 11 dravyabhūtā guṇāḥ sarve tiṣṭhanti hi parākrame jayasya hetuḥ siddhir hi karma daivaṃ ca saṃśritam 12 saṃyukto hi balaiḥ kaś cit pramādān nopayujyate tena dvāreṇa śatrubhyaḥ kṣīyate sabalo ripuḥ 13 dainyaṃ yathābalavati tathā moho balānvite tāv ubhau nāśakau hetū rājñā tyājyau jayārthinā 14 jarāsaṃdhavināśaṃ ca rājñāṃ ca parimokṣaṇam yadi kuryāma yajñārthaṃ kiṃ tataḥ paramaṃ bhavet 15 anārambhe tu niyato bhaved aguṇaniścayaḥ guṇān niḥsaṃśayād rājan nairguṇyaṃ manyase katham 16 kāṣāyaṃ sulabhaṃ paścān munīnāṃ śamam icchatām sāmrājyaṃ tu tavecchanto vayaṃ yotsyāmahe paraiḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 16.
	1 vāsudeva uvāca 1 jātasya bhārate vaṃśe tathā kuntyāḥ sutasya ca yā vai yuktā matiḥ seyam arjunena pradarśitā 2 na mṛtyoḥ samayaṃ vidma rātrau vā yadi vā divā na cāpi kaṃ cid amaram ayuddhenāpi śuśrumaḥ 3 etāvad eva puruṣaiḥ kāryaṃ hṛdayatoṣaṇam nayena vidhidṛṣṭena yad upakramate parān 4 sunayasyānapāyasya saṃyuge paramaḥ kramaḥ saṃśayo jāyate sāmye sāmyaṃ ca na bhaved dvayoḥ 5 te vayaṃ nayam āsthāya śatrudehasamīpagāḥ katham antaṃ na gacchema vṛkṣasyeva nadīrayāḥ pararandhre parākrāntāḥ svarandhrāvaraṇe sthitāḥ 6 vyūḍhānīkair anubalair nopeyād balavattaram iti buddhimatāṃ nītis tan mamāpīha rocate 7 anavadyā hy asaṃbuddhāḥ praviṣṭāḥ śatrusadma tat śatrudeham upākramya taṃ kāmaṃ prāpnuyāmahe 8 eko hy eva śriyaṃ nityaṃ bibharti puruṣarṣabha antarātmeva bhūtānāṃ tatkṣaye vai balakṣayaḥ 9 atha cet taṃ nihatyājau śeṣeṇābhisamāgatāḥ prāpnuyāma tataḥ svargaṃ jñātitrāṇaparāyaṇāḥ 10 yudhiṣṭhira uvāca 10 kṛṣṇa ko 'yaṃ jarāsaṃdhaḥ kiṃvīryaḥ kiṃparākramaḥ yas tvāṃ spṛṣṭvāgnisadṛśaṃ na dagdhaḥ śalabho yathā 11 kṛṣṇa uvāca 11 śṛṇu rājañ jarāsaṃdho yadvīryo yatparākramaḥ yathā copekṣito 'smābhir bahuśaḥ kṛtavipriyaḥ 12 akṣauhiṇīnāṃ tisṛṇām āsīt samaradarpitaḥ rājā bṛhadratho nāma magadhādhipatiḥ patiḥ 13 rūpavān vīryasaṃpannaḥ śrīmān atulavikramaḥ nityaṃ dīkṣākṛśatanuḥ śatakratur ivāparaḥ 14 tejasā sūryasadṛśaḥ kṣamayā pṛthivīsamaḥ yamāntakasamaḥ kope śriyā vaiśravaṇopamaḥ 15 tasyābhijanasaṃyuktair guṇair bharatasattama vyāpteyaṃ pṛthivī sarvā sūryasyeva gabhastibhiḥ 16 sa kāśirājasya sute yamaje bharatarṣabha upayeme mahāvīryo rūpadraviṇasaṃmate 17 tayoś cakāra samayaṃ mithaḥ sa puruṣarṣabhaḥ nātivartiṣya ity evaṃ patnībhyāṃ saṃnidhau tadā 18 sa tābhyāṃ śuśubhe rājā patnībhyāṃ manujādhipa priyābhyām anurūpābhyāṃ kareṇubhyām iva dvipaḥ 19 tayor madhyagataś cāpi rarāja vasudhādhipaḥ gaṅgāyamunayor madhye mūrtimān iva sāgaraḥ 20 viṣayeṣu nimagnasya tasya yauvanam atyagāt na ca vaṃśakaraḥ putras tasyājāyata kaś cana 21 maṅgalair bahubhir homaiḥ putrakāmābhir iṣṭibhiḥ nāsasāda nṛpaśreṣṭhaḥ putraṃ kulavivardhanam 22 atha kākṣīvataḥ putraṃ gautamasya mahātmanaḥ śuśrāva tapasi śrāntam udāraṃ caṇḍakauśikam 23 yadṛcchayāgataṃ taṃ tu vṛkṣamūlam upāśritam patnībhyāṃ sahito rājā sarvaratnair atoṣayat 24 tam abravīt satyadhṛtiḥ satyavāg ṛṣisattamaḥ parituṣṭo 'smi te rājan varaṃ varaya suvrata 25 tataḥ sabhāryaḥ praṇatas tam uvāca bṛhadrathaḥ putradarśananairāśyād bāṣpagadgadayā girā 26 bṛhadratha uvāca 26 bhagavan rājyam utsṛjya prasthitasya tapovanam kiṃ vareṇālpabhāgyasya kiṃ rājyenāprajasya me 27 kṛṣṇa uvāca 27 etac chrutvā munir dhyānam agamat kṣubhitendriyaḥ tasyaiva cāmravṛkṣasya chāyāyāṃ samupāviśat 28 tasyopaviṣṭasya muner utsaṅge nipapāta ha avātam aśukādaṣṭam ekam āmraphalaṃ kila 29 tat pragṛhya muniśreṣṭho hṛdayenābhimantrya ca rājñe dadāv apratimaṃ putrasaṃprāptikārakam 30 uvāca ca mahāprājñas taṃ rājānaṃ mahāmuniḥ gaccha rājan kṛtārtho 'si nivarta manujādhipa 31 yathāsamayam ājñāya tadā sa nṛpasattamaḥ dvābhyām ekaṃ phalaṃ prādāt patnībhyāṃ bharatarṣabha 32 te tad āmraṃ dvidhā kṛtvā bhakṣayām āsatuḥ śubhe bhāvitvād api cārthasya satyavākyāt tathā muneḥ 33 tayoḥ samabhavad garbhaḥ phalaprāśanasaṃbhavaḥ te ca dṛṣṭvā narapatiḥ parāṃ mudam avāpa ha 34 atha kāle mahāprājña yathāsamayam āgate prajāyetām ubhe rājañ śarīraśakale tadā 35 ekākṣibāhucaraṇe ardhodaramukhasphije dṛṣṭvā śarīraśakale pravepāte ubhe bhṛśam 36 udvigne saha saṃmantrya te bhaginyau tadābale sajīve prāṇiśakale tatyajāte suduḥkhite 37 tayor dhātryau susaṃvīte kṛtvā te garbhasaṃplave nirgamyāntaḥpuradvārāt samutsṛjyāśu jagmatuḥ 38 te catuṣpathanikṣipte jarā nāmātha rākṣasī jagrāha manujavyāghra māṃsaśoṇitabhojanā 39 kartukāmā sukhavahe śakale sā tu rākṣasī saṃghaṭṭayām āsa tadā vidhānabalacoditā 40 te samānītamātre tu śakale puruṣarṣabha ekamūrtikṛte vīraḥ kumāraḥ samapadyata 41 tataḥ sā rākṣasī rājan vismayotphullalocanā na śaśāka samudvoḍhuṃ vajrasāramayaṃ śiśum 42 bālas tāmratalaṃ muṣṭiṃ kṛtvā cāsye nidhāya saḥ prākrośad atisaṃrambhāt satoya iva toyadaḥ 43 tena śabdena saṃbhrāntaḥ sahasāntaḥpure janaḥ nirjagāma naravyāghra rājñā saha paraṃtapa 44 te cābale pariglāne payaḥpūrṇapayodhare nirāśe putralābhāya sahasaivābhyagacchatām 45 atha dṛṣṭvā tathābhūte rājānaṃ ceṣṭasaṃtatim taṃ ca bālaṃ subalinaṃ cintayām āsa rākṣasī 46 nārhāmi viṣaye rājño vasantī putragṛddhinaḥ bālaṃ putram upādātuṃ meghalekheva bhāskaram 47 sā kṛtvā mānuṣaṃ rūpam uvāca manujādhipam bṛhadratha sutas te 'yaṃ maddattaḥ pratigṛhyatām 48 tava patnīdvaye jāto dvijātivaraśāsanāt dhātrījanaparityakto mayāyaṃ parirakṣitaḥ 49 tatas te bharataśreṣṭha kāśirājasute śubhe taṃ bālam abhipatyāśu prasnavair abhiṣiñcatām 50 tataḥ sa rājā saṃhṛṣṭaḥ sarvaṃ tad upalabhya ca apṛcchan navahemābhāṃ rākṣasīṃ tām arākṣasīm 51 kā tvaṃ kamalagarbhābhe mama putrapradāyinī kāmayā brūhi kalyāṇi devatā pratibhāsi me
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 17.
