Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 111. - 120.
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 111.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tatrāpi tapasi śreṣṭhe vartamānaḥ sa vīryavān siddhacāraṇasaṃghānāṃ babhūva priyadarśanaḥ 2 śuśrūṣur anahaṃvādī saṃyatātmā jitendriyaḥ svargaṃ gantuṃ parākrāntaḥ svena vīryeṇa bhārata 3 keṣāṃ cid abhavad bhrātā keṣāṃ cid abhavat sakhā ṛṣayas tv apare cainaṃ putravat paryapālayan 4 sa tu kālena mahatā prāpya niṣkalmaṣaṃ tapaḥ brahmarṣisadṛśaḥ pāṇḍur babhūva bharatarṣabha 5 svargapāraṃ titīrṣan sa śataśṛṅgād udaṅmukhaḥ pratasthe saha patnībhyām abruvaṃs tatra tāpasāḥ upary upari gacchantaḥ śailarājam udaṅmukhāḥ 6 dṛṣṭavanto girer asya durgān deśān bahūn vayam ākrīḍabhūtān devānāṃ gandharvāpsarasāṃ tathā 7 udyānāni kuberasya samāni viṣamāṇi ca mahānadīnitambāṃś ca durgāṃś ca girigahvarān 8 santi nityahimā deśā nirvṛkṣamṛgapakṣiṇaḥ santi ke cin mahāvarṣā durgāḥ ke cid durāsadāḥ 9 atikrāmen na pakṣī yān kuta evetare mṛgāḥ vāyur eko 'tigād yatra siddhāś ca paramarṣayaḥ 10 gacchantyau śailarāje 'smin rājaputryau kathaṃ tv ime na sīdetām aduḥkhārhe mā gamo bharatarṣabha 11 pāṇḍur uvāca 11 aprajasya mahābhāgā na dvāraṃ paricakṣate svarge tenābhitapto 'ham aprajas tad bravīmi vaḥ 12 ṛṇaiś caturbhiḥ saṃyuktā jāyante manujā bhuvi pitṛdevarṣimanujadeyaiḥ śatasahasraśaḥ 13 etāni tu yathākālaṃ yo na budhyati mānavaḥ na tasya lokāḥ santīti dharmavidbhiḥ pratiṣṭhitam 14 yajñaiś ca devān prīṇāti svādhyāyatapasā munīn putraiḥ śrāddhaiḥ pitṝṃś cāpi ānṛśaṃsyena mānavān 15 ṛṣidevamanuṣyāṇāṃ parimukto 'smi dharmataḥ pitryād ṛṇād anirmuktas tena tapye tapodhanāḥ 16 dehanāśe dhruvo nāśaḥ pitṝṇām eṣa niścayaḥ iha tasmāt prajāhetoḥ prajāyante narottamāḥ 17 yathaivāhaṃ pituḥ kṣetre sṛṣṭas tena mahātmanā tathaivāsmin mama kṣetre kathaṃ vai saṃbhavet prajā 18 tāpasā ūcuḥ 18 asti vai tava dharmātman vidma devopamaṃ śubham apatyam anaghaṃ rājan vayaṃ divyena cakṣuṣā 19 daivadiṣṭaṃ naravyāghra karmaṇehopapādaya akliṣṭaṃ phalam avyagro vindate buddhimān naraḥ 20 tasmin dṛṣṭe phale tāta prayatnaṃ kartum arhasi apatyaṃ guṇasaṃpannaṃ labdhvā prītim avāpsyasi 21 vaiśaṃpāyana uvāca 21 tac chrutvā tāpasavacaḥ pāṇḍuś cintāparo 'bhavat ātmano mṛgaśāpena jānann upahatāṃ kriyām 22 so 'bravīd vijane kuntīṃ dharmapatnīṃ yaśasvinīm apatyotpādane yogam āpadi prasamarthayan 23 apatyaṃ nāma lokeṣu pratiṣṭhā dharmasaṃhitā iti kunti vidur dhīrāḥ śāśvataṃ dharmam āditaḥ 24 iṣṭaṃ dattaṃ tapas taptaṃ niyamaś ca svanuṣṭhitaḥ sarvam evānapatyasya na pāvanam ihocyate 25 so 'ham evaṃ viditvaitat prapaśyāmi śucismite anapatyaḥ śubhāṃl lokān nāvāpsyāmīti cintayan 26 mṛgābhiśāpān naṣṭaṃ me prajanaṃ hy akṛtātmanaḥ nṛśaṃsakāriṇo bhīru yathaivopahataṃ tathā 27 ime vai bandhudāyādāḥ ṣaṭ putrā dharmadarśane ṣaḍ evābandhudāyādāḥ putrās tāñ śṛṇu me pṛthe 28 svayaṃjātaḥ praṇītaś ca parikrītaś ca yaḥ sutaḥ paunarbhavaś ca kānīnaḥ svairiṇyāṃ yaś ca jāyate 29 dattaḥ krītaḥ kṛtrimaś ca upagacchet svayaṃ ca yaḥ sahoḍho jātaretāś ca hīnayonidhṛtaś ca yaḥ 30 pūrvapūrvatamābhāve matvā lipseta vai sutam uttamād avarāḥ puṃsaḥ kāṅkṣante putram āpadi 31 apatyaṃ dharmaphaladaṃ śreṣṭhaṃ vindanti sādhavaḥ ātmaśukrād api pṛthe manuḥ svāyambhuvo 'bravīt 32 tasmāt praheṣyāmy adya tvāṃ hīnaḥ prajananāt svayam sadṛśāc chreyaso vā tvaṃ viddhy apatyaṃ yaśasvini 33 śṛṇu kunti kathāṃ cemāṃ śāradaṇḍāyanīṃ prati yā vīrapatnī gurubhir niyuktāpatyajanmani 34 puṣpeṇa prayatā snātā niśi kunti catuṣpathe varayitvā dvijaṃ siddhaṃ hutvā puṃsavane 'nalam 35 karmaṇy avasite tasmin sā tenaiva sahāvasat tatra trīñ janayām āsa durjayādīn mahārathān 36 tathā tvam api kalyāṇi brāhmaṇāt tapasādhikāt manniyogād yata kṣipram apatyotpādanaṃ prati
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 112.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 evam uktā mahārāja kuntī pāṇḍum abhāṣata kurūṇām ṛṣabhaṃ vīraṃ tadā bhūmipatiṃ patim 2 na mām arhasi dharmajña vaktum evaṃ kathaṃ cana dharmapatnīm abhiratāṃ tvayi rājīvalocana 3 tvam eva tu mahābāho mayy apatyāni bhārata vīra vīryopapannāni dharmato janayiṣyasi 4 svargaṃ manujaśārdūla gaccheyaṃ sahitā tvayā apatyāya ca māṃ gaccha tvam eva kurunandana 5 na hy ahaṃ manasāpy anyaṃ gaccheyaṃ tvad ṛte naram tvattaḥ prativiśiṣṭaś ca ko 'nyo 'sti bhuvi mānavaḥ 6 imāṃ ca tāvad dharmyāṃ tvaṃ paurāṇīṃ śṛṇu me kathām pariśrutāṃ viśālākṣa kīrtayiṣyāmi yām aham 7 vyuṣitāśva iti khyāto babhūva kila pārthivaḥ purā paramadharmiṣṭhaḥ pūror vaṃśavivardhanaḥ 8 tasmiṃś ca yajamāne vai dharmātmani mahātmani upāgamaṃs tato devāḥ sendrāḥ saha maharṣibhiḥ 9 amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dvijātayaḥ vyuṣitāśvasya rājarṣes tato yajñe mahātmanaḥ 10 vyuṣitāśvas tato rājann ati martyān vyarocata sarvabhūtāny ati yathā tapanaḥ śiśirātyaye 11 sa vijitya gṛhītvā ca nṛpatīn rājasattamaḥ prācyān udīcyān madhyāṃś ca dakṣiṇātyān akālayat 12 aśvamedhe mahāyajñe vyuṣitāśvaḥ pratāpavān babhūva sa hi rājendro daśanāgabalānvitaḥ 13 apy atra gāthāṃ gāyanti ye purāṇavido janāḥ vyuṣitāśvaḥ samudrāntāṃ vijityemāṃ vasuṃdharām apālayat sarvavarṇān pitā putrān ivaurasān 14 yajamāno mahāyajñair brāhmaṇebhyo dadau dhanam anantaratnāny ādāya ājahāra mahākratūn suṣāva ca bahūn somān somasaṃsthās tatāna ca 15 āsīt kākṣīvatī cāsya bhāryā paramasaṃmatā bhadrā nāma manuṣyendra rūpeṇāsadṛśī bhuvi 16 kāmayām āsatus tau tu parasparam iti śrutiḥ sa tasyāṃ kāmasaṃmatto yakṣmāṇaṃ samapadyata 17 tenācireṇa kālena jagāmāstam ivāṃśumān tasmin prete manuṣyendre bhāryāsya bhṛśaduḥkhitā 18 aputrā puruṣavyāghra vilalāpeti naḥ śrutam bhadrā paramaduḥkhārtā tan nibodha narādhipa 19 nārī paramadharmajña sarvā putravinākṛtā patiṃ vinā jīvati yā na sā jīvati duḥkhitā 20 patiṃ vinā mṛtaṃ śreyo nāryāḥ kṣatriyapuṃgava tvadgatiṃ gantum icchāmi prasīdasva nayasva mām 21 tvayā hīnā kṣaṇam api nāhaṃ jīvitum utsahe prasādaṃ kuru me rājann itas tūrṇaṃ nayasva mām 22 pṛṣṭhato 'nugamiṣyāmi sameṣu viṣameṣu ca tvām ahaṃ naraśārdūla gacchantam anivartinam 23 chāyevānapagā rājan satataṃ vaśavartinī bhaviṣyāmi naravyāghra nityaṃ priyahite ratā 24 adya prabhṛti māṃ rājan kaṣṭā hṛdayaśoṣaṇāḥ ādhayo 'bhibhaviṣyanti tvad ṛte puṣkarekṣaṇa 25 abhāgyayā mayā nūnaṃ viyuktāḥ sahacāriṇaḥ saṃyogā viprayuktā vā pūrvadeheṣu pārthiva 26 tad idaṃ karmabhiḥ pāpaiḥ pūrvadeheṣu saṃcitam duḥkhaṃ mām anusaṃprāptaṃ rājaṃs tvadviprayogajam 27 adya prabhṛty ahaṃ rājan kuśaprastaraśāyinī bhaviṣyāmy asukhāviṣṭā tvaddarśanaparāyaṇā 28 darśayasva naravyāghra sādhu mām asukhānvitām dīnām anāthāṃ kṛpaṇāṃ vilapantīṃ nareśvara 29 evaṃ bahuvidhaṃ tasyāṃ vilapantyāṃ punaḥ punaḥ taṃ śavaṃ saṃpariṣvajya vāk kilāntarhitābravīt 30 uttiṣṭha bhadre gaccha tvaṃ dadānīha varaṃ tava janayiṣyāmy apatyāni tvayy ahaṃ cāruhāsini 31 ātmīye ca varārohe śayanīye caturdaśīm aṣṭamīṃ vā ṛtusnātā saṃviśethā mayā saha 32 evam uktā tu sā devī tathā cakre pativratā yathoktam eva tad vākyaṃ bhadrā putrārthinī tadā 33 sā tena suṣuve devī śavena manujādhipa trīñ śālvāṃś caturo madrān sutān bharatasattama 34 tathā tvam api mayy eva manasā bharatarṣabha śakto janayituṃ putrāṃs tapoyogabalānvayāt
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 113.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 evam uktas tayā rājā tāṃ devīṃ punar abravīt dharmavid dharmasaṃyuktam idaṃ vacanam uttamam 2 evam etat purā kunti vyuṣitāśvaś cakāra ha yathā tvayoktaṃ kalyāṇi sa hy āsīd amaropamaḥ 3 atha tv imaṃ pravakṣyāmi dharmaṃ tv etaṃ nibodha me purāṇam ṛṣibhir dṛṣṭaṃ dharmavidbhir mahātmabhiḥ 4 anāvṛtāḥ kila purā striya āsan varānane kāmacāravihāriṇyaḥ svatantrāś cārulocane 5 tāsāṃ vyuccaramāṇānāṃ kaumārāt subhage patīn nādharmo 'bhūd varārohe sa hi dharmaḥ purābhavat 6 taṃ caiva dharmaṃ paurāṇaṃ tiryagyonigatāḥ prajāḥ adyāpy anuvidhīyante kāmadveṣavivarjitāḥ purāṇadṛṣṭo dharmo 'yaṃ pūjyate ca maharṣibhiḥ 7 uttareṣu ca rambhoru kuruṣv adyāpi vartate strīṇām anugrahakaraḥ sa hi dharmaḥ sanātanaḥ 8 asmiṃs tu loke nacirān maryādeyaṃ śucismite sthāpitā yena yasmāc ca tan me vistarataḥ śṛṇu 9 babhūvoddālako nāma maharṣir iti naḥ śrutam śvetaketur iti khyātaḥ putras tasyābhavan muniḥ 10 maryādeyaṃ kṛtā tena mānuṣeṣv iti naḥ śrutam kopāt kamalapatrākṣi yadarthaṃ tan nibodha me 11 śvetaketoḥ kila purā samakṣaṃ mātaraṃ pituḥ jagrāha brāhmaṇaḥ pāṇau gacchāva iti cābravīt 12 ṛṣiputras tataḥ kopaṃ cakārāmarṣitas tadā mātaraṃ tāṃ tathā dṛṣṭvā nīyamānāṃ balād iva 13 kruddhaṃ taṃ tu pitā dṛṣṭvā śvetaketum uvāca ha mā tāta kopaṃ kārṣīs tvam eṣa dharmaḥ sanātanaḥ 14 anāvṛtā hi sarveṣāṃ varṇānām aṅganā bhuvi yathā gāvaḥ sthitās tāta sve sve varṇe tathā prajāḥ 15 ṛṣiputro 'tha taṃ dharmaṃ śvetaketur na cakṣame cakāra caiva maryādām imāṃ strīpuṃsayor bhuvi 16 mānuṣeṣu mahābhāge na tv evānyeṣu jantuṣu tadā prabhṛti maryādā sthiteyam iti naḥ śrutam 17 vyuccarantyāḥ patiṃ nāryā adya prabhṛti pātakam bhrūṇahatyākṛtaṃ pāpaṃ bhaviṣyaty asukhāvaham 18 bhāryāṃ tathā vyuccarataḥ kaumārīṃ brahmacāriṇīm pativratām etad eva bhavitā pātakaṃ bhuvi 19 patyā niyuktā yā caiva patny apatyārtham eva ca na kariṣyati tasyāś ca bhaviṣyaty etad eva hi 20 iti tena purā bhīru maryādā sthāpitā balāt