Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 211. - 220.
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 211.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ katipayāhasya tasmin raivatake girau vṛṣṇyandhakānām abhavat sumahān utsavo nṛpa 2 tatra dānaṃ dadur vīrā brāhmaṇānāṃ sahasraśaḥ bhojavṛṣṇyandhakāś caiva mahe tasya gires tadā 3 prāsādai ratnacitraiś ca gires tasya samantataḥ sa deśaḥ śobhito rājan dīpavṛkṣaiś ca sarvaśaḥ 4 vāditrāṇi ca tatra sma vādakāḥ samavādayan nanṛtur nartakāś caiva jagur gānāni gāyanāḥ 5 alaṃkṛtāḥ kumārāś ca vṛṣṇīnāṃ sumahaujasaḥ yānair hāṭakacitrāṅgaiś cañcūryante sma sarvaśaḥ 6 paurāś ca pādacāreṇa yānair uccāvacais tathā sadārāḥ sānuyātrāś ca śataśo 'tha sahasraśaḥ 7 tato haladharaḥ kṣībo revatīsahitaḥ prabhuḥ anugamyamāno gandharvair acarat tatra bhārata 8 tathaiva rājā vṛṣṇīnām ugrasenaḥ pratāpavān upagīyamāno gandharvaiḥ strīsahasrasahāyavān 9 raukmiṇeyaś ca sāmbaś ca kṣībau samaradurmadau divyamālyāmbaradharau vijahrāte 'marāv iva 10 akrūraḥ sāraṇaś caiva gado bhānur viḍūrathaḥ niśaṭhaś cārudeṣṇaś ca pṛthur vipṛthur eva ca 11 satyakaḥ sātyakiś caiva bhaṅgakārasahācarau hārdikyaḥ kṛtavarmā ca ye cānye nānukīrtitāḥ 12 ete parivṛtāḥ strībhir gandharvaiś ca pṛthak pṛthak tam utsavaṃ raivatake śobhayāṃ cakrire tadā 13 tadā kolāhale tasmin vartamāne mahāśubhe vāsudevaś ca pārthaś ca sahitau parijagmatuḥ 14 tatra caṅkramyamāṇau tau vāsudevasutāṃ śubhām alaṃkṛtāṃ sakhīmadhye bhadrāṃ dadṛśatus tadā 15 dṛṣṭvaiva tām arjunasya kandarpaḥ samajāyata taṃ tathaikāgramanasaṃ kṛṣṇaḥ pārtham alakṣayat 16 athābravīt puṣkarākṣaḥ prahasann iva bhārata vanecarasya kim idaṃ kāmenāloḍyate manaḥ 17 mamaiṣā bhaginī pārtha sāraṇasya sahodarā yadi te vartate buddhir vakṣyāmi pitaraṃ svayam 18 arjuna uvāca 18 duhitā vasudevasya vāsudevasya ca svasā rūpeṇa caiva saṃpannā kam ivaiṣā na mohayet 19 kṛtam eva tu kalyāṇaṃ sarvaṃ mama bhaved dhruvam yadi syān mama vārṣṇeyī mahiṣīyaṃ svasā tava 20 prāptau tu ka upāyaḥ syāt tad bravīhi janārdana āsthāsyāmi tathā sarvaṃ yadi śakyaṃ nareṇa tat 21 vāsudeva uvāca 21 svayaṃvaraḥ kṣatriyāṇāṃ vivāhaḥ puruṣarṣabha sa ca saṃśayitaḥ pārtha svabhāvasyānimittataḥ 22 prasahya haraṇaṃ cāpi kṣatriyāṇāṃ praśasyate vivāhahetoḥ śūrāṇām iti dharmavido viduḥ 23 sa tvam arjuna kalyāṇīṃ prasahya bhaginīṃ mama hara svayaṃvare hy asyāḥ ko vai veda cikīrṣitam 24 vaiśaṃpāyana uvāca 24 tato 'rjunaś ca kṛṣṇaś ca viniścityetikṛtyatām śīghragān puruṣān rājan preṣayām āsatus tadā 25 dharmarājāya tat sarvam indraprasthagatāya vai śrutvaiva ca mahābāhur anujajñe sa pāṇḍavaḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 212.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ saṃvādite tasminn anujñāto dhanaṃjayaḥ gatāṃ raivatake kanyāṃ viditvā janamejaya 2 vāsudevābhyanujñātaḥ kathayitvetikṛtyatām kṛṣṇasya matam ājñāya prayayau bharatarṣabhaḥ 3 rathena kāñcanāṅgena kalpitena yathāvidhi sainyasugrīvayuktena kiṅkiṇījālamālinā 4 sarvaśastropapannena jīmūtaravanādinā jvalitāgniprakāśena dviṣatāṃ harṣaghātinā 5 saṃnaddhaḥ kavacī khaḍgī baddhagodhāṅgulitravān mṛgayāvyapadeśena yaugapadyena bhārata 6 subhadrā tv atha śailendram abhyarcya saha raivatam daivatāni ca sarvāṇi brāhmaṇān svasti vācya ca 7 pradakṣiṇaṃ giriṃ kṛtvā prayayau dvārakāṃ prati tām abhidrutya kaunteyaḥ prasahyāropayad ratham 8 tataḥ sa puruṣavyāghras tām ādāya śucismitām rathenākāśagenaiva prayayau svapuraṃ prati 9 hriyamāṇāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā subhadrāṃ sainiko janaḥ vikrośan prādravat sarvo dvārakām abhitaḥ purīm 10 te samāsādya sahitāḥ sudharmām abhitaḥ sabhām sabhāpālasya tat sarvam ācakhyuḥ pārthavikramam 11 teṣāṃ śrutvā sabhāpālo bherīṃ sāṃnāhikīṃ tataḥ samājaghne mahāghoṣāṃ jāmbūnadapariṣkṛtām 12 kṣubdhās tenātha śabdena bhojavṛṣṇyandhakās tadā annapānam apāsyātha samāpetuḥ sabhāṃ tataḥ 13 tato jāmbūnadāṅgāni spardhyāstaraṇavanti ca maṇividrumacitrāṇi jvalitāgniprabhāṇi ca 14 bhejire puruṣavyāghrā vṛṣṇyandhakamahārathāḥ siṃhāsanāni śataśo dhiṣṇyānīva hutāśanāḥ 15 teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ devānām iva saṃnaye ācakhyau ceṣṭitaṃ jiṣṇoḥ sabhāpālaḥ sahānugaḥ 16 tac chrutvā vṛṣṇivīrās te madaraktāntalocanāḥ amṛṣyamāṇāḥ pārthasya samutpetur ahaṃkṛtāḥ 17 yojayadhvaṃ rathān āśu prāsān āharateti ca dhanūṃṣi ca mahārhāṇi kavacāni bṛhanti ca 18 sūtān uccukruśuḥ kec cid rathān yojayateti ca svayaṃ ca turagān ke cin ninyur hemavibhūṣitān 19 ratheṣv ānīyamāneṣu kavaceṣu dhvajeṣu ca abhikrande nṛvīrāṇāṃ tadāsīt saṃkulaṃ mahat 20 vanamālī tataḥ kṣībaḥ kailāsaśikharopamaḥ nīlavāsā madotsikta idaṃ vacanam abravīt 21 kim idaṃ kuruthāprajñās tūṣṇīṃ bhūte janārdane asya bhāvam avijñāya saṃkruddhā moghagarjitāḥ 22 eṣa tāvad abhiprāyam ākhyātu svaṃ mahāmatiḥ yad asya rucitaṃ kartuṃ tat kurudhvam atandritāḥ 23 tatas te tad vacaḥ śrutvā grāhyarūpaṃ halāyudhāt tūṣṇīṃ bhūtās tataḥ sarve sādhu sādhv iti cābruvan 24 samaṃ vaco niśamyeti baladevasya dhīmataḥ punar eva sabhāmadhye sarve tu samupāviśan 25 tato 'bravīt kāmapālo vāsudevaṃ paraṃtapam kim avāg upaviṣṭo 'si prekṣamāṇo janārdana 26 satkṛtas tvatkṛte pārthaḥ sarvair asmābhir acyuta na ca so 'rhati tāṃ pūjāṃ durbuddhiḥ kulapāṃsanaḥ 27 ko hi tatraiva bhuktvānnaṃ bhājanaṃ bhettum arhati manyamānaḥ kule jātam ātmānaṃ puruṣaḥ kva cit 28 īpsamānaś ca saṃbandhaṃ kṛtapūrvaṃ ca mānayan ko hi nāma bhavenārthī sāhasena samācaret 29 so 'vamanya ca nāmāsmān anādṛtya ca keśavam prasahya hṛtavān adya subhadrāṃ mṛtyum ātmanaḥ 30 kathaṃ hi śiraso madhye padaṃ tena kṛtaṃ mama marṣayiṣyāmi govinda pādasparśam ivoragaḥ 31 adya niṣkauravām ekaḥ kariṣyāmi vasuṃdharām na hi me marṣaṇīyo 'yam arjunasya vyatikramaḥ 32 taṃ tathā garjamānaṃ tu meghadundubhiniḥsvanam anvapadyanta te sarve bhojavṛṣṇyandhakās tadā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 213.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 uktavanto yadā vākyam asakṛt sarvavṛṣṇayaḥ tato 'bravīd vāsudevo vākyaṃ dharmārthasaṃhitam 2 nāvamānaṃ kulasyāsya guḍākeśaḥ prayuktavān saṃmāno 'bhyadhikas tena prayukto 'yam asaṃśayam 3 arthalubdhān na vaḥ pārtho manyate sātvatān sadā svayaṃvaram anādhṛṣyaṃ manyate cāpi pāṇḍavaḥ 4 pradānam api kanyāyāḥ paśuvat ko 'numaṃsyate vikrayaṃ cāpy apatyasya kaḥ kuryāt puruṣo bhuvi 5 etān doṣāṃś ca kaunteyo dṛṣṭavān iti me matiḥ ataḥ prasahya hṛtavān kanyāṃ dharmeṇa pāṇḍavaḥ 6 ucitaś caiva saṃbandhaḥ subhadrā ca yaśasvinī eṣa cāpīdṛśaḥ pārthaḥ prasahya hṛtavān iti 7 bharatasyānvaye jātaṃ śaṃtanoś ca mahātmanaḥ kuntibhojātmajāputraṃ ko bubhūṣeta nārjunam 8 na ca paśyāmi yaḥ pārthaṃ vikrameṇa parājayet api sarveṣu lokeṣu sendrarudreṣu māriṣa 9 sa ca nāma rathas tādṛṅ madīyās te ca vājinaḥ yoddhā pārthaś ca śīghrāstraḥ ko nu tena samo bhavet 10 tam anudrutya sāntvena parameṇa dhanaṃjayam nivartayadhvaṃ saṃhṛṣṭā mamaiṣā paramā matiḥ 11 yadi nirjitya vaḥ pārtho balād gacchet svakaṃ puram praṇaśyed vo yaśaḥ sadyo na tu sāntve parājayaḥ 12 tac chrutvā vāsudevasya tathā cakrur janādhipa nivṛttaś cārjunas tatra vivāhaṃ kṛtavāṃs tataḥ 13 uṣitvā tatra kaunteyaḥ saṃvatsaraparāḥ kṣapāḥ puṣkareṣu tataḥ śiṣṭaṃ kālaṃ vartitavān prabhuḥ pūrṇe tu dvādaśe varṣe khāṇḍavaprastham āviśat 14 abhigamya sa rājānaṃ vinayena samāhitaḥ abhyarcya brāhmaṇān pārtho draupadīm abhijagmivān 15 taṃ draupadī pratyuvāca praṇayāt kurunandanam tatraiva gaccha kaunteya yatra sā sātvatātmajā subaddhasyāpi bhārasya pūrvabandhaḥ ślathāyate 16 tathā bahuvidhaṃ kṛṣṇāṃ vilapantīṃ dhanaṃjayaḥ sāntvayām āsa bhūyaś ca kṣamayām āsa cāsakṛt 17 subhadrāṃ tvaramāṇaś ca raktakauśeyavāsasam pārthaḥ prasthāpayām āsa kṛtvā gopālikāvapuḥ 18 sādhikaṃ tena rūpeṇa śobhamānā yaśasvinī bhavanaṃ śreṣṭham āsādya vīrapatnī varāṅganā vavande pṛthutāmrākṣī pṛthāṃ bhadrā yaśasvinī 19 tato 'bhigamya tvaritā pūrṇendusadṛśānanā vavande draupadīṃ bhadrā preṣyāham iti cābravīt 20 pratyutthāya ca tāṃ kṛṣṇā svasāraṃ mādhavasya tām sasvaje cāvadat prītā niḥsapatno 'stu te patiḥ tathaiva muditā bhadrā tām uvācaivam astv iti 21 tatas te hṛṣṭamanasaḥ pāṇḍaveyā mahārathāḥ kuntī ca paramaprītā babhūva janamejaya 22 śrutvā tu puṇḍarīkākṣaḥ saṃprāptaṃ svapurottamam arjunaṃ pāṇḍavaśreṣṭham indraprasthagataṃ tadā 23 ājagāma viśuddhātmā saha rāmeṇa keśavaḥ vṛṣṇyandhakamahāmātraiḥ saha vīrair mahārathaiḥ 24 bhrātṛbhiś ca kumāraiś ca yodhaiś ca śataśo vṛtaḥ sainyena mahatā śaurir abhiguptaḥ paraṃtapaḥ 25 tatra dānapatir dhīmān ājagāma mahāyaśāḥ akrūro vṛṣṇivīrāṇāṃ senāpatir ariṃdamaḥ 26 anādhṛṣṭir mahātejā uddhavaś ca mahāyaśāḥ sākṣād bṛhaspateḥ śiṣyo mahābuddhir mahāyaśāḥ 27 satyakaḥ sātyakiś caiva kṛtavarmā ca sātvataḥ pradyumnaś caiva sāmbaś ca niśaṭhaḥ śaṅkur eva ca 28 cārudeṣṇaś ca vikrānto jhillī vipṛthur eva ca sāraṇaś ca mahābāhur gadaś ca viduṣāṃ varaḥ 29 ete cānye ca bahavo vṛṣṇibhojāndhakās tathā ājagmuḥ khāṇḍavaprastham ādāya haraṇaṃ bahu 30 tato yudhiṣṭhiro rājā śrutvā mādhavam āgatam pratigrahārthaṃ kṛṣṇasya yamau prāsthāpayat tadā 31 tābhyāṃ pratigṛhītaṃ tad vṛṣṇicakraṃ samṛddhimat viveśa khāṇḍavaprasthaṃ patākādhvajaśobhitam 32 siktasaṃmṛṣṭapanthānaṃ puṣpaprakaraśobhitam candanasya rasaiḥ śītaiḥ puṇyagandhair niṣevitam 33 dahyatāguruṇā caiva deśe deśe sugandhinā susaṃmṛṣṭajanākīrṇaṃ vaṇigbhir upaśobhitam 34 pratipede mahābāhuḥ saha rāmeṇa keśavaḥ vṛṣṇyandhakamahābhojaiḥ saṃvṛtaḥ puruṣottamaḥ 35 saṃpūjyamānaḥ pauraiś ca brāhmaṇaiś ca sahasraśaḥ viveśa bhavanaṃ rājñaḥ puraṃdaragṛhopamam 36 yudhiṣṭhiras tu rāmeṇa samāgacchad yathāvidhi mūrdhni keśavam āghrāya paryaṣvajata bāhunā 37 taṃ prīyamāṇaṃ kṛṣṇas tu vinayenābhyapūjayat bhīmaṃ ca puruṣavyāghraṃ vidhivat pratyapūjayat 38 tāṃś ca vṛṣṇyandhakaśreṣṭhān dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ pratijagrāha satkārair yathāvidhi yathopagam 39 guruvat pūjayām āsa kāṃś cit kāṃś cid vayasyavat kāṃś cid abhyavadat premṇā kaiś cid apy abhivāditaḥ 40 tato dadau vāsudevo janyārthe dhanam uttamam haraṇaṃ vai subhadrāyā jñātideyaṃ mahāyaśāḥ 41 rathānāṃ kāñcanāṅgānāṃ kiṅkiṇījālamālinām caturyujām upetānāṃ sūtaiḥ kuśalasaṃmataiḥ sahasraṃ pradadau kṛṣṇo gavām ayutam eva ca 42 śrīmān māthuradeśyānāṃ dogdhrīṇāṃ puṇyavarcasām vaḍavānāṃ ca śubhrāṇāṃ candrāṃśusamavarcasām dadau janārdanaḥ prītyā sahasraṃ hemabhūṣaṇam 43 tathaivāśvatarīṇāṃ ca dāntānāṃ vātaraṃhasām śatāny añjanakeśīnāṃ śvetānāṃ pañca pañca ca 44 snāpanotsādane caiva suyuktaṃ vayasānvitam strīṇāṃ sahasraṃ gaurīṇāṃ suveṣāṇāṃ suvarcasām 45 suvarṇaśatakaṇṭhīnām arogāṇāṃ suvāsasām paricaryāsu dakṣāṇāṃ pradadau puṣkarekṣaṇaḥ 46 kṛtākṛtasya mukhyasya kanakasyāgnivarcasaḥ manuṣyabhārān dāśārho dadau daśa janārdanaḥ 47 gajānāṃ tu prabhinnānāṃ tridhā prasravatāṃ madam girikūṭanikāśānāṃ samareṣv anivartinām 48 kḷptānāṃ paṭughaṇṭānāṃ varāṇāṃ hemamālinām hastyārohair upetānāṃ sahasraṃ sāhasapriyaḥ 49 rāmaḥ pādagrāhaṇikaṃ dadau pārthāya lāṅgalī prīyamāṇo haladharaḥ saṃbandhaprītim āvahan 50 sa mahādhanaratnaugho vastrakambalaphenavān mahāgajamahāgrāhaḥ patākāśaivalākulaḥ 51 pāṇḍusāgaram āviddhaḥ praviveśa mahānadaḥ pūrṇam āpūrayaṃs teṣāṃ dviṣac chokāvaho 'bhavat 52 pratijagrāha tat sarvaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ pūjayām āsa tāṃś caiva vṛṣṇyandhakamahārathān 53 te sametā mahātmānaḥ kuruvṛṣṇyandhakottamāḥ vijahrur amarāvāse narāḥ sukṛtino yathā 54 tatra tatra mahāpānair utkṛṣṭatalanāditaiḥ yathāyogaṃ yathāprīti vijahruḥ kuruvṛṣṇayaḥ 55 evam uttamavīryās te vihṛtya divasān bahūn pūjitāḥ kurubhir jagmuḥ punar dvāravatīṃ purīm 56 rāmaṃ puraskṛtya yayur vṛṣṇyandhakamahārathāḥ ratnāny ādāya śubhrāṇi dattāni kurusattamaiḥ 57 vāsudevas tu pārthena tatraiva saha bhārata uvāsa nagare ramye śakraprasthe mahāmanāḥ vyacarad yamunākūle pārthena saha bhārata 58 tataḥ subhadrā saubhadraṃ keśavasya priyā svasā jayantam iva paulomī dyutimantam ajījanat 59 dīrghabāhuṃ mahāsattvam ṛṣabhākṣam ariṃdamam subhadrā suṣuve vīram abhimanyuṃ nararṣabham 60 abhīś ca manyumāṃś caiva tatas tam arimardanam abhimanyum iti prāhur ārjuniṃ puruṣarṣabham 61 sa sātvatyām atirathaḥ saṃbabhūva dhanaṃjayāt makhe nirmathyamānād vā śamīgarbhād dhutāśanaḥ 62 yasmiñ jāte mahābāhuḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ayutaṃ gā dvijātibhyaḥ prādān niṣkāṃś ca tāvataḥ 63 dayito vāsudevasya bālyāt prabhṛti cābhavat pitṝṇāṃ caiva sarveṣāṃ prajānām iva candramāḥ 64 janmaprabhṛti kṛṣṇaś ca cakre tasya kriyāḥ śubhāḥ sa cāpi vavṛdhe bālaḥ śuklapakṣe yathā śaśī 65 catuṣpādaṃ daśavidhaṃ dhanurvedam ariṃdamaḥ arjunād veda vedajñāt sakalaṃ divyamānuṣam 66 vijñāneṣv api cāstrāṇāṃ sauṣṭhave ca mahābalaḥ kriyāsv api ca sarvāsu viśeṣān abhyaśikṣayat 67 āgame ca prayoge ca cakre tulyam ivātmanaḥ tutoṣa putraṃ saubhadraṃ prekṣamāṇo dhanaṃjayaḥ 68 sarvasaṃhananopetaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam durdharṣam ṛṣabhaskandhaṃ vyāttānanam ivoragam 69 siṃhadarpaṃ maheṣvāsaṃ mattamātaṅgavikramam meghadundubhinirghoṣaṃ pūrṇacandranibhānanam 70 kṛṣṇasya sadṛśaṃ śaurye vīrye rūpe tathākṛtau dadarśa putraṃ bībhatsur maghavān iva taṃ yathā 71 pāñcāly api ca pañcabhyaḥ patibhyaḥ śubhalakṣaṇā lebhe pañca sutān vīrāñ śubhān pañcācalān iva 72 yudhiṣṭhirāt prativindhyaṃ sutasomaṃ vṛkodarāt arjunāc chrutakarmāṇaṃ śatānīkaṃ ca nākulim 73 sahadevāc chrutasenam etān pañca mahārathān pāñcālī suṣuve vīrān ādityān aditir yathā 74 śāstrataḥ prativindhyaṃ tam ūcur viprā yudhiṣṭhiram parapraharaṇajñāne prativindhyo bhavatv ayam 75 sute somasahasre tu somārkasamatejasam sutasomaṃ maheṣvāsaṃ suṣuve bhīmasenataḥ 76 śrutaṃ karma mahat kṛtvā nivṛttena kirīṭinā jātaḥ putras tavety evaṃ śrutakarmā tato 'bhavat 77 śatānīkasya rājarṣeḥ kauravyaḥ kurunandanaḥ cakre putraṃ sanāmānaṃ nakulaḥ kīrtivardhanam 78 tatas tv ajījanat kṛṣṇā nakṣatre vahnidaivate sahadevāt sutaṃ tasmāc chrutaseneti taṃ viduḥ 79 ekavarṣāntarās tv eva draupadeyā yaśasvinaḥ anvajāyanta rājendra parasparahite ratāḥ 80 jātakarmāṇy ānupūrvyāc cūḍopanayanāni ca cakāra vidhivad dhaumyas teṣāṃ bharatasattama 81 kṛtvā ca vedādhyayanaṃ tataḥ sucaritavratāḥ jagṛhuḥ sarvam iṣvastram arjunād divyamānuṣam 82 devagarbhopamaiḥ putrair vyūḍhoraskair mahābalaiḥ anvitā rājaśārdūla pāṇḍavā mudam āpnuvan
