Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 101. - 110.
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 101.
	1 janamejaya uvāca 1 kiṃ kṛtaṃ karma dharmeṇa yena śāpam upeyivān kasya śāpāc ca brahmarṣe śūdrayonāv ajāyata 2 vaiśaṃpāyana uvāca 2 babhūva brāhmaṇaḥ kaś cin māṇḍavya iti viśrutaḥ dhṛtimān sarvadharmajñaḥ satye tapasi ca sthitaḥ 3 sa āśramapadadvāri vṛkṣamūle mahātapāḥ ūrdhvabāhur mahāyogī tasthau maunavratānvitaḥ 4 tasya kālena mahatā tasmiṃs tapasi tiṣṭhataḥ tam āśramapadaṃ prāptā dasyavo loptrahāriṇaḥ anusāryamāṇā bahubhī rakṣibhir bharatarṣabha 5 te tasyāvasathe loptraṃ nidadhuḥ kurusattama nidhāya ca bhayāl līnās tatraivānvāgate bale 6 teṣu līneṣv atho śīghraṃ tatas tad rakṣiṇāṃ balam ājagāma tato 'paśyaṃs tam ṛṣiṃ taskarānugāḥ 7 tam apṛcchaṃs tato rājaṃs tathāvṛttaṃ tapodhanam katareṇa pathā yātā dasyavo dvijasattama tena gacchāmahe brahman pathā śīghrataraṃ vayam 8 tathā tu rakṣiṇāṃ teṣāṃ bruvatāṃ sa tapodhanaḥ na kiṃ cid vacanaṃ rājann avadat sādhv asādhu vā 9 tatas te rājapuruṣā vicinvānās tadāśramam dadṛśus tatra saṃlīnāṃs tāṃś corān dravyam eva ca 10 tataḥ śaṅkā samabhavad rakṣiṇāṃ taṃ muniṃ prati saṃyamyainaṃ tato rājñe dasyūṃś caiva nyavedayan 11 taṃ rājā saha taiś corair anvaśād vadhyatām iti sa vadhyaghātair ajñātaḥ śūle proto mahātapāḥ 12 tatas te śūlam āropya taṃ muniṃ rakṣiṇas tadā pratijagmur mahīpālaṃ dhanāny ādāya tāny atha 13 śūlasthaḥ sa tu dharmātmā kālena mahatā tataḥ nirāhāro 'pi viprarṣir maraṇaṃ nābhyupāgamat dhārayām āsa ca prāṇān ṛṣīṃś ca samupānayat 14 śūlāgre tapyamānena tapas tena mahātmanā saṃtāpaṃ paramaṃ jagmur munayo 'tha paraṃtapa 15 te rātrau śakunā bhūtvā saṃnyavartanta sarvataḥ darśayanto yathāśakti tam apṛcchan dvijottamam śrotum icchāmahe brahman kiṃ pāpaṃ kṛtavān asi 16 tataḥ sa muniśārdūlas tān uvāca tapodhanān doṣataḥ kaṃ gamiṣyāmi na hi me 'nyo 'parādhyati 17 rājā ca tam ṛṣiṃ śrutvā niṣkramya saha mantribhiḥ prasādayām āsa tadā śūlastham ṛṣisattamam 18 yan mayāpakṛtaṃ mohād ajñānād ṛṣisattama prasādaye tvāṃ tatrāhaṃ na me tvaṃ kroddhum arhasi 19 evam uktas tato rājñā prasādam akaron muniḥ kṛtaprasādo rājā taṃ tataḥ samavatārayat 20 avatārya ca śūlāgrāt tac chūlaṃ niścakarṣa ha aśaknuvaṃś ca niṣkraṣṭuṃ śūlaṃ mūle sa cicchide 21 sa tathāntargatenaiva śūlena vyacaran muniḥ sa tena tapasā lokān vijigye durlabhān paraiḥ aṇīmāṇḍavya iti ca tato lokeṣu kathyate 22 sa gatvā sadanaṃ vipro dharmasya paramārthavit āsanasthaṃ tato dharmaṃ dṛṣṭvopālabhata prabhuḥ 23 kiṃ nu tad duṣkṛtaṃ karma mayā kṛtam ajānatā yasyeyaṃ phalanirvṛttir īdṛśy āsāditā mayā śīghram ācakṣva me tattvaṃ paśya me tapaso balam 24 dharma uvāca 24 pataṃgakānāṃ puccheṣu tvayeṣīkā praveśitā karmaṇas tasya te prāptaṃ phalam etat tapodhana 25 aṇīmāṇḍavya uvāca 25 alpe 'parādhe vipulo mama daṇḍas tvayā kṛtaḥ śūdrayonāv ato dharma mānuṣaḥ saṃbhaviṣyasi 26 maryādāṃ sthāpayāmy adya loke dharmaphalodayām ā caturdaśamād varṣān na bhaviṣyati pātakam pareṇa kurvatām evaṃ doṣa eva bhaviṣyati 27 vaiśaṃpāyana uvāca 27 etena tv aparādhena śāpāt tasya mahātmanaḥ dharmo vidurarūpeṇa śūdrayonāv ajāyata 28 dharme cārthe ca kuśalo lobhakrodhavivarjitaḥ dīrghadarśī śamaparaḥ kurūṇāṃ ca hite rataḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 102.