Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 161. - 170.
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 161.
	1 gandharva uvāca 1 atha tasyām adṛśyāyāṃ nṛpatiḥ kāmamohitaḥ pātanaḥ śatrusaṃghānāṃ papāta dharaṇītale 2 tasmin nipatite bhūmāv atha sā cāruhāsinī punaḥ pīnāyataśroṇī darśayām āsa taṃ nṛpam 3 athābabhāṣe kalyāṇī vācā madhurayā nṛpam taṃ kurūṇāṃ kulakaraṃ kāmābhihatacetasam 4 uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te na tvam arhasy ariṃdama mohaṃ nṛpatiśārdūla gantum āviṣkṛtaḥ kṣitau 5 evam ukto 'tha nṛpatir vācā madhurayā tadā dadarśa vipulaśroṇīṃ tām evābhimukhe sthitām 6 atha tām asitāpāṅgīm ābabhāṣe narādhipaḥ manmathāgniparītātmā saṃdigdhākṣarayā girā 7 sādhu mām asitāpāṅge kāmārtaṃ mattakāśini bhajasva bhajamānaṃ māṃ prāṇā hi prajahanti mām 8 tvadarthaṃ hi viśālākṣi mām ayaṃ niśitaiḥ śaraiḥ kāmaḥ kamalagarbhābhe pratividhyan na śāmyati 9 grastam evam anākrande bhadre kāmamahāhinā sā tvaṃ pīnāyataśroṇi paryāpnuhi śubhānane 10 tvayy adhīnā hi me prāṇāḥ kiṃnarodgītabhāṣiṇi cārusarvānavadyāṅgi padmendusadṛśānane 11 na hy ahaṃ tvad ṛte bhīru śakṣye jīvitum ātmanā tasmāt kuru viśālākṣi mayy anukrośam aṅgane 12 bhaktaṃ mām asitāpāṅge na parityaktum arhasi tvaṃ hi māṃ prītiyogena trātum arhasi bhāmini 13 gāndharveṇa ca māṃ bhīru vivāhenaihi sundari vivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyate 14 tapaty uvāca 14 nāham īśātmano rājan kanyā pitṛmatī hy aham mayi ced asti te prītir yācasva pitaraṃ mama 15 yathā hi te mayā prāṇāḥ saṃgṛhītā nareśvara darśanād eva bhūyas tvaṃ tathā prāṇān mamāharaḥ 16 na cāham īśā dehasya tasmān nṛpatisattama samīpaṃ nopagacchāmi na svatantrā hi yoṣitaḥ 17 kā hi sarveṣu lokeṣu viśrutābhijanaṃ nṛpam kanyā nābhilaṣen nāthaṃ bhartāraṃ bhaktavatsalam 18 tasmād evaṃgate kāle yācasva pitaraṃ mama ādityaṃ praṇipātena tapasā niyamena ca 19 sa cet kāmayate dātuṃ tava mām arimardana bhaviṣyāmy atha te rājan satataṃ vaśavartinī 20 ahaṃ hi tapatī nāma sāvitryavarajā sutā asya lokapradīpasya savituḥ kṣatriyarṣabha
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 162.
	1 gandharva uvāca 1 evam uktvā tatas tūrṇaṃ jagāmordhvam aninditā sa tu rājā punar bhūmau tatraiva nipapāta ha 2 amātyaḥ sānuyātras tu taṃ dadarśa mahāvane kṣitau nipatitaṃ kāle śakradhvajam ivocchritam 3 taṃ hi dṛṣṭvā maheṣvāsaṃ niraśvaṃ patitaṃ kṣitau babhūva so 'sya sacivaḥ saṃpradīpta ivāgninā 4 tvarayā copasaṃgamya snehād āgatasaṃbhramaḥ taṃ samutthāpayām āsa nṛpatiṃ kāmamohitam 5 bhūtalād bhūmipāleśaṃ piteva patitaṃ sutam prajñayā vayasā caiva vṛddhaḥ kīrtyā damena ca 6 amātyas taṃ samutthāpya babhūva vigatajvaraḥ uvāca cainaṃ kalyāṇyā vācā madhurayotthitam mā bhair manujaśārdūla bhadraṃ cāstu tavānagha 7 kṣutpipāsāpariśrāntaṃ tarkayām āsa taṃ nṛpam patitaṃ pātanaṃ saṃkhye śātravāṇāṃ mahītale 8 vāriṇātha suśītena śiras tasyābhyaṣecayat aspṛśan mukuṭaṃ rājñaḥ puṇḍarīkasugandhinā 9 tataḥ pratyāgataprāṇas tad balaṃ balavān nṛpaḥ sarvaṃ visarjayām āsa tam ekaṃ sacivaṃ vinā 10 tatas tasyājñayā rājño vipratasthe mahad balam sa tu rājā giriprasthe tasmin punar upāviśat 11 tatas tasmin girivare śucir bhūtvā kṛtāñjaliḥ ārirādhayiṣuḥ sūryaṃ tasthāv ūrdhvabhujaḥ kṣitau 12 jagāma manasā caiva vasiṣṭham ṛṣisattamam purohitam amitraghnas tadā saṃvaraṇo nṛpaḥ 13 naktaṃdinam athaikasthe sthite tasmiñ janādhipe athājagāma viprarṣis tadā dvādaśame 'hani 14 sa viditvaiva nṛpatiṃ tapatyā hṛtamānasam divyena vidhinā jñātvā bhāvitātmā mahān ṛṣiḥ 15 tathā tu niyatātmānaṃ sa taṃ nṛpatisattamam ābabhāṣe sa dharmātmā tasyaivārthacikīrṣayā 16 sa tasya manujendrasya paśyato bhagavān ṛṣiḥ ūrdhvam ācakrame draṣṭuṃ bhāskaraṃ bhāskaradyutiḥ 17 sahasrāṃśuṃ tato vipraḥ kṛtāñjalir upasthitaḥ vasiṣṭho 'ham iti prītyā sa cātmānaṃ nyavedayat 18 tam uvāca mahātejā vivasvān munisattamam maharṣe svāgataṃ te 'stu kathayasva yathecchasi
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 163.