uddālakasya putreṇa dharmyā vai śvetaketunā 21 saudāsena ca rambhoru niyuktāpatyajanmani madayantī jagāmarṣiṃ vasiṣṭham iti naḥ śrutam 22 tasmāl lebhe ca sā putram aśmakaṃ nāma bhāminī bhāryā kalmāṣapādasya bhartuḥ priyacikīrṣayā 23 asmākam api te janma viditaṃ kamalekṣaṇe kṛṣṇadvaipāyanād bhīru kurūṇāṃ vaṃśavṛddhaye 24 ata etāni sarvāṇi kāraṇāni samīkṣya vai mamaitad vacanaṃ dharmyaṃ kartum arhasy anindite 25 ṛtāv ṛtau rājaputri striyā bhartā yatavrate nātivartavya ity evaṃ dharmaṃ dharmavido viduḥ 26 śeṣeṣv anyeṣu kāleṣu svātantryaṃ strī kilārhati dharmam etaṃ janāḥ santaḥ purāṇaṃ paricakṣate 27 bhartā bhāryāṃ rājaputri dharmyaṃ vādharmyam eva vā yad brūyāt tat tathā kāryam iti dharmavido viduḥ 28 viśeṣataḥ putragṛddhī hīnaḥ prajananāt svayam yathāham anavadyāṅgi putradarśanalālasaḥ 29 tathā raktāṅgulitalaḥ padmapatranibhaḥ śubhe prasādārthaṃ mayā te 'yaṃ śirasy abhyudyato 'ñjaliḥ 30 manniyogāt sukeśānte dvijātes tapasādhikāt putrān guṇasamāyuktān utpādayitum arhasi tvatkṛte 'haṃ pṛthuśroṇi gaccheyaṃ putriṇāṃ gatim 31 evam uktā tataḥ kuntī pāṇḍuṃ parapuraṃjayam pratyuvāca varārohā bhartuḥ priyahite ratā 32 pitṛveśmany ahaṃ bālā niyuktātithipūjane ugraṃ paryacaraṃ tatra brāhmaṇaṃ saṃśitavratam 33 nigūḍhaniścayaṃ dharme yaṃ taṃ durvāsasaṃ viduḥ tam ahaṃ saṃśitātmānaṃ sarvayatnair atoṣayam 34 sa me 'bhicārasaṃyuktam ācaṣṭa bhagavān varam mantragrāmaṃ ca me prādād abravīc caiva mām idam 35 yaṃ yaṃ devaṃ tvam etena mantreṇāvāhayiṣyasi akāmo vā sakāmo vā sa te vaśam upaiṣyati 36 ity uktāhaṃ tadā tena pitṛveśmani bhārata brāhmaṇena vacas tathyaṃ tasya kālo 'yam āgataḥ 37 anujñātā tvayā devam āhvayeyam ahaṃ nṛpa tena mantreṇa rājarṣe yathā syān nau prajā vibho 38 āvāhayāmi kaṃ devaṃ brūhi tattvavidāṃ vara tvatto 'nujñāpratīkṣāṃ māṃ viddhy asmin karmaṇi sthitām 39 pāṇḍur uvāca 39 adyaiva tvaṃ varārohe prayatasva yathāvidhi dharmam āvāhaya śubhe sa hi deveṣu puṇyabhāk 40 adharmeṇa na no dharmaḥ saṃyujyeta kathaṃ cana lokaś cāyaṃ varārohe dharmo 'yam iti maṃsyate 41 dhārmikaś ca kurūṇāṃ sa bhaviṣyati na saṃśayaḥ dattasyāpi ca dharmeṇa nādharme raṃsyate manaḥ 42 tasmād dharmaṃ puraskṛtya niyatā tvaṃ śucismite upacārābhicārābhyāṃ dharmam ārādhayasva vai 43 vaiśaṃpāyana uvāca 43 sā tathoktā tathety uktvā tena bhartrā varāṅganā abhivādyābhyanujñātā pradakṣiṇam avartata
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 114.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 saṃvatsarāhite garbhe gāndhāryā janamejaya āhvayām āsa vai kuntī garbhārthaṃ dharmam acyutam 2 sā baliṃ tvaritā devī dharmāyopajahāra ha jajāpa japyaṃ vidhivad dattaṃ durvāsasā purā 3 saṃgamya sā tu dharmeṇa yogamūrtidhareṇa vai lebhe putraṃ varārohā sarvaprāṇabhṛtāṃ varam 4 aindre candrasamāyukte muhūrte 'bhijite 'ṣṭame divā madhyagate sūrye tithau puṇye 'bhipūjite 5 samṛddhayaśasaṃ kuntī suṣāva samaye sutam jātamātre sute tasmin vāg uvācāśarīriṇī 6 eṣa dharmabhṛtāṃ śreṣṭho bhaviṣyati na saṃśayaḥ yudhiṣṭhira iti khyātaḥ pāṇḍoḥ prathamajaḥ sutaḥ 7 bhavitā prathito rājā triṣu lokeṣu viśrutaḥ yaśasā tejasā caiva vṛttena ca samanvitaḥ 8 dhārmikaṃ taṃ sutaṃ labdhvā pāṇḍus tāṃ punar abravīt prāhuḥ kṣatraṃ balajyeṣṭhaṃ balajyeṣṭhaṃ sutaṃ vṛṇu 9 tatas tathoktā patyā tu vāyum evājuhāva sā tasmāj jajñe mahābāhur bhīmo bhīmaparākramaḥ 10 tam apy atibalaṃ jātaṃ vāg abhyavadad acyutam sarveṣāṃ balināṃ śreṣṭho jāto 'yam iti bhārata 11 idam atyadbhutaṃ cāsīj jātamātre vṛkodare yad aṅkāt patito mātuḥ śilāṃ gātrair acūrṇayat 12 kuntī vyāghrabhayodvignā sahasotpatitā kila nānvabudhyata saṃsuptam utsaṅge sve vṛkodaram 13 tataḥ sa vajrasaṃghātaḥ kumāro 'bhyapatad girau patatā tena śatadhā śilā gātrair vicūrṇitā tāṃ śilāṃ cūrṇitāṃ dṛṣṭvā pāṇḍur vismayam āgamat 14 yasminn ahani bhīmas tu jajñe bharatasattama duryodhano 'pi tatraiva prajajñe vasudhādhipa 15 jāte vṛkodare pāṇḍur idaṃ bhūyo 'nvacintayat kathaṃ nu me varaḥ putro lokaśreṣṭho bhaved iti 16 daive puruṣakāre ca loko 'yaṃ hi pratiṣṭhitaḥ tatra daivaṃ tu vidhinā kālayuktena labhyate 17 indro hi rājā devānāṃ pradhāna iti naḥ śrutam aprameyabalotsāho vīryavān amitadyutiḥ 18 taṃ toṣayitvā tapasā putraṃ lapsye mahābalam yaṃ dāsyati sa me putraṃ sa varīyān bhaviṣyati karmaṇā manasā vācā tasmāt tapsye mahat tapaḥ 19 tataḥ pāṇḍur mahātejā mantrayitvā maharṣibhiḥ dideśa kuntyāḥ kauravyo vrataṃ sāṃvatsaraṃ śubham 20 ātmanā ca mahābāhur ekapādasthito 'bhavat ugraṃ sa tapa ātasthe parameṇa samādhinā 21 ārirādhayiṣur devaṃ tridaśānāṃ tam īśvaram sūryeṇa saha dharmātmā paryavartata bhārata 22 taṃ tu kālena mahatā vāsavaḥ pratyabhāṣata putraṃ tava pradāsyāmi triṣu lokeṣu viśrutam 23 devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca suhṛdāṃ cārthasādhakam sutaṃ te 'gryaṃ pradāsyāmi sarvāmitravināśanam 24 ity uktaḥ kauravo rājā vāsavena mahātmanā uvāca kuntīṃ dharmātmā devarājavacaḥ smaran 25 nītimantaṃ mahātmānam ādityasamatejasam durādharṣaṃ kriyāvantam atīvādbhutadarśanam 26 putraṃ janaya suśroṇi dhāma kṣatriyatejasām labdhaḥ prasādo devendrāt tam āhvaya śucismite 27 evam uktā tataḥ śakram ājuhāva yaśasvinī athājagāma devendro janayām āsa cārjunam 28 jātamātre kumāre tu vāg uvācāśarīriṇī mahāgambhīranirghoṣā nabho nādayatī tadā 29 kārtavīryasamaḥ kunti śibitulyaparākramaḥ eṣa śakra ivājeyo yaśas te prathayiṣyati 30 adityā viṣṇunā prītir yathābhūd abhivardhitā tathā viṣṇusamaḥ prītiṃ vardhayiṣyati te 'rjunaḥ 31 eṣa madrān vaśe kṛtvā kurūṃś ca saha kekayaiḥ cedikāśikarūṣāṃś ca kurulakṣma sudhāsyati 32 etasya bhujavīryeṇa khāṇḍave havyavāhanaḥ medasā sarvabhūtānāṃ tṛptiṃ yāsyati vai parām 33 grāmaṇīś ca mahīpālān eṣa jitvā mahābalaḥ bhrātṛbhiḥ sahito vīras trīn medhān āhariṣyati 34 jāmadagnyasamaḥ kunti viṣṇutulyaparākramaḥ eṣa vīryavatāṃ śreṣṭho bhaviṣyaty aparājitaḥ 35 tathā divyāni cāstrāṇi nikhilāny āhariṣyati vipranaṣṭāṃ śriyaṃ cāyam āhartā puruṣarṣabhaḥ 36 etām atyadbhutāṃ vācaṃ kuntīputrasya sūtake uktavān vāyur ākāśe kuntī śuśrāva cāsya tām 37 vācam uccāritām uccais tāṃ niśamya tapasvinām babhūva paramo harṣaḥ śataśṛṅganivāsinām 38 tathā devaṛṣīṇāṃ ca sendrāṇāṃ ca divaukasām ākāśe dundubhīnāṃ ca babhūva tumulaḥ svanaḥ 39 udatiṣṭhan mahāghoṣaḥ puṣpavṛṣṭibhir āvṛtaḥ samavetya ca devānāṃ gaṇāḥ pārtham apūjayan 40 kādraveyā vainateyā gandharvāpsarasas tathā prajānāṃ patayaḥ sarve sapta caiva maharṣayaḥ 41 bharadvājaḥ kaśyapo gautamaś ca; viśvāmitro jamadagnir vasiṣṭhaḥ yaś codito bhāskare 'bhūt pranaṣṭe; so 'py atrātrir bhagavān ājagāma 42 marīcir aṅgirāś caiva pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ dakṣaḥ prajāpatiś caiva gandharvāpsarasas tathā 43 divyamālyāmbaradharāḥ sarvālaṃkārabhūṣitāḥ upagāyanti bībhatsum upanṛtyanti cāpsarāḥ gandharvaiḥ sahitaḥ śrīmān prāgāyata ca tumburuḥ 44 bhīmasenograsenau ca ūrṇāyur anaghas tathā gopatir dhṛtarāṣṭraś ca sūryavarcāś ca saptamaḥ 45 yugapas tṛṇapaḥ kārṣṇir nandiś citrarathas tathā trayodaśaḥ śāliśirāḥ parjanyaś ca caturdaśaḥ 46 kaliḥ pañcadaśaś cātra nāradaś caiva ṣoḍaśaḥ sad vā bṛhad vā bṛhakaḥ karālaś ca mahāyaśāḥ 47 brahmacārī bahuguṇaḥ suparṇaś ceti viśrutaḥ viśvāvasur bhumanyuś ca sucandro daśamas tathā 48 gītamādhuryasaṃpannau vikhyātau ca hahāhuhū ity ete devagandharvā jagus tatra nararṣabham 49 tathaivāpsaraso hṛṣṭāḥ sarvālaṃkārabhūṣitāḥ nanṛtur vai mahābhāgā jaguś cāyatalocanāḥ 50 anūnā cānavadyā ca priyamukhyā guṇāvarā adrikā ca tathā sācī miśrakeśī alambusā 51 marīciḥ śicukā caiva vidyutparṇā tilottamā agnikā lakṣaṇā kṣemā devī rambhā manoramā 52 asitā ca subāhuś ca supriyā suvapus tathā puṇḍarīkā sugandhā ca surathā ca pramāthinī 53 kāmyā śāradvatī caiva nanṛtus tatra saṃghaśaḥ menakā sahajanyā ca parṇikā puñjikasthalā 54 kratusthalā ghṛtācī ca viśvācī pūrvacitty api umlocety abhivikhyātā pramloceti ca tā daśa urvaśy ekādaśīty etā jagur āyatalocanāḥ 55 dhātāryamā ca mitraś ca varuṇo 'ṃśo bhagas tathā indro vivasvān pūṣā ca tvaṣṭā ca savitā tathā 56 parjanyaś caiva viṣṇuś ca ādityāḥ pāvakārciṣaḥ mahimānaṃ pāṇḍavasya vardhayanto 'mbare sthitāḥ 57 mṛgavyādhaś ca śarvaś ca nirṛtiś ca mahāyaśāḥ ajaikapād ahirbudhnyaḥ pinākī ca paraṃtapaḥ 58 dahano 'theśvaraś caiva kapālī ca viśāṃ pate sthāṇur bhavaś ca bhagavān rudrās tatrāvatasthire 59 aśvinau vasavaś cāṣṭau marutaś ca mahābalāḥ viśvedevās tathā sādhyās tatrāsan parisaṃsthitāḥ 60 karkoṭako 'tha śeṣaś ca vāsukiś ca bhujaṃgamaḥ kacchapaś cāpakuṇḍaś ca takṣakaś ca mahoragaḥ 61 āyayus tejasā yuktā mahākrodhā mahābalāḥ ete cānye ca bahavas tatra nāgā vyavasthitāḥ 62 tārkṣyaś cāriṣṭanemiś ca garuḍaś cāsitadhvajaḥ aruṇaś cāruṇiś caiva vainateyā vyavasthitāḥ 63 tad dṛṣṭvā mahad āścaryaṃ vismitā munisattamāḥ adhikāṃ sma tato vṛttim avartan pāṇḍavān prati 64 pāṇḍus tu punar evaināṃ putralobhān mahāyaśāḥ prāhiṇod darśanīyāṅgīṃ kuntī tv enam athābravīt 65 nātaś caturthaṃ prasavam āpatsv api vadanty uta ataḥ paraṃ cāriṇī syāt pañcame bandhakī bhavet 66 sa tvaṃ vidvan dharmam imaṃ buddhigamyaṃ kathaṃ nu mām apatyārthaṃ samutkramya pramādād iva bhāṣase