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 teṣu triṣu kumāreṣu jāteṣu kurujāṅgalam kuravo 'tha kurukṣetraṃ trayam etad avardhata 2 ūrdhvasasyābhavad bhūmiḥ sasyāni phalavanti ca yathartuvarṣī parjanyo bahupuṣpaphalā drumāḥ 3 vāhanāni prahṛṣṭāni muditā mṛgapakṣiṇaḥ gandhavanti ca mālyāni rasavanti phalāni ca 4 vaṇigbhiś cāvakīryanta nagarāṇy atha śilpibhiḥ śūrāś ca kṛtavidyāś ca santaś ca sukhino 'bhavan 5 nābhavan dasyavaḥ ke cin nādharmarucayo janāḥ pradeśeṣv api rāṣṭrāṇāṃ kṛtaṃ yugam avartata 6 dānakriyādharmaśīlā yajñavrataparāyaṇāḥ anyonyaprītisaṃyuktā vyavardhanta prajās tadā 7 mānakrodhavihīnāś ca janā lobhavivarjitāḥ anyonyam abhyavardhanta dharmottaram avartata 8 tan mahodadhivat pūrṇaṃ nagaraṃ vai vyarocata dvāratoraṇaniryūhair yuktam abhracayopamaiḥ prāsādaśatasaṃbādhaṃ mahendrapurasaṃnibham 9 nadīṣu vanakhaṇḍeṣu vāpīpalvalasānuṣu kānaneṣu ca ramyeṣu vijahrur muditā janāḥ 10 uttaraiḥ kurubhiḥ sārdhaṃ dakṣiṇāḥ kuravas tadā vispardhamānā vyacaraṃs tathā siddharṣicāraṇaiḥ nābhavat kṛpaṇaḥ kaś cin nābhavan vidhavāḥ striyaḥ 11 tasmiñ janapade ramye bahavaḥ kurubhiḥ kṛtāḥ kūpārāmasabhāvāpyo brāhmaṇāvasathās tathā bhīṣmeṇa śāstrato rājan sarvataḥ parirakṣite 12 babhūva ramaṇīyaś ca caityayūpaśatāṅkitaḥ sa deśaḥ pararāṣṭrāṇi pratigṛhyābhivardhitaḥ bhīṣmeṇa vihitaṃ rāṣṭre dharmacakram avartata 13 kriyamāṇeṣu kṛtyeṣu kumārāṇāṃ mahātmanām paurajānapadāḥ sarve babhūvuḥ satatotsavāḥ 14 gṛheṣu kurumukhyānāṃ paurāṇāṃ ca narādhipa dīyatāṃ bhujyatāṃ ceti vāco 'śrūyanta sarvaśaḥ 15 dhṛtarāṣṭraś ca pāṇḍuś ca viduraś ca mahāmatiḥ janmaprabhṛti bhīṣmeṇa putravat paripālitāḥ 16 saṃskāraiḥ saṃskṛtās te tu vratādhyayanasaṃyutāḥ śramavyāyāmakuśalāḥ samapadyanta yauvanam 17 dhanurvede 'śvapṛṣṭhe ca gadāyuddhe 'sicarmaṇi tathaiva gajaśikṣāyāṃ nītiśāstre ca pāragāḥ 18 itihāsapurāṇeṣu nānāśikṣāsu cābhibho vedavedāṅgatattvajñāḥ sarvatra kṛtaniśramāḥ 19 pāṇḍur dhanuṣi vikrānto narebhyo 'bhyadhiko 'bhavat aty anyān balavān āsīd dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ 20 triṣu lokeṣu na tv āsīt kaś cid vidurasaṃmitaḥ dharmanityas tato rājan dharme ca paramaṃ gataḥ 21 pranaṣṭaṃ śaṃtanor vaṃśaṃ samīkṣya punar uddhṛtam tato nirvacanaṃ loke sarvarāṣṭreṣv avartata 22 vīrasūnāṃ kāśisute deśānāṃ kurujāṅgalam sarvadharmavidāṃ bhīṣmaḥ purāṇāṃ gajasāhvayam 23 dhṛtarāṣṭras tv acakṣuṣṭvād rājyaṃ na pratyapadyata karaṇatvāc ca viduraḥ pāṇḍur āsīn mahīpatiḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 103.
	1 bhīṣma uvāca 1 guṇaiḥ samuditaṃ samyag idaṃ naḥ prathitaṃ kulam aty anyān pṛthivīpālān pṛthivyām adhirājyabhāk 2 rakṣitaṃ rājabhiḥ pūrvair dharmavidbhir mahātmabhiḥ notsādam agamac cedaṃ kadā cid iha naḥ kulam 3 mayā ca satyavatyā ca kṛṣṇena ca mahātmanā samavasthāpitaṃ bhūyo yuṣmāsu kulatantuṣu 4 vardhate tad idaṃ putra kulaṃ sāgaravad yathā tathā mayā vidhātavyaṃ tvayā caiva viśeṣataḥ 5 śrūyate yādavī kanyā anurūpā kulasya naḥ subalasyātmajā caiva tathā madreśvarasya ca 6 kulīnā rūpavatyaś ca nāthavatyaś ca sarvaśaḥ ucitāś caiva saṃbandhe te 'smākaṃ kṣatriyarṣabhāḥ 7 manye varayitavyās tā ity ahaṃ dhīmatāṃ vara saṃtānārthaṃ kulasyāsya yad vā vidura manyase 8 vidura uvāca 8 bhavān pitā bhavān mātā bhavān naḥ paramo guruḥ tasmāt svayaṃ kulasyāsya vicārya kuru yad dhitam 9 vaiśaṃpāyana uvāca 9 atha śuśrāva viprebhyo gāndhārīṃ subalātmajām ārādhya varadaṃ devaṃ bhaganetraharaṃ haram gāndhārī kila putrāṇāṃ śataṃ lebhe varaṃ śubhā 10 iti śrutvā ca tattvena bhīṣmaḥ kurupitāmahaḥ tato gāndhārarājasya preṣayām āsa bhārata 11 acakṣur iti tatrāsīt subalasya vicāraṇā kulaṃ khyātiṃ ca vṛttaṃ ca buddhyā tu prasamīkṣya saḥ dadau tāṃ dhṛtarāṣṭrāya gāndhārīṃ dharmacāriṇīm 12 gāndhārī tv api śuśrāva dhṛtarāṣṭram acakṣuṣam ātmānaṃ ditsitaṃ cāsmai pitrā mātrā ca bhārata 13 tataḥ sā paṭṭam ādāya kṛtvā bahuguṇaṃ śubhā babandha netre sve rājan pativrataparāyaṇā nātyaśnīyāṃ patim aham ity evaṃ kṛtaniścayā 14 tato gāndhārarājasya putraḥ śakunir abhyayāt svasāraṃ parayā lakṣmyā yuktām ādāya kauravān 15 dattvā sa bhaginīṃ vīro yathārhaṃ ca paricchadam punar āyāt svanagaraṃ bhīṣmeṇa pratipūjitaḥ 16 gāndhāry api varārohā śīlācāraviceṣṭitaiḥ tuṣṭiṃ kurūṇāṃ sarveṣāṃ janayām āsa bhārata 17 vṛttenārādhya tān sarvān pativrataparāyaṇā vācāpi puruṣān anyān suvratā nānvakīrtayat