	1 vasiṣṭha uvāca 1 yaiṣā te tapatī nāma sāvitryavarajā sutā tāṃ tvāṃ saṃvaraṇasyārthe varayāmi vibhāvaso 2 sa hi rājā bṛhatkīrtir dharmārthavid udāradhīḥ yuktaḥ saṃvaraṇo bhartā duhitus te vihaṃgama 3 gandharva uvāca 3 ity uktaḥ savitā tena dadānīty eva niścitaḥ pratyabhāṣata taṃ vipraṃ pratinandya divākaraḥ 4 varaḥ saṃvaraṇo rājñāṃ tvam ṛṣīṇāṃ varo mune tapatī yoṣitāṃ śreṣṭhā kim anyatrāpavarjanāt 5 tataḥ sarvānavadyāgnīṃ tapatīṃ tapanaḥ svayam dadau saṃvaraṇasyārthe vasiṣṭhāya mahātmane pratijagrāha tāṃ kanyāṃ maharṣis tapatīṃ tadā 6 vasiṣṭho 'tha visṛṣṭaś ca punar evājagāma ha yatra vikhyatakīrtiḥ sa kurūṇām ṛṣabho 'bhavat 7 sa rājā manmathāviṣṭas tadgatenāntarātmanā dṛṣṭvā ca devakanyāṃ tāṃ tapatīṃ cāruhāsinīm vasiṣṭhena sahāyāntīṃ saṃhṛṣṭo 'bhyadhikaṃ babhau 8 kṛcchre dvādaśarātre tu tasya rājñaḥ samāpite ājagāma viśuddhātmā vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ 9 tapasārādhya varadaṃ devaṃ gopatim īśvaram lebhe saṃvaraṇo bhāryāṃ vasiṣṭhasyaiva tejasā 10 tatas tasmin giriśreṣṭhe devagandharvasevite jagrāha vidhivat pāṇiṃ tapatyāḥ sa nararṣabhaḥ 11 vasiṣṭhenābhyanujñātas tasminn eva dharādhare so 'kāmayata rājarṣir vihartuṃ saha bhāryayā 12 tataḥ pure ca rāṣṭre ca vāhaneṣu baleṣu ca ādideśa mahīpālas tam eva sacivaṃ tadā 13 nṛpatiṃ tv abhyanujñāya vasiṣṭho 'thāpacakrame so 'pi rājā girau tasmin vijahārāmaropamaḥ 14 tato dvādaśa varṣāṇi kānaneṣu jaleṣu ca reme tasmin girau rājā tayaiva saha bhāryayā 15 tasya rājñaḥ pure tasmin samā dvādaśa sarvaśaḥ na vavarṣa sahasrākṣo rāṣṭre caivāsya sarvaśaḥ 16 tat kṣudhārtair nirānandaiḥ śavabhūtais tadā naraiḥ abhavat pretarājasya puraṃ pretair ivāvṛtam 17 tatas tat tādṛśaṃ dṛṣṭvā sa eva bhagavān ṛṣiḥ abhyapadyata dharmātmā vasiṣṭho rājasattamam 18 taṃ ca pārthivaśārdūlam ānayām āsa tat puram tapatyā sahitaṃ rājann uṣitaṃ dvādaśīḥ samāḥ 19 tataḥ pravṛṣṭas tatrāsīd yathāpūrvaṃ surārihā tasmin nṛpatiśārdūle praviṣṭe nagaraṃ punaḥ 20 tataḥ sarāṣṭraṃ mumude tat puraṃ parayā mudā tena pārthivamukhyena bhāvitaṃ bhāvitātmanā 21 tato dvādaśa varṣāṇi punar īje narādhipaḥ patnyā tapatyā sahito yathā śakro marutpatiḥ 22 evam āsīn mahābhāgā tapatī nāma paurvikī tava vaivasvatī pārtha tāpatyas tvaṃ yayā mataḥ 23 tasyāṃ saṃjanayām āsa kuruṃ saṃvaraṇo nṛpaḥ tapatyāṃ tapatāṃ śreṣṭha tāpatyas tvaṃ tato 'rjuna
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 164.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 sa gandharvavacaḥ śrutvā tat tadā bharatarṣabha arjunaḥ parayā prītyā pūrṇacandra ivābabhau 2 uvāca ca maheṣvāso gandharvaṃ kurusattamaḥ jātakautūhalo 'tīva vasiṣṭhasya tapobalāt 3 vasiṣṭha iti yasyaitad ṛṣer nāma tvayeritam etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ yathāvat tad vadasva me 4 ya eṣa gandharvapate pūrveṣāṃ naḥ purohitaḥ āsīd etan mamācakṣva ka eṣa bhagavān ṛṣiḥ 5 gandharva uvāca 5 tapasā nirjitau śaśvad ajeyāv amarair api kāmakrodhāv ubhau yasya caraṇau saṃvavāhatuḥ 6 yas tu nocchedanaṃ cakre kuśikānām udāradhīḥ viśvāmitrāparādhena dhārayan manyum uttamam 7 putravyasanasaṃtaptaḥ śaktimān api yaḥ prabhuḥ viśvāmitravināśāya na mene karma dāruṇam 8 mṛtāṃś ca punar āhartuṃ yaḥ sa putrān yamakṣayāt kṛtāntaṃ nāticakrāma velām iva mahodadhiḥ 9 yaṃ prāpya vijitātmānaṃ mahātmānaṃ narādhipāḥ ikṣvākavo mahīpālā lebhire pṛthivīm imām 10 purohitavaraṃ prāpya vasiṣṭham ṛṣisattamam ījire kratubhiś cāpi nṛpās te kurunandana 11 sa hi tān yājayām āsa sarvān nṛpatisattamān brahmarṣiḥ pāṇḍavaśreṣṭha bṛhaspatir ivāmarān 12 tasmād dharmapradhānātmā vedadharmavid īpsitaḥ brāhmaṇo guṇavān kaś cit purodhāḥ pravimṛśyatām 13 kṣatriyeṇa hi jātena pṛthivīṃ jetum icchatā pūrvaṃ purohitaḥ kāryaḥ pārtha rājyābhivṛddhaye 14 mahīṃ jigīṣatā rājñā brahma kāryaṃ puraḥsaram tasmāt purohitaḥ kaś cid guṇavān astu vo dvijaḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 165.