	1 rākṣasy uvāca 1 jarā nāmāsmi bhadraṃ te rākṣasī kāmarūpiṇī tava veśmani rājendra pūjitā nyavasaṃ sukham 2 sāhaṃ pratyupakārārthaṃ cintayanty aniśaṃ nṛpa taveme putraśakale dṛṣṭavaty asmi dhārmika 3 saṃśleṣite mayā daivāt kumāraḥ samapadyata tava bhāgyair mahārāja hetumātram ahaṃ tv iha 4 kṛṣṇa uvāca 4 evam uktvā tu sā rājaṃs tatraivāntaradhīyata sa gṛhya ca kumāraṃ taṃ prāviśat svagṛhaṃ nṛpaḥ 5 tasya bālasya yat kṛtyaṃ tac cakāra nṛpas tadā ājñāpayac ca rākṣasyā māgadheṣu mahotsavam 6 tasya nāmākarot tatra prajāpatisamaḥ pitā jarayā saṃdhito yasmāj jarāsaṃdhas tato 'bhavat 7 so 'vardhata mahātejā magadhādhipateḥ sutaḥ pramāṇabalasaṃpanno hutāhutir ivānalaḥ 8 kasya cit tv atha kālasya punar eva mahātapāḥ magadhān upacakrāma bhagavāṃś caṇḍakauśikaḥ 9 tasyāgamanasaṃhṛṣṭaḥ sāmātyaḥ sapuraḥsaraḥ sabhāryaḥ saha putreṇa nirjagāma bṛhadrathaḥ 10 pādyārghyācamanīyais tam arcayām āsa bhārata sa nṛpo rājyasahitaṃ putraṃ cāsmai nyavedayat 11 pratigṛhya tu tāṃ pūjāṃ pārthivād bhagavān ṛṣiḥ uvāca māgadhaṃ rājan prahṛṣṭenāntarātmanā 12 sarvam etan mayā rājan vijñātaṃ jñānacakṣuṣā putras tu śṛṇu rājendra yādṛśo 'yaṃ bhaviṣyati 13 asya vīryavato vīryaṃ nānuyāsyanti pārthivāḥ devair api visṛṣṭāni śastrāṇy asya mahīpate na rujaṃ janayiṣyanti girer iva nadīrayāḥ 14 sarvamūrdhābhiṣiktānām eṣa mūrdhni jvaliṣyati sarveṣāṃ niṣprabhakaro jyotiṣām iva bhāskaraḥ 15 enam āsādya rājānaḥ samṛddhabalavāhanāḥ vināśam upayāsyanti śalabhā iva pāvakam 16 eṣa śriyaṃ samuditāṃ sarvarājñāṃ grahīṣyati varṣāsv ivoddhatajalā nadīr nadanadīpatiḥ 17 eṣa dhārayitā samyak cāturvarṇyaṃ mahābalaḥ śubhāśubham iva sphītā sarvasasyadharā dharā 18 asyājñāvaśagāḥ sarve bhaviṣyanti narādhipāḥ sarvabhūtātmabhūtasya vāyor iva śarīriṇaḥ 19 eṣa rudraṃ mahādevaṃ tripurāntakaraṃ haram sarvalokeṣv atibalaḥ svayaṃ drakṣyati māgadhaḥ 20 evaṃ bruvann eva muniḥ svakāryārthaṃ vicintayan visarjayām āsa nṛpaṃ bṛhadratham athārihan 21 praviśya nagaraṃ caiva jñātisaṃbandhibhir vṛtaḥ abhiṣicya jarāsaṃdhaṃ magadhādhipatis tadā bṛhadratho narapatiḥ parāṃ nirvṛtim āyayau 22 abhiṣikte jarāsaṃdhe tadā rājā bṛhadrathaḥ patnīdvayenānugatas tapovanarato 'bhavat 23 tapovanasthe pitari mātṛbhyāṃ saha bhārata jarāsaṃdhaḥ svavīryeṇa pārthivān akarod vaśe 24 atha dīrghasya kālasya tapovanagato nṛpaḥ sabhāryaḥ svargam agamat tapas taptvā bṛhadrathaḥ 25 tasyāstāṃ haṃsaḍibhakāv aśastranidhanāv ubhau mantre matimatāṃ śreṣṭhau yuddhaśāstraviśāradau 26 yau tau mayā te kathitau pūrvam eva mahābalau trayas trayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ 27 evam eṣa tadā vīra balibhiḥ kukurāndhakaiḥ vṛṣṇibhiś ca mahārāja nītihetor upekṣitaḥ
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 18.
	1 vāsudeva uvāca 1 patitau haṃsaḍibhakau kaṃsāmātyau nipātitau jarāsaṃdhasya nidhane kālo 'yaṃ samupāgataḥ 2 na sa śakyo raṇe jetuṃ sarvair api surāsuraiḥ prāṇayuddhena jetavyaḥ sa ity upalabhāmahe 3 mayi nītir balaṃ bhīme rakṣitā cāvayorjunaḥ sādhayiṣyāma taṃ rājan vayaṃ traya ivāgnayaḥ 4 tribhir āsādito 'smābhir vijane sa narādhipaḥ na saṃdeho yathā yuddham ekenābhyupayāsyati 5 avamānāc ca lokasya vyāyatatvāc ca dharṣitaḥ bhīmasenena yuddhāya dhruvam abhyupayāsyati 6 alaṃ tasya mahābāhur bhīmaseno mahābalaḥ lokasya samudīrṇasya nidhanāyāntako yathā 7 yadi te hṛdayaṃ vetti yadi te pratyayo mayi bhīmasenārjunau śīghraṃ nyāsabhūtau prayaccha me 8 vaiśaṃpāyana uvāca 8 evam ukto bhagavatā pratyuvāca yudhiṣṭhiraḥ bhīmapārthau samālokya saṃprahṛṣṭamukhau sthitau 9 acyutācyuta mā maivaṃ vyāharāmitrakarṣaṇa pāṇḍavānāṃ bhavān nātho bhavantaṃ cāśritā vayam 10 yathā vadasi govinda sarvaṃ tad upapadyate na hi tvam agratas teṣāṃ yeṣāṃ lakṣmīḥ parāṅmukhī 11 nihataś ca jarāsaṃdho mokṣitāś ca mahīkṣitaḥ rājasūyaś ca me labdho nideśe tava tiṣṭhataḥ 12 kṣiprakārin yathā tv etat kāryaṃ samupapadyate mama kāryaṃ jagatkāryaṃ tathā kuru narottama 13 tribhir bhavadbhir hi vinā nāhaṃ jīvitum utsahe dharmakāmārtharahito rogārta iva durgataḥ 14 na śauriṇā vinā pārtho na śauriḥ pāṇḍavaṃ vinā nājeyo 'sty anayor loke kṛṣṇayor iti me matiḥ 15 ayaṃ ca balināṃ śreṣṭhaḥ śrīmān api vṛkodaraḥ yuvābhyāṃ sahito vīraḥ kiṃ na kuryān mahāyaśāḥ 16 supraṇīto balaugho hi kurute kāryam uttamam andhaṃ jaḍaṃ balaṃ prāhuḥ praṇetavyaṃ vicakṣaṇaiḥ 17 yato hi nimnaṃ bhavati nayantīha tato jalam yataś chidraṃ tataś cāpi nayante dhīdhanā balam 18 tasmān nayavidhānajñaṃ puruṣaṃ lokaviśrutam vayam āśritya govindaṃ yatāmaḥ kāryasiddhaye 19 evaṃ prajñānayabalaṃ kriyopāyasamanvitam puraskurvīta kāryeṣu kṛṣṇa kāryārthasiddhaye 20 evam eva yaduśreṣṭhaṃ pārthaḥ kāryārthasiddhaye arjunaḥ kṛṣṇam anvetu bhīmo 'nvetu dhanaṃjayam nayo jayo balaṃ caiva vikrame siddhim eṣyati 21 evam uktās tataḥ sarve bhrātaro vipulaujasaḥ vārṣṇeyaḥ pāṇḍaveyau ca pratasthur māgadhaṃ prati 22 varcasvināṃ brāhmaṇānāṃ snātakānāṃ paricchadān ācchādya suhṛdāṃ vākyair manojñair abhinanditāḥ 23 amarṣād abhitaptānāṃ jñātyarthaṃ mukhyavāsasām ravisomāgnivapuṣāṃ bhīmam āsīt tadā vapuḥ 24 hataṃ mene jarāsaṃdhaṃ dṛṣṭvā bhīmapurogamau ekakāryasamudyuktau kṛṣṇau yuddhe 'parājitau 25 īśau hi tau mahātmānau sarvakāryapravartane dharmārthakāmakāryāṇāṃ kāryāṇām iva nigrahe 26 kurubhyaḥ prasthitās te tu madhyena kurujāṅgalam ramyaṃ padmasaro gatvā kālakūṭam atītya ca 27 gaṇḍakīyāṃ tathā śoṇaṃ sadānīrāṃ tathaiva ca ekaparvatake nadyaḥ krameṇaitya vrajanti te 28 saṃtīrya sarayūṃ ramyāṃ dṛṣṭvā pūrvāṃś ca kosalān atītya jagmur mithilāṃ mālāṃ carmaṇvatīṃ nadīm 29 uttīrya gaṅgāṃ śoṇaṃ ca sarve te prāṅmukhās trayaḥ kuravoraśchadaṃ jagmur māgadhaṃ kṣetram acyutāḥ 30 te śaśvad godhanākīrṇam ambumantaṃ śubhadrumam gorathaṃ girim āsādya dadṛśur māgadhaṃ puram
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 19.
	1 vāsudeva uvāca 1 eṣa pārtha mahān svāduḥ paśumān nityam ambumān nirāmayaḥ suveśmāḍhyo niveśo māgadhaḥ śubhaḥ 2 vaihāro vipulaḥ śailo varāho vṛṣabhas tathā tathaivarṣigiris tāta śubhāś caityakapañcamāḥ 3 ete pañca mahāśṛṅgāḥ parvatāḥ śītaladrumāḥ rakṣantīvābhisaṃhatya saṃhatāṅgā girivrajam 4 puṣpaveṣṭitaśākhāgrair gandhavadbhir manoramaiḥ nigūḍhā iva lodhrāṇāṃ vanaiḥ kāmijanapriyaiḥ 5 śūdrāyāṃ gautamo yatra mahātmā saṃśitavrataḥ auśīnaryām ajanayat kākṣīvādīn sutān ṛṣiḥ 6 gautamaḥ kṣayaṇād asmād athāsau tatra veśmani bhajate māgadhaṃ vaṃśaṃ sa nṛpāṇām anugrahāt 7 aṅgavaṅgādayaś caiva rājānaḥ sumahābalāḥ gautamakṣayam abhyetya ramante sma purārjuna 8 vanarājīs tu paśyemāḥ priyālānāṃ manoramāḥ lodhrāṇāṃ ca śubhāḥ pārtha gautamaukaḥsamīpajāḥ 9 arbudaḥ śakravāpī ca pannagau śatrutāpanau svastikasyālayaś cātra maṇināgasya cottamaḥ 10 aparihāryā meghānāṃ māgadheyaṃ maṇeḥ kṛte kauśiko maṇimāṃś caiva vavṛdhāte hy anugraham 11 arthasiddhiṃ tv anapagāṃ jarāsaṃdho 'bhimanyate vayam āsādane tasya darpam adya nihanma hi 12 vaiśaṃpāyana uvāca 12 evam uktvā tataḥ sarve bhrātaro vipulaujasaḥ vārṣṇeyaḥ pāṇḍaveyau ca pratasthur māgadhaṃ puram 13 tuṣṭapuṣṭajanopetaṃ cāturvarṇyajanākulam sphītotsavam anādhṛṣyam āseduś ca girivrajam 14 te 'tha