Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 61. - 70.
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 61.
	1 janamejaya uvāca 1 devānāṃ dānavānāṃ ca yakṣāṇām atha rakṣasām anyeṣāṃ caiva bhūtānāṃ sarveṣāṃ bhagavann aham 2 śrotum icchāmi tattvena mānuṣeṣu mahātmanām janma karma ca bhūtānām eteṣām anupūrvaśaḥ 3 vaiśaṃpāyana uvāca 3 mānuṣeṣu manuṣyendra saṃbhūtā ye divaukasaḥ prathamaṃ dānavāṃś caiva tāṃs te vakṣyāmi sarvaśaḥ 4 vipracittir iti khyāto ya āsīd dānavarṣabhaḥ jarāsaṃdha iti khyātaḥ sa āsīn manujarṣabhaḥ 5 diteḥ putras tu yo rājan hiraṇyakaśipuḥ smṛtaḥ sa jajñe mānuṣe loke śiśupālo nararṣabhaḥ 6 saṃhrāda iti vikhyātaḥ prahrādasyānujas tu yaḥ sa śalya iti vikhyāto jajñe bāhlīkapuṃgavaḥ 7 anuhrādas tu tejasvī yo 'bhūt khyāto jaghanyajaḥ dhṛṣṭaketur iti khyātaḥ sa āsīn manujeśvaraḥ 8 yas tu rājañ śibir nāma daiteyaḥ parikīrtitaḥ druma ity abhivikhyātaḥ sa āsīd bhuvi pārthivaḥ 9 bāṣkalo nāma yas teṣām āsīd asurasattamaḥ bhagadatta iti khyātaḥ sa āsīn manujeśvaraḥ 10 ayaḥśirā aśvaśirā ayaḥśaṅkuś ca vīryavān tathā gaganamūrdhā ca vegavāṃś cātra pañcamaḥ 11 pañcaite jajñire rājan vīryavanto mahāsurāḥ kekayeṣu mahātmānaḥ pārthivarṣabhasattamāḥ 12 ketumān iti vikhyāto yas tato 'nyaḥ pratāpavān amitaujā iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavann nṛpaḥ 13 svarbhānur iti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ ugrasena iti khyāta ugrakarmā narādhipaḥ 14 yas tv aśva iti vikhyātaḥ śrīmān āsīn mahāsuraḥ aśoko nāma rājāsīn mahāvīryaparākramaḥ 15 tasmād avarajo yas tu rājann aśvapatiḥ smṛtaḥ daiteyaḥ so 'bhavad rājā hārdikyo manujarṣabhaḥ 16 vṛṣaparveti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ dīrghaprajña iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ 17 ajakas tv anujo rājan ya āsīd vṛṣaparvaṇaḥ sa malla iti vikhyātaḥ pṛthivyām abhavan nṛpaḥ 18 aśvagrīva iti khyātaḥ sattvavān yo mahāsuraḥ rocamāna iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ 19 sūkṣmas tu matimān rājan kīrtimān yaḥ prakīrtitaḥ bṛhanta iti vikhyātaḥ kṣitāv āsīt sa pārthivaḥ 20 tuhuṇḍa iti vikhyāto ya āsīd asurottamaḥ senābindur iti khyātaḥ sa babhūva narādhipaḥ 21 isṛpā nāma yas teṣām asurāṇāṃ balādhikaḥ pāpajin nāma rājāsīd bhuvi vikhyātavikramaḥ 22 ekacakra iti khyāta āsīd yas tu mahāsuraḥ prativindhya iti khyāto babhūva prathitaḥ kṣitau 23 virūpākṣas tu daiteyaś citrayodhī mahāsuraḥ citravarmeti vikhyātaḥ kṣitāv āsīt sa pārthivaḥ 24 haras tv ariharo vīra āsīd yo dānavottamaḥ suvāstur iti vikhyātaḥ sa jajñe manujarṣabhaḥ 25 aharas tu mahātejāḥ śatrupakṣakṣayaṃkaraḥ bāhlīko nāma rājā sa babhūva prathitaḥ kṣitau 26 nicandraś candravaktraś ca ya āsīd asurottamaḥ muñjakeśa iti khyātaḥ śrīmān āsīt sa pārthivaḥ 27 nikumbhas tv ajitaḥ saṃkhye mahāmatir ajāyata bhūmau bhūmipatiḥ śreṣṭho devādhipa iti smṛtaḥ 28 śarabho nāma yas teṣāṃ daiteyānāṃ mahāsuraḥ pauravo nāma rājarṣiḥ sa babhūva nareṣv iha 29 dvitīyaḥ śalabhas teṣām asurāṇāṃ babhūva yaḥ prahrādo nāma bāhlīkaḥ sa babhūva narādhipaḥ 30 candras tu ditijaśreṣṭho loke tārādhipopamaḥ ṛṣiko nāma rājarṣir babhūva nṛpasattamaḥ 31 mṛtapā iti vikhyāto ya āsīd asurottamaḥ paścimānūpakaṃ viddhi taṃ nṛpaṃ nṛpasattama 32 gaviṣṭhas tu mahātejā yaḥ prakhyāto mahāsuraḥ drumasena iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ 33 mayūra iti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ sa viśva iti vikhyāto babhūva pṛthivīpatiḥ 34 suparṇa iti vikhyātas tasmād avarajas tu yaḥ kālakīrtir iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ 35 candrahanteti yas teṣāṃ kīrtitaḥ pravaro 'suraḥ śunako nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ 36 vināśanas tu candrasya ya ākhyāto mahāsuraḥ jānakir nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ 37 dīrghajihvas tu kauravya ya ukto dānavarṣabhaḥ kāśirāja iti khyātaḥ pṛthivyāṃ pṛthivīpatiḥ 38 grahaṃ tu suṣuve yaṃ taṃ siṃhī candrārkamardanam krātha ity abhivikhyātaḥ so 'bhavan manujādhipaḥ 39 anāyuṣas tu putrāṇāṃ caturṇāṃ pravaro 'suraḥ vikṣaro nāma tejasvī vasumitro 'bhavan nṛpaḥ 40 dvitīyo vikṣarādyas tu narādhipa mahāsuraḥ pāṃsurāṣṭrādhipa iti viśrutaḥ so 'bhavan nṛpaḥ 41 balavīra iti khyāto yas tv āsīd asurottamaḥ pauṇḍramatsyaka ity eva sa babhūva narādhipaḥ 42 vṛtra ity abhivikhyāto yas tu rājan mahāsuraḥ maṇimān nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ 43 krodhahanteti yas tasya babhūvāvarajo 'suraḥ daṇḍa ity abhivikhyātaḥ sa āsīn nṛpatiḥ kṣitau 44 krodhavardhana ity eva yas tv anyaḥ parikīrtitaḥ daṇḍadhāra iti khyātaḥ so 'bhavan manujeśvaraḥ 45 kālakāyās tu ye putrās teṣām aṣṭau narādhipāḥ jajñire rājaśārdūla śārdūlasamavikramāḥ 46 magadheṣu jayatsenaḥ śrīmān āsīt sa pārthivaḥ aṣṭānāṃ pravaras teṣāṃ kāleyānāṃ mahāsuraḥ 47 dvitīyas tu tatas teṣāṃ śrīmān harihayopamaḥ aparājita ity eva sa babhūva narādhipaḥ 48 tṛtīyas tu mahārāja mahābāhur mahāsuraḥ niṣādādhipatir jajñe bhuvi bhīmaparākramaḥ 49 teṣām anyatamo yas tu caturthaḥ parikīrtitaḥ śreṇimān iti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ 50 pañcamas tu babhūvaiṣāṃ pravaro yo mahāsuraḥ mahaujā iti vikhyāto babhūveha paraṃtapaḥ 51 ṣaṣṭhas tu