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 104.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 śūro nāma yaduśreṣṭho vasudevapitābhavat tasya kanyā pṛthā nāma rūpeṇāsadṛśī bhuvi 2 paitṛṣvaseyāya sa tām anapatyāya vīryavān agryam agre pratijñāya svasyāpatyasya vīryavān 3 agrajāteti tāṃ kanyām agryānugrahakāṅkṣiṇe pradadau kuntibhojāya sakhā sakhye mahātmane 4 sā niyuktā pitur gehe devatātithipūjane ugraṃ paryacarad ghoraṃ brāhmaṇaṃ saṃśitavratam 5 nigūḍhaniścayaṃ dharme yaṃ taṃ durvāsasaṃ viduḥ tam ugraṃ saṃśitātmānaṃ sarvayatnair atoṣayat 6 tasyai sa pradadau mantram āpaddharmānvavekṣayā abhicārābhisaṃyuktam abravīc caiva tāṃ muniḥ 7 yaṃ yaṃ devaṃ tvam etena mantreṇāvāhayiṣyasi tasya tasya prasādena putras tava bhaviṣyati 8 tathoktā sā tu vipreṇa tena kautūhalāt tadā kanyā satī devam arkam ājuhāva yaśasvinī 9 sā dadarśa tam āyāntaṃ bhāskaraṃ lokabhāvanam vismitā cānavadyāṅgī dṛṣṭvā tan mahad adbhutam 10 prakāśakarmā tapanas tasyāṃ garbhaṃ dadhau tataḥ ajījanat tato vīraṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam āmuktakavacaḥ śrīmān devagarbhaḥ śriyāvṛtaḥ 11 sahajaṃ kavacaṃ bibhrat kuṇḍaloddyotitānanaḥ ajāyata sutaḥ karṇaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ 12 prādāc ca tasyāḥ kanyātvaṃ punaḥ sa paramadyutiḥ dattvā ca dadatāṃ śreṣṭho divam ācakrame tataḥ 13 gūhamānāpacāraṃ taṃ bandhupakṣabhayāt tadā utsasarja jale kuntī taṃ kumāraṃ salakṣaṇam 14 tam utsṛṣṭaṃ tadā garbhaṃ rādhābhartā mahāyaśāḥ putratve kalpayām āsa sabhāryaḥ sūtanandanaḥ 15 nāmadheyaṃ ca cakrāte tasya bālasya tāv ubhau vasunā saha jāto 'yaṃ vasuṣeṇo bhavatv iti 16 sa vardhamāno balavān sarvāstreṣūdyato 'bhavat ā pṛṣṭhatāpād ādityam upatasthe sa vīryavān 17 yasmin kāle japann āste sa vīraḥ satyasaṃgaraḥ nādeyaṃ brāhmaṇeṣv āsīt tasmin kāle mahātmanaḥ 18 tam indro brāhmaṇo bhūtvā bhikṣārthaṃ bhūtabhāvanaḥ kuṇḍale prārthayām āsa kavacaṃ ca mahādyutiḥ 19 utkṛtya vimanāḥ svāṅgāt kavacaṃ rudhirasravam karṇas tu kuṇḍale chittvā prāyacchat sa kṛtāñjaliḥ 20 śaktiṃ tasmai dadau śakraḥ vismito vākyam abravīt devāsuramanuṣyāṇāṃ gandharvoragarakṣasām yasmai kṣepsyasi ruṣṭaḥ san so 'nayā na bhaviṣyati 21 purā nāma tu tasyāsīd vasuṣeṇa iti śrutam tato vaikartanaḥ karṇaḥ karmaṇā tena so 'bhavat
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 105.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 rūpasattvaguṇopetā dharmārāmā mahāvratā duhitā kuntibhojasya kṛte pitrā svayaṃvare 2 siṃhadaṃṣṭraṃ gajaskandham ṛṣabhākṣaṃ mahābalam bhūmipālasahasrāṇāṃ madhye pāṇḍum avindata 3 sa tayā kuntibhojasya duhitrā kurunandanaḥ yuyuje 'mitasaubhāgyaḥ paulomyā maghavān iva 4 yātvā devavratenāpi madrāṇāṃ puṭabhedanam viśrutā triṣu lokeṣu mādrī madrapateḥ sutā 5 sarvarājasu vikhyātā rūpeṇāsadṛśī bhuvi pāṇḍor arthe parikrītā dhanena mahatā tadā vivāhaṃ kārayām āsa bhīṣmaḥ pāṇḍor mahātmanaḥ 6 siṃhoraskaṃ gajaskandham ṛṣabhākṣaṃ manasvinam pāṇḍuṃ dṛṣṭvā naravyāghraṃ vyasmayanta narā bhuvi 7 kṛtodvāhas tataḥ pāṇḍur balotsāhasamanvitaḥ jigīṣamāṇo vasudhāṃ yayau śatrūn anekaśaḥ 8 pūrvam āgaskṛto gatvā daśārṇāḥ samare jitāḥ pāṇḍunā narasiṃhena kauravāṇāṃ yaśobhṛtā 9 tataḥ senām upādāya pāṇḍur nānāvidhadhvajām prabhūtahastyaśvarathāṃ padātigaṇasaṃkulām 10 āgaskṛt sarvavīrāṇāṃ vairī sarvamahībhṛtām goptā magadharāṣṭrasya dārvo rājagṛhe hataḥ 11 tataḥ kośaṃ samādāya vāhanāni balāni ca pāṇḍunā mithilāṃ gatvā videhāḥ samare jitāḥ 12 tathā kāśiṣu suhmeṣu puṇḍreṣu bharatarṣabha svabāhubalavīryeṇa kurūṇām akarod yaśaḥ 13 taṃ śaraughamahājvālam astrārciṣam ariṃdamam pāṇḍupāvakam āsādya vyadahyanta narādhipāḥ 14 te sasenāḥ sasenena vidhvaṃsitabalā nṛpāḥ pāṇḍunā vaśagāḥ kṛtvā karakarmasu yojitāḥ 15 tena te nirjitāḥ sarve pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ tam ekaṃ menire śūraṃ deveṣv iva puraṃdaram 16 taṃ kṛtāñjalayaḥ sarve praṇatā vasudhādhipāḥ upājagmur dhanaṃ gṛhya ratnāni vividhāni ca 17 maṇimuktāpravālaṃ ca suvarṇaṃ rajataṃ tathā goratnāny aśvaratnāni ratharatnāni kuñjarān 18 kharoṣṭramahiṣāṃś caiva yac ca kiṃ cid ajāvikam tat sarvaṃ pratijagrāha rājā nāgapurādhipaḥ 19 tad ādāya yayau pāṇḍuḥ punar muditavāhanaḥ harṣayiṣyan svarāṣṭrāṇi puraṃ ca gajasāhvayam 20 śaṃtano rājasiṃhasya bharatasya ca dhīmataḥ pranaṣṭaḥ kīrtijaḥ śabdaḥ pāṇḍunā punar uddhṛtaḥ 21 ye purā kururāṣṭrāṇi jahruḥ kurudhanāni ca te nāgapurasiṃhena pāṇḍunā karadāḥ kṛtāḥ 22 ity abhāṣanta rājāno rājāmātyāś ca saṃgatāḥ pratītamanaso hṛṣṭāḥ paurajānapadaiḥ saha 23 pratyudyayus taṃ saṃprāptaṃ sarve bhīṣmapurogamāḥ te nadūram ivādhvānaṃ gatvā nāgapurālayāḥ āvṛtaṃ dadṛśur lokaṃ hṛṣṭā bahuvidhair janaiḥ 24 nānāyānasamānītai ratnair uccāvacais tathā hastyaśvaratharatnaiś ca gobhir uṣṭrair athāvikaiḥ nāntaṃ dadṛśur āsādya bhīṣmeṇa saha kauravāḥ 25 so 'bhivādya pituḥ pādau kausalyānandavardhanaḥ yathārhaṃ mānayām āsa paurajānapadān api 26 pramṛdya pararāṣṭrāṇi kṛtārthaṃ punarāgatam putram āsādya bhīṣmas tu harṣād aśrūṇy avartayat 27 sa tūryaśatasaṃghānāṃ bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ harṣayan sarvaśaḥ paurān viveśa gajasāhvayam
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 106.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 dhṛtarāṣṭrābhyanujñātaḥ svabāhuvijitaṃ dhanam bhīṣmāya satyavatyai ca mātre copajahāra saḥ 2 vidurāya ca vai pāṇḍuḥ preṣayām āsa tad dhanam suhṛdaś cāpi dharmātmā dhanena samatarpayat 3 tataḥ satyavatīṃ bhīṣmaḥ kausalyāṃ ca yaśasvinīm śubhaiḥ pāṇḍujitai ratnais toṣayām āsa bhārata 4 nananda mātā kausalyā tam apratimatejasam jayantam iva paulomī pariṣvajya nararṣabham 5 tasya vīrasya vikrāntaiḥ sahasraśatadakṣiṇaiḥ aśvamedhaśatair īje dhṛtarāṣṭro mahāmakhaiḥ 6 saṃprayuktaś ca kuntyā ca mādryā ca bharatarṣabha jitatandrīs tadā pāṇḍur babhūva vanagocaraḥ 7 hitvā prāsādanilayaṃ śubhāni śayanāni ca araṇyanityaḥ satataṃ babhūva mṛgayāparaḥ 8 sa caran dakṣiṇaṃ pārśvaṃ ramyaṃ himavato gireḥ uvāsa giripṛṣṭheṣu mahāśālavaneṣu ca 9 rarāja kuntyā mādryā ca pāṇḍuḥ saha vane vasan kareṇvor iva madhyasthaḥ śrīmān pauraṃdaro gajaḥ 10 bhārataṃ saha bhāryābhyāṃ bāṇakhaḍgadhanurdharam vicitrakavacaṃ vīraṃ paramāstravidaṃ nṛpam devo 'yam ity amanyanta carantaṃ vanavāsinaḥ 11 tasya kāmāṃś ca bhogāṃś ca narā nityam atandritāḥ upajahrur vanānteṣu dhṛtarāṣṭreṇa coditāḥ 12 atha pāraśavīṃ kanyāṃ devakasya mahīpateḥ rūpayauvanasaṃpannāṃ sa śuśrāvāpagāsutaḥ 13 tatas tu varayitvā tām ānāyya puruṣarṣabhaḥ vivāhaṃ kārayām āsa vidurasya mahāmateḥ 14 tasyāṃ cotpādayām āsa viduraḥ kurunandanaḥ putrān vinayasaṃpannān ātmanaḥ sadṛśān guṇaiḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 107.