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 115.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 kuntīputreṣu jāteṣu dhṛtarāṣṭrātmajeṣu ca madrarājasutā pāṇḍuṃ raho vacanam abravīt 2 na me 'sti tvayi saṃtāpo viguṇe 'pi paraṃtapa nāvaratve varārhāyāḥ sthitvā cānagha nityadā 3 gāndhāryāś caiva nṛpate jātaṃ putraśataṃ tathā śrutvā na me tathā duḥkham abhavat kurunandana 4 idaṃ tu me mahad duḥkhaṃ tulyatāyām aputratā diṣṭyā tv idānīṃ bhartur me kuntyām apy asti saṃtatiḥ 5 yadi tv apatyasaṃtānaṃ kuntirājasutā mayi kuryād anugraho me syāt tava cāpi hitaṃ bhavet 6 stambho hi me sapatnītvād vaktuṃ kuntisutāṃ prati yadi tu tvaṃ prasanno me svayam enāṃ pracodaya 7 pāṇḍur uvāca 7 mamāpy eṣa sadā mādri hṛdy arthaḥ parivartate na tu tvāṃ prasahe vaktum iṣṭāniṣṭavivakṣayā 8 tava tv idaṃ mataṃ jñātvā prayatiṣyāmy ataḥ param manye dhruvaṃ mayoktā sā vaco me pratipatsyate 9 vaiśaṃpāyana uvāca 9 tataḥ kuntīṃ punaḥ pāṇḍur vivikta idam abravīt kulasya mama saṃtānaṃ lokasya ca kuru priyam 10 mama cāpiṇḍanāśāya pūrveṣām api cātmanaḥ matpriyārthaṃ ca kalyāṇi kuru kalyāṇam uttamam 11 yaśaso 'rthāya caiva tvaṃ kuru karma suduṣkaram prāpyādhipatyam indreṇa yajñair iṣṭaṃ yaśorthinā 12 tathā mantravido viprās tapas taptvā suduṣkaram gurūn abhyupagacchanti yaśaso 'rthāya bhāmini 13 tathā rājarṣayaḥ sarve brāhmaṇāś ca tapodhanāḥ cakrur uccāvacaṃ karma yaśaso 'rthāya duṣkaram 14 sā tvaṃ mādrīṃ plaveneva tārayemām anindite apatyasaṃvibhāgena parāṃ kīrtim avāpnuhi 15 evam uktābravīn mādrīṃ sakṛc cintaya daivatam tasmāt te bhavitāpatyam anurūpam asaṃśayam 16 tato mādrī vicāryaiva jagāma manasāśvinau tāv āgamya sutau tasyāṃ janayām āsatur yamau 17 nakulaṃ sahadevaṃ ca rūpeṇāpratimau bhuvi tathaiva tāv api yamau vāg uvācāśarīriṇī 18 rūpasattvaguṇopetāv etāv anyāñ janān ati bhāsatas tejasātyarthaṃ rūpadraviṇasaṃpadā 19 nāmāni cakrire teṣāṃ śataśṛṅganivāsinaḥ bhaktyā ca karmaṇā caiva tathāśīrbhir viśāṃ pate 20 jyeṣṭhaṃ yudhiṣṭhirety āhur bhīmaseneti madhyamam arjuneti tṛtīyaṃ ca kuntīputrān akalpayan 21 pūrvajaṃ nakulety evaṃ sahadeveti cāparam mādrīputrāv akathayaṃs te viprāḥ prītamānasāḥ anusaṃvatsaraṃ jātā api te kurusattamāḥ 22 kuntīm atha punaḥ pāṇḍur mādryarthe samacodayat tam uvāca pṛthā rājan rahasy uktā satī sadā 23 uktā sakṛd dvandvam eṣā lebhe tenāsmi vañcitā bibhemy asyāḥ paribhavān nārīṇāṃ gatir īdṛśī 24 nājñāsiṣam ahaṃ mūḍhā dvandvāhvāne phaladvayam tasmān nāhaṃ niyoktavyā tvayaiṣo 'stu varo mama 25 evaṃ pāṇḍoḥ sutāḥ pañca devadattā mahābalāḥ saṃbhūtāḥ kīrtimantas te kuruvaṃśavivardhanāḥ 26 śubhalakṣaṇasaṃpannāḥ somavat priyadarśanāḥ siṃhadarpā maheṣvāsāḥ siṃhavikrāntagāminaḥ siṃhagrīvā manuṣyendrā vavṛdhur devavikramāḥ 27 vivardhamānās te tatra puṇye haimavate girau vismayaṃ janayām āsur maharṣīṇāṃ sameyuṣām 28 te ca pañca śataṃ caiva kuruvaṃśavivardhanāḥ sarve vavṛdhur alpena kālenāpsv iva nīrajāḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 116.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 darśanīyāṃs tataḥ putrān pāṇḍuḥ pañca mahāvane tān paśyan parvate reme svabāhubalapālitān 2 supuṣpitavane kāle kadā cin madhumādhave bhūtasaṃmohane rājā sabhāryo vyacarad vanam 3 palāśais tilakaiś cūtaiś campakaiḥ pāribhadrakaiḥ anyaiś ca bahubhir vṛkṣaiḥ phalapuṣpasamṛddhibhiḥ 4 jalasthānaiś ca vividhaiḥ padminībhiś ca śobhitam pāṇḍor vanaṃ tu saṃprekṣya prajajñe hṛdi manmathaḥ 5 prahṛṣṭamanasaṃ tatra viharantaṃ yathāmaram taṃ mādry anujagāmaikā vasanaṃ bibhratī śubham 6 samīkṣamāṇaḥ sa tu tāṃ vayaḥsthāṃ tanuvāsasam tasya kāmaḥ pravavṛdhe gahane 'gnir ivotthitaḥ 7 rahasy ātmasamāṃ dṛṣṭvā rājā rājīvalocanām na śaśāka niyantuṃ taṃ kāmaṃ kāmabalātkṛtaḥ 8 tata enāṃ balād rājā nijagrāha rahogatām vāryamāṇas tayā devyā visphurantyā yathābalam 9 sa tu kāmaparītātmā taṃ śāpaṃ nānvabudhyata mādrīṃ maithunadharmeṇa gacchamāno balād iva 10 jīvitāntāya kauravyo manmathasya vaśaṃ gataḥ śāpajaṃ bhayam utsṛjya jagāmaiva balāt priyām 11 tasya kāmātmano buddhiḥ sākṣāt kālena mohitā saṃpramathyendriyagrāmaṃ pranaṣṭā saha cetasā 12 sa tayā saha saṃgamya bhāryayā kurunandana pāṇḍuḥ paramadharmātmā yuyuje kāladharmaṇā 13 tato mādrī samāliṅgya rājānaṃ gatacetasam mumoca duḥkhajaṃ śabdaṃ punaḥ punar atīva ha 14 saha putrais tataḥ kuntī mādrīputrau ca pāṇḍavau ājagmuḥ sahitās tatra yatra rājā tathāgataḥ 15 tato mādry abravīd rājann ārtā kuntīm idaṃ vacaḥ ekaiva tvam ihāgaccha tiṣṭhantv atraiva dārakāḥ 16 tac chrutvā vacanaṃ tasyās tatraivāvārya dārakān hatāham iti vikruśya sahasopajagāma ha 17 dṛṣṭvā pāṇḍuṃ ca mādrīṃ ca śayānau dharaṇītale kuntī śokaparītāṅgī vilalāpa suduḥkhitā 18 rakṣyamāṇo mayā nityaṃ vīraḥ satatam ātmavān kathaṃ tvam abhyatikrāntaḥ śāpaṃ jānan vanaukasaḥ 19 nanu nāma tvayā mādri rakṣitavyo janādhipaḥ sā kathaṃ lobhitavatī vijane