matimān yo vai teṣām āsīn mahāsuraḥ abhīrur iti vikhyātaḥ kṣitau rājarṣisattamaḥ 52 samudrasenaś ca nṛpas teṣām evābhavad gaṇāt viśrutaḥ sāgarāntāyāṃ kṣitau dharmārthatattvavit 53 bṛhan nāmāṣṭamas teṣāṃ kāleyānāṃ paraṃtapaḥ babhūva rājan dharmātmā sarvabhūtahite rataḥ 54 gaṇaḥ krodhavaśo nāma yas te rājan prakīrtitaḥ tataḥ saṃjajñire vīrāḥ kṣitāv iha narādhipāḥ 55 nandikaḥ karṇaveṣṭaś ca siddhārthaḥ kīṭakas tathā suvīraś ca subāhuś ca mahāvīro 'tha bāhlikaḥ 56 krodho vicityaḥ surasaḥ śrīmān nīlaś ca bhūmipaḥ vīradhāmā ca kauravya bhūmipālaś ca nāmataḥ 57 dantavaktraś ca nāmāsīd durjayaś caiva nāmataḥ rukmī ca nṛpaśārdūlo rājā ca janamejayaḥ 58 āṣāḍho vāyuvegaś ca bhūritejās tathaiva ca ekalavyaḥ sumitraś ca vāṭadhāno 'tha gomukhaḥ 59 kārūṣakāś ca rājānaḥ kṣemadhūrtis tathaiva ca śrutāyur uddhavaś caiva bṛhatsenas tathaiva ca 60 kṣemogratīrthaḥ kuharaḥ kaliṅgeṣu narādhipaḥ matimāṃś ca manuṣyendra īśvaraś ceti viśrutaḥ 61 gaṇāt krodhavaśād evaṃ rājapūgo 'bhavat kṣitau jātaḥ purā mahārāja mahākīrtir mahābalaḥ 62 yas tv āsīd devako nāma devarājasamadyutiḥ sa gandharvapatir mukhyaḥ kṣitau jajñe narādhipaḥ 63 bṛhaspater bṛhatkīrter devarṣer viddhi bhārata aṃśād droṇaṃ samutpannaṃ bhāradvājam ayonijam 64 dhanvināṃ nṛpaśārdūla yaḥ sa sarvāstravittamaḥ bṛhatkīrtir mahātejāḥ saṃjajñe manujeṣv iha 65 dhanurvede ca vede ca yaṃ taṃ vedavido viduḥ variṣṭham indrakarmāṇaṃ droṇaṃ svakulavardhanam 66 mahādevāntakābhyāṃ ca kāmāt krodhāc ca bhārata ekatvam upapannānāṃ jajñe śūraḥ paraṃtapaḥ 67 aśvatthāmā mahāvīryaḥ śatrupakṣakṣayaṃkaraḥ vīraḥ kamalapatrākṣaḥ kṣitāv āsīn narādhipa 68 jajñire vasavas tv aṣṭau gaṅgāyāṃ śaṃtanoḥ sutāḥ vasiṣṭhasya ca śāpena niyogād vāsavasya ca 69 teṣām avarajo bhīṣmaḥ kurūṇām abhayaṃkaraḥ matimān vedavid vāgmī śatrupakṣakṣayaṃkaraḥ 70 jāmadagnyena rāmeṇa yaḥ sa sarvavidāṃ varaḥ ayudhyata mahātejā bhārgaveṇa mahātmanā 71 yas tu rājan kṛpo nāma brahmarṣir abhavat kṣitau rudrāṇāṃ taṃ gaṇād viddhi saṃbhūtam atipauruṣam 72 śakunir nāma yas tv āsīd rājā loke mahārathaḥ dvāparaṃ viddhi taṃ rājan saṃbhūtam arimardanam 73 sātyakiḥ satyasaṃdhas tu yo 'sau vṛṣṇikulodvahaḥ pakṣāt sa jajñe marutāṃ devānām arimardanaḥ 74 drupadaś cāpi rājarṣis tata evābhavad gaṇāt mānuṣe nṛpa loke 'smin sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ 75 tataś ca kṛtavarmāṇaṃ viddhi rājañ janādhipam jātam apratikarmāṇaṃ kṣatriyarṣabhasattamam 76 marutāṃ tu gaṇād viddhi saṃjātam arimardanam virāṭaṃ nāma rājarṣiṃ pararāṣṭrapratāpanam 77 ariṣṭāyās tu yaḥ putro haṃsa ity abhiviśrutaḥ sa gandharvapatir jajñe kuruvaṃśavivardhanaḥ 78 dhṛtarāṣṭra iti khyātaḥ kṛṣṇadvaipāyanād api dīrghabāhur mahātejāḥ prajñācakṣur narādhipaḥ mātur doṣād ṛṣeḥ kopād andha eva vyajāyata 79 atres tu sumahābhāgaṃ putraṃ putravatāṃ varam viduraṃ viddhi loke 'smiñ jātaṃ buddhimatāṃ varam 80 kaler aṃśāt tu saṃjajñe bhuvi duryodhano nṛpaḥ durbuddhir durmatiś caiva kurūṇām ayaśaskaraḥ 81 jagato yaḥ sa sarvasya vidviṣṭaḥ kalipūruṣaḥ yaḥ sarvāṃ ghātayām āsa pṛthivīṃ puruṣādhamaḥ yena vairaṃ samuddīptaṃ bhūtāntakaraṇaṃ mahat 82 paulastyā bhrātaraḥ sarve jajñire manujeṣv iha śataṃ duḥśāsanādīnāṃ sarveṣāṃ krūrakarmaṇām 83 durmukho duḥsahaś caiva ye cānye nānuśabditāḥ duryodhanasahāyās te paulastyā bharatarṣabha 84 dharmasyāṃśaṃ tu rājānaṃ viddhi rājan yudhiṣṭhiram bhīmasenaṃ tu vātasya devarājasya cārjunam 85 aśvinos tu tathaivāṃśau rūpeṇāpratimau bhuvi nakulaḥ sahadevaś ca sarvalokamanoharau 86 yaḥ suvarcā iti khyātaḥ somaputraḥ pratāpavān abhimanyur bṛhatkīrtir arjunasya suto 'bhavat 87 agner aṃśaṃ tu viddhi tvaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ mahāratham śikhaṇḍinam atho rājan strīpuṃsaṃ viddhi rākṣasam 88 draupadeyāś ca ye pañca babhūvur bharatarṣabha viśvedevagaṇān rājaṃs tān viddhi bharatarṣabha 89 āmuktakavacaḥ karṇo yas tu jajñe mahārathaḥ divākarasya taṃ viddhi devasyāṃśam anuttamam 90 yas tu nārāyaṇo nāma devadevaḥ sanātanaḥ tasyāṃśo mānuṣeṣv āsīd vāsudevaḥ pratāpavān 91 śeṣasyāṃśas tu nāgasya baladevo mahābalaḥ sanatkumāraṃ pradyumnaṃ viddhi rājan mahaujasam 92 evam anye manuṣyendra bahavo 'ṃśā divaukasām jajñire vasudevasya kule kulavivardhanāḥ 93 gaṇas tv apsarasāṃ yo vai mayā rājan prakīrtitaḥ tasya bhāgaḥ kṣitau jajñe niyogād vāsavasya ca 94 tāni ṣoḍaśa devīnāṃ sahasrāṇi narādhipa babhūvur mānuṣe loke nārāyaṇaparigrahaḥ 95 śriyas tu bhāgaḥ saṃjajñe ratyarthaṃ pṛthivītale drupadasya kule kanyā vedimadhyād aninditā 96 nātihrasvā na mahatī nīlotpalasugandhinī padmāyatākṣī suśroṇī asitāyatamūrdhajā 97 sarvalakṣaṇasaṃpannā vaiḍūryamaṇisaṃnibhā pañcānāṃ puruṣendrāṇāṃ cittapramathinī rahaḥ 98 siddhir dhṛtiś ca ye devyau pañcānāṃ mātarau tu te kuntī mādrī ca jajñāte matis tu subalātmajā 99 iti devāsurāṇāṃ te gandharvāpsarasāṃ tathā aṃśāvataraṇaṃ rājan rākṣasānāṃ ca kīrtitam 100 ye pṛthivyāṃ samudbhūtā rājāno yuddhadurmadāḥ mahātmāno yadūnāṃ ca ye jātā vipule kule 101 dhanyaṃ yaśasyaṃ putrīyam āyuṣyaṃ vijayāvaham idam aṃśāvataraṇaṃ śrotavyam anasūyatā 102 aṃśāvataraṇaṃ śrutvā devagandharvarakṣasām prabhavāpyayavit prājño na kṛcchreṣv avasīdati
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 62.
	1 janamejaya uvāca 1 tvattaḥ śrutam idaṃ brahman devadānavarakṣasām aṃśāvataraṇaṃ samyag gandharvāpsarasāṃ tathā 2 imaṃ tu bhūya icchāmi kurūṇāṃ vaṃśam āditaḥ kathyamānaṃ tvayā vipra viprarṣigaṇasaṃnidhau 3 vaiśaṃpāyana uvāca 3 pauravāṇāṃ vaṃśakaro duḥṣanto nāma vīryavān pṛthivyāś caturantāyā goptā bharatasattama 4 caturbhāgaṃ bhuvaḥ kṛtsnaṃ sa bhuṅkte manujeśvaraḥ samudrāvaraṇāṃś cāpi deśān sa samitiṃjayaḥ 5 āmlecchāṭavikān sarvān sa bhuṅkte ripumardanaḥ ratnākarasamudrāntāṃś cāturvarṇyajanāvṛtān 6 na varṇasaṃkarakaro nākṛṣyakarakṛjjanaḥ na pāpakṛt kaś cid āsīt tasmin rājani śāsati 7 dharmyāṃ ratiṃ sevamānā dharmārthāv abhipedire tadā narā naravyāghra tasmiñ janapadeśvare 8 nāsīc corabhayaṃ tāta na kṣudhābhayam aṇv api nāsīd vyādhibhayaṃ cāpi tasmiñ janapadeśvare 9 svair dharmai remire varṇā daive karmaṇi niḥspṛhāḥ tam āśritya mahīpālam āsaṃś caivākutobhayāḥ 10 kālavarṣī ca parjanyaḥ sasyāni phalavanti ca sarvaratnasamṛddhā ca mahī vasumatī tadā 11 sa cādbhutamahāvīryo vajrasaṃhanano yuvā udyamya mandaraṃ dorbhyāṃ haret savanakānanam 12 dhanuṣy atha gadāyuddhe tsarupraharaṇeṣu ca nāgapṛṣṭhe 'śvapṛṣṭhe ca babhūva pariniṣṭhitaḥ 13 bale viṣṇusamaś cāsīt tejasā bhāskaropamaḥ akṣubdhatve 'rṇavasamaḥ sahiṣṇutve dharāsamaḥ 14 saṃmataḥ sa mahīpālaḥ prasannapurarāṣṭravān bhūyo dharmaparair bhāvair viditaṃ janam āvasat
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 63.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 sa kadā cin mahābāhuḥ prabhūtabalavāhanaḥ vanaṃ jagāma gahanaṃ hayanāgaśatair vṛtaḥ 2 khaḍgaśaktidharair vīrair gadāmusalapāṇibhiḥ prāsatomarahastaiś ca yayau yodhaśatair vṛtaḥ 3 siṃhanādaiś ca yodhānāṃ śaṅkhadundubhinisvanaiḥ rathanemisvanaiś cāpi sanāgavarabṛṃhitaiḥ 4 heṣitasvanamiśraiś ca kṣveḍitāsphoṭitasvanaiḥ āsīt kilakilāśabdas tasmin gacchati pārthive 5 prāsādavaraśṛṅgasthāḥ parayā nṛpaśobhayā dadṛśus taṃ striyas tatra śūram ātmayaśaskaram 6 śakropamam amitraghnaṃ paravāraṇavāraṇam paśyantaḥ strīgaṇās tatra śastrapāṇiṃ sma menire 7 ayaṃ sa puruṣavyāghro raṇe 'dbhutaparākramaḥ yasya bāhubalaṃ prāpya na bhavanty asuhṛdgaṇāḥ 8 iti vāco bruvantyas tāḥ striyaḥ premṇā narādhipam tuṣṭuvuḥ puṣpavṛṣṭīś ca sasṛjus tasya mūrdhani 9 tatra tatra ca viprendraiḥ stūyamānaḥ samantataḥ niryayau parayā prītyā vanaṃ mṛgajighāṃsayā 10 sudūram anujagmus taṃ paurajānapadās tadā nyavartanta tataḥ paścād anujñātā nṛpeṇa ha 11 suparṇapratimenātha rathena vasudhādhipaḥ mahīm āpūrayām āsa ghoṣeṇa tridivaṃ tathā 12 sa gacchan dadṛśe dhīmān nandanapratimaṃ vanam bilvārkakhadirākīrṇaṃ kapitthadhavasaṃkulam 13 viṣamaṃ parvataprasthair aśmabhiś ca samāvṛtam nirjalaṃ nirmanuṣyaṃ ca bahuyojanam āyatam mṛgasaṃghair vṛtaṃ ghorair anyaiś cāpi vanecaraiḥ 14 tad vanaṃ manujavyāghraḥ sabhṛtyabalavāhanaḥ loḍayām āsa duḥṣantaḥ sūdayan vividhān mṛgān 15 bāṇagocarasaṃprāptāṃs tatra vyāghragaṇān bahūn pātayām āsa duḥṣanto nirbibheda ca sāyakaiḥ 16 dūrasthān sāyakaiḥ kāṃś cid abhinat sa nararṣabhaḥ abhyāśam āgatāṃś cānyān khaḍgena nirakṛntata 17 kāṃś cid eṇān sa nirjaghne śaktyā śaktimatāṃ varaḥ gadāmaṇḍalatattvajñaś cacārāmitavikramaḥ 18 tomarair asibhiś cāpi gadāmusalakarpaṇaiḥ cacāra sa vinighnan vai vanyāṃs tatra mṛgadvijān 19 rājñā cādbhutavīryeṇa yodhaiś ca samarapriyaiḥ loḍyamānaṃ mahāraṇyaṃ tatyajuś ca mahāmṛgāḥ 20 tatra vidrutasaṃghāni hatayūthapatīni ca mṛgayūthāny athautsukyāc chabdaṃ cakrus tatas tataḥ 21 śuṣkāṃ cāpi nadīṃ gatvā jalanairāśyakarśitāḥ vyāyāmaklāntahṛdayāḥ patanti sma vicetasaḥ 22 kṣutpipāsāparītāś ca śrāntāś ca patitā bhuvi ke cit tatra naravyāghrair abhakṣyanta bubhukṣitaiḥ 23 ke cid agnim athotpādya samidhya ca vanecarāḥ bhakṣayanti sma māṃsāni prakuṭya vidhivat tadā 24 tatra ke cid gajā mattā balinaḥ śastravikṣatāḥ saṃkocyāgrakarān bhītāḥ pradravanti sma vegitāḥ 25 śakṛnmūtraṃ sṛjantaś ca kṣarantaḥ śoṇitaṃ bahu vanyā gajavarās tatra mamṛdur manujān bahūn 26 tad vanaṃ balameghena śaradhāreṇa saṃvṛtam vyarocan mahiṣākīrṇaṃ rājñā hatamahāmṛgam
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 64.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tato mṛgasahasrāṇi hatvā vipulavāhanaḥ rājā mṛgaprasaṅgena vanam anyad viveśa ha 2 eka evottamabalaḥ kṣutpipāsāsamanvitaḥ sa vanasyāntam āsādya mahad īriṇam āsadat 3 tac cāpy atītya nṛpatir uttamāśramasaṃyutam manaḥprahlādajananaṃ dṛṣṭikāntam atīva ca śītamārutasaṃyuktaṃ jagāmānyan mahad vanam 4 puṣpitaiḥ pādapaiḥ kīrṇam atīva sukhaśādvalam vipulaṃ madhurārāvair nāditaṃ vihagais tathā 5 pravṛddhaviṭapair vṛkṣaiḥ sukhacchāyaiḥ samāvṛtam ṣaṭpadāghūrṇitalataṃ lakṣmyā paramayā yutam 6 nāpuṣpaḥ pādapaḥ kaś cin nāphalo nāpi kaṇṭakī ṣaṭpadair vāpy anākīrṇas tasmin vai kānane 'bhavat 7 vihagair nāditaṃ puṣpair alaṃkṛtam atīva ca sarvartukusumair vṛkṣair atīva sukhaśādvalam manoramaṃ maheṣvāso viveśa vanam uttamam 8 mārutāgalitās tatra drumāḥ kusumaśālinaḥ puṣpavṛṣṭiṃ vicitrāṃ sma vyasṛjaṃs te punaḥ punaḥ 9 divaspṛśo 'tha saṃghuṣṭāḥ pakṣibhir madhurasvaraiḥ virejuḥ pādapās tatra vicitrakusumāmbarāḥ 10 teṣāṃ tatra pravāleṣu puṣpabhārāvanāmiṣu ruvanti rāvaṃ vihagāḥ ṣaṭpadaiḥ sahitā mṛdu 11 tatra pradeśāṃś ca bahūn kusumotkaramaṇḍitān latāgṛhaparikṣiptān manasaḥ prītivardhanān saṃpaśyan sa mahātejā babhūva muditas tadā 12 parasparāśliṣṭaśākhaiḥ pādapaiḥ kusumācitaiḥ aśobhata vanaṃ tat tair mahendradhvajasaṃnibhaiḥ 13 sukhaśītaḥ sugandhī ca puṣpareṇuvaho 'nilaḥ parikrāman vane vṛkṣān upaitīva riraṃsayā 14 evaṃguṇasamāyuktaṃ dadarśa sa vanaṃ nṛpaḥ nadīkacchodbhavaṃ kāntam ucchritadhvajasaṃnibham 15 prekṣamāṇo vanaṃ tat tu suprahṛṣṭavihaṃgamam āśramapravaraṃ ramyaṃ dadarśa ca manoramam 16 nānāvṛkṣasamākīrṇaṃ saṃprajvalitapāvakam yatibhir vālakhilyaiś ca vṛtaṃ munigaṇānvitam 17 agnyāgāraiś ca bahubhiḥ puṣpasaṃstarasaṃstṛtam mahākacchair bṛhadbhiś ca vibhrājitam atīva ca 18 mālinīm abhito rājan nadīṃ puṇyāṃ sukhodakām naikapakṣigaṇākīrṇāṃ tapovanamanoramām tatra vyālamṛgān saumyān paśyan prītim avāpa saḥ 19 taṃ cāpy atirathaḥ śrīmān āśramaṃ pratyapadyata devalokapratīkāśaṃ sarvataḥ sumanoharam 20 nadīm āśramasaṃśliṣṭāṃ puṇyatoyāṃ dadarśa saḥ sarvaprāṇabhṛtāṃ tatra jananīm iva viṣṭhitām 21 sacakravākapulināṃ puṣpaphenapravāhinīm sakiṃnaragaṇāvāsāṃ vānararkṣaniṣevitām 22 puṇyasvādhyāyasaṃghuṣṭāṃ pulinair upaśobhitām mattavāraṇaśārdūlabhujagendraniṣevitām 23 nadīm āśramasaṃbaddhāṃ dṛṣṭvāśramapadaṃ tathā cakārābhipraveśāya matiṃ sa nṛpatis tadā 24 alaṃkṛtaṃ dvīpavatyā mālinyā ramyatīrayā naranārāyaṇasthānaṃ gaṅgayevopaśobhitam mattabarhiṇasaṃghuṣṭaṃ praviveśa mahad vanam 25 tat sa caitrarathaprakhyaṃ samupetya nareśvaraḥ atīva guṇasaṃpannam anirdeśyaṃ ca varcasā maharṣiṃ kāśyapaṃ draṣṭum atha kaṇvaṃ tapodhanam 26 rathinīm aśvasaṃbādhāṃ padātigaṇasaṃkulām avasthāpya vanadvāri senām idam uvāca saḥ 27 muniṃ virajasaṃ draṣṭuṃ gamiṣyāmi tapodhanam kāśyapaṃ sthīyatām atra yāvadāgamanaṃ mama 28 tad vanaṃ nandanaprakhyam āsādya manujeśvaraḥ kṣutpipāse jahau rājā harṣaṃ cāvāpa puṣkalam 29 sāmātyo rājaliṅgāni so 'panīya narādhipaḥ purohitasahāyaś ca jagāmāśramam uttamam didṛkṣus tatra tam ṛṣiṃ taporāśim athāvyayam 30 brahmalokapratīkāśam āśramaṃ so 'bhivīkṣya ca ṣaṭpadodgītasaṃghuṣṭaṃ nānādvija gaṇāyutam 31 ṛco bahvṛcamukhyaiś ca preryamāṇāḥ padakramaiḥ śuśrāva manujavyāghro vitateṣv iha karmasu 32 yajñavidyāṅgavidbhiś ca kramadbhiś ca kramān api amitātmabhiḥ suniyataiḥ śuśubhe sa tadāśramaḥ 33 atharvavedapravarāḥ pūgayājñika saṃmatāḥ saṃhitām īrayanti sma padakramayutāṃ tu te 34 śabdasaṃskārasaṃyuktaṃ bruvadbhiś cāparair dvijaiḥ nāditaḥ sa babhau śrīmān brahmaloka ivāśramaḥ 35 yajñasaṃskāravidbhiś ca kramaśikṣā viśāradaiḥ nyāyatattvārthavijñānasaṃpannair vedapāragaiḥ 36 nānāvākyasamāhārasamavāyaviśāradaiḥ viśeṣakāryavidbhiś ca mokṣadharmaparāyaṇaiḥ 37 sthāpanākṣepasiddhāntaparamārthajñatāṃ gataiḥ lokāyatikamukhyaiś ca samantād anunāditam 38 tatra tatra ca viprendrān niyatān saṃśitavratān japahomaparān siddhān dadarśa paravīrahā 39 āsanāni vicitrāṇi puṣpavanti mahīpatiḥ prayatnopahitāni sma dṛṣṭvā vismayam āgamat 40 devatāyatanānāṃ ca pūjāṃ prekṣya kṛtāṃ dvijaiḥ brahmalokastham ātmānaṃ mene sa nṛpasattamaḥ 41 sa kāśyapatapoguptam āśramapravaraṃ śubham nātṛpyat prekṣamāṇo vai tapodhanagaṇair yutam 42 sa kāśyapasyāyatanaṃ mahāvratair; vṛtaṃ samantād ṛṣibhis tapodhanaiḥ viveśa sāmātyapurohito 'rihā; viviktam atyarthamanoharaṃ śivam
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 65.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 tato gacchan mahābāhur eko 'mātyān visṛjya tān nāpaśyad āśrame tasmiṃs tam ṛṣiṃ saṃśitavratam 2 so 'paśyamānas tam ṛṣiṃ śūnyaṃ dṛṣṭvā tam āśramam uvāca ka ihety uccair vanaṃ saṃnādayann iva 3 śrutvātha tasya taṃ śabdaṃ kanyā śrīr iva rūpiṇī niścakrāmāśramāt tasmāt tāpasīveṣadhāriṇī 4 sā taṃ dṛṣṭvaiva rājānaṃ duḥṣantam asitekṣaṇā svāgataṃ ta iti kṣipram uvāca pratipūjya ca 5 āsanenārcayitvā ca pādyenārghyeṇa caiva hi papracchānāmayaṃ rājan kuśalaṃ ca narādhipam 6 yathāvad arcayitvā sā pṛṣṭvā cānāmayaṃ tadā uvāca smayamāneva kiṃ kāryaṃ kriyatām iti 7 tām abravīt tato rājā kanyāṃ madhurabhāṣiṇīm dṛṣṭvā sarvānavadyāṅgīṃ yathāvat pratipūjitaḥ 8 āgato 'haṃ mahābhāgam ṛṣiṃ kaṇvam upāsitum kva gato bhagavān bhadre tan mamācakṣva śobhane 9 śakuntalovāca 9 gataḥ pitā me bhagavān phalāny āhartum āśramāt muhūrtaṃ saṃpratīkṣasva drakṣyasy enam ihāgatam 10 vaiśaṃpāyana uvāca 10 apaśyamānas tam ṛṣiṃ tayā coktas tathā nṛpaḥ tāṃ ca dṛṣṭvā varārohāṃ śrīmatīṃ cāruhāsinīm 11 vibhrājamānāṃ vapuṣā tapasā ca damena ca rūpayauvanasaṃpannām ity uvāca mahīpatiḥ 12 kāsi kasyāsi suśroṇi kimarthaṃ cāgatā vanam evaṃrūpaguṇopetā kutas tvam asi śobhane 13 darśanād eva hi śubhe tvayā me 'pahṛtaṃ manaḥ icchāmi tvām ahaṃ jñātuṃ tan mamācakṣva śobhane 14 evam uktā tadā kanyā tena rājñā tadāśrame uvāca hasatī vākyam idaṃ sumadhurākṣaram 15 kaṇvaṣyāhaṃ bhagavato duḥṣanta duhitā matā tapasvino dhṛtimato dharmajñasya yaśasvinaḥ 16 duḥṣanta uvāca 16 ūrdhvaretā mahābhāgo bhagavāṃl lokapūjitaḥ caled dhi vṛttād dharmo 'pi na calet saṃśitavrataḥ 17 kathaṃ tvaṃ tasya duhitā saṃbhūtā varavarṇinī saṃśayo me mahān atra taṃ me chettum ihārhasi 18 śakuntalovāca 18 yathāyam āgamo mahyaṃ yathā cedam abhūt purā śṛṇu rājan yathātattvaṃ yathāsmi duhitā muneḥ 19 ṛṣiḥ kaś cid ihāgamya mama janmābhyacodayat tasmai provāca bhagavān yathā tac chṛṇu pārthiva 20 tapyamānaḥ kila purā viśvāmitro mahat tapaḥ subhṛśaṃ tāpayām āsa śakraṃ suragaṇeśvaram 21 tapasā dīptavīryo 'yaṃ sthānān māṃ cyāvayed iti bhītaḥ puraṃdaras tasmān menakām idam abravīt 22 guṇair divyair apsarasāṃ menake tvaṃ viśiṣyase śreyo me kuru kalyāṇi yat tvāṃ vakṣyāmi tac chṛṇu 23 asāv ādityasaṃkāśo viśvāmitro mahātapāḥ tapyamānas tapo ghoraṃ mama kampayate manaḥ 24 menake tava bhāro 'yaṃ viśvāmitraḥ sumadhyame saṃśitātmā sudurdharṣa ugre tapasi vartate 25 sa māṃ na cyāvayet sthānāt taṃ vai gatvā pralobhaya cara tasya tapovighnaṃ kuru me priyam uttamam 26 rūpayauvanamādhuryaceṣṭitasmitabhāṣitaiḥ lobhayitvā varārohe tapasaḥ saṃnivartaya 27 menakovāca 27 mahātejāḥ sa bhagavān sadaiva ca mahātapāḥ kopanaś ca tathā hy enaṃ jānāti bhagavān api 28 tejasas tapasaś caiva kopasya ca mahātmanaḥ tvam apy udvijase yasya nodvijeyam ahaṃ katham 29 mahābhāgaṃ vasiṣṭhaṃ yaḥ putrair iṣṭair vyayojayat kṣatre jātaś ca yaḥ pūrvam abhavad brāhmaṇo balāt 30 śaucārthaṃ yo nadīṃ cakre durgamāṃ bahubhir jalaiḥ yāṃ tāṃ puṇyatamāṃ loke kauśikīti vidur janāḥ 31 babhāra yatrāsya purā kāle durge mahātmanaḥ dārān mataṅgo dharmātmā rājarṣir vyādhatāṃ gataḥ 32 atītakāle durbhikṣe yatraitya punar āśramam muniḥ pāreti nadyā vai nāma cakre tadā prabhuḥ 33 mataṅgaṃ yājayāṃ cakre yatra prītamanāḥ svayam tvaṃ ca somaṃ bhayād yasya gataḥ pātuṃ śureśvara 34 ati nakṣatravaṃśāṃś ca kruddho nakṣatrasaṃpadā prati śravaṇapūrvāṇi nakṣatrāṇi sasarja yaḥ 35 etāni yasya karmāṇi tasyāhaṃ bhṛśam udvije yathā māṃ na dahet kruddhas tathājñāpaya māṃ vibho 36 tejasā nirdahel lokān kampayed dharaṇīṃ padā saṃkṣipec ca mahāmeruṃ tūrṇam āvartayet tathā 37 tādṛśaṃ tapasā yuktaṃ pradīptam iva pāvakam katham asmadvidhā bālā jitendriyam abhispṛśet 38 hutāśanamukhaṃ dīptaṃ sūryacandrākṣitārakam kālajihvaṃ suraśreṣṭha katham asmadvidhā spṛśet 39 yamaś ca somaś ca maharṣayaś ca; sādhyā viśve vālakhilyāś ca sarve ete 'pi yasyodvijante prabhāvāt; kasmāt tasmān mādṛśī nodvijeta 40 tvayaivam uktā ca kathaṃ samīpam; ṛṣer na gaccheyam ahaṃ surendra rakṣāṃ tu me cintaya devarāja; yathā tvadarthaṃ rakṣitāhaṃ careyam 41 kāmaṃ tu me mārutas tatra vāsaḥ; prakrīḍitāyā vivṛṇotu deva bhavec ca me manmathas tatra kārye; sahāyabhūtas tava devaprasādāt 42 vanāc ca vāyuḥ surabhiḥ pravāyet; tasmin kāle tam ṛṣiṃ lobhayantyāḥ tathety uktvā vihite caiva tasmiṃs; tato yayau sāśramaṃ kauśikasya
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 66.