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tataḥ putraśataṃ jajñe gāndhāryāṃ janamejaya dhṛtarāṣṭrasya vaiśyāyām ekaś cāpi śatāt paraḥ 2 pāṇḍoḥ kuntyāṃ ca mādryāṃ ca pañca putrā mahārathāḥ devebhyaḥ samapadyanta saṃtānāya kulasya vai 3 janamejaya uvāca 3 kathaṃ putraśataṃ jajñe gāndhāryāṃ dvijasattama kiyatā caiva kālena teṣām āyuś ca kiṃ param 4 kathaṃ caikaḥ sa vaiśyāyāṃ dhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat kathaṃ ca sadṛśīṃ bhāryāṃ gāndhārīṃ dharmacāriṇīm ānukūlye vartamānāṃ dhṛtarāṣṭro 'tyavartata 5 kathaṃ ca śaptasya sataḥ pāṇḍos tena mahātmanā samutpannā daivatebhyaḥ pañca putrā mahārathāḥ 6 etad vidvan yathāvṛttaṃ vistareṇa tapodhana kathayasva na me tṛptiḥ kathyamāneṣu bandhuṣu 7 vaiśaṃpāyana uvāca 7 kṣucchramābhipariglānaṃ dvaipāyanam upasthitam toṣayām āsa gāndhārī vyāsas tasyai varaṃ dadau 8 sā vavre sadṛśaṃ bhartuḥ putrāṇāṃ śatam ātmanaḥ tataḥ kālena sā garbhaṃ dhṛtarāṣṭrād athāgrahīt 9 saṃvatsaradvayaṃ taṃ tu gāndhārī garbham āhitam aprajā dhārayām āsa tatas tāṃ duḥkham āviśat 10 śrutvā kuntīsutaṃ jātaṃ bālārkasamatejasam udarasyātmanaḥ sthairyam upalabhyānvacintayat 11 ajñātaṃ dhṛtarāṣṭrasya yatnena mahatā tataḥ sodaraṃ pātayām āsa gāndhārī duḥkhamūrcchitā 12 tato jajñe māṃsapeśī lohāṣṭhīleva saṃhatā dvivarṣasaṃbhṛtāṃ kukṣau tām utsraṣṭuṃ pracakrame 13 atha dvaipāyano jñātvā tvaritaḥ samupāgamat tāṃ sa māṃsamayīṃ peśīṃ dadarśa japatāṃ varaḥ 14 tato 'bravīt saubaleyīṃ kim idaṃ te cikīrṣitam sā cātmano mataṃ satyaṃ śaśaṃsa paramarṣaye 15 jyeṣṭhaṃ kuntīsutaṃ jātaṃ śrutvā ravisamaprabham duḥkhena parameṇedam udaraṃ pātitaṃ mayā 16 śataṃ ca kila putrāṇāṃ vitīrṇaṃ me tvayā purā iyaṃ ca me māṃsapeśī jātā putraśatāya vai 17 vyāsa uvāca 17 evam etat saubaleyi naitaj jātv anyathā bhavet vitathaṃ noktapūrvaṃ me svaireṣv api kuto 'nyathā 18 ghṛtapūrṇaṃ kuṇḍaśataṃ kṣipram eva vidhīyatām śītābhir adbhir aṣṭhīlām imāṃ ca pariṣiñcata 19 vaiśaṃpāyana uvāca 19 sā sicyamānā aṣṭhīlā abhavac chatadhā tadā aṅguṣṭhaparvamātrāṇāṃ garbhāṇāṃ pṛthag eva tu 20 ekādhikaśataṃ pūrṇaṃ yathāyogaṃ viśāṃ pate māṃsapeśyās tadā rājan kramaśaḥ kālaparyayāt 21 tatas tāṃs teṣu kuṇḍeṣu garbhān avadadhe tadā svanugupteṣu deśeṣu rakṣāṃ ca vyadadhāt tataḥ 22 śaśāsa caiva bhagavān kālenaitāvatā punaḥ vighaṭṭanīyāny etāni kuṇḍānīti sma saubalīm 23 ity uktvā bhagavān vyāsas tathā pratividhāya ca jagāma tapase dhīmān himavantaṃ śiloccayam 24 jajñe krameṇa caitena teṣāṃ duryodhano nṛpaḥ janmatas tu pramāṇena jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ 25 jātamātre sute tasmin dhṛtarāṣṭro 'bravīd idam samānīya bahūn viprān bhīṣmaṃ viduram eva ca 26 yudhiṣṭhiro rājaputro jyeṣṭho naḥ kulavardhanaḥ prāptaḥ svaguṇato rājyaṃ na tasmin vācyam asti naḥ 27 ayaṃ tv anantaras tasmād api rājā bhaviṣyati etad dhi brūta me satyaṃ yad atra bhavitā dhruvam 28 vākyasyaitasya nidhane dikṣu sarvāsu bhārata kravyādāḥ prāṇadan ghorāḥ śivāś cāśivaśaṃsinaḥ 29 lakṣayitvā nimittāni tāni ghorāṇi sarvaśaḥ te 'bruvan brāhmaṇā rājan viduraś ca mahāmatiḥ 30 vyaktaṃ kulāntakaraṇo bhavitaiṣa sutas tava tasya śāntiḥ parityāge puṣṭyā tv apanayo mahān 31 śatam ekonam apy astu putrāṇāṃ te mahīpate ekena kuru vai kṣemaṃ lokasya ca kulasya ca 32 tyajed ekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet 33 sa tathā vidureṇoktas taiś ca sarvair dvijottamaiḥ na cakāra tathā rājā putrasnehasamanvitaḥ 34 tataḥ putraśataṃ sarvaṃ dhṛtarāṣṭrasya pārthiva māsamātreṇa saṃjajñe kanyā caikā śatādhikā 35 gāndhāryāṃ kliśyamānāyām udareṇa vivardhatā dhṛtarāṣṭraṃ mahābāhuṃ vaiśyā paryacarat kila 36 tasmin saṃvatsare rājan dhṛtarāṣṭrān mahāyaśāḥ jajñe dhīmāṃs tatas tasyāṃ yuyutsuḥ karaṇo nṛpa 37 evaṃ putraśataṃ jajñe dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ mahārathānāṃ vīrāṇāṃ kanyā caikātha duḥśalā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 108.