	1 arjuna uvāca 1 kiṃnimittam abhūd vairaṃ viśvāmitravasiṣṭhayoḥ vasator āśrame puṇye śaṃsa naḥ sarvam eva tat 2 gandharva uvāca 2 idaṃ vāsiṣṭham ākhyānaṃ purāṇaṃ paricakṣate pārtha sarveṣu lokeṣu yathāvat tan nibodha me 3 kanyakubje mahān āsīt pārthivo bharatarṣabha gādhīti viśruto loke satyadharmaparāyaṇaḥ 4 tasya dharmātmanaḥ putraḥ samṛddhabalavāhanaḥ viśvāmitra iti khyāto babhūva ripumardanaḥ 5 sa cacāra sahāmātyo mṛgayāṃ gahane vane mṛgān vidhyan varāhāṃś ca ramyeṣu marudhanvasu 6 vyāyāmakarśitaḥ so 'tha mṛgalipsuḥ pipāsitaḥ ājagāma naraśreṣṭha vasiṣṭhasyāśramaṃ prati 7 tam āgatam abhiprekṣya vasiṣṭhaḥ śreṣṭhabhāg ṛṣiḥ viśvāmitraṃ naraśreṣṭhaṃ pratijagrāha pūjayā 8 pādyārghyācamanīyena svāgatena ca bhārata tathaiva pratijagrāha vanyena haviṣā tathā 9 tasyātha kāmadhug dhenur vasiṣṭhasya mahātmanaḥ uktā kāmān prayaccheti sā kāmān duduhe tataḥ 10 grāmyāraṇyā oṣadhīś ca duduhe paya eva ca ṣaḍrasaṃ cāmṛtarasaṃ rasāyanam anuttamam 11 bhojanīyāni peyāni bhakṣyāṇi vividhāni ca lehyāny amṛtakalpāni coṣyāṇi ca tathārjuna 12 taiḥ kāmaiḥ sarvasaṃpūrṇaiḥ pūjitaḥ sa mahīpatiḥ sāmātyaḥ sabalaś caiva tutoṣa sa bhṛśaṃ nṛpaḥ 13 ṣaḍāyatāṃ supārśvoruṃ tripṛthuṃ pañca saṃvṛtām maṇḍūkanetrāṃ svākārāṃ pīnodhasam aninditām 14 suvāladhiṃ śaṅkukarṇāṃ cāruśṛṅgāṃ manoramām puṣṭāyataśirogrīvāṃ vismitaḥ so 'bhivīkṣya tām 15 abhinandati tāṃ nandīṃ vasiṣṭhasya payasvinīm abravīc ca bhṛśaṃ tuṣṭo viśvāmitro muniṃ tadā 16 arbudena gavāṃ brahman mama rājyena vā punaḥ nandinīṃ saṃprayacchasva bhuṅkṣva rājyaṃ mahāmune 17 vasiṣṭha uvāca 17 devatātithipitrartham ājyārthaṃ ca payasvinī adeyā nandinīyaṃ me rājyenāpi tavānagha 18 viśvāmitra uvāca 18 kṣatriyo 'haṃ bhavān vipras tapaḥsvādhyāyasādhanaḥ brāhmaṇeṣu kuto vīryaṃ praśānteṣu dhṛtātmasu 19 arbudena gavāṃ yas tvaṃ na dadāsi mamepsitām svadharmaṃ na prahāsyāmi nayiṣye te balena gām 20 vasiṣṭha uvāca 20 balasthaś cāsi rājā ca bāhuvīryaś ca kṣatriyaḥ yathecchasi tathā kṣipraṃ kuru tvaṃ mā vicāraya 21 gandharva uvāca 21 evam uktas tadā pārtha viśvāmitro balād iva haṃsacandrapratīkāśāṃ nandinīṃ tāṃ jahāra gām 22 kaśādaṇḍapratihatā kālyamānā tatas tataḥ hambhāyamānā kalyāṇī vasiṣṭhasyātha nandinī 23 āgamyābhimukhī pārtha tasthau bhagavadunmukhī bhṛśaṃ ca tāḍyamānāpi na jagāmāśramāt tataḥ 24 vasiṣṭha uvāca 24 śṛṇomi te ravaṃ bhadre vinadantyāḥ punaḥ punaḥ balād dhriyasi me nandi kṣamāvān brāhmaṇo hy aham 25 gandharva uvāca 25 sā tu teṣāṃ balān nandī balānāṃ bharatarṣabha viśvāmitrabhayodvignā vasiṣṭhaṃ samupāgamat 26 gaur uvāca 26 pāṣāṇadaṇḍābhihatāṃ krandantīṃ mām anāthavat viśvāmitrabalair ghorair bhagavan kim upekṣase 27 gandharva uvāca 27 evaṃ tasyāṃ tadā partha dharṣitāyāṃ mahāmuniḥ na cukṣubhe na dhairyāc ca vicacāla dhṛtavrataḥ 28 vasiṣṭha uvāca 28 kṣatriyāṇāṃ balaṃ tejo brāhmaṇānāṃ kṣamā balam kṣamā māṃ bhajate tasmād gamyatāṃ yadi rocate 29 gaur uvāca 29 kiṃ nu tyaktāsmi bhagavan yad evaṃ māṃ prabhāṣase atyaktāhaṃ tvayā brahman na śakyā nayituṃ balāt 30 vasiṣṭha uvāca 30 na tvāṃ tyajāmi kalyāṇi sthīyatāṃ yadi