dvāram anāsādya purasya girim ucchritam bārhadrathaiḥ pūjyamānaṃ tathā nagaravāsibhiḥ 15 yatra māṣādam ṛṣabham āsasāda bṛhadrathaḥ taṃ hatvā māṣanālāś ca tisro bherīr akārayat 16 ānahya carmaṇā tena sthāpayām āsa sve pure yatra tāḥ prāṇadan bheryo divyapuṣpāvacūrṇitāḥ 17 māgadhānāṃ suruciraṃ caityakāntaṃ samādravan śirasīva jighāṃsanto jarāsaṃdhajighāṃsavaḥ 18 sthiraṃ suvipulaṃ śṛṅgaṃ sumahāntaṃ purātanam arcitaṃ mālyadāmaiś ca satataṃ supratiṣṭhitam 19 vipulair bāhubhir vīrās te 'bhihatyābhyapātayan tatas te māgadhaṃ dṛṣṭvā puraṃ praviviśus tadā 20 etasminn eva kāle tu jarāsaṃdhaṃ samarcayan paryagni kurvaṃś ca nṛpaṃ dviradasthaṃ purohitāḥ 21 snātakavratinas te tu bāhuśastrā nirāyudhāḥ yuyutsavaḥ praviviśur jarāsaṃdhena bhārata 22 bhakṣyamālyāpaṇānāṃ ca dadṛśuḥ śriyam uttamām sphītāṃ sarvaguṇopetāṃ sarvakāmasamṛddhinīm 23 tāṃ tu dṛṣṭvā samṛddhiṃ te vīthyāṃ tasyāṃ narottamāḥ rājamārgeṇa gacchantaḥ kṛṣṇabhīmadhanaṃjayāḥ 24 balād gṛhītvā mālyāni mālākārān mahābalāḥ virāgavasanāḥ sarve sragviṇo mṛṣṭakuṇḍalāḥ 25 niveśanam athājagmur jarāsaṃdhasya dhīmataḥ govāsam iva vīkṣantaḥ siṃhā haimavatā yathā 26 śailastambhanibhās teṣāṃ candanāgurubhūṣitāḥ aśobhanta mahārāja bāhavo bāhuśālinām 27 tān dṛṣṭvā dviradaprakhyāñ śālaskandhān ivodgatān vyūḍhoraskān māgadhānāṃ vismayaḥ samajāyata 28 te tv atītya janākīrṇās tisraḥ kakṣyā nararṣabhāḥ ahaṃkāreṇa rājānam upatasthur mahābalāḥ 29 tān pādyamadhuparkārhān mānārhān satkṛtiṃ gatān pratyutthāya jarāsaṃdha upatasthe yathāvidhi 30 uvāca caitān rājāsau svāgataṃ vo 'stv iti prabhuḥ tasya hy etad vrataṃ rājan babhūva bhuvi viśrutam 31 snātakān brāhmaṇān prāptāñ śrutvā sa samitiṃjayaḥ apy ardharātre nṛpatiḥ pratyudgacchati bhārata 32 tāṃs tv apūrveṇa veṣeṇa dṛṣṭvā nṛpatisattamaḥ upatasthe jarāsaṃdho vismitaś cābhavat tadā 33 te tu dṛṣṭvaiva rājānaṃ jarāsaṃdhaṃ nararṣabhāḥ idam ūcur amitraghnāḥ sarve bharatasattama 34 svasty astu kuśalaṃ rājann iti sarve vyavasthitāḥ taṃ nṛpaṃ nṛpaśārdūla vipraikṣanta parasparam 35 tān abravīj jarāsaṃdhas tadā yādavapāṇḍavān āsyatām iti rājendra brāhmaṇacchadmasaṃvṛtān 36 athopaviviśuḥ sarve trayas te puruṣarṣabhāḥ saṃpradīptās trayo lakṣmyā mahādhvara ivāgnayaḥ 37 tān uvāca jarāsaṃdhaḥ satyasaṃdho narādhipaḥ vigarhamāṇaḥ kauravya veṣagrahaṇakāraṇāt 38 na snātakavratā viprā bahirmālyānulepanāḥ bhavantīti nṛloke 'smin viditaṃ mama sarvaśaḥ 39 te yūyaṃ puṣpavantaś ca bhujair jyāghātalakṣaṇaiḥ bibhrataḥ kṣātram ojaś ca brāhmaṇyaṃ pratijānatha 40 evaṃ virāgavasanā bahirmālyānulepanāḥ satyaṃ vadata ke yūyaṃ satyaṃ rājasu śobhate 41 caityakaṃ ca gireḥ śṛṅgaṃ bhittvā kim iva sadma naḥ advāreṇa praviṣṭāḥ stha nirbhayā rājakilbiṣāt 42 karma caitad viliṅgasya kiṃ vādya prasamīkṣitam vadadhvaṃ vāci vīryaṃ ca brāhmaṇasya viśeṣataḥ 43 evaṃ ca mām upasthāya kasmāc ca vidhinārhaṇām praṇītāṃ no na gṛhṇīta kāryaṃ kiṃ cāsmadāgame 44 evam uktas tataḥ kṛṣṇaḥ pratyuvāca mahāmanāḥ snigdhagambhīrayā vācā vākyaṃ vākyaviśāradaḥ 45 snātakavratino rājan brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ viśeṣaniyamāś caiṣām aviśeṣāś ca santy uta 46 viśeṣavāṃś ca satataṃ kṣatriyaḥ śriyam archati puṣpavatsu dhruvā śrīś ca puṣpavantas tato vayam 47 kṣatriyo bāhuvīryas tu na tathā vākyavīryavān apragalbhaṃ vacas tasya tasmād bārhadrathe smṛtam 48 svavīryaṃ kṣatriyāṇāṃ ca bāhvor dhātā nyaveśayat tad didṛkṣasi ced rājan draṣṭāsy adya na saṃśayaḥ 49 advāreṇa ripor gehaṃ dvāreṇa suhṛdo gṛham praviśanti sadā santo dvāraṃ no varjitaṃ tataḥ 50 kāryavanto gṛhān etya śatruto nārhaṇāṃ vayam pratigṛhṇīma tad viddhi etan naḥ śāśvataṃ vratam
	< zpět	Kniha 2  -  Sabhāparvan	kapitola 20.
	1 jarāsaṃdha uvāca 1 na smareyaṃ kadā vairaṃ kṛtaṃ yuṣmābhir ity uta cintayaṃś ca na paśyāmi bhavatāṃ prati vaikṛtam 2 vaikṛte cāsati kathaṃ manyadhvaṃ mām anāgasam ariṃ vibrūta tad viprāḥ satāṃ samaya eṣa hi 3 atha dharmopaghātād dhi manaḥ samupatapyate yo 'nāgasi prasṛjati kṣatriyo 'pi na saṃśayaḥ 4 ato 'nyathācaraṃl loke dharmajñaḥ san mahāvrataḥ vṛjināṃ gatim āpnoti śreyaso 'py upahanti ca 5 trailokye kṣatradharmād dhi śreyāṃsaṃ sādhucāriṇām anāgasaṃ prajānānāḥ pramādād iva jalpatha 6 vāsudeva uvāca 6 kulakāryaṃ mahārāja kaś cid ekaḥ kulodvahaḥ vahate tanniyogād vai vayam abhyutthitās trayaḥ 7 tvayā copahṛtā rājan kṣatriyā lokavāsinaḥ tad āgaḥ krūram utpādya manyase kiṃ tv anāgasam 8 rājā rājñaḥ kathaṃ sādhūn hiṃsyān nṛpatisattama tad rājñaḥ saṃnigṛhya tvaṃ rudrāyopajihīrṣasi 9 asmāṃs tad eno gaccheta tvayā bārhadrathe kṛtam vayaṃ hi śaktā dharmasya rakṣaṇe dharmacāriṇaḥ 10 manuṣyāṇāṃ samālambho na ca dṛṣṭaḥ kadā cana sa kathaṃ mānuṣair devaṃ yaṣṭum icchasi śaṃkaram 11 savarṇo hi savarṇānāṃ paśusaṃjñāṃ kariṣyati ko 'nya evaṃ yathā hi tvaṃ jarāsaṃdha vṛthāmatiḥ 12 te tvāṃ jñātikṣayakaraṃ vayam ārtānusāriṇaḥ jñātivṛddhinimittārthaṃ viniyantum ihāgatāḥ 13 nāsti loke pumān anyaḥ kṣatriyeṣv iti caiva yat manyase sa ca te rājan sumahān buddhiviplavaḥ 14 ko hi jānann abhijanam ātmanaḥ kṣatriyo nṛpa nāviśet svargam atulaṃ raṇānantaram avyayam 15 svargaṃ hy eva samāsthāya raṇayajñeṣu dīkṣitāḥ yajante kṣatriyā lokāṃs tad viddhi magadhādhipa 16 svargayonir jayo rājan svargayonir mahad yaśaḥ svargayonis tapo yuddhe mārgaḥ so 'vyabhicāravān 17 eṣa hy aindro vaijayanto guṇo nityaṃ samāhitaḥ yenāsurān parājitya jagat pāti śatakratuḥ 18 svargam āsthāya kasya syād vigrahitvaṃ yathā tava māgadhair vipulaiḥ sainyair bāhulyabaladarpitaiḥ 19 māvamaṃsthāḥ parān rājan nāsti vīryaṃ nare nare samaṃ tejas tvayā caiva kevalaṃ manujeśvara 20 yāvad eva na saṃbuddhaṃ tāvad eva bhavet tava viṣahyam etad asmākam ato rājan bravīmi te 21 jahi tvaṃ sadṛśeṣv eva mānaṃ darpaṃ ca māgadha mā gamaḥ sasutāmātyaḥ sabalaś ca yamakṣayam 22 dambhodbhavaḥ kārtavīrya uttaraś ca bṛhadrathaḥ śreyaso hy avamanyeha vineśuḥ sabalā nṛpāḥ 23 mumukṣamāṇās tvattaś ca na vayaṃ brāhmaṇabruvāḥ śaurir asmi hṛṣīkeśo nṛvīrau pāṇḍavāv imau 24 tvām āhvayāmahe rājan sthiro yudhyasva māgadha muñca vā nṛpatīn sarvān mā gamas tvaṃ yamakṣayam 25 jarāsaṃdha uvāca 25 nājitān vai narapatīn aham ādadmi kāṃś cana jitaḥ kaḥ paryavasthātā ko 'tra yo na mayā jitaḥ 26 kṣatriyasyaitad evāhur dharmyaṃ kṛṣṇopajīvanam vikramya vaśam ānīya kāmato yat samācaret 27 devatārtham upākṛtya rājñaḥ kṛṣṇa kathaṃ bhayāt aham adya vimuñceyaṃ kṣātraṃ vratam anusmaran 28 sainyaṃ sainyena vyūḍhena eka ekena vā punaḥ dvābhyāṃ tribhir vā yotsye 'haṃ yugapat pṛthag eva vā 29 vaiśaṃpāyana uvāca 29 evam uktvā jarāsaṃdhaḥ sahadevābhiṣecanam ājñāpayat tadā rājā yuyutsur bhīmakarmabhiḥ 30 sa tu senāpatī rājā sasmāra bharatarṣabha kauśikaṃ citrasenaṃ ca tasmin yuddha upasthite 31 yayos te nāmanī loke haṃseti ḍibhaketi ca pūrvaṃ saṃkathite pumbhir nṛloke lokasatkṛte 32 taṃ tu rājan vibhuḥ śaurī rājānaṃ balināṃ varam smṛtvā puruṣaśārdūla śārdūlasamavikramam 33 satyasaṃdho jarāsaṃdhaṃ bhuvi bhīmaparākramam bhāgam anyasya nirdiṣṭaṃ vadhyaṃ bhūmibhṛd acyutaḥ 34 nātmanātmavatāṃ mukhya iyeṣa madhusūdanaḥ brahmaṇo 'jñāṃ puraskṛtya hantuṃ haladharānujaḥ