	1 janamejaya uvāca 1 jyeṣṭhānujyeṣṭhatāṃ teṣāṃ nāmadheyāni cābhibho dhṛtarāṣṭrasya putrāṇām ānupūrvyeṇa kīrtaya 2 vaiśaṃpāyana uvāca 2 duryodhano yuyutsuś ca rājan duḥśāsanas tathā duḥsaho duḥśalaś caiva jalasaṃdhaḥ samaḥ sahaḥ 3 vindānuvindau durdharṣaḥ subāhur duṣpradharṣaṇaḥ durmarṣaṇo durmukhaś ca duṣkarṇaḥ karṇa eva ca 4 viviṃśatir vikarṇaś ca jalasaṃdhaḥ sulocanaḥ citropacitrau citrākṣaś cārucitraḥ śarāsanaḥ 5 durmado duṣpragāhaś ca vivitsur vikaṭaḥ samaḥ ūrṇanābhaḥ sunābhaś ca tathā nandopanandakau 6 senāpatiḥ suṣeṇaś ca kuṇḍodaramahodarau citrabāṇaś citravarmā suvarmā durvimocanaḥ 7 ayobāhur mahābāhuś citrāṅgaś citrakuṇḍalaḥ bhīmavego bhīmabalo balākī balavardhanaḥ 8 ugrāyudho bhīmakarmā kanakāyur dṛḍhāyudhaḥ dṛḍhavarmā dṛḍhakṣatraḥ somakīrtir anūdaraḥ 9 dṛḍhasaṃdho jarāsaṃdhaḥ satyasaṃdhaḥ sadaḥsuvāk ugraśravā aśvasenaḥ senānīr duṣparājayaḥ 10 aparājitaḥ paṇḍitako viśālākṣo durāvaraḥ dṛḍhahastaḥ suhastaś ca vātavegasuvarcasau 11 ādityaketur bahvāśī nāgadantograyāyinau kavacī niṣaṅgī pāśī ca daṇḍadhāro dhanurgrahaḥ 12 ugro bhīmaratho vīro vīrabāhur alolupaḥ abhayo raudrakarmā ca tathā dṛḍharathas trayaḥ 13 anādhṛṣyaḥ kuṇḍabhedī virāvī dīrghalocanaḥ dīrghabāhur mahābāhur vyūḍhoruḥ kanakadhvajaḥ 14 kuṇḍāśī virajāś caiva duḥśalā ca śatādhikā etad ekaśataṃ rājan kanyā caikā prakīrtitā 15 nāmadheyānupūrvyeṇa viddhi janmakramaṃ nṛpa sarve tv atirathāḥ śūrāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ 16 sarve vedavidaś caiva rājaśāstreṣu kovidāḥ sarve saṃsargavidyāsu vidyābhijanaśobhinaḥ 17 sarveṣām anurūpāś ca kṛtā dārā mahīpate dhṛtarāṣṭreṇa samaye samīkṣya vidhivat tadā 18 duḥśalāṃ samaye rājā sindhurājāya bhārata jayadrathāya pradadau saubalānumate tadā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 109.
	1 janamejaya uvāca 1 kathito dhārtarāṣṭrāṇām ārṣaḥ saṃbhava uttamaḥ amānuṣo mānuṣāṇāṃ bhavatā brahmavittama 2 nāmadheyāni cāpy eṣāṃ kathyamānāni bhāgaśaḥ tvattaḥ śrutāni me brahman pāṇḍavānāṃ tu kīrtaya 3 te hi sarve mahātmāno devarājaparākramāḥ tvayaivāṃśāvataraṇe devabhāgāḥ prakīrtitāḥ 4 tasmād icchāmy ahaṃ śrotum atimānuṣakarmaṇām teṣām ājananaṃ sarvaṃ vaiśaṃpāyana kīrtaya 5 vaiśaṃpāyana uvāca 5 rājā pāṇḍur mahāraṇye mṛgavyālaniṣevite vane maithunakālasthaṃ dadarśa mṛgayūthapam 6 tatas tāṃ ca mṛgīṃ taṃ ca rukmapuṅkhaiḥ supatribhiḥ nirbibheda śarais tīkṣṇaiḥ pāṇḍuḥ pañcabhir āśugaiḥ 7 sa ca rājan mahātejā ṛṣiputras tapodhanaḥ bhāryayā saha tejasvī mṛgarūpeṇa saṃgataḥ 8 saṃsaktas tu tayā mṛgyā mānuṣīm īrayan giram kṣaṇena patito bhūmau vilalāpākulendriyaḥ 9 mṛga uvāca 9 kāmamanyuparītāpi buddhyaṅgarahitāpi ca varjayanti nṛśaṃsāni pāpeṣv abhiratā narāḥ 10 na vidhiṃ grasate prajñā prajñāṃ tu grasate vidhiḥ vidhiparyāgatān arthān prajñā na pratipadyate 11 śaśvaddharmātmanāṃ mukhye kule jātasya bhārata kāmalobhābhibhūtasya kathaṃ te calitā matiḥ 12 pāṇḍur uvāca 12 śatrūṇāṃ yā vadhe vṛttiḥ sā mṛgāṇāṃ vadhe smṛtā rājñāṃ mṛga na māṃ mohāt tvaṃ garhayitum arhasi 13 acchadmanāmāyayā ca mṛgāṇāṃ vadha iṣyate sa eva dharmo rājñāṃ tu tad vidvān kiṃ nu garhase 14 agastyaḥ satram āsīnaś cacāra mṛgayām ṛṣiḥ āraṇyān sarvadaivatyān mṛgān prokṣya mahāvane 15 pramāṇadṛṣṭadharmeṇa katham asmān vigarhase agastyasyābhicāreṇa yuṣmākaṃ vai vapā hutā 16 mṛga uvāca 