	1 śakuntalovāca 1 evam uktas tayā śakraḥ saṃdideśa sadāgatim prātiṣṭhata tadā kāle menakā vāyunā saha 2 athāpaśyad varārohā tapasā dagdhakilbiṣam viśvāmitraṃ tapasyantaṃ menakā bhīrur āśrame 3 abhivādya tataḥ sā taṃ prākrīḍad ṛṣisaṃnidhau apovāha ca vāso 'syā mārutaḥ śaśisaṃnibham 4 sāgacchat tvaritā bhūmiṃ vāsas tad abhiliṅgatī utsmayantīva savrīḍaṃ mārutaṃ varavarṇinī 5 gṛddhāṃ vāsasi saṃbhrāntāṃ menakāṃ munisattamaḥ anirdeśyavayorūpām apaśyad vivṛtāṃ tadā 6 tasyā rūpaguṇaṃ dṛṣṭvā sa tu viprarṣabhas tadā cakāra bhāvaṃ saṃsarge tayā kāmavaśaṃ gataḥ 7 nyamantrayata cāpy enāṃ sā cāpy aicchad aninditā tau tatra suciraṃ kālaṃ vane vyaharatām ubhau ramamāṇau yathākāmaṃ yathaikadivasaṃ tathā 8 janayām āsa sa munir menakāyāṃ śakuntalām prasthe himavato ramye mālinīm abhito nadīm 9 jātam utsṛjya taṃ garbhaṃ menakā mālinīm anu kṛtakāryā tatas tūrṇam agacchac chakrasaṃsadam 10 taṃ vane vijane garbhaṃ siṃhavyāghrasamākule dṛṣṭvā śayānaṃ śakunāḥ samantāt paryavārayan 11 nemāṃ hiṃsyur vane bālāṃ kravyādā māṃsagṛddhinaḥ paryarakṣanta tāṃ tatra śakuntā menakātmajām 12 upaspraṣṭuṃ gataś cāham apaśyaṃ śayitām imām nirjane vipine 'raṇye śakuntaiḥ parivāritām ānayitvā tataś caināṃ duhitṛtve nyayojayam 13 śarīrakṛt prāṇadātā yasya cānnāni bhuñjate krameṇa te trayo 'py uktāḥ pitaro dharmaniścaye 14 nirjane ca vane yasmāc chakuntaiḥ parirakṣitā śakuntaleti nāmāsyāḥ kṛtaṃ cāpi tato mayā 15 evaṃ duhitaraṃ viddhi mama saumya śakuntalām śakuntalā ca pitaraṃ manyate mām aninditā 16 etad ācaṣṭa pṛṣṭaḥ san mama janma maharṣaye sutāṃ kaṇvasya mām evaṃ viddhi tvaṃ manujādhipa 17 kaṇvaṃ hi pitaraṃ manye pitaraṃ svam ajānatī iti te kathitaṃ rājan yathāvṛttaṃ śrutaṃ mayā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 67.
	1 duḥṣanta uvāca 1 suvyaktaṃ rājaputrī tvaṃ yathā kalyāṇi bhāṣase bhāryā me bhava suśroṇi brūhi kiṃ karavāṇi te 2 suvarṇamālā vāsāṃsi kuṇḍale parihāṭake nānāpattanaje śubhre maṇiratne ca śobhane 3 āharāmi tavādyāhaṃ niṣkādīny ajināni ca sarvaṃ rājyaṃ tavādyāstu bhāryā me bhava śobhane 4 gāndharveṇa ca māṃ bhīru vivāhenaihi sundari vivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyate 5 śakuntalovāca 5 phalāhāro gato rājan pitā me ita āśramāt taṃ muhūrtaṃ pratīkṣasva sa māṃ tubhyaṃ pradāsyati 6 duḥṣanta uvāca 6 icchāmi tvāṃ varārohe bhajamānām anindite tvadarthaṃ māṃ sthitaṃ viddhi tvadgataṃ hi mano mama 7 ātmano bandhur ātmaiva gatir ātmaiva cātmanaḥ ātmanaivātmano dānaṃ kartum arhasi dharmataḥ 8 aṣṭāv eva samāsena vivāhā dharmataḥ smṛtāḥ brāhmo daivas tathaivārṣaḥ prājāpatyas tathāsuraḥ 9 gāndharvo rākṣasaś caiva paiśācaś cāṣṭamaḥ smṛtaḥ teṣāṃ dharmān yathāpūrvaṃ manuḥ svāyaṃbhuvo 'bravīt 10 praśastāṃś caturaḥ pūrvān brāhmaṇasyopadhāraya ṣaḍ ānupūrvyā kṣatrasya viddhi dharmyān anindite 11 rājñāṃ tu rākṣaso 'py ukto viṭśūdreṣv āsuraḥ smṛtaḥ pañcānāṃ tu trayo dharmyā dvāv adharmyau smṛtāv iha 12 paiśācaś cāsuraś caiva na kartavyau kathaṃ cana anena vidhinā kāryo dharmasyaiṣā gatiḥ smṛtā 13 gāndharvarākṣasau kṣatre dharmyau tau mā viśaṅkithāḥ pṛthag vā yadi vā miśrau kartavyau nātra saṃśayaḥ 14 sā tvaṃ mama sakāmasya sakāmā varavarṇini gāndharveṇa vivāhena bhāryā bhavitum arhasi 15 śakuntalovāca 15 yadi dharmapathas tv eṣa yadi cātmā prabhur mama pradāne pauravaśreṣṭha śṛṇu me samayaṃ prabho 16 satyaṃ me pratijānīhi yat tvāṃ vakṣyāmy ahaṃ rahaḥ mama jāyeta yaḥ putraḥ sa bhavet tvadanantaram 17 yuvarājo mahārāja satyam etad bravīhi me yady etad evaṃ duḥṣanta astu me saṃgamas tvayā 18 vaiśaṃpāyana uvāca 18 evam astv iti tāṃ rājā pratyuvācāvicārayan api ca tvāṃ nayiṣyāmi nagaraṃ svaṃ śucismite yathā tvam arhā suśroṇi satyam etad bravīmi te 19 evam uktvā sa rājarṣis tām aninditagāminīm jagrāha vidhivat pāṇāv uvāsa ca tayā saha 20 viśvāsya caināṃ sa prāyād abravīc ca punaḥ punaḥ preṣayiṣye tavārthāya vāhinīṃ caturaṅgiṇīm tayā tvām ānayiṣyāmi nivāsaṃ svaṃ śucismite 21 iti tasyāḥ pratiśrutya sa nṛpo janamejaya manasā cintayan prāyāt kāśyapaṃ prati pārthivaḥ 22 bhagavāṃs tapasā yuktaḥ śrutvā kiṃ nu kariṣyati evaṃ saṃcintayann eva praviveśa svakaṃ puram 23 muhūrtayāte tasmiṃs tu kaṇvo 'py āśramam āgamat śakuntalā ca pitaraṃ hriyā nopajagāma tam 24 vijñāyātha ca tāṃ kaṇvo divyajñāno mahātapāḥ uvāca bhagavān prītaḥ paśyan divyena cakṣuṣā 25 tvayādya rājānvayayā mām anādṛtya yatkṛtaḥ puṃsā saha samāyogo na sa dharmopaghātakaḥ 26 kṣatriyasya hi gāndharvo vivāhaḥ śreṣṭha ucyate sakāmāyāḥ sakāmena nirmantro rahasi smṛtaḥ 27 dharmātmā ca mahātmā ca duḥṣantaḥ puruṣottamaḥ abhyagacchaḥ patiṃ yaṃ tvaṃ bhajamānaṃ śakuntale 28 mahātmā janitā loke putras tava mahābalaḥ ya imāṃ sāgarāpāṅgāṃ kṛtsnāṃ bhokṣyati medinīm 29 paraṃ cābhiprayātasya cakraṃ tasya mahātmanaḥ bhaviṣyaty apratihataṃ satataṃ cakravartinaḥ 30 tataḥ prakṣālya pādau sā viśrāntaṃ munim abravīt vinidhāya tato bhāraṃ saṃnidhāya phalāni ca 31 mayā patir vṛto yo 'sau duḥṣantaḥ puruṣottamaḥ tasmai sasacivāya tvaṃ prasādaṃ kartum arhasi 32 kaṇva uvāca 32 prasanna eva tasyāhaṃ tvatkṛte varavarṇini gṛhāṇa ca varaṃ mattas tatkṛte yad abhīpsitam 33 vaiśaṃpāyana uvāca 33 tato dharmiṣṭhatāṃ vavre rājyāc cāskhalanaṃ tathā śakuntalā pauravāṇāṃ duḥṣantahitakāmyayā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 68.