śakyate dṛḍhena dāmnā baddhvaiṣa vatsas te hriyate balāt 31 gandharva uvāca 31 sthīyatām iti tac chrutvā vasiṣṭhasya payasvinī ūrdhvāñcitaśirogrīvā prababhau ghoradarśanā 32 krodharaktekṣaṇā sā gaur hambhāravaghanasvanā viśvāmitrasya tat sainyaṃ vyadrāvayata sarvaśaḥ 33 kaśāgradaṇḍābhihatā kālyamānā tatas tataḥ krodhadīptekṣaṇā krodhaṃ bhūya eva samādadhe 34 āditya iva madhyāhne krodhadīptavapur babhau aṅgāravarṣaṃ muñcantī muhur vāladhito mahat 35 asṛjat pahlavān pucchāc chakṛtaḥ śabarāñ śakān mūtrataś cāsṛjac cāpi yavanān krodhamūrcchitā 36 puṇḍrān kirātān dramiḍān siṃhalān barbarāṃs tathā tathaiva daradān mlecchān phenataḥ sā sasarja ha 37 tair visṛṣṭair mahat sainyaṃ nānāmlecchagaṇais tadā nānāvaraṇasaṃchannair nānāyudhadharais tathā avākīryata saṃrabdhair viśvāmitrasya paśyataḥ 38 ekaikaś ca tadā yodhaḥ pañcabhiḥ saptabhir vṛtaḥ astravarṣeṇa mahatā kālyamānaṃ balaṃ tataḥ prabhagnaṃ sarvatas trastaṃ viśvāmitrasya paśyataḥ 39 na ca prāṇair viyujyanta ke cit te sainikās tadā viśvāmitrasya saṃkruddhair vāsiṣṭhair bharatarṣabha 40 viśvāmitrasya sainyaṃ tu kālyamānaṃ triyojanam krośamānaṃ bhayodvignaṃ trātāraṃ nādhyagacchata 41 dṛṣṭvā tan mahad āścaryaṃ brahmatejobhavaṃ tadā viśvāmitraḥ kṣatrabhāvān nirviṇṇo vākyam abravīt 42 dhig balaṃ kṣatriyabalaṃ brahmatejobalaṃ balam balābalaṃ viniścitya tapa eva paraṃ balam 43 sa rājyaṃ sphītam utsṛjya tāṃ ca dīptāṃ nṛpaśriyam bhogāṃś ca pṛṣṭhataḥ kṛtvā tapasy eva mano dadhe 44 sa gatvā tapasā siddhiṃ lokān viṣṭabhya tejasā tatāpa sarvān dīptaujā brāhmaṇatvam avāpa ca apibac ca sutaṃ somam indreṇa saha kauśikaḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 166.
	1 gandharva uvāca 1 kalmāṣapāda ity asmiṃl loke rājā babhūva ha ikṣvākuvaṃśajaḥ pārtha tejasāsadṛśo bhuvi 2 sa kadā cid vanaṃ rājā mṛgayāṃ niryayau purāt mṛgān vidhyan varāhāṃś ca cacāra ripumardanaḥ 3 sa tu rājā mahātmānaṃ vāsiṣṭham ṛṣisattamam tṛṣārtaś ca kṣudhārtaś ca ekāyanagataḥ pathi 4 apaśyad ajitaḥ saṃkhye muniṃ pratimukhāgatam śaktiṃ nāma mahābhāgaṃ vasiṣṭhakulanandanam jyeṣṭhaṃ putraśatāt putraṃ vasiṣṭhasya mahātmanaḥ 5 apagaccha patho 'smākam ity evaṃ pārthivo 'bravīt tathā ṛṣir uvācainaṃ sāntvayañ ślakṣṇayā girā 6 ṛṣis tu nāpacakrāma tasmin dharmapathe sthitaḥ nāpi rājā muner mānāt krodhāc cāpi jagāma ha 7 amuñcantaṃ tu panthānaṃ tam ṛṣiṃ nṛpasattamaḥ jaghāna kaśayā mohāt tadā rākṣasavan munim 8 kaśāprahārābhihatas tataḥ sa munisattamaḥ taṃ śaśāpa nṛpaśreṣṭhaṃ vāsiṣṭhaḥ krodhamūrcchitaḥ 9 haṃsi rākṣasavad yasmād rājāpasada tāpasam tasmāt tvam adya prabhṛti puruṣādo bhaviṣyasi 10 manuṣyapiśite saktaś cariṣyasi mahīm imām gaccha rājādhamety uktaḥ śaktinā vīryaśaktinā 11 tato yājyanimittaṃ tu viśvāmitravasiṣṭhayoḥ vairam āsīt tadā taṃ tu viśvāmitro 'nvapadyata 12 tayor vivadator evaṃ samīpam upacakrame ṛṣir ugratapāḥ pārtha viśvāmitraḥ pratāpavān 13 tataḥ sa bubudhe paścāt tam ṛṣiṃ nṛpasattamaḥ ṛṣeḥ putraṃ vasiṣṭhasya vasiṣṭham iva tejasā 14 antardhāya tadātmānaṃ viśvāmitro 'pi bhārata tāv ubhāv upacakrāma cikīrṣann ātmanaḥ priyam 