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 214.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 indraprasthe vasantas te jaghnur anyān narādhipān śāsanād dhṛtarāṣṭrasya rājñaḥ śāṃtanavasya ca 2 āśritya dharmarājānaṃ sarvaloko 'vasat sukham puṇyalakṣaṇakarmāṇaṃ svadeham iva dehinaḥ 3 sa samaṃ dharmakāmārthān siṣeve bharatarṣabhaḥ trīn ivātmasamān bandhūn bandhumān iva mānayan 4 teṣāṃ samavibhaktānāṃ kṣitau dehavatām iva babhau dharmārthakāmānāṃ caturtha iva pārthivaḥ 5 adhyetāraṃ paraṃ vedāḥ prayoktāraṃ mahādhvarāḥ rakṣitāraṃ śubhaṃ varṇā lebhire taṃ janādhipam 6 adhiṣṭhānavatī lakṣmīḥ parāyaṇavatī matiḥ bandhumān akhilo dharmas tenāsīt pṛthivīkṣitā 7 bhrātṛbhiḥ sahito rājā caturbhir adhikaṃ babhau prayujyamānair vitato vedair iva mahādhvaraḥ 8 taṃ tu dhaumyādayo viprāḥ parivāryopatasthire bṛhaspatisamā mukhyāḥ prajāpatim ivāmarāḥ 9 dharmarāje atiprītyā pūrṇacandra ivāmale prajānāṃ remire tulyaṃ netrāṇi hṛdayāni ca 10 na tu kevaladaivena prajā bhāvena remire yad babhūva manaḥkāntaṃ karmaṇā sa cakāra tat 11 na hy ayuktaṃ na cāsatyaṃ nānṛtaṃ na ca vipriyam bhāṣitaṃ cārubhāṣasya jajñe pārthasya dhīmataḥ 12 sa hi sarvasya lokasya hitam ātmana eva ca cikīrṣuḥ sumahātejā reme bharatasattamaḥ 13 tathā tu muditāḥ sarve pāṇḍavā vigatajvarāḥ avasan pṛthivīpālāṃs trāsayantaḥ svatejasā 14 tataḥ katipayāhasya bībhatsuḥ kṛṣṇam abravīt uṣṇāni kṛṣṇa vartante gacchāmo yamunāṃ prati 15 suhṛjjanavṛtās tatra vihṛtya madhusūdana sāyāhne punar eṣyāmo rocatāṃ te janārdana 16 vāsudeva uvāca 16 kuntīmātar mamāpy etad rocate yad vayaṃ jale suhṛjjanavṛtāḥ pārtha viharema yathāsukham 17 vaiśaṃpāyana uvāca 17 āmantrya dharmarājānam anujñāpya ca bhārata jagmatuḥ pārthagovindau suhṛjjanavṛtau tataḥ 18 vihāradeśaṃ saṃprāpya nānādrumavad uttamam gṛhair uccāvacair yuktaṃ puraṃdaragṛhopamam 19 bhakṣyair bhojyaiś ca peyaiś ca rasavadbhir mahādhanaiḥ mālyaiś ca vividhair yuktaṃ yuktaṃ vārṣṇeyapārthayoḥ 20 āviveśatur āpūrṇaṃ ratnair uccāvacaiḥ śubhaiḥ yathopajoṣaṃ sarvaś ca janaś cikrīḍa bhārata 21 vane kāś cij jale kāś cit kāś cid veśmasu cāṅganāḥ yathādeśaṃ yathāprīti cikrīḍuḥ kṛṣṇapārthayoḥ 22 draupadī ca subhadrā ca vāsāṃsy ābharaṇāni ca prayacchetāṃ mahārhāṇi strīṇāṃ te sma madotkaṭe 23 kāś cit prahṛṣṭā nanṛtuś cukruśuś ca tathāparāḥ jahasuś cāparā nāryaḥ papuś cānyā varāsavam 24 ruruduś cāparās tatra prajaghnuś ca parasparam mantrayām āsur anyāś ca rahasyāni parasparam 25 veṇuvīṇāmṛdaṅgānāṃ manojñānāṃ ca sarvaśaḥ śabdenāpūryate ha sma tad vanaṃ susamṛddhimat 26 tasmiṃs tathā vartamāne kurudāśārhanandanau samīpe jagmatuḥ kaṃ cid uddeśaṃ sumanoharam 27 tatra gatvā mahātmānau kṛṣṇau parapuraṃjayau mahārhāsanayo rājaṃs tatas tau saṃniṣīdatuḥ 28 tatra pūrvavyatītāni vikrāntāni ratāni ca bahūni kathayitvā tau remāte pārthamādhavau 29 tatropaviṣṭau muditau nākapṛṣṭhe 'śvināv iva abhyagacchat tadā vipro vāsudevadhanaṃjayau 30 bṛhacchālapratīkāśaḥ prataptakanakaprabhaḥ haripiṅgo hariśmaśruḥ pramāṇāyāmataḥ samaḥ 31 taruṇādityasaṃkāśaḥ kṛṣṇavāsā jaṭādharaḥ padmapatrānanaḥ piṅgas tejasā prajvalann iva 32 upasṛṣṭaṃ tu taṃ kṛṣṇau bhrājamānaṃ dvijottamam arjuno vāsudevaś ca tūrṇam utpatya tasthatuḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 215.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 so 'bravīd arjunaṃ caiva vāsudevaṃ ca sātvatam lokapravīrau tiṣṭhantau khāṇḍavasya samīpataḥ 2 brāhmaṇo bahubhoktāsmi bhuñje 'parimitaṃ sadā bhikṣe vārṣṇeyapārthau vām ekāṃ tṛptiṃ prayacchatām 3 evam uktau tam abrūtāṃ tatas tau kṛṣṇapāṇḍavau kenānnena bhavāṃs tṛpyet tasyānnasya yatāvahe 4 evam uktaḥ sa bhagavān abravīt tāv ubhau tataḥ bhāṣamāṇau tadā vīrau kim annaṃ kriyatām iti 5 nāham annaṃ bubhukṣe vai pāvakaṃ māṃ nibodhatam yadannam anurūpaṃ me tad yuvāṃ saṃprayacchatam 6 idam indraḥ sadā dāvaṃ khāṇḍavaṃ parirakṣati taṃ na śaknomy ahaṃ dagdhuṃ rakṣyamāṇaṃ mahātmanā 7 vasaty atra sakhā tasya takṣakaḥ pannagaḥ sadā sagaṇas tatkṛte dāvaṃ parirakṣati vajrabhṛt 8 tatra bhūtāny anekāni rakṣyante sma prasaṅgataḥ taṃ didhakṣur na śaknomi dagdhuṃ śakrasya tejasā 9 sa māṃ prajvalitaṃ dṛṣṭvā meghāmbhobhiḥ pravarṣati tato dagdhuṃ na śaknomi didhakṣur dāvam īpsitam 10 sa yuvābhyāṃ sahāyābhyām astravidbhyāṃ samāgataḥ daheyaṃ khāṇḍavaṃ dāvam etad annaṃ vṛtaṃ mayā 11 yuvāṃ hy udakadhārās tā bhūtāni ca samantataḥ uttamāstravido samyak sarvato vārayiṣyathaḥ 12 evam ukte pratyuvāca bībhatsur jātavedasam didhakṣuṃ khāṇḍavaṃ dāvam akāmasya śatakratoḥ 13 uttamāstrāṇi me santi divyāni ca bahūni ca yair ahaṃ śaknuyāṃ yoddhum api vajradharān bahūn 14 dhanur me nāsti bhagavan bāhuvīryeṇa saṃmitam kurvataḥ samare yatnaṃ vegaṃ yad viṣaheta me 15 śaraiś ca me 'rtho bahubhir akṣayaiḥ kṣipram asyataḥ na hi voḍhuṃ rathaḥ śaktaḥ śarān mama yathepsitān 16 aśvāṃś ca divyān iccheyaṃ pāṇḍurān vātaraṃhasaḥ rathaṃ ca meghanirghoṣaṃ sūryapratimatejasam 17 tathā kṛṣṇasya vīryeṇa nāyudhaṃ vidyate samam yena nāgān piśācāṃś ca nihanyān mādhavo raṇe 18 upāyaṃ karmaṇaḥ siddhau bhagavan vaktum arhasi nivārayeyaṃ yenendraṃ varṣamāṇaṃ mahāvane 19 pauruṣeṇa tu yat kāryaṃ tat kartārau sva pāvaka karaṇāni samarthāni bhagavan dātum arhasi