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 pratijñāya tu duḥṣante pratiyāte śakuntalā garbhaṃ suṣāva vāmoruḥ kumāram amitaujasam 2 triṣu varṣeṣu pūrṇeṣu diptānalasamadyutim rūpaudāryaguṇopetaṃ dauḥṣantiṃ janamejaya 3 jātakarmādisaṃskāraṃ kaṇvaḥ puṇyakṛtāṃ varaḥ tasyātha kārayām āsa vardhamānasya dhīmataḥ 4 dantaiḥ śuklaiḥ śikharibhiḥ siṃhasaṃhanano yuvā cakrāṅkitakaraḥ śrīmān mahāmūrdhā mahābalaḥ kumāro devagarbhābhaḥ sa tatrāśu vyavardhata 5 ṣaḍvarṣa eva bālaḥ sa kaṇvāśramapadaṃ prati vyāghrān siṃhān varāhāṃś ca gajāṃś ca mahiṣāṃs tathā 6 baddhvā vṛkṣeṣu balavān āśramasya samantataḥ ārohan damayaṃś caiva krīḍaṃś ca paridhāvati 7 tato 'sya nāma cakrus te kaṇvāśramanivāsinaḥ astv ayaṃ sarvadamanaḥ sarvaṃ hi damayaty ayam 8 sa sarvadamano nāma kumāraḥ samapadyata vikrameṇaujasā caiva balena ca samanvitaḥ 9 taṃ kumāram ṛṣir dṛṣṭvā karma cāsyātimānuṣam samayo yauvarājyāyety abravīc ca śakuntalām 10 tasya tad balam ājñāya kaṇvaḥ śiṣyān uvāca ha śakuntalām imāṃ śīghraṃ sahaputrām ito 'śramāt bhartre prāpayatādyaiva sarvalakṣaṇapūjitām 11 nārīṇāṃ ciravāso hi bāndhaveṣu na rocate kīrticāritradharmaghnas tasmān nayata māciram 12 tathety uktvā tu te sarve prātiṣṭhantāmitaujasaḥ śakuntalāṃ puraskṛtya saputrāṃ gajasāhvayam 13 gṛhītvāmaragarbhābhaṃ putraṃ kamalalocanam ājagāma tataḥ śubhrā duḥṣantaviditād vanāt 14 abhisṛtya ca rājānaṃ viditā sā praveśitā saha tenaiva putreṇa taruṇādityavarcasā 15 pūjayitvā yathānyāyam abravīt taṃ śakuntalā ayaṃ putras tvayā rājan yauvarājye 'bhiṣicyatām 16 tvayā hy ayaṃ suto rājan mayy utpannaḥ suropamaḥ yathāsamayam etasmin vartasva puruṣottama 17 yathā samāgame pūrvaṃ kṛtaḥ sa samayas tvayā taṃ smarasva mahābhāga kaṇvāśramapadaṃ prati 18 so 'tha śrutvaiva tad vākyaṃ tasyā rājā smarann api abravīn na smarāmīti kasya tvaṃ duṣṭatāpasi 19 dharmakāmārthasaṃbandhaṃ na smarāmi tvayā saha gaccha vā tiṣṭha vā kāmaṃ yad vāpīcchasi tat kuru 20 saivam uktā varārohā vrīḍiteva manasvinī visaṃjñeva ca duḥkhena tasthau sthāṇur ivācalā 21 saṃrambhāmarṣatāmrākṣī sphuramāṇoṣṭhasaṃpuṭā kaṭākṣair nirdahantīva tiryag rājānam aikṣata 22 ākāraṃ gūhamānā ca manyunābhisamīritā tapasā saṃbhṛtaṃ tejo dhārayām āsa vai tadā 23 sā muhūrtam iva dhyātvā duḥkhāmarṣasamanvitā bhartāram abhisaṃprekṣya kruddhā vacanam abravīt 24 jānann api mahārāja kasmād evaṃ prabhāṣase na jānāmīti niḥsaṅgaṃ yathānyaḥ prākṛtas tathā 25 atra te hṛdayaṃ veda satyasyaivānṛtasya ca kalyāṇa bata sākṣī tvaṃ mātmānam avamanyathāḥ 26 yo 'nyathā santam ātmānam anyathā pratipadyate kiṃ tena na kṛtaṃ pāpaṃ coreṇātmāpahāriṇā 27 eko 'ham asmīti ca manyase tvaṃ; na hṛcchayaṃ vetsi muniṃ purāṇam yo veditā karmaṇaḥ pāpakasya; tasyāntike tvaṃ vṛjinaṃ karoṣi 28 manyate pāpakaṃ kṛtvā na kaś cid vetti mām iti vidanti cainaṃ devāś ca svaś caivāntarapūruṣaḥ 29 ādityacandrāv anilānalau ca; dyaur bhūmir āpo hṛdayaṃ yamaś ca ahaś ca rātriś ca ubhe ca saṃdhye; dharmaś ca jānāti narasya vṛttam 30 yamo vaivasvatas tasya niryātayati duṣkṛtam hṛdi sthitaḥ karmasākṣī kṣetrajño yasya tuṣyati 31 na tu tuṣyati yasyaiṣa puruṣasya durātmanaḥ taṃ yamaḥ pāpakarmāṇaṃ niryātayati duṣkṛtam 32 avamanyātmanātmānam anyathā pratipadyate devā na tasya śreyāṃso yasyātmāpi na kāraṇam 33 svayaṃ prāpteti mām evaṃ māvamaṃsthāḥ pativratām arghyārhāṃ nārcayasi māṃ svayaṃ bhāryām upasthitām 34 kimarthaṃ māṃ prākṛtavad upaprekṣasi saṃsadi na khalv aham idaṃ śūnye raumi kiṃ na śṛṇoṣi me 35 yadi me yācamānāyā vacanaṃ na kariṣyasi duḥṣanta śatadhā mūrdhā tatas te 'dya phaliṣyati 36 bhāryāṃ patiḥ saṃpraviśya sa yasmāj jāyate punaḥ jāyāyā iti jāyātvaṃ purāṇāḥ kavayo viduḥ 37 yad āgamavataḥ puṃsas tad apatyaṃ prajāyate tat tārayati saṃtatyā pūrvapretān pitāmahān 38 pun nāmno narakād yasmāt pitaraṃ trāyate sutaḥ tasmāt putra iti proktaḥ svayam eva svayambhuvā 39 sā bhāryā yā gṛhe dakṣā sā bhāryā yā prajāvatī sā bhāryā yā patiprāṇā sā bhāryā yā pativratā 40 ardhaṃ bhāryā manuṣyasya bhāryā śreṣṭhatamaḥ sakhā bhāryā mūlaṃ trivargasya bhāryā mitraṃ mariṣyataḥ 41 bhāryāvantaḥ kriyāvantaḥ sabhāryā gṛhamedhinaḥ bhāryāvantaḥ pramodante bhāryāvantaḥ śriyānvitāḥ 42 sakhāyaḥ pravivikteṣu bhavanty etāḥ priyaṃvadāḥ pitaro dharmakāryeṣu bhavanty ārtasya mātaraḥ 43 kāntāreṣv api viśrāmo narasyādhvanikasya vai yaḥ sadāraḥ sa viśvāsyas tasmād dārāḥ parā gatiḥ 44 saṃsarantam api pretaṃ viṣameṣv ekapātinam bhāryaivānveti bhartāraṃ satataṃ yā pativratā 45 prathamaṃ saṃsthitā bhāryā patiṃ pretya pratīkṣate pūrvaṃ mṛtaṃ ca bhartāraṃ paścāt sādhvy anugacchati 46 etasmāt kāraṇād rājan pāṇigrahaṇam iṣyate yad āpnoti patir bhāryām iha loke paratra ca 47 ātmātmanaiva janitaḥ putra ity ucyate budhaiḥ tasmād bhāryāṃ naraḥ paśyen mātṛvat putramātaram 48 bhāryāyāṃ janitaṃ putram ādarśe svam ivānanam hlādate janitā preṣkya svargaṃ prāpyeva puṇyakṛt 49 dahyamānā manoduḥkhair vyādhibhiś cāturā narāḥ hlādante sveṣu dāreṣu gharmārtāḥ salileṣv iva 50 susaṃrabdho 'pi rāmāṇāṃ na brūyād apriyaṃ budhaḥ ratiṃ prītiṃ ca dharmaṃ ca tāsv āyattam avekṣya ca 51 ātmano janmanaḥ kṣetraṃ puṇyaṃ rāmāḥ sanātanam ṛṣīṇām api kā śaktiḥ sraṣṭuṃ rāmām ṛte prajāḥ 52 paripatya yadā sūnur dharaṇīreṇuguṇṭhitaḥ pitur āśliṣyate 'ṅgāni kim ivāsty adhikaṃ tataḥ 53 sa tvaṃ svayam anuprāptaṃ sābhilāṣam imaṃ sutam prekṣamāṇaṃ ca kākṣeṇa kimartham avamanyase 54 aṇḍāni bibhrati svāni na bhindanti pipīlikāḥ na bharethāḥ kathaṃ nu tvaṃ dharmajñaḥ san svam ātmajam 55 na vāsasāṃ na rāmāṇāṃ nāpāṃ sparśas tathā sukhaḥ śiśor āliṅgyamānasya sparśaḥ sūnor yathā sukhaḥ 56 brāhmaṇo dvipadāṃ śreṣṭho gaur variṣṭhā catuṣpadām gurur garīyasāṃ śreṣṭhaḥ putraḥ sparśavatāṃ varaḥ 57 spṛśatu tvāṃ samāśliṣya putro 'yaṃ priyadarśanaḥ putrasparśāt sukhataraḥ sparśo loke na vidyate 58 triṣu varṣeṣu pūrṇeṣu prajātāham ariṃdama imaṃ kumāraṃ rājendra tava śokapraṇāśanam 59 āhartā vājimedhasya śatasaṃkhyasya paurava iti vāg antarikṣe māṃ sūtake 'bhyavadat purā 60 nanu nāmāṅkam āropya snehād grāmāntaraṃ gatāḥ mūrdhni putrān upāghrāya pratinandanti mānavāḥ 61 vedeṣv api vadantīmaṃ mantravādaṃ dvijātayaḥ jātakarmaṇi putrāṇāṃ tavāpi viditaṃ tathā 62 aṅgād aṅgāt saṃbhavasi hṛdayād abhijāyase ātmā vai putranāmāsi sa jīva śaradaḥ śatam 63 poṣo hi tvadadhīno me saṃtānam api cākṣayam tasmāt tvaṃ jīva me vatsa susukhī śaradāṃ śatam 64 tvadaṅgebhyaḥ prasūto 'yaṃ puruṣāt puruṣo 'paraḥ sarasīvāmale 'tmānaṃ dvitīyaṃ paśya me sutam 65 yathā hy āhavanīyo 'gnir gārhapatyāt praṇīyate tathā tvattaḥ prasūto 'yaṃ tvam ekaḥ san dvidhā kṛtaḥ 66 mṛgāpakṛṣṭena hi te mṛgayāṃ paridhāvatā aham āsāditā rājan kumārī pitur āśrame 67 urvaśī pūrvacittiś ca sahajanyā ca menakā viśvācī ca ghṛtācī ca ṣaḍ evāpsarasāṃ varāḥ 68 tāsāṃ māṃ menakā nāma brahmayonir varāpsarāḥ divaḥ saṃprāpya jagatīṃ viśvāmitrād ajījanat 69 sā māṃ himavataḥ pṛṣṭhe suṣuve menakāpsarāḥ avakīrya ca māṃ yātā parātmajam ivāsatī 70 kiṃ nu karmāśubhaṃ pūrvaṃ kṛtavaty asmi janmani yad ahaṃ bāndhavais tyaktā bālye saṃprati ca tvayā 71 kāmaṃ tvayā parityaktā gamiṣyāmy aham āśramam imaṃ tu bālaṃ saṃtyaktuṃ nārhasy ātmajam ātmanā 72 duḥṣanta uvāca 72 na putram abhijānāmi tvayi jātaṃ śakuntale asatyavacanā nāryaḥ kas te śraddhāsyate vacaḥ 73 menakā niranukrośā bandhakī jananī tava yayā himavataḥ pṛṣṭhe nirmālyeva praveritā 74 sa cāpi niranukrośaḥ kṣatrayoniḥ pitā tava viśvāmitro brāhmaṇatve lubdhaḥ kāmaparāyaṇaḥ 75 menakāpsarasāṃ śreṣṭhā maharṣīṇāṃ ca te pitā tayor apatyaṃ kasmāt tvaṃ puṃścalīvābhidhāsyasi 76 aśraddheyam idaṃ vākyaṃ kathayantī na lajjase viśeṣato matsakāśe duṣṭatāpasi gamyatām 77 kva maharṣiḥ sadaivograḥ sāpsarā kva ca menakā kva ca tvam evaṃ kṛpaṇā tāpasīveṣadhāriṇī 78 atikāyaś ca putras te bālo 'pi balavān ayam katham alpena kālena śālaskandha ivodgataḥ 79 sunikṛṣṭā ca yonis te puṃścalī pratibhāsi me yadṛcchayā kāmarāgāj jātā menakayā hy asi 80 sarvam etat parokṣaṃ me yat tvaṃ vadasi tāpasi nāhaṃ tvām abhijānāmi yatheṣṭaṃ gamyatāṃ tvayā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 69.
	1 śakuntalovāca 1 rājan sarṣapamātrāṇi paracchidrāṇi paśyasi ātmano bilvamātrāṇi paśyann api na paśyasi 2 menakā tridaśeṣv eva tridaśāś cānu menakām mamaivodricyate janma duḥṣanta tava janmataḥ 3 kṣitāv aṭasi rājaṃs tvam antarikṣe carāmy aham āvayor antaraṃ paśya merusarṣapayor iva 4 mahendrasya kuberasya yamasya varuṇasya ca bhavanāny anusaṃyāmi prabhāvaṃ paśya me nṛpa 5 satyaś cāpi pravādo 'yaṃ yaṃ pravakṣyāmi te 'nagha nidarśanārthaṃ na dveṣāt tac chrutvā kṣantum arhasi 6 virūpo yāvad ādarśe nātmanaḥ paśyate mukham manyate tāvad ātmānam anyebhyo rūpavattaram 7 yadā tu mukham ādarśe vikṛtaṃ so 'bhivīkṣate tadetaraṃ vijānāti ātmānaṃ netaraṃ janam 8 atīva rūpasaṃpanno na kiṃ cid avamanyate atīva jalpan durvāco bhavatīha viheṭhakaḥ 9 mūrkho hi jalpatāṃ puṃsāṃ śrutvā vācaḥ śubhāśubhāḥ aśubhaṃ vākyam ādatte purīṣam iva sūkaraḥ 10 prājñas tu jalpatāṃ puṃsāṃ śrutvā vācaḥ śubhāśubhāḥ guṇavad vākyam ādatte haṃsaḥ kṣīram ivāmbhasaḥ 11 anyān parivadan sādhur yathā hi paritapyate tathā parivadann anyāṃs tuṣṭo bhavati durjanaḥ 12 abhivādya yathā vṛddhān santo gacchanti nirvṛtim evaṃ sajjanam ākruśya mūrkho bhavati nirvṛtaḥ 13 sukhaṃ jīvanty adoṣajñā mūrkhā doṣānudarśinaḥ yatra vācyāḥ paraiḥ santaḥ parān āhus tathāvidhān 14 ato hāsyataraṃ loke kiṃ cid anyan na vidyate yatra durjana ity āha durjanaḥ sajjanaṃ svayam 15 satyadharmacyutāt puṃsaḥ kruddhād āśīviṣād iva anāstiko 'py udvijate janaḥ kiṃ punar āstikaḥ 16 svayam utpādya vai putraṃ sadṛśaṃ yo 'vamanyate tasya devāḥ śriyaṃ ghnanti na ca lokān upāśnute 17 kulavaṃśapratiṣṭhāṃ hi pitaraḥ putram abruvan uttamaṃ sarvadharmāṇāṃ tasmāt putraṃ na saṃtyajet 18 svapatnīprabhavān pañca labdhān krītān vivardhitān kṛtān anyāsu cotpannān putrān vai manur abravīt 19 dharmakīrtyāvahā nṝṇāṃ manasaḥ prītivardhanāḥ trāyante narakāj jātāḥ putrā dharmaplavāḥ pitṝn 20 sa tvaṃ nṛpatiśārdūla na putraṃ tyaktum arhasi ātmānaṃ satyadharmau ca pālayāno mahīpate narendrasiṃha kapaṭaṃ na voḍhuṃ tvam ihārhasi 21 varaṃ kūpaśatād vāpī varaṃ vāpīśatāt kratuḥ varaṃ kratuśatāt putraḥ satyaṃ putraśatād varam 22 aśvamedhasahasraṃ ca satyaṃ ca tulayā dhṛtam aśvamedhasahasrād dhi satyam eva viśiṣyate 23 sarvavedādhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam satyaṃ ca vadato rājan samaṃ vā syān na vā samam 24 nāsti satyāt paro dharmo na satyād vidyate param na hi tīvrataraṃ kiṃ cid anṛtād iha vidyate 25 rājan satyaṃ paraṃ brahma satyaṃ ca samayaḥ paraḥ mā tyākṣīḥ samayaṃ rājan satyaṃ saṃgatam astu te 26 anṛte cet prasaṅgas te śraddadhāsi na cet svayam ātmano hanta gacchāmi tvādṛśe nāsti saṃgatam 27 ṛte 'pi tvayi duḥṣanta śailarājāvataṃsakām caturantām imām urvīṃ putro me pālayiṣyati 28 vaiśaṃpāyana uvāca 28 etāvad uktvā vacanaṃ prātiṣṭhata śakuntalā athāntarikṣe duḥṣantaṃ vāg uvācāśarīriṇī ṛtvikpurohitācāryair mantribhiś cāvṛtaṃ tadā 29 bhastrā mātā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ bharasva putraṃ duḥṣanta māvamaṃsthāḥ śakuntalām 30 retodhāḥ putra unnayati naradeva yamakṣayāt tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyam āha śakuntalā 31 jāyā janayate putram ātmano 'ṅgaṃ dvidhā kṛtam tasmād bharasva duḥṣanta putraṃ śākuntalaṃ nṛpa 32 abhūtir eṣā kas tyajyāj jīvañ jīvantam ātmajam śākuntalaṃ mahātmānaṃ dauḥṣantiṃ bhara paurava 33 bhartavyo 'yaṃ tvayā yasmād asmākaṃ vacanād api tasmād bhavatv ayaṃ nāmnā bharato nāma te sutaḥ 34 tac chrutvā pauravo rājā vyāhṛtaṃ vai divaukasām purohitam amātyāṃś ca saṃprahṛṣṭo 'bravīd idam 35 śṛṇvantv etad bhavanto 'sya devadūtasya bhāṣitam aham apy evam evainaṃ jānāmi svayam ātmajam 36 yady ahaṃ vacanād eva gṛhṇīyām imam ātmajam bhaved dhi śaṅkā lokasya naivaṃ śuddho bhaved ayam 37 taṃ viśodhya tadā rājā devadūtena bhārata hṛṣṭaḥ pramuditaś cāpi pratijagrāha taṃ sutam 38 mūrdhni cainam upāghrāya sasnehaṃ pariṣasvaje sabhājyamāno vipraiś ca stūyamānaś ca bandibhiḥ sa mudaṃ paramāṃ lebhe putrasaṃsparśajāṃ nṛpaḥ 39 tāṃ caiva bhāryāṃ dharmajñaḥ pūjayām āsa dharmataḥ abravīc caiva tāṃ rājā sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ 40 kṛto lokaparokṣo 'yaṃ saṃbandho vai tvayā saha tasmād etan mayā devi tvacchuddhyarthaṃ vicāritam 