15 sa tu śaptas tadā tena śaktinā vai nṛpottamaḥ jagāma śaraṇaṃ śaktiṃ prasādayitum arhayan 16 tasya bhāvaṃ viditvā sa nṛpateḥ kurunandana viśvāmitras tato rakṣa ādideśa nṛpaṃ prati 17 sa śāpāt tasya viprarṣer viśvāmitrasya cājñayā rākṣasaḥ kiṃkaro nāma viveśa nṛpatiṃ tadā 18 rakṣasā tu gṛhītaṃ taṃ viditvā sa munis tadā viśvāmitro 'py apakrāmat tasmād deśād ariṃdama 19 tataḥ sa nṛpatir vidvān rakṣann ātmānam ātmanā balavat pīḍyamāno 'pi rakṣasāntargatena ha 20 dadarśa taṃ dvijaḥ kaś cid rājānaṃ prasthitaṃ punaḥ yayāce kṣudhitaś cainaṃ samāṃsaṃ bhojanaṃ tadā 21 tam uvācātha rājarṣir dvijaṃ mitrasahas tadā āssva brahmaṃs tvam atraiva muhūrtam iti sāntvayan 22 nivṛttaḥ pratidāsyāmi bhojanaṃ te yathepsitam ity uktvā prayayau rājā tasthau ca dvijasattamaḥ 23 antargataṃ tu tad rājñas tadā brāhmaṇabhāṣitam so 'ntaḥpuraṃ praviśyātha saṃviveśa narādhipaḥ 24 tato 'rdharātra utthāya sūdam ānāyya satvaram uvāca rājā saṃsmṛtya brāhmaṇasya pratiśrutam 25 gacchāmuṣminn asau deśe brāhmaṇo māṃ pratīkṣate annārthī tvaṃ tam annena samāṃsenopapādaya 26 evam uktas tadā sūdaḥ so 'nāsādyāmiṣaṃ kva cit nivedayām āsa tadā tasmai rājñe vyathānvitaḥ 27 rājā tu rakṣasāviṣṭaḥ sūdam āha gatavyathaḥ apy enaṃ naramāṃsena bhojayeti punaḥ punaḥ 28 tathety uktvā tataḥ sūdaḥ saṃsthānaṃ vadhyaghātinām gatvā jahāra tvarito naramāṃsam apetabhīḥ 29 sa tat saṃskṛtya vidhivad annopahitam āśu vai tasmai prādād brāhmaṇāya kṣudhitāya tapasvine 30 sa siddhacakṣuṣā dṛṣṭvā tadannaṃ dvijasattamaḥ abhojyam idam ity āha krodhaparyākulekṣaṇaḥ 31 yasmād abhojyam annaṃ me dadāti sa narādhipaḥ tasmāt tasyaiva mūḍhasya bhaviṣyaty atra lolupā 32 sakto mānuṣamāṃseṣu yathoktaḥ śaktinā purā udvejanīyo bhūtānāṃ cariṣyati mahīm imām 33 dvir anuvyāhṛte rājñaḥ sa śāpo balavān abhūt rakṣobalasamāviṣṭo visaṃjñaś cābhavat tadā 34 tataḥ sa nṛpatiśreṣṭho rākṣasopahatendriyaḥ uvāca śaktiṃ taṃ dṛṣṭvā nacirād iva bhārata 35 yasmād asadṛśaḥ śāpaḥ prayukto 'yaṃ tvayā mayi tasmāt tvattaḥ pravartiṣye khādituṃ mānuṣān aham 36 evam uktvā tataḥ sadyas taṃ prāṇair viprayujya saḥ śaktinaṃ bhakṣayām āsa vyāghraḥ paśum ivepsitam 37 śaktinaṃ tu hataṃ dṛṣṭvā viśvāmitras tataḥ punaḥ vasiṣṭhasyaiva putreṣu tad rakṣaḥ saṃdideśa ha 38 sa tāñ śatāvarān putrān vasiṣṭhasya mahātmanaḥ bhakṣayām āsa saṃkruddhaḥ siṃhaḥ kṣudramṛgān iva 39 vasiṣṭho ghātitāñ śrutvā viśvāmitreṇa tān sutān dhārayām āsa taṃ śokaṃ mahādrir iva medinīm 40 cakre cātmavināśāya buddhiṃ sa munisattamaḥ na tv eva kuśikocchedaṃ mene matimatāṃ varaḥ 41 sa merukūṭād ātmānaṃ mumoca bhagavān ṛṣiḥ śiras tasya śilāyāṃ ca tūlarāśāv ivāpatat 42 na mamāra ca pātena sa yadā tena pāṇḍava tadāgnim iddhvā bhagavān saṃviveśa mahāvane 43 taṃ tadā susamiddho 'pi na dadāha hutāśanaḥ dīpyamāno 'py amitraghna śīto 'gnir abhavat tataḥ 44 sa samudram abhipretya śokāviṣṭo mahāmuniḥ baddhvā kaṇṭhe śilāṃ gurvīṃ nipapāta tadambhasi 45 sa samudrormivegena sthale nyasto mahāmuniḥ jagāma sa tataḥ khinnaḥ punar evāśramaṃ prati
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 167.