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 216.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 evam uktas tu bhagavān dhūmaketur hutāśanaḥ cintayām āsa varuṇaṃ lokapālaṃ didṛkṣayā ādityam udake devaṃ nivasantaṃ jaleśvaram 2 sa ca tac cintitaṃ jñātvā darśayām āsa pāvakam tam abravīd dhūmaketuḥ pratipūjya jaleśvaram caturthaṃ lokapālānāṃ rakṣitāraṃ maheśvaram 3 somena rājñā yad dattaṃ dhanuś caiveṣudhī ca te tat prayacchobhayaṃ śīghraṃ rathaṃ ca kapilakṣaṇam 4 kāryaṃ hi sumahat pārtho gāṇḍīvena kariṣyati cakreṇa vāsudevaś ca tan madarthe pradīyatām dadānīty eva varuṇaḥ pāvakaṃ pratyabhāṣata 5 tato 'dbhutaṃ mahāvīryaṃ yaśaḥkīrtivivardhanam sarvaśastrair anādhṛṣyaṃ sarvaśastrapramāthi ca sarvāyudhamahāmātraṃ parasenāpradharṣaṇam 6 ekaṃ śatasahasreṇa saṃmitaṃ rāṣṭravardhanam citram uccāvacair varṇaiḥ śobhitaṃ ślakṣṇam avraṇam 7 devadānavagandharvaiḥ pūjitaṃ śāśvatīḥ samāḥ prādād vai dhanuratnaṃ tad akṣayyau ca maheṣudhī 8 rathaṃ ca divyāśvayujaṃ kapipravaraketanam upetaṃ rājatair aśvair gāndharvair hemamālibhiḥ pāṇḍurābhrapratīkāśair manovāyusamair jave 9 sarvopakaraṇair yuktam ajayyaṃ devadānavaiḥ bhānumantaṃ mahāghoṣaṃ sarvabhūtamanoharam 10 sasarja yat svatapasā bhauvano bhuvanaprabhuḥ prajāpatir anirdeśyaṃ yasya rūpaṃ raver iva 11 yaṃ sma somaḥ samāruhya dānavān ajayat prabhuḥ nagameghapratīkāśaṃ jvalantam iva ca śriyā 12 āśritā taṃ rathaśreṣṭhaṃ śakrāyudhasamā śubhā tāpanīyā surucirā dhvajayaṣṭir anuttamā 13 tasyāṃ tu vānaro divyaḥ siṃhaśārdūlalakṣaṇaḥ vinardann iva tatrasthaḥ saṃsthito mūrdhny aśobhata 14 dhvaje bhūtāni tatrāsan vividhāni mahānti ca nādena ripusainyānāṃ yeṣāṃ saṃjñā praṇaśyati 15 sa taṃ nānāpatākābhiḥ śobhitaṃ ratham uttamam pradakṣiṇam upāvṛtya daivatebhyaḥ praṇamya ca 16 saṃnaddhaḥ kavacī khaḍgī baddhagodhāṅgulitravān āruroha rathaṃ pārtho vimānaṃ sukṛtī yathā 17 tac ca divyaṃ dhanuḥśreṣṭhaṃ brahmaṇā nirmitaṃ purā gāṇḍīvam upasaṃgṛhya babhūva mudito 'rjunaḥ 18 hutāśanaṃ namaskṛtya tatas tad api vīryavān jagrāha balam āsthāya jyayā ca yuyuje dhanuḥ 19 maurvyāṃ tu yujyamānāyāṃ balinā pāṇḍavena ha ye 'śṛṇvan kūjitaṃ tatra teṣāṃ vai vyathitaṃ manaḥ 20 labdhvā rathaṃ dhanuś caiva tathākṣayyau maheṣudhī babhūva kalyaḥ kaunteyaḥ prahṛṣṭaḥ sāhyakarmaṇi 21 vajranābhaṃ tataś cakraṃ dadau kṛṣṇāya pāvakaḥ āgneyam astraṃ dayitaṃ sa ca kalyo 'bhavat tadā 22 abravīt pāvakaś cainam etena madhusūdana amānuṣān api raṇe vijeṣyasi na saṃśayaḥ 23 anena tvaṃ manuṣyāṇāṃ devānām api cāhave rakṣaḥpiśācadaityānāṃ nāgānāṃ cādhikaḥ sadā bhaviṣyasi na saṃdehaḥ pravarārinibarhaṇe 24 kṣiptaṃ kṣiptaṃ raṇe caitat tvayā mādhava śatruṣu hatvāpratihataṃ saṃkhye pāṇim eṣyati te punaḥ 25 varuṇaś ca dadau tasmai gadām aśaniniḥsvanām daityāntakaraṇīṃ ghorāṃ nāmnā kaumodakīṃ hareḥ 26 tataḥ pāvakam abrūtāṃ prahṛṣṭau kṛṣṇapāṇḍavau kṛtāstrau śastrasaṃpannau rathinau dhvajināv api 27 kalyau svo bhagavan yoddhum api sarvaiḥ surāsuraiḥ kiṃ punar vajriṇaikena pannagārthe yuyutsunā 28 arjuna uvāca 28 cakram astraṃ ca vārṣṇeyo visṛjan yudhi vīryavān triṣu lokeṣu tan nāsti yan na jīyāj janārdanaḥ 29 gāṇḍīvaṃ dhanur ādāya tathākṣayyau maheṣudhī aham apy utsahe lokān vijetuṃ yudhi pāvaka 30 sarvataḥ parivāryainaṃ dāvena mahatā prabho kāmaṃ saṃprajvalādyaiva kalyau svaḥ sāhyakarmaṇi 31 vaiśaṃpāyana uvāca 31 evam uktaḥ sa bhagavān dāśārheṇārjunena ca taijasaṃ rūpam āsthāya dāvaṃ dagdhuṃ pracakrame 32 sarvataḥ parivāryātha saptārcir jvalanas tadā dadāha khāṇḍavaṃ kruddho yugāntam iva darśayan 33 parigṛhya samāviṣṭas tad vanaṃ bharatarṣabha meghastanitanirghoṣaṃ sarvabhūtāni nirdahan 34 dahyatas tasya vibabhau rūpaṃ dāvasya bhārata meror iva nagendrasya kāñcanasya mahādyuteḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 217.