16 na ripūn vai samuddiśya vimuñcanti purā śarān randhra eṣāṃ viśeṣeṇa vadhakālaḥ praśasyate 17 pāṇḍur uvāca 17 pramattam apramattaṃ vā vivṛtaṃ ghnanti caujasā upāyair iṣubhis tīkṣṇaiḥ kasmān mṛga vigarhase 18 mṛga uvāca 18 nāhaṃ ghnantaṃ mṛgān rājan vigarhe ātmakāraṇāt maithunaṃ tu pratīkṣyaṃ me syāt tvayehānṛśaṃsataḥ 19 sarvabhūtahite kāle sarvabhūtepsite tathā ko hi vidvān mṛgaṃ hanyāc carantaṃ maithunaṃ vane puruṣārthaphalaṃ kāntaṃ yat tvayā vitathaṃ kṛtam 20 pauravāṇām ṛṣīṇāṃ ca teṣām akliṣṭakarmaṇām vaṃśe jātasya kauravya nānurūpam idaṃ tava 21 nṛśaṃsaṃ karma sumahat sarvalokavigarhitam asvargyam ayaśasyaṃ ca adharmiṣṭhaṃ ca bhārata 22 strībhogānāṃ viśeṣajñaḥ śāstradharmārthatattvavit nārhas tvaṃ surasaṃkāśa kartum asvargyam īdṛśam 23 tvayā nṛśaṃsakartāraḥ pāpācārāś ca mānavāḥ nigrāhyāḥ pārthivaśreṣṭha trivargaparivarjitāḥ 24 kiṃ kṛtaṃ te naraśreṣṭha nighnato mām anāgasam muniṃ mūlaphalāhāraṃ mṛgaveṣadharaṃ nṛpa vasamānam araṇyeṣu nityaṃ śamaparāyaṇam 25 tvayāhaṃ hiṃsito yasmāt tasmāt tvām apy asaṃśayam dvayor nṛśaṃsakartāram avaśaṃ kāmamohitam jīvitāntakaro bhāva evam evāgamiṣyati 26 ahaṃ hi kiṃdamo nāma tapasāpratimo muniḥ vyapatrapan manuṣyāṇāṃ mṛgyāṃ maithunam ācaram 27 mṛgo bhūtvā mṛgaiḥ sārdhaṃ carāmi gahane vane na tu te brahmahatyeyaṃ bhaviṣyaty avijānataḥ mṛgarūpadharaṃ hatvā mām evaṃ kāmamohitam 28 asya tu tvaṃ phalaṃ mūḍha prāpsyasīdṛśam eva hi priyayā saha saṃvāsaṃ prāpya kāmavimohitaḥ tvam apy asyām avasthāyāṃ pretalokaṃ gamiṣyasi 29 antakāle ca saṃvāsaṃ yayā gantāsi kāntayā pretarājavaśaṃ prāptaṃ sarvabhūtaduratyayam bhaktyā matimatāṃ śreṣṭha saiva tvām anuyāsyati 30 vartamānaḥ sukhe duḥkhaṃ yathāhaṃ prāpitas tvayā tathā sukhaṃ tvāṃ saṃprāptaṃ duḥkham abhyāgamiṣyati 31 vaiśaṃpāyana uvāca 31 evam uktvā suduḥkhārto jīvitāt sa vyayujyata mṛgaḥ pāṇḍuś ca śokārtaḥ kṣaṇena samapadyata
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 110.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 taṃ vyatītam atikramya rājā svam iva bāndhavam sabhāryaḥ śokaduḥkhārtaḥ paryadevayad āturaḥ 2 pāṇḍur uvāca 2 satām api kule jātāḥ karmaṇā bata durgatim prāpnuvanty akṛtātmānaḥ kāmajālavimohitāḥ 3 śaśvad dharmātmanā jāto bāla eva pitā mama jīvitāntam anuprāptaḥ kāmātmaiveti naḥ śrutam 4 tasya kāmātmanaḥ kṣetre rājñaḥ saṃyatavāg ṛṣiḥ kṛṣṇadvaipāyanaḥ sākṣād bhagavān mām ajījanat 5 tasyādya vyasane buddhiḥ saṃjāteyaṃ mamādhamā tyaktasya devair anayān mṛgayāyāṃ durātmanaḥ 6 mokṣam eva vyavasyāmi bandho hi vyasanaṃ mahat suvṛttim anuvartiṣye tām ahaṃ pitur avyayām atīva tapasātmānaṃ yojayiṣyāmy asaṃśayam 7 tasmād eko 'ham ekāham ekaikasmin vanaspatau caran bhaikṣaṃ munir muṇḍaś cariṣyāmi mahīm imām 8 pāṃsunā samavacchannaḥ śūnyāgārapratiśrayaḥ vṛkṣamūlaniketo vā tyaktasarvapriyāpriyaḥ 9 na śocan na prahṛṣyaṃś ca tulyanindātmasaṃstutiḥ nirāśīr nirnamaskāro nirdvandvo niṣparigrahaḥ 10 na cāpy avahasan kaṃ cin na kurvan bhrukuṭīṃ kva cit prasannavadano nityaṃ sarvabhūtahite rataḥ 11 jaṅgamājaṅgamaṃ sarvam avihiṃsaṃś caturvidham svāsu prajāsv iva sadā samaḥ prāṇabhṛtāṃ prati 12 ekakālaṃ caran bhaikṣaṃ kulāni dve ca pañca ca asaṃbhave vā bhaikṣasya carann anaśanāny api 13 alpam alpaṃ yathābhojyaṃ pūrvalābhena jātu cit nityaṃ nāticaraṃl lābhe alābhe sapta pūrayan 14 