	1 gandharva uvāca 1 tato dṛṣṭvāśramapadaṃ rahitaṃ taiḥ sutair muniḥ nirjagāma suduḥkhārtaḥ punar evāśramāt tataḥ 2 so 'paśyat saritaṃ pūrṇāṃ prāvṛṭkāle navāmbhasā vṛkṣān bahuvidhān pārtha vahantīṃ tīrajān bahūn 3 atha cintāṃ samāpede punaḥ pauravanandana ambhasy asyā nimajjeyam iti duḥkhasamanvitaḥ 4 tataḥ pāśais tadātmānaṃ gāḍhaṃ baddhvā mahāmuniḥ tasyā jale mahānadyā nimamajja suduḥkhitaḥ 5 atha chittvā nadī pāśāṃs tasyāribalamardana samasthaṃ tam ṛṣiṃ kṛtvā vipāśaṃ samavāsṛjat 6 uttatāra tataḥ pāśair vimuktaḥ sa mahān ṛṣiḥ vipāśeti ca nāmāsyā nadyāś cakre mahān ṛṣiḥ 7 śoke buddhiṃ tataś cakre na caikatra vyatiṣṭhata so 'gacchat parvatāṃś caiva saritaś ca sarāṃsi ca 8 tataḥ sa punar evarṣir nadīṃ haimavatīṃ tadā caṇḍagrāhavatīṃ dṛṣṭvā tasyāḥ srotasy avāpatat 9 sā tam agnisamaṃ vipram anucintya saridvarā śatadhā vidrutā yasmāc chatadrur iti viśrutā 10 tataḥ sthalagataṃ dṛṣṭvā tatrāpy ātmānam ātmanā martuṃ na śakyam ity uktvā punar evāśramaṃ yayau 11 vadhvādṛśyantyānugata āśramābhimukho vrajan atha śuśrāva saṃgatyā vedādhyayananiḥsvanam pṛṣṭhataḥ paripūrṇārthaiḥ ṣaḍbhir aṅgair alaṃkṛtam 12 anuvrajati ko nv eṣa mām ity eva ca so 'bravīt ahaṃ tv adṛśyatī nāmnā taṃ snuṣā pratyabhāṣata śakter bhāryā mahābhāga tapoyuktā tapasvinī 13 vasiṣṭha uvāca 13 putri kasyaiṣa sāṅgasya vedasyādhyayanasvanaḥ purā sāṅgasya vedasya śakter iva mayā śrutaḥ 14 adṛśyanty uvāca 14 ayaṃ kukṣau samutpannaḥ śakter garbhaḥ sutasya te samā dvādaśa tasyeha vedān abhyasato mune 15 gandharva uvāca 15 evam uktas tato hṛṣṭo vasiṣṭhaḥ śreṣṭhabhāg ṛṣiḥ asti saṃtānam ity uktvā mṛtyoḥ pārtha nyavartata 16 tataḥ pratinivṛttaḥ sa tayā vadhvā sahānagha kalmāṣapādam āsīnaṃ dadarśa vijane vane 17 sa tu dṛṣṭvaiva taṃ rājā kruddha utthāya bhārata āviṣṭo rakṣasogreṇa iyeṣāttuṃ tataḥ sma tam 18 adṛśyantī tu taṃ dṛṣṭvā krūrakarmāṇam agrataḥ bhayasaṃvignayā vācā vasiṣṭham idam abravīt 19 asau mṛtyur ivogreṇa daṇḍena bhagavann itaḥ pragṛhītena kāṣṭhena rākṣaso 'bhyeti bhīṣaṇaḥ 20 taṃ nivārayituṃ śakto nānyo 'sti bhuvi kaś cana tvad ṛte 'dya mahābhāga sarvavedavidāṃ vara 21 trāhi māṃ bhagavan pāpād asmād dāruṇadarśanāt rakṣo attum iha hy āvāṃ nūnam etac cikīrṣati
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 168.