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tau rathābhyāṃ naravyāghrau dāvasyobhayataḥ sthitau dikṣu sarvāsu bhūtānāṃ cakrāte kadanaṃ mahat 2 yatra yatra hi dṛśyante prāṇinaḥ khāṇḍavālayāḥ palāyantas tatra tatra tau vīrau paryadhāvatām 3 chidraṃ hi na prapaśyanti rathayor āśuvikramāt āviddhāv iva dṛśyete rathinau tau rathottamau 4 khāṇḍave dahyamāne tu bhūtāny atha sahasraśaḥ utpetur bhairavān nādān vinadanto diśo daśa 5 dagdhaikadeśā bahavo niṣṭaptāś ca tathāpare sphuṭitākṣā viśīrṇāś ca viplutāś ca vicetasaḥ 6 samāliṅgya sutān anye pitṝn mātṝṃs tathāpare tyaktuṃ na śekuḥ snehena tathaiva nidhanaṃ gatāḥ 7 vikṛtair darśanair anye samutpetuḥ sahasraśaḥ tatra tatra vighūrṇantaḥ punar agnau prapedire 8 dagdhapakṣākṣicaraṇā viceṣṭanto mahītale tatra tatra sma dṛśyante vinaśyantaḥ śarīriṇaḥ 9 jalasthāneṣu sarveṣu kvāthyamāneṣu bhārata gatasattvāḥ sma dṛśyante kūrmamatsyāḥ sahasraśaḥ 10 śarīraiḥ saṃpradīptaiś ca dehavanta ivāgnayaḥ adṛśyanta vane tasmin prāṇinaḥ prāṇasaṃkṣaye 11 tāṃs tathotpatataḥ pārthaḥ śaraiḥ saṃchidya khaṇḍaśaḥ dīpyamāne tataḥ prāsyat prahasan kṛṣṇavartmani 12 te śarācitasarvāṅgā vinadanto mahāravān ūrdhvam utpatya vegena nipetuḥ pāvake punaḥ 13 śarair abhyāhatānāṃ ca dahyatāṃ ca vanaukasām virāvaḥ śrūyate ha sma samudrasyeva mathyataḥ 14 vahneś cāpi prahṛṣṭasya kham utpetur mahārciṣaḥ janayām āsur udvegaṃ sumahāntaṃ divaukasām 15 tato jagmur mahātmānaḥ sarva eva divaukasaḥ śaraṇaṃ devarājānaṃ sahasrākṣaṃ puraṃdaram 16 devā ūcuḥ 16 kiṃ nv ime mānavāḥ sarve dahyante kṛṣṇavartmanā kaccin na saṃkṣayaḥ prāpto lokānām amareśvara 17 vaiśaṃpāyana uvāca 17 tac chrutvā vṛtrahā tebhyaḥ svayam evānvavekṣya ca khāṇḍavasya vimokṣārthaṃ prayayau harivāhanaḥ 18 mahatā meghajālena nānārūpeṇa vajrabhṛt ākāśaṃ samavastīrya pravavarṣa sureśvaraḥ 19 tato 'kṣamātrā visṛjan dhārāḥ śatasahasraśaḥ abhyavarṣat sahasrākṣaḥ pāvakaṃ khāṇḍavaṃ prati 20 asaṃprāptās tu tā dhārās tejasā jātavedasaḥ kha eva samaśuṣyanta na kāś cit pāvakaṃ gatāḥ 21 tato namucihā kruddho bhṛśam arciṣmatas tadā punar evābhyavarṣat tam ambhaḥ pravisṛjan bahu 22 arcir dhārābhisaṃbaddhaṃ dhūmavidyutsamākulam babhūva tad vanaṃ ghoraṃ stanayitnusaghoṣavat
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 218.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tasyābhivarṣato vāri pāṇḍavaḥ pratyavārayat śaravarṣeṇa bībhatsur uttamāstrāṇi darśayan 2 śaraiḥ samantataḥ sarvaṃ khāṇḍavaṃ cāpi pāṇḍavaḥ chādayām āsa tad varṣam apakṛṣya tato vanāt 3 na ca sma kiṃ cic chaknoti bhūtaṃ niścarituṃ tataḥ saṃchādyamāne khagamair asyatā savyasācinā 4 takṣakas tu na tatrāsīt sarparājo mahābalaḥ dahyamāne vane tasmin kurukṣetre 'bhavat tadā 5 aśvasenas tu tatrāsīt takṣakasya suto balī sa yatnam akarot tīvraṃ mokṣārthaṃ havyavāhanāt 6 na śaśāka vinirgantuṃ kaunteyaśarapīḍitaḥ mokṣayām āsa taṃ mātā nigīrya bhujagātmajā 7 tasya pūrvaṃ śiro grastaṃ puccham asya nigīryate ūrdhvam ācakrame sā tu pannagī putragṛddhinī 8 tasyās tīkṣṇena bhallena pṛthudhāreṇa pāṇḍavaḥ śiraś ciccheda gacchantyās tām apaśyat sureśvaraḥ 9 taṃ mumocayiṣur vajrī vātavarṣeṇa pāṇḍavam mohayām āsa tatkālam aśvasenas tv amucyata 10 tāṃ ca māyāṃ tadā dṛṣṭvā ghorāṃ nāgena vañcitaḥ dvidhā tridhā ca ciccheda khagatān eva bhārata 11 śaśāpa taṃ ca saṃkruddho bībhatsur jihmagāminam pāvako vāsudevaś ca apratiṣṭho bhaved iti 12 tato jiṣṇuḥ sahasrākṣaṃ khaṃ vitatyeṣubhiḥ śitaiḥ yodhayām āsa saṃkruddho vañcanāṃ tām anusmaran 13 devarāḍ api taṃ dṛṣṭvā saṃrabdham iva phalgunam svam astram asṛjad dīptaṃ yat tatānākhilaṃ nabhaḥ 14 tato vāyur mahāghoṣaḥ kṣobhayan sarvasāgarān viyatstho 'janayan meghāñ jaladhārāmuco 'kulān 15 tadvighātārtham asṛjad arjuno 'py astram uttamam vāyavyam evābhimantrya pratipattiviśāradaḥ 16 tenendrāśanimeghānāṃ vīryaujas tadvināśitam jaladhārāś ca tāḥ śoṣaṃ jagmur neśuś ca vidyutaḥ 17 kṣaṇena cābhavad vyoma saṃpraśāntarajastamaḥ sukhaśītānilaguṇaṃ prakṛtisthārkamaṇḍalam 18 niṣpratīkārahṛṣṭaś ca hutabhug vividhākṛtiḥ prajajvālātulārciṣmān svanādaiḥ pūrayañ jagat 19 kṛṣṇābhyāṃ rakṣitaṃ dṛṣṭvā taṃ ca dāvam ahaṃkṛtāḥ samutpetur athākāśaṃ suparṇādyāḥ patatriṇaḥ 20 garuḍā vajrasadṛśaiḥ pakṣatuṇḍanakhais tathā prahartukāmāḥ saṃpetur ākāśāt kṛṣṇapāṇḍavau 21 tathaivoragasaṃghātāḥ pāṇḍavasya samīpataḥ utsṛjanto viṣaṃ ghoraṃ niścerur jvalitānanāḥ 22 tāṃś cakarta śaraiḥ pārthaḥ saroṣān dṛśya khecarān vivaśāś cāpatan dīptaṃ dehābhāvāya pāvakam 23 tataḥ surāḥ sagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ utpetur nādam atulam utsṛjanto raṇārthiṇaḥ 24 ayaḥkaṇapacakrāśmabhuśuṇḍyudyatabāhavaḥ kṛṣṇapārthau jighāṃsantaḥ krodhasaṃmūrcchitaujasaḥ 25 teṣām abhivyāharatāṃ śastravarṣaṃ ca muñcatām pramamāthottamāṅgāni bībhatsur niśitaiḥ śaraiḥ 26 kṛṣṇaś ca sumahātejāś cakreṇārinihā tadā daityadānavasaṃghānāṃ cakāra kadanaṃ mahat 27 athāpare śarair viddhāś cakravegeritās tadā velām iva samāsādya vyātiṣṭhanta mahaujasaḥ 28 tataḥ śakro 'bhisaṃkruddhas tridaśānāṃ maheśvaraḥ pāṇḍuraṃ gajam āsthāya tāv ubhau samabhidravat 29 aśaniṃ gṛhya tarasā vajram astram avāsṛjat hatāv etāv iti prāha surān asurasūdanaḥ 30 tataḥ samudyatāṃ dṛṣṭvā devendreṇa mahāśanim jagṛhuḥ sarvaśastrāṇi svāni svāni surās tadā 31 kāladaṇḍaṃ yamo rājā śibikāṃ ca dhaneśvaraḥ pāśaṃ ca varuṇas tatra vicakraṃ ca tathā śivaḥ 32 oṣadhīr dīpyamānāś ca jagṛhāte 'śvināv api jagṛhe ca dhanur dhātā musalaṃ ca jayas tathā 33 parvataṃ cāpi jagrāha kruddhas tvaṣṭā mahābalaḥ aṃśas tu śaktiṃ jagrāha mṛtyur devaḥ paraśvadham 34 pragṛhya parighaṃ ghoraṃ vicacārāryamā api mitraś ca kṣuraparyantaṃ cakraṃ gṛhya vyatiṣṭhata 35 pūṣā bhagaś ca saṃkruddhaḥ savitā ca viśāṃ pate āttakārmukanistriṃśāḥ kṛṣṇapārthāv abhidrutāḥ 36 rudrāś ca vasavaś caiva marutaś ca mahābalāḥ viśvedevās tathā sādhyā dīpyamānāḥ svatejasā 37 ete cānye ca bahavo devās tau puruṣottamau kṛṣṇapārthau jighāṃsantaḥ pratīyur vividhāyudhāḥ 38 tatrādbhutāny adṛśyanta nimittāni mahāhave yugāntasamarūpāṇi bhūtotsādāya bhārata 39 tathā tu dṛṣṭvā saṃrabdhaṃ śakraṃ devaiḥ sahācyutau abhītau yudhi durdharṣau tasthatuḥ sajjakārmukau 40 āgatāṃś caiva tān dṛṣṭvā devān ekaikaśas tataḥ nyavārayetāṃ saṃkruddhau bāṇair vajropamais tadā 41 asakṛd bhagnasaṃkalpāḥ surāś ca bahuśaḥ kṛtāḥ bhayād raṇaṃ parityajya śakram evābhiśiśriyuḥ 42 dṛṣṭvā nivāritān devān mādhavenārjunena ca āścaryam agamaṃs tatra munayo divi viṣṭhitāḥ 43 śakraś cāpi tayor vīryam upalabhyāsakṛd raṇe babhūva paramaprīto bhūyaś caitāv ayodhayat 44 tato 'śmavarṣaṃ sumahad vyasṛjat pākaśāsanaḥ bhūya eva tadā vīryaṃ jijñāsuḥ savyasācinaḥ tac charair arjuno varṣaṃ pratijaghne 'tyamarṣaṇaḥ 45 viphalaṃ kriyamāṇaṃ tat saṃprekṣya ca śatakratuḥ bhūyaḥ saṃvardhayām āsa tad varṣaṃ devarāḍ atha 46 so 'śmavarṣaṃ mahāvegair iṣubhiḥ pākaśāsaniḥ vilayaṃ gamayām āsa harṣayan pitaraṃ tadā 47 samutpāṭya tu pāṇibhyāṃ mandarāc chikharaṃ mahat sadrumaṃ vyasṛjac chakro jighāṃsuḥ pāṇḍunandanam 48 tato 'rjuno vegavadbhir jvalitāgrair ajihmagaiḥ bāṇair vidhvaṃsayām āsa gireḥ śṛṅgaṃ sahasradhā 49 girer viśīryamāṇasya tasya rūpaṃ tadā babhau sārkacandragrahasyeva nabhasaḥ praviśīryataḥ 50 tenāvākpatatā dāve śailena mahatā bhṛśam bhūya eva hatās tatra prāṇinaḥ khāṇḍavālayāḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 219.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tathā śailanipātena bhīṣitāḥ khāṇḍavālayāḥ dānavā rākṣasā nāgās tarakṣvṛkṣavanaukasaḥ dvipāḥ prabhinnāḥ śārdūlāḥ siṃhāḥ kesariṇas tathā 2 mṛgāś ca mahiṣāś caiva śataśaḥ pakṣiṇas tathā samudvignā visasṛpus tathānyā bhūtajātayaḥ 3 taṃ dāvaṃ samudīkṣantaḥ kṛṣṇau cābhyudyatāyudhau utpātanādaśabdena saṃtrāsita ivābhavan 4 svatejobhāsvaraṃ cakram utsasarja janārdanaḥ tena tā jātayaḥ kṣudrāḥ sadānavaniśācarāḥ nikṛttāḥ śataśaḥ sarvā nipetur analaṃ kṣaṇāt 5 adṛśyan rākṣasās tatra kṛṣṇacakravidāritāḥ vasārudhirasaṃpṛktāḥ saṃdhyāyām iva toyadāḥ 6 piśācān pakṣiṇo nāgān paśūṃś cāpi sahasraśaḥ nighnaṃś carati vārṣṇeyaḥ kālavat tatra bhārata 7 kṣiptaṃ kṣiptaṃ hi tac cakraṃ kṛṣṇasyāmitraghātinaḥ hatvānekāni sattvāni pāṇim eti punaḥ punaḥ 8 tathā tu nighnatas tasya sarvasattvāni bhārata babhūva rūpam atyugraṃ sarvabhūtātmanas tadā 9 sametānāṃ ca devānāṃ dānavānāṃ ca sarvaśaḥ vijetā nābhavat kaś cit kṛṣṇapāṇḍavayor mṛdhe 10 tayor balāt paritrātuṃ taṃ dāvaṃ tu yadā surāḥ nāśaknuvañ śamayituṃ tadābhūvan parāṅmukhāḥ 11 śatakratuś ca saṃprekṣya vimukhān devatāgaṇān babhūvāvasthitaḥ prītaḥ praśaṃsan kṛṣṇapāṇḍavau 12 nivṛtteṣu tu deveṣu vāg uvācāśarīriṇī śatakratum abhiprekṣya mahāgambhīraniḥsvanā 13 na te sakhā saṃnihitas takṣakaḥ pannagottamaḥ dāhakāle khāṇḍavasya kurukṣetraṃ gato hy asau 14 na ca śakyau tvayā jetuṃ yuddhe 'smin samavasthitau vāsudevārjunau śakra nibodhedaṃ vaco mama 15 naranārāyaṇau devau tāv etau viśrutau divi bhavān apy abhijānāti yadvīryau yatparākramau 16 naitau śakyau durādharṣau vijetum ajitau yudhi api sarveṣu lokeṣu purāṇāv ṛṣisattamau 17 pūjanīyatamāv etāv api sarvaiḥ surāsuraiḥ sayakṣarakṣogandharvanarakiṃnarapannagaiḥ 18 tasmād itaḥ suraiḥ sārdhaṃ gantum arhasi vāsava diṣṭaṃ cāpy anupaśyaitat khāṇḍavasya vināśanam 19 iti vācam abhiśrutya tathyam ity amareśvaraḥ kopāmarṣau samutsṛjya saṃpratasthe divaṃ tadā 20 taṃ prasthitaṃ mahātmānaṃ samavekṣya divaukasaḥ tvaritāḥ sahitā rājann anujagmuḥ śatakratum 21 devarājaṃ tadā yāntaṃ saha devair udīkṣya tu vāsudevārjunau vīrau siṃhanādaṃ vinedatuḥ 22 devarāje gate rājan prahṛṣṭau kṛṣṇapāṇḍavau nirviśaṅkaṃ punar dāvaṃ dāhayām āsatus tadā 23 sa māruta ivābhrāṇi nāśayitvārjunaḥ surān vyadhamac charasaṃpātaiḥ prāṇinaḥ khāṇḍavālayān 24 na ca sma kiṃ cic chaknoti bhūtaṃ niścarituṃ tataḥ saṃchidyamānam iṣubhir asyatā savyasācinā 25 nāśakaṃs tatra bhūtāni mahānty api raṇe 'rjunam nirīkṣitum amogheṣuṃ kariṣyanti kuto raṇam 26 śatenaikaṃ ca vivyādha śataṃ caikena patriṇā vyasavas te 'patann agnau sākṣāt kālahatā iva 27 na cālabhanta te śarma rodhaḥsu viṣameṣu ca pitṛdevanivāseṣu saṃtāpaś cāpy ajāyata 28 bhūtasaṃghasahasrāś ca dīnāś cakrur mahāsvanam ruruvur vāraṇāś caiva tathaiva mṛgapakṣiṇaḥ tena