tvaṃ narādhipam 20 kathaṃ dīnasya satataṃ tvām āsādya rahogatām taṃ vicintayataḥ śāpaṃ praharṣaḥ samajāyata 21 dhanyā tvam asi bāhlīki matto bhāgyatarā tathā dṛṣṭavaty asi yad vaktraṃ prahṛṣṭasya mahīpateḥ 22 mādry uvāca 22 vilobhyamānena mayā vāryamāṇena cāsakṛt ātmā na vārito 'nena satyaṃ diṣṭaṃ cikīrṣuṇā 23 kunty uvāca 23 ahaṃ jyeṣṭhā dharmapatnī jyeṣṭhaṃ dharmaphalaṃ mama avaśyaṃ bhāvino bhāvān mā māṃ mādri nivartaya 24 anveṣyāmīha bhartāram ahaṃ pretavaśaṃ gatam uttiṣṭha tvaṃ visṛjyainam imān rakṣasva dārakān 25 mādry uvāca 25 aham evānuyāsyāmi bhartāram apalāyinam na hi tṛptāsmi kāmānāṃ taj jyeṣṭhā anumanyatām 26 māṃ cābhigamya kṣīṇo 'yaṃ kāmād bharatasattamaḥ tam ucchindyām asya kāmaṃ kathaṃ nu yamasādane 27 na cāpy ahaṃ vartayantī nirviśeṣaṃ suteṣu te vṛttim ārye cariṣyāmi spṛśed enas tathā hi mām 28 tasmān me sutayoḥ kunti vartitavyaṃ svaputravat māṃ hi kāmayamāno 'yaṃ rājā pretavaśaṃ gataḥ 29 rājñaḥ śarīreṇa saha mamāpīdaṃ kalevaram dagdhavyaṃ supraticchannam etad ārye priyaṃ kuru 30 dārakeṣv apramattā ca bhavethāś ca hitā mama ato 'nyan na prapaśyāmi saṃdeṣṭavyaṃ hi kiṃ cana 31 vaiśaṃpāyana uvāca 31 ity uktvā taṃ citāgnisthaṃ dharmapatnī nararṣabham madrarājātmajā tūrṇam anvārohad yaśasvinī
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 117.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 pāṇḍor avabhṛthaṃ kṛtvā devakalpā maharṣayaḥ tato mantram akurvanta te sametya tapasvinaḥ 2 hitvā rājyaṃ ca rāṣṭraṃ ca sa mahātmā mahātapāḥ asmin sthāne tapas taptuṃ tāpasāñ śaraṇaṃ gataḥ 3 sa jātamātrān putrāṃś ca dārāṃś ca bhavatām iha pradāyopanidhiṃ rājā pāṇḍuḥ svargam ito gataḥ 4 te parasparam āmantrya sarvabhūtahite ratāḥ pāṇḍoḥ putrān puraskṛtya nagaraṃ nāgasāhvayam 5 udāramanasaḥ siddhā gamane cakrire manaḥ bhīṣmāya pāṇḍavān dātuṃ dhṛtarāṣṭrāya caiva hi 6 tasminn eva kṣaṇe sarve tān ādāya pratasthire pāṇḍor dārāṃś ca putrāṃś ca śarīraṃ caiva tāpasāḥ 7 sukhinī sā purā bhūtvā satataṃ putravatsalā prapannā dīrgham adhvānaṃ saṃkṣiptaṃ tad amanyata 8 sā nadīrgheṇa kālena saṃprāptā kurujāṅgalam vardhamānapuradvāram āsasāda yaśasvinī 9 taṃ cāraṇasahasrāṇāṃ munīnām āgamaṃ tadā śrutvā nāgapure nṝṇāṃ vismayaḥ samajāyata 10 muhūrtodita āditye sarve dharmapuraskṛtāḥ sadārās tāpasān draṣṭuṃ niryayuḥ puravāsinaḥ 11 strīsaṃghāḥ kṣatrasaṃghāś ca yānasaṃghān samāsthitāḥ brāhmaṇaiḥ saha nirjagmur brāhmaṇānāṃ ca yoṣitaḥ 12 tathā viṭśūdrasaṃghānāṃ mahān vyatikaro 'bhavat na kaś cid akarod īrṣyām abhavan dharmabuddhayaḥ 13 tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ somadatto 'tha bāhlikaḥ prajñācakṣuś ca rājarṣiḥ kṣattā ca viduraḥ svayam 14 sā ca satyavatī devī kausalyā ca yaśasvinī rājadāraiḥ parivṛtā gāndhārī ca viniryayau 15 dhṛtarāṣṭrasya dāyādā duryodhanapurogamāḥ bhūṣitā bhūṣaṇaiś citraiḥ śatasaṃkhyā viniryayuḥ 16 tān maharṣigaṇān sarvāñ śirobhir abhivādya ca upopaviviśuḥ sarve kauravyāḥ sapurohitāḥ 17 tathaiva śirasā bhūmāv abhivādya praṇamya ca upopaviviśuḥ sarve paurajānapadā api 18 tam akūjam ivājñāya janaughaṃ sarvaśas tadā bhīṣmo rājyaṃ ca rāṣṭraṃ ca maharṣibhyo nyavedayat 19 teṣām atho vṛddhatamaḥ pratyutthāya jaṭājinī maharṣimatam ājñāya maharṣir idam abravīt 20 yaḥ sa kauravyadāyādaḥ pāṇḍur nāma narādhipaḥ kāmabhogān parityajya śataśṛṅgam ito gataḥ 21 brahmacaryavratasthasya tasya divyena hetunā sākṣād dharmād ayaṃ putras tasya jāto yudhiṣṭhiraḥ 22 tathemaṃ balināṃ śreṣṭhaṃ tasya rājño mahātmanaḥ mātariśvā dadau putraṃ bhīmaṃ nāma mahābalam 23 puruhūtād ayaṃ jajñe kuntyāṃ satyaparākramaḥ yasya kīritr maheṣvāsān sarvān abhibhaviṣyati 24 yau tu mādrī maheṣvāsāv asūta kurusattamau aśvibhyāṃ manujavyāghrāv imau tāv api tiṣṭhataḥ 25 caratā dharmanityena vanavāsaṃ yaśasvinā eṣa paitāmaho vaṃśaḥ pāṇḍunā punar uddhṛtaḥ 26 putrāṇāṃ janma vṛddhiṃ ca vaidikādhyayanāni ca paśyataḥ satataṃ pāṇḍoḥ śaśvat prītir avardhata 27 vartamānaḥ satāṃ vṛtte putralābham avāpya ca pitṛlokaṃ gataḥ pāṇḍur itaḥ saptadaśe 'hani 28 taṃ citāgatam ājñāya vaiśvānaramukhe hutam praviṣṭā pāvakaṃ mādrī hitvā jīvitam ātmanaḥ 29 sā gatā saha tenaiva patilokam anuvratā tasyās tasya ca yat kāryaṃ kriyatāṃ tadanantaram 30 ime tayoḥ śarīre dve sutāś ceme tayor varāḥ kriyābhir anugṛhyantāṃ saha mātrā paraṃtapāḥ 31 pretakārye ca nirvṛtte pitṛmedhaṃ mahāyaśāḥ labhatāṃ sarvadharmajñaḥ pāṇḍuḥ kurukulodvahaḥ 32 evam uktvā kurūn sarvān kurūṇām eva paśyatām kṣaṇenāntarhitāḥ sarve cāraṇā guhyakaiḥ saha 33 gandharvanagarākāraṃ tatraivāntarhitaṃ punaḥ ṛṣisiddhagaṇaṃ dṛṣṭvā vismayaṃ te paraṃ yayuḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 118.