	1 vasiṣṭha uvāca 1 mā bhaiḥ putri na bhetavyaṃ rakṣasas te kathaṃ cana naitad rakṣo bhayaṃ yasmāt paśyasi tvam upasthitam 2 rājā kalmāṣapādo 'yaṃ vīryavān prathito bhuvi sa eṣo 'smin vanoddeśe nivasaty atibhīṣaṇaḥ 3 gandharva uvāca 3 tam āpatantaṃ saṃprekṣya vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ vārayām āsa tejasvī huṃkareṇaiva bhārata 4 mantrapūtena ca punaḥ sa tam abhyukṣya vāriṇā mokṣayām āsa vai ghorād rākṣasād rājasattamam 5 sa hi dvādaśa varṣāṇi vasiṣṭhasyaiva tejasā grasta āsīd gṛheṇeva parvakāle divākaraḥ 6 rakṣasā vipramukto 'tha sa nṛpas tad vanaṃ mahat tejasā rañjayām āsa saṃdhyābhram iva bhāskaraḥ 7 pratilabhya tataḥ saṃjñām abhivādya kṛtāñjaliḥ uvāca nṛpatiḥ kāle vasiṣṭham ṛṣisattamam 8 saudāso 'haṃ mahābhāga yājyas te dvijasattama asmin kāle yad iṣṭaṃ te brūhi kiṃ karavāṇi te 9 vasiṣṭha uvāca 9 vṛttam etad yathākālaṃ gaccha rājyaṃ praśādhi tat brāhmaṇāṃś ca manuṣyendra māvamaṃsthāḥ kadā cana 10 rājovāca 10 nāvamaṃsyāmy ahaṃ brahman kadā cid brāhmaṇarṣabhān tvan nideśe sthitaḥ śaśvat pujayiṣyāmy ahaṃ dvijān 11 ikṣvākūṇāṃ tu yenāham anṛṇaḥ syāṃ dvijottama tat tvattaḥ prāptum icchāmi varaṃ vedavidāṃ vara 12 apatyāyepsitāṃ mahyaṃ mahiṣīṃ gantum arhasi śīlarūpaguṇopetām ikṣvākukulavṛddhaye 13 gandharva uvāca 13 dadānīty eva taṃ tatra rājānaṃ pratyuvāca ha vasiṣṭhaḥ parameṣvāsaṃ satyasaṃdho dvijottamaḥ 14 tataḥ pratiyayau kāle vasiṣṭhasahito 'nagha khyātaṃ puravaraṃ lokeṣv ayodhyāṃ manujeśvaraḥ 15 taṃ prajāḥ pratimodantyaḥ sarvāḥ pratyudyayus tadā vipāpmānaṃ mahātmānaṃ divaukasa iveśvaram 16 acirāt sa manuṣyendro nagarīṃ puṇyakarmaṇām viveśa sahitas tena vasiṣṭhena mahātmanā 17 dadṛśus taṃ tato rājann ayodhyāvāsino janāḥ puṣyeṇa sahitaṃ kāle divākaram ivoditam 18 sa hi tāṃ pūrayām āsa lakṣmyā lakṣmīvatāṃ varaḥ ayodhyāṃ vyoma śītāṃśuḥ śaratkāla ivoditaḥ 19 saṃsiktamṛṣṭapanthānaṃ patākocchrayabhūṣitam manaḥ prahlādayām āsā tasya tat puram uttamam 20 tuṣṭapuṣṭajanākīrṇā sā purī kurunandana aśobhata tadā tena śakreṇevāmarāvatī 21 tataḥ praviṣṭe rājendre tasmin rājani tāṃ purīm tasya rājño 'jñayā devī vasiṣṭham upacakrame 22 ṛtāv atha maharṣiḥ sa saṃbabhūva tayā saha devyā divyena vidhinā vasiṣṭhaḥ śreṣṭhabhāg ṛṣiḥ 23 atha tasyāṃ samutpanne garbhe sa munisattamaḥ rājñābhivāditas tena jagāma punar āśramam 24 dīrghakāladhṛtaṃ garbhaṃ suṣāva na tu taṃ yadā sātha devy aśmanā kukṣiṃ nirbibheda tadā svakam 25 dvādaśe 'tha tato varṣe sa jajñe manujarṣabha aśmako nāma rājarṣiḥ potanaṃ yo nyaveśayat
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 169.
	1 gandharva uvāca 1 āśramasthā tataḥ putram adṛśyantī vyajāyata śakteḥ kulakaraṃ rājan dvitīyam iva śaktinam 2 jātakarmādikās tasya kriyāḥ sa munipuṃgavaḥ pautrasya bharataśreṣṭha cakāra bhagavān svayam 3 parāsuś ca yatas tena vasiṣṭhaḥ sthāpitas tadā garbhasthena tato loke parāśara iti smṛtaḥ 4 amanyata sa dharmātmā vasiṣṭhaṃ pitaraṃ tadā janmaprabhṛti tasmiṃś ca pitarīva vyavartata 5 sa tāta iti viprarṣiṃ vasiṣṭhaṃ pratyabhāṣata mātuḥ samakṣaṃ kaunteya adṛśyantyāḥ paraṃtapa 6 tāteti paripūrṇārthaṃ tasya tan madhuraṃ vacaḥ adṛśyanty aśrupūrṇākṣī śṛṇvantī tam uvāca ha 7 mā tāta tāta tāteti na te tāto mahāmuniḥ rakṣasā bhakṣitas tāta tava tāto vanāntare 8 manyase yaṃ tu tāteti naiṣa tātas tavānagha āryas tv eṣa pitā tasya pitus tava mahātmanaḥ 9 sa evam ukto duḥkhārtaḥ satyavāg ṛṣisattamaḥ sarvalokavināśāya matiṃ cakre mahāmanāḥ 10 taṃ tathā niścitātmānaṃ mahātmānaṃ mahātapāḥ vasiṣṭho vārayām āsa hetunā yena tac chṛṇu 11 vasiṣṭha uvāca 11 kṛtavīrya iti khyāto babhūva nṛpatiḥ kṣitau yājyo vedavidāṃ loke bhṛgūṇāṃ pārthivarṣabhaḥ 12 sa tān agrabhujas tāta dhānyena ca dhanena