śabdena vitresur gaṅgodadhicarā jhaṣāḥ 29 na hy arjunaṃ mahābāhuṃ nāpi kṛṣṇaṃ mahābalam nirīkṣituṃ vai śaknoti kaś cid yoddhuṃ kutaḥ punaḥ 30 ekāyanagatā ye 'pi niṣpatanty atra ke cana rākṣasān dānavān nāgāñ jaghne cakreṇa tān hariḥ 31 te vibhinnaśirodehāś cakravegād gatāsavaḥ petur āsye mahākāyā dīptasya vasuretasaḥ 32 sa māṃsarudhiraughaiś ca medaughaiś ca samīritaḥ upary ākāśago vahnir vidhūmaḥ samadṛśyata 33 dīptākṣo dīptajihvaś ca dīptavyāttamahānanaḥ dīptordhvakeśaḥ piṅgākṣaḥ piban prāṇabhṛtāṃ vasām 34 tāṃ sa kṛṣṇārjunakṛtāṃ sudhāṃ prāpya hutāśanaḥ babhūva muditas tṛptaḥ parāṃ nirvṛtim āgataḥ 35 athāsuraṃ mayaṃ nāma takṣakasya niveśanāt vipradravantaṃ sahasā dadarśa madhusūdanaḥ 36 tam agniḥ prārthayām āsa didhakṣur vātasārathiḥ dehavān vai jaṭī bhūtvā nadaṃś ca jalado yathā jighāṃsur vāsudevaś ca cakram udyamya viṣṭhitaḥ 37 sa cakram udyataṃ dṛṣṭvā didhakṣuṃ ca hutāśanam abhidhāvārjunety evaṃ mayaś cukrośa bhārata 38 tasya bhītasvanaṃ śrutvā mā bhair iti dhanaṃjayaḥ pratyuvāca mayaṃ pārtho jīvayann iva bhārata 39 taṃ pārthenābhaye datte namucer bhrātaraṃ mayam na hantum aicchad dāśārhaḥ pāvako na dadāha ca 40 tasmin vane dahyamāne ṣaḍ agnir na dadāha ca aśvasenaṃ mayaṃ cāpi caturaḥ śārṅgakān iti
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 220.
	1 janamejaya uvāca 1 kimarthaṃ śārṅgakān agnir na dadāha tathāgate tasmin vane dahyamāne brahmann etad vadāśu me 2 adāhe hy aśvasenasya dānavasya mayasya ca kāraṇaṃ kīrtitaṃ brahmañ śārṅgakānāṃ na kīrtitam 3 tad etad adbhutaṃ brahmañ śārṅgānām avināśanam kīrtayasvāgnisaṃmarde kathaṃ te na vināśitāḥ 4 vaiśaṃpāyana uvāca 4 yadarthaṃ śārṅgakān agnir na dadāha tathāgate tat te sarvaṃ yathāvṛttaṃ kathayiṣyāmi bhārata 5 dharmajñānāṃ mukhyatamas tapasvī saṃśitavrataḥ āsīn maharṣiḥ śrutavān mandapāla iti śrutaḥ 6 sa mārgam āsthito rājann ṛṣīṇām ūrdhvaretasām svādhyāyavān dharmaratas tapasvī vijitendriyaḥ 7 sa gatvā tapasaḥ pāraṃ deham utsṛjya bhārata jagāma pitṛlokāya na lebhe tatra tat phalam 8 sa lokān aphalān dṛṣṭvā tapasā nirjitān api papraccha dharmarājasya samīpasthān divaukasaḥ 9 kimartham āvṛtā lokā mamaite tapasārjitāḥ kiṃ mayā na kṛtaṃ tatra yasyedaṃ karmaṇaḥ phalam 10 tatrāhaṃ tat kariṣyāmi yadartham idam āvṛtam phalam etasya tapasaḥ kathayadhvaṃ divaukasaḥ 11 devā ūcuḥ 11 ṛṇino mānavā brahmañ jāyante yena tac chṛṇu kriyābhir brahmacaryeṇa prajayā ca na saṃśayaḥ 12 tad apākriyate sarvaṃ yajñena tapasā sutaiḥ tapasvī yajñakṛc cāsi na tu te vidyate prajā 13 ta ime prasavasyārthe tava lokāḥ samāvṛtāḥ prajāyasva tato lokān upabhoktāsi śāśvatān 14 punnāmno narakāt putras trātīti pitaraṃ mune tasmād apatyasaṃtāne yatasva dvijasattama 15 vaiśaṃpāyana uvāca 15 tac chrutvā mandapālas tu teṣāṃ vākyaṃ divaukasām kva nu śīghram apatyaṃ syād bahulaṃ cety acintayat 16 sa cintayann abhyagacchad bahulaprasavān khagān śārṅgikāṃ śārṅgako bhūtvā jaritāṃ samupeyivān 17 tasyāṃ putrān ajanayac caturo brahmavādinaḥ tān apāsya sa tatraiva jagāma lapitāṃ prati bālān sutān aṇḍagatān mātrā saha munir vane 18 tasmin gate mahābhāge lapitāṃ prati bhārata apatyasnehasaṃvignā jaritā bahv acintayat 19 tena tyaktān asaṃtyājyān ṛṣīn aṇḍagatān vane nājahat putrakān ārtā jaritā khāṇḍave nṛpa babhāra caitān saṃjātān svavṛttyā snehaviklavā 20 tato 'gniṃ khāṇḍavaṃ dagdhum āyāntaṃ dṛṣṭavān ṛṣiḥ mandapālaś caraṃs tasmin vane lapitayā saha 21 taṃ saṃkalpaṃ viditvāsya jñātvā putrāṃś ca bālakān so 'bhituṣṭāva viprarṣir brāhmaṇo jātavedasam putrān paridadad bhīto lokapālaṃ mahaujasam 22 mandapāla uvāca 22 tvam agne sarvadevānāṃ mukhaṃ tvam asi havyavāṭ tvam antaḥ sarvabhūtānāṃ gūḍhaś carasi pāvaka 23 tvām ekam āhuḥ kavayas tvām āhus trividhaṃ punaḥ tvām aṣṭadhā kalpayitvā yajñavāham akalpayan 24 tvayā sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ vadanti paramarṣayaḥ tvad ṛte hi jagat kṛtsnaṃ sadyo na syād dhutāśana 25 tubhyaṃ kṛtvā namo viprāḥ svakarmavijitāṃ gatim gacchanti saha patnībhiḥ sutair api ca śāśvatīm 26 tvām agne jaladān āhuḥ khe viṣaktān savidyutaḥ dahanti sarvabhūtāni tvatto niṣkramya hāyanāḥ 27 jātavedas tavaiveyaṃ viśvasṛṣṭir mahādyute tavaiva karma vihitaṃ bhūtaṃ sarvaṃ carācaram 28 tvayāpo vihitāḥ pūrvaṃ tvayi sarvam idaṃ jagat tvayi havyaṃ ca kavyaṃ ca yathāvat saṃpratiṣṭhitam 29 agne tvam eva jvalanas tvaṃ dhātā tvaṃ bṛhaspatiḥ tvam aśvinau yamau mitraḥ somas tvam asi cānilaḥ 30 vaiśaṃpāyana uvāca 30 evaṃ stutas tatas tena mandapālena pāvakaḥ tutoṣa tasya nṛpate muner amitatejasaḥ uvāca cainaṃ prītātmā kim iṣṭaṃ karavāṇi te 31 tam abravīn mandapālaḥ prāñjalir havyavāhanam pradahan khāṇḍavaṃ dāvaṃ mama putrān visarjaya 32 tatheti tat pratiśrutya bhagavān havyavāhanaḥ khāṇḍave tena kālena prajajvāla didhakṣayā