vāsyaikaṃ takṣato bāhuṃ candanenaikam ukṣataḥ nākalyāṇaṃ na kalyāṇaṃ pradhyāyann ubhayos tayoḥ 15 na jijīviṣuvat kiṃ cin na mumūrṣuvad ācaran maraṇaṃ jīvitaṃ caiva nābhinandan na ca dviṣan 16 yāḥ kāś cij jīvatā śakyāḥ kartum abhyudayakriyāḥ tāḥ sarvāḥ samatikramya nimeṣādiṣv avasthitaḥ 17 tāsu sarvāsv avasthāsu tyaktasarvendriyakriyaḥ saṃparityaktadharmātmā sunirṇiktātmakalmaṣaḥ 18 nirmuktaḥ sarvapāpebhyo vyatītaḥ sarvavāgurāḥ na vaśe kasya cit tiṣṭhan sadharmā mātariśvanaḥ 19 etayā satataṃ vṛttyā carann evaṃprakārayā dehaṃ saṃdhārayiṣyāmi nirbhayaṃ mārgam āsthitaḥ 20 nāhaṃ śvācarite mārge avīryakṛpaṇocite svadharmāt satatāpete rameyaṃ vīryavarjitaḥ 21 satkṛto 'saktṛto vāpi yo 'nyāṃ kṛpaṇacakṣuṣā upaiti vṛttiṃ kāmātmā sa śunāṃ vartate pathi 22 vaiśaṃpāyana uvāca 22 evam uktvā suduḥkhārto niḥśvāsaparamo nṛpaḥ avekṣamāṇaḥ kuntīṃ ca mādrīṃ ca samabhāṣata 23 kausalyā viduraḥ kṣattā rājā ca saha bandhubhiḥ āryā satyavatī bhīṣmas te ca rājapurohitāḥ 24 brāhmaṇāś ca mahātmānaḥ somapāḥ saṃśitavratāḥ pauravṛddhāś ca ye tatra nivasanty asmadāśrayāḥ prasādya sarve vaktavyāḥ pāṇḍuḥ pravrajito vanam 25 niśamya vacanaṃ bhartur vanavāse dhṛtātmanaḥ tatsamaṃ vacanaṃ kuntī mādrī ca samabhāṣatām 26 anye 'pi hy āśramāḥ santi ye śakyā bharatarṣabha āvābhyāṃ dharmapatnībhyāṃ saha taptvā tapo mahat tvam eva bhavitā sārthaḥ svargasyāpi na saṃśayaḥ 27 praṇidhāyendriyagrāmaṃ bhartṛlokaparāyaṇe tyaktakāmasukhe hy āvāṃ tapsyāvo vipulaṃ tapaḥ 28 yadi āvāṃ mahāprājña tyakṣyasi tvaṃ viśāṃ pate adyaivāvāṃ prahāsyāvo jītivaṃ nātra saṃśayaḥ 29 pāṇḍur uvāca 29 yadi vyavasitaṃ hy etad yuvayor dharmasaṃhitam svavṛttim anuvartiṣye tām ahaṃ pitur avyayām 30 tyaktagrāmyasukhācāras tapyamāno mahat tapaḥ valkalī phalamūlāśī cariṣyāmi mahāvane 31 agniṃ juhvann ubhau kālāv ubhau kālāv upaspṛśan kṛśaḥ parimitāhāraś cīracarmajaṭādharaḥ 32 śītavātātapasahaḥ kṣutpipāsāśramānvitaḥ tapasā duścareṇedaṃ śarīram upaśoṣayan 33 ekāntaśīlī vimṛśan pakvāpakvena vartayan pitṝn devāṃś ca vanyena vāgbhir adbhiś ca tarpayan 34 vānaprasthajanasyāpi darśanaṃ kulavāsinām nāpriyāṇy ācarañ jātu kiṃ punar grāmavāsinām 35 evam āraṇyaśāstrāṇām ugram ugrataraṃ vidhim kāṅkṣamāṇo 'ham āsiṣye dehasyāsya samāpanāt 36 vaiśaṃpāyana uvāca 36 ity evam uktvā bhārye te rājā kauravavaṃśajaḥ tataś cūḍāmaṇiṃ niṣkam aṅgade kuṇḍalāni ca vāsāṃsi ca mahārhāṇi strīṇām ābharaṇāni ca 37 pradāya sarvaṃ viprebhyaḥ pāṇḍuḥ punar abhāṣata gatvā nāgapuraṃ vācyaṃ pāṇḍuḥ pravrajito vanam 38 arthaṃ kāmaṃ sukhaṃ caiva ratiṃ ca paramātmikām pratasthe sarvam utsṛjya sabhāryaḥ kurupuṃgavaḥ 39 tatas tasyānuyātrāṇi te caiva paricārakāḥ śrutvā bharatasiṃhasya vividhāḥ karuṇā giraḥ bhīmam ārtasvaraṃ kṛtvā hāheti paricukruśuḥ 40 uṣṇam aśru vimuñcantas taṃ vihāya mahīpatim yayur nāgapuraṃ tūrṇaṃ sarvam ādāya tadvacaḥ 41 śrutvā ca tebhyas tat sarvaṃ yathāvṛttaṃ mahāvane dhṛtarāṣṭro naraśreṣṭhaḥ pāṇḍum evānvaśocata 42 rājaputras tu kauravyaḥ pāṇḍur mūlaphalāśanaḥ jagāma saha bhāryābhyāṃ tato nāgasabhaṃ girim 43 sa caitraratham āsādya vāriṣeṇam atītya ca himavantam atikramya prayayau gandhamādanam 44 rakṣyamāṇo mahābhūtaiḥ siddhaiś ca paramarṣibhiḥ uvāsa sa tadā rājā sameṣu viṣameṣu ca 45 indradyumnasaraḥ prāpya haṃsakūṭam atītya ca śataśṛṅge mahārāja tāpasaḥ samapadyata