	1 dhṛtarāṣṭra uvāca 1 pāṇḍor vidura sarvāṇi pretakāryāṇi kāraya rājavad rājasiṃhasya mādryāś caiva viśeṣataḥ 2 paśūn vāsāṃsi ratnāni dhanāni vividhāni ca pāṇḍoḥ prayaccha mādryāś ca yebhyo yāvac ca vāñchitam 3 yathā ca kuntī satkāraṃ kuryān mādryās tathā kuru yathā na vāyur nādityaḥ paśyetāṃ tāṃ susaṃvṛtām 4 na śocyaḥ pāṇḍur anaghaḥ praśasyaḥ sa narādhipaḥ yasya pañca sutā vīrā jātāḥ surasutopamāḥ 5 vaiśaṃpāyana uvāca 5 viduras taṃ tathety uktvā bhīṣmeṇa saha bhārata pāṇḍuṃ saṃskārayām āsa deśe paramasaṃvṛte 6 tatas tu nagarāt tūrṇam ājyahomapuraskṛtāḥ nirhṛtāḥ pāvakā dīptāḥ pāṇḍo rājapurohitaiḥ 7 athainam ārtavair gandhair mālyaiś ca vividhair varaiḥ śibikāṃ samalaṃcakrur vāsasācchādya sarvaśaḥ 8 tāṃ tathā śobhitāṃ mālyair vāsobhiś ca mahādhanaiḥ amātyā jñātayaś caiva suhṛdaś copatasthire 9 nṛsiṃhaṃ narayuktena paramālaṃkṛtena tam avahan yānamukhyena saha mādryā susaṃvṛtam 10 pāṇḍureṇātapatreṇa cāmaravyajanena ca sarvavāditranādaiś ca samalaṃcakrire tataḥ 11 ratnāni cāpy upādāya bahūni śataśo narāḥ pradaduḥ kāṅkṣamāṇebhyaḥ pāṇḍos tatraurdhvadehikam 12 atha chatrāṇi śubhrāṇi pāṇḍurāṇi bṛhanti ca ājahruḥ kauravasyārthe vāsāṃsi rucirāṇi ca 13 yājakaiḥ śuklavāsobhir hūyamānā hutāśanāḥ agacchann agratas tasya dīpyamānāḥ svalaṃkṛtāḥ 14 brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś caiva sahasraśaḥ rudantaḥ śokasaṃtaptā anujagmur narādhipam 15 ayam asmān apāhāya duḥkhe cādhāya śāśvate kṛtvānāthān paro nāthaḥ kva yāsyati narādhipaḥ 16 krośantaḥ pāṇḍavāḥ sarve bhīṣmo vidura eva ca ramaṇīye vanoddeśe gaṅgātīre same śubhe 17 nyāsayām āsur atha tāṃ śibikāṃ satyavādinaḥ sabhāryasya nṛsiṃhasya pāṇḍor akliṣṭakarmaṇaḥ 18 tatas tasya śarīraṃ tat sarvagandhaniṣevitam śucikālīyakādigdhaṃ mukhyasnānādhivāsitam paryaṣiñcaj jalenāśu śātakumbhamayair ghaṭaiḥ 19 candanena ca mukhyena śuklena samalepayan kālāguruvimiśreṇa tathā tuṅgarasena ca 20 athainaṃ deśajaiḥ śuklair vāsobhiḥ samayojayan ācchannaḥ sa tu vāsobhir jīvann iva nararṣabhaḥ śuśubhe puruṣavyāghro mahārhaśayanocitaḥ 21 yājakair abhyanujñātaṃ pretakarmaṇi niṣṭhitaiḥ ghṛtāvasiktaṃ rājānaṃ saha mādryā svalaṃkṛtam 22 tuṅgapadmakamiśreṇa candanena sugandhinā anyaiś ca vividhair gandhair analpaiḥ samadāhayan 23 tatas tayoḥ śarīre te dṛṣṭvā mohavaśaṃ gatā hāhā putreti kausalyā papāta sahasā bhuvi 24 tāṃ prekṣya patitām ārtāṃ paurajānapado janaḥ ruroda sasvanaṃ sarvo rājabhaktyā kṛpānvitaḥ 25 klāntānīvārtanādena sarvāṇi ca vicukruśuḥ mānuṣaiḥ saha bhūtāni tiryagyonigatāny api 26 tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavo viduraś ca mahāmatiḥ sarvaśaḥ kauravāś caiva prāṇadan bhṛśaduḥkhitāḥ 27 tato bhīṣmo 'tha viduro rājā ca saha bandhubhiḥ udakaṃ cakrire tasya sarvāś ca kuruyoṣitaḥ 28 kṛtodakāṃs tān ādāya pāṇḍavāñ śokakarśitān sarvāḥ prakṛtayo rājañ śocantyaḥ paryavārayan 29 yathaiva pāṇḍavā bhūmau suṣupuḥ saha bāndhavaiḥ tathaiva nāgarā rājañ śiśyire brāhmaṇādayaḥ 30 tad anānandam asvastham ākumāram ahṛṣṭavat babhūva pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ nagaraṃ dvādaśa kṣapāḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 119.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ kṣattā ca rājā ca bhīṣmaś ca saha bandhubhiḥ daduḥ śrāddhaṃ tadā pāṇḍoḥ svadhāmṛtamayaṃ tadā 2 kurūṃś ca vipramukhyāṃś ca bhojayitvā sahasraśaḥ ratnaughān dvijamukhyebhyo dattvā grāmavarān api 3 kṛtaśaucāṃs tatas tāṃs tu pāṇḍavān bharatarṣabhān ādāya viviśuḥ paurāḥ puraṃ vāraṇasāhvayam 4 satataṃ smānvatapyanta tam eva bharatarṣabham paurajānapadāḥ sarve mṛtaṃ svam iva bāndhavam 5 śrāddhāvasāne tu tadā dṛṣṭvā taṃ duḥkhitaṃ janam saṃmūḍhāṃ duḥkhaśokārtāṃ vyāso mātaram abravīt 6 atikrāntasukhāḥ kālāḥ pratyupasthitadāruṇāḥ śvaḥ śvaḥ pāpīyadivasāḥ pṛthivī gatayauvanā 7 bahumāyāsamākīrṇo nānādoṣasamākulaḥ luptadharmakriyācāro ghoraḥ kālo bhaviṣyati 8 gaccha tvaṃ tyāgam āsthāya yuktā vasa tapovane mā drakṣyasi kulasyāsya ghoraṃ saṃkṣayam ātmanaḥ 9 tatheti samanujñāya sā praviśyābravīt snuṣām ambike tava putrasya durnayāt kila bhāratāḥ sānubandhā vinaṅkṣyanti pautrāś caiveti naḥ śrutam 10 tat kausalyām imām ārtāṃ putraśokābhipīḍitām vanam ādāya bhadraṃ te gacchāvo yadi manyase 11 tathety ukte ambikayā bhīṣmam āmantrya suvratā vanaṃ yayau satyavatī snuṣābhyāṃ saha bhārata 12 tāḥ sughoraṃ tapaḥ kṛtvā devyo bharatasattama dehaṃ tyaktvā mahārāja gatim iṣṭāṃ yayus tadā 13 avāpnuvanta vedoktān saṃskārān pāṇḍavās tadā avardhanta ca bhogāṃs te bhuñjānāḥ pitṛveśmani 14 dhārtarāṣṭraiś ca sahitāḥ krīḍantaḥ pitṛveśmani bālakrīḍāsu sarvāsu viśiṣṭāḥ pāṇḍavābhavan 15 jave lakṣyābhiharaṇe bhojye pāṃsuvikarṣaṇe dhārtarāṣṭrān bhīmasenaḥ sarvān sa parimardati 16 harṣād etān krīḍamānān gṛhya kākanilīyane śiraḥsu ca nigṛhyainān yodhayām āsa pāṇḍavaḥ 17 śatam ekottaraṃ teṣāṃ kumārāṇāṃ mahaujasām eka eva vimṛdnāti nātikṛcchrād vṛkodaraḥ 18 pādeṣu