ca somānte tarpayām āsa vipulena viśāṃ patiḥ 13 tasmin nṛpatiśārdūle svaryāte 'tha kadā cana babhūva tatkuleyānāṃ dravyakāryam upasthitam 14 te bhṛgūṇāṃ dhanaṃ jñātvā rājānaḥ sarva eva ha yāciṣṇavo 'bhijagmus tāṃs tāta bhārgavasattamān 15 bhūmau tu nidadhuḥ ke cid bhṛgavo dhanam akṣayam daduḥ ke cid dvijātibhyo jñātvā kṣatriyato bhayam 16 bhṛgavas tu daduḥ ke cit teṣāṃ vittaṃ yathepsitam kṣatriyāṇāṃ tadā tāta kāraṇāntaradarśanāt 17 tato mahītalaṃ tāta kṣatriyeṇa yadṛcchayā khanatādhigataṃ vittaṃ kena cid bhṛguveśmani tad vittaṃ dadṛśuḥ sarve sametāḥ kṣatriyarṣabhāḥ 18 avamanya tataḥ kopād bhṛgūṃs tāñ śaraṇāgatān nijaghnus te maheṣvāsāḥ sarvāṃs tān niśitaiḥ śaraiḥ ā garbhād anukṛntantaś ceruś caiva vasuṃdharām 19 tata ucchidyamāneṣu bhṛguṣv evaṃ bhayāt tadā bhṛgupatnyo giriṃ tāta himavantaṃ prapedire 20 tāsām anyatamā garbhaṃ bhayād dādhāra taijasam ūruṇaikena vāmorūr bhartuḥ kulavivṛddhaye dadṛśur brāhmaṇīṃ tāṃ te dīpyamānāṃ svatejasā 21 atha garbhaḥ sa bhittvoruṃ brāhmaṇyā nirjagāma ha muṣṇan dṛṣṭīḥ kṣatriyāṇāṃ madhyāhna iva bhāskaraḥ tataś cakṣurviyuktās te giridurgeṣu babhramuḥ 22 tatas te moghasaṃkalpā bhayārtāḥ kṣatriyarṣabhāḥ brahmaṇīṃ śaraṇaṃ jagmur dṛṣṭyarthaṃ tām aninditām 23 ūcuś caināṃ mahābhāgāṃ kṣatriyās te vicetasaḥ jyotiḥprahīṇā duḥkhārtāḥ śāntārciṣa ivāgnayaḥ 24 bhagavatyāḥ prasādena gacchet kṣatraṃ sacakṣuṣam upāramya ca gacchema sahitāḥ pāpakarmaṇaḥ 25 saputrā tvaṃ prasādaṃ naḥ sarveṣāṃ kartum arhasi punar dṛṣṭipradānena rājñaḥ saṃtrātum arhasi
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 170.
	1 brāhmaṇy uvāca 1 nāhaṃ gṛhṇāmi vas tāta dṛṣṭīr nāsti ruṣānvitā ayaṃ tu bhārgavo nūnam ūrujaḥ kupito 'dya vaḥ 2 tena cakṣūṃṣi vas tāta nūnaṃ kopān mahātmanā smaratā nihatān bandhūn ādattāni na saṃśayaḥ 3 garbhān api yadā yūyaṃ bhṛgūṇāṃ ghnata putrakāḥ tadāyam ūruṇā garbho mayā varṣaśataṃ dhṛtaḥ 4 ṣaḍaṅgaś cākhilo veda imaṃ garbhastham eva hi viveśa bhṛguvaṃśasya bhūyaḥ priyacikīrṣayā 5 so 'yaṃ pitṛvadhān nūnaṃ krodhād vo hantum icchati tejasā yasya divyena cakṣūṃṣi muṣitāni vaḥ 6 tam imaṃ tāta yācadhvam aurvaṃ mama sutottamam ayaṃ vaḥ praṇipātena tuṣṭo dṛṣṭīr vimokṣyati 7 gandharva uvāca 7 evam uktās tataḥ sarve rājānas te tam ūrujam ūcuḥ prasīdeti tadā prasādaṃ ca cakāra saḥ 8 anenaiva ca vikhyāto nāmnā lokeṣu sattamaḥ sa aurva iti viprarṣir ūruṃ bhittvā vyajāyata 9 cakṣūṃṣi pratilabhyātha pratijagmus tato nṛpāḥ bhārgavas tu munir mene sarvalokaparābhavam 10 sa cakre tāta lokānāṃ vināśāya mahāmanāḥ sarveṣām eva kārtsnyena manaḥ pravaṇam ātmanaḥ 11 icchann apacitiṃ kartuṃ bhṛgūṇāṃ bhṛgusattamaḥ sarvalokavināśāya tapasā mahataidhitaḥ 12 tāpayām āsa lokān sa sadevāsuramānuṣān tapasogreṇa mahatā nandayiṣyan pitāmahān 13 tatas taṃ pitaras tāta vijñāya bhṛgusattamam pitṛlokād upāgamya sarva ūcur idaṃ vacaḥ 14 aurva dṛṣṭaḥ prabhāvas te tapasograsya putraka prasādaṃ kuru lokānāṃ niyaccha krodham ātmanaḥ 15 nānīśair hi tadā tāta bhṛgubhir bhāvitātmabhiḥ vadho 'bhyupekṣitaḥ sarvaiḥ kṣatriyāṇāṃ vihiṃsatām 16 āyuṣā hi prakṛṣṭena yadā naḥ kheda āviśat tadāsmābhir vadhas tāta kṣatriyair īpsitaḥ svayam 17 nikhātaṃ tad dhi vai vittaṃ kena cid bhṛguveśmani vairāyaiva tadā nyastaṃ kṣatriyān kopayiṣṇubhiḥ kiṃ hi vittena naḥ kāryaṃ svargepsūnāṃ dvijarṣabha 18 yadā tu mṛtyur ādātuṃ na naḥ śaknoti sarvaśaḥ tadāsmābhir ayaṃ dṛṣṭa upāyas tāta saṃmataḥ 19 ātmahā ca pumāṃs tāta na lokāṃl labhate śubhān tato 'smābhiḥ samīkṣyaivaṃ nātmanātmā vināśitaḥ 20 na caitan naḥ priyaṃ tāta yad idaṃ kartum icchasi niyacchedaṃ manaḥ pāpāt sarvalokaparābhavāt 21 na hi naḥ kṣatriyāḥ ke cin na lokāḥ sapta putraka dūṣayanti tapas tejaḥ krodham utpatitaṃ jahi