ca nigṛhyainān vinihatya balād balī cakarṣa krośato bhūmau ghṛṣṭajānuśirokṣikān 19 daśa bālāñ jale krīḍan bhujābhyāṃ parigṛhya saḥ āste sma salile magnaḥ pramṛtāṃś ca vimuñcati 20 phalāni vṛkṣam āruhya pracinvanti ca te yadā tadā pādaprahāreṇa bhīmaḥ kampayate drumam 21 prahāravegābhihatād drumād vyāghūrṇitās tataḥ saphalāḥ prapatanti sma drutaṃ srastāḥ kumārakāḥ 22 na te niyuddhe na jave na yogyāsu kadā cana kumārā uttaraṃ cakruḥ spardhamānā vṛkodaram 23 evaṃ sa dhārtarāṣṭrāṇāṃ spardhamāno vṛkodaraḥ apriye 'tiṣṭhad atyantaṃ bālyān na drohacetasā 24 tato balam atikhyātaṃ dhārtarāṣṭraḥ pratāpavān bhīmasenasya taj jñātvā duṣṭabhāvam adarśayat 25 tasya dharmād apetasya pāpāni paripaśyataḥ mohād aiśvaryalobhāc ca pāpā matir ajāyata 26 ayaṃ balavatāṃ śreṣṭhaḥ kuntīputro vṛkodaraḥ madhyamaḥ pāṇḍuputrāṇāṃ nikṛtyā saṃnihanyatām 27 atha tasmād avarajaṃ jyeṣṭhaṃ caiva yudhiṣṭhiram prasahya bandhane baddhvā praśāsiṣye vasuṃdharām 28 evaṃ sa niścayaṃ pāpaḥ kṛtvā duryodhanas tadā nityam evāntaraprekṣī bhīmasyāsīn mahātmanaḥ 29 tato jalavihārārthaṃ kārayām āsa bhārata celakambalaveśmāni vicitrāṇi mahānti ca 30 pramāṇakoṭyām uddeśaṃ sthalaṃ kiṃ cid upetya ca krīḍāvasāne sarve te śucivastrāḥ svalaṃkṛtāḥ sarvakāmasamṛddhaṃ tad annaṃ bubhujire śanaiḥ 31 divasānte pariśrāntā vihṛtya ca kurūdvahāḥ vihārāvasatheṣv eva vīrā vāsam arocayan 32 khinnas tu balavān bhīmo vyāyāmābhyadhikas tadā vāhayitvā kumārāṃs tāñ jalakrīḍāgatān vibhuḥ pramāṇakoṭyāṃ vāsārthī suṣvāpāruhya tat sthalam 33 śītaṃ vāsaṃ samāsādya śrānto madavimohitaḥ niśceṣṭaḥ pāṇḍavo rājan suṣvāpa mṛtakalpavat 34 tato baddhvā latāpāśair bhīmaṃ duryodhanaḥ śanaiḥ gambhīraṃ bhīmavegaṃ ca sthalāj jalam apātayat 35 tataḥ prabuddhaḥ kaunteyaḥ sarvaṃ saṃchidya bandhanam udatiṣṭhaj jalād bhūyo bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ 36 suptaṃ cāpi punaḥ sarpais tīkṣṇadaṃṣṭrair mahāviṣaiḥ kupitair daṃśayām āsa sarveṣv evāṅgamarmasu 37 daṃṣṭrāś ca daṃṣṭriṇāṃ teṣāṃ marmasv api nipātitāḥ tvacaṃ naivāsya bibhiduḥ sāratvāt pṛthuvakṣasaḥ 38 pratibuddhas tu bhīmas tān sarvān sarpān apothayat sārathiṃ cāsya dayitam apahastena jaghnivān 39 bhojane bhīmasenasya punaḥ prākṣepayad viṣam kālakūṭaṃ navaṃ tīkṣṇaṃ saṃbhṛtaṃ lomaharṣaṇam 40 vaiśyāputras tadācaṣṭa pārthānāṃ hitakāmyayā tac cāpi bhuktvājarayad avikāro vṛkodaraḥ 41 vikāraṃ na hy ajanayat sutīkṣṇam api tad viṣam bhīmasaṃhanano bhīmas tad apy ajarayat tataḥ 42 evaṃ duryodhanaḥ karṇaḥ śakuniś cāpi saubalaḥ anekair abhyupāyais tāñ jighāṃsanti sma pāṇḍavān 43 pāṇḍavāś cāpi tat sarvaṃ pratyajānann ariṃdamāḥ udbhāvanam akurvanto vidurasya mate sthitāḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 120.
	1 janamejaya uvāca 1 kṛpasyāpi mahābrahman saṃbhavaṃ vaktum arhasi śarastambhāt kathaṃ jajñe kathaṃ cāstrāṇy avāptavān 2 vaiśaṃpāyana uvāca 2 maharṣer gautamasyāsīc charadvān nāma nāmataḥ putraḥ kila mahārāja jātaḥ saha śarair vibho 3 na tasya vedādhyayane tathā buddhir ajāyata yathāsya buddhir abhavad dhanurvede paraṃtapa 4 adhijagmur yathā vedāṃs tapasā brahmavādinaḥ tathā sa tapasopetaḥ sarvāṇy astrāṇy avāpa ha 5 dhanurvedaparatvāc ca tapasā vipulena ca bhṛśaṃ saṃtāpayām āsa devarājaṃ sa gautamaḥ 6 tato jālapadīṃ nāma devakanyāṃ sureśvaraḥ prāhiṇot tapaso vighnaṃ kuru tasyeti kaurava 7 sābhigamyāśramapadaṃ ramaṇīyaṃ śaradvataḥ dhanurbāṇadharaṃ bālā lobhayām āsa gautamam 8 tām ekavasanāṃ dṛṣṭvā gautamo 'psarasaṃ vane loke 'pratimasaṃsthānām utphullanayano 'bhavat 9 dhanuś ca hi śarāś cāsya karābhyāṃ prāpatan bhuvi vepathuś cāsya tāṃ dṛṣṭvā śarīre samajāyata 10 sa tu jñānagarīyastvāt tapasaś ca samanvayāt avatasthe mahāprājño dhairyeṇa parameṇa ha 11 yas tv asya sahasā rājan vikāraḥ samapadyata tena susrāva reto 'sya sa ca tan nāvabudhyata 12 sa vihāyāśramaṃ taṃ ca tāṃ caivāpsarasaṃ muniḥ jagāma retas tat tasya śarastambe papāta ha 13 śarastambe ca patitaṃ dvidhā tad abhavan nṛpa tasyātha mithunaṃ jajñe gautamasya śaradvataḥ 14 mṛgayāṃ carato rājñaḥ śaṃtanos tu yadṛcchayā kaś cit senācaro 'raṇye mithunaṃ tad apaśyata 15 dhanuś ca saśaraṃ dṛṣṭvā tathā kṛṣṇājināni ca vyavasya brāhmaṇāpatyaṃ dhanurvedāntagasya tat sa rājñe darśayām āsa mithunaṃ saśaraṃ tadā 16 sa tad ādāya mithunaṃ rājātha kṛpayānvitaḥ ājagāma gṛhān eva mama putrāv iti bruvan 17 tataḥ saṃvardhayām āsa saṃskāraiś cāpy ayojayat gautamo 'pi tadāpetya dhanurvedaparo 'bhavat 18 kṛpayā yan mayā bālāv imau saṃvardhitāv iti tasmāt tayor nāma cakre tad eva sa mahīpatiḥ 19 nihitau gautamas tatra tapasā tāv avindata āgamya cāsmai gotrādi sarvam ākhyātavāṃs tadā 20 caturvidhaṃ dhanurvedam astrāṇi vividhāni ca nikhilenāsya tat sarvaṃ guhyam ākhyātavāṃs tadā so 'cireṇaiva kālena paramācāryatāṃ gataḥ 21 tato 'dhijagmuḥ sarve te dhanurvedaṃ mahārathāḥ dhṛtarāṣṭrātmajāś caiva pāṇḍavāś ca mahābalāḥ vṛṣṇayaś ca nṛpāś cānye nānādeśasamāgatāḥ