41 manyate caiva lokas te strībhāvān mayi saṃgatam putraś cāyaṃ vṛto rājye mayā tasmād vicāritam 42 yac ca kopitayātyarthaṃ tvayokto 'smy apriyaṃ priye praṇayinyā viśālākṣi tat kṣāntaṃ te mayā śubhe 43 tām evam uktvā rājarṣir duḥṣanto mahiṣīṃ priyām vāsobhir annapānaiś ca pūjayām āsa bhārata 44 duḥṣantaś ca tato rājā putraṃ śākuntalaṃ tadā bharataṃ nāmataḥ kṛtvā yauvarājye 'bhyaṣecayat 45 tasya tat prathitaṃ cakraṃ prāvartata mahātmanaḥ bhāsvaraṃ divyam ajitaṃ lokasaṃnādanaṃ mahat 46 sa vijitya mahīpālāṃś cakāra vaśavartinaḥ cacāra ca satāṃ dharmaṃ prāpa cānuttamaṃ yaśaḥ 47 sa rājā cakravarty āsīt sārvabhaumaḥ pratāpavān īje ca bahubhir yajñair yathā śakro marutpatiḥ 48 yājayām āsa taṃ kaṇvo dakṣavad bhūridakṣiṇam śrīmān govitataṃ nāma vājimedham avāpa saḥ yasmin sahasraṃ padmānāṃ kaṇvāya bharato dadau 49 bharatād bhāratī kīrtir yenedaṃ bhārataṃ kulam apare ye ca pūrve ca bhāratā iti viśrutāḥ 50 bharatasyānvavāye hi devakalpā mahaujasaḥ babhūvur brahmakalpāś ca bahavo rājasattamāḥ 51 yeṣām aparimeyāni nāmadheyāni sarvaśaḥ teṣāṃ tu te yathāmukhyaṃ kīrtayiṣyāmi bhārata mahābhāgān devakalpān satyārjavaparāyaṇān
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 70.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 prajāpates tu dakṣasya manor vaivasvatasya ca bharatasya kuroḥ pūror ajamīḍhasya cānvaye 2 yādavānām imaṃ vaṃśaṃ pauravāṇāṃ ca sarvaśaḥ tathaiva bhāratānāṃ ca puṇyaṃ svastyayanaṃ mahat dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ kīrtayiṣyāmi te 'nagha 3 tejobhir uditāḥ sarve maharṣisamatejasaḥ daśa pracetasaḥ putrāḥ santaḥ pūrvajanāḥ smṛtāḥ meghajenāgninā ye te pūrvaṃ dagdhā mahaujasaḥ 4 tebhyaḥ prācetaso jajñe dakṣo dakṣād imāḥ prajāḥ saṃbhūtāḥ puruṣavyāghra sa hi lokapitāmahaḥ 5 vīriṇyā saha saṃgamya dakṣaḥ prācetaso muniḥ ātmatulyān ajanayat sahasraṃ saṃśitavratān 6 sahasrasaṃkhyān samitān sutān dakṣasya nāradaḥ mokṣam adhyāpayām āsa sāṃkhyajñānam anuttamam 7 tataḥ pañcāśataṃ kanyāḥ putrikā abhisaṃdadhe prajāpatiḥ prajā dakṣaḥ sisṛkṣur janamejaya 8 dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśa kālasya nayane yuktāḥ saptaviṃśatim indave 9 trayodaśānāṃ patnīnāṃ yā tu dākṣāyaṇī varā mārīcaḥ kaśyapas tasyām ādityān samajījanat indrādīn vīryasaṃpannān vivasvantam athāpi ca 10 vivasvataḥ suto jajñe yamo vaivasvataḥ prabhuḥ mārtaṇḍaś ca yamasyāpi putro rājann ajāyata 11 mārtaṇḍasya manur dhīmān ajāyata sutaḥ prabhuḥ manor vaṃśo mānavānāṃ tato 'yaṃ prathito 'bhavat brahmakṣatrādayas tasmān manor jātās tu mānavāḥ 12 tatrābhavat tadā rājan brahma kṣatreṇa saṃgatam brāhmaṇā mānavās teṣāṃ sāṅgaṃ vedam adīdharan 13 venaṃ dhṛṣṇuṃ nariṣyantaṃ nābhāgekṣvākum eva ca karūṣam atha śaryātiṃ tathaivātrāṣṭamīm ilām 14 pṛṣadhranavamān āhuḥ kṣatradharmaparāyaṇān nābhāgāriṣṭadaśamān manoḥ putrān mahābalān 15 pañcāśataṃ manoḥ putrās tathaivānye 'bhavan kṣitau anyonyabhedāt te sarve vineśur iti naḥ śrutam 16 purūravās tato vidvān ilāyāṃ samapadyata sā vai tasyābhavan mātā pitā ceti hi naḥ śrutam 17 trayodaśa samudrasya dvīpān aśnan purūravāḥ amānuṣair vṛtaḥ sattvair mānuṣaḥ san mahāyaśāḥ 18 vipraiḥ sa vigrahaṃ cakre vīryonmattaḥ purūravāḥ jahāra ca sa viprāṇāṃ ratnāny utkrośatām api 19 sanatkumāras taṃ rājan brahmalokād upetya ha anudarśayāṃ tataś cakre pratyagṛhṇān na cāpy asau 20 tato maharṣibhiḥ kruddhaiḥ śaptaḥ sadyo vyanaśyata lobhānvito madabalān naṣṭasaṃjño narādhipaḥ 21 sa hi gandharvalokastha urvaśyā sahito virāṭ ānināya kriyārthe 'gnīn yathāvad vihitāṃs tridhā 22 ṣaṭ putrā jajñire 'thailād āyur dhīmān amāvasuḥ dṛḍhāyuś ca vanāyuś ca śrutāyuś corvaśīsutāḥ 23 nahuṣaṃ vṛddhaśarmāṇaṃ rajiṃ rambham anenasam svarbhānavīsutān etān āyoḥ putrān pracakṣate 24 āyuṣo nahuṣaḥ putro dhīmān satyaparākramaḥ rājyaṃ śaśāsa sumahad dharmeṇa pṛthivīpatiḥ 25 pitṝn devān ṛṣīn viprān gandharvoragarākṣasān nahuṣaḥ pālayām āsa brahmakṣatram atho viśaḥ 26 sa hatvā dasyusaṃghātān ṛṣīn karam adāpayat paśuvac caiva tān pṛṣṭhe vāhayām āsa vīryavān 27 kārayām āsa cendratvam abhibhūya divaukasaḥ tejasā tapasā caiva vikrameṇaujasā tathā 28 yatiṃ yayātiṃ saṃyātim āyātiṃ pāñcam uddhavam nahuṣo janayām āsa ṣaṭ putrān priyavāsasi 29 yayātir nāhuṣaḥ samrāḍ āsīt satyaparākramaḥ sa pālayām āsa mahīm īje ca vividhaiḥ savaiḥ 30 atiśaktyā pitṝn arcan devāṃś ca prayataḥ sadā anvagṛhṇāt prajāḥ sarvā yayātir aparājitaḥ 31 tasya putrā maheṣvāsāḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ devayānyāṃ mahārāja śarmiṣṭhāyāṃ ca jajñire 32 devayānyām ajāyetāṃ yadus turvasur eva ca druhyuś cānuś ca pūruś ca śarmiṣṭhāyāṃ prajajñire 33 sa śāśvatīḥ samā rājan prajā dharmeṇa pālayan jarām ārchan mahāghorāṃ nāhuṣo rūpanāśinīm 34 jarābhibhūtaḥ putrān sa rājā vacanam abravīt yaduṃ pūruṃ turvasuṃ ca druhyuṃ cānuṃ ca bhārata 35 yauvanena caran kāmān yuvā yuvatibhiḥ saha vihartum aham icchāmi sāhyaṃ kuruta putrakāḥ 36 taṃ putro devayāneyaḥ pūrvajo yadur abravīt kiṃ kāryaṃ bhavataḥ kāryam asmābhir yauvanena ca 37 yayātir abravīt taṃ vai jarā me pratigṛhyatām yauvanena tvadīyena careyaṃ viṣayān aham 38 yajato dīrghasatrair me śāpāc cośanaso muneḥ kāmārthaḥ parihīṇo me tapye 'haṃ tena putrakāḥ 39 māmakena śarīreṇa rājyam ekaḥ praśāstu vaḥ ahaṃ tanvābhinavayā yuvā kāmān avāpnuyām 40 na te tasya pratyagṛhṇan yaduprabhṛtayo jarām tam abravīt tataḥ pūruḥ kanīyān satyavikramaḥ 41 rājaṃś carābhinavayā tanvā yauvanagocaraḥ ahaṃ jarāṃ samāsthāya rājye sthāsyāmi te 'jñayā 42 evam uktaḥ sa rājarṣis tapovīryasamāśrayāt saṃcārayām āsa jarāṃ tadā putre mahātmani 43 pauraveṇātha vayasā rājā yauvanam āsthitaḥ yāyātenāpi vayasā rājyaṃ pūrur akārayat 44 tato varṣasahasrānte yayātir aparājitaḥ atṛpta eva kāmānāṃ pūruṃ putram uvāca ha 45 tvayā dāyādavān asmi tvaṃ me vaṃśakaraḥ sutaḥ pauravo vaṃśa iti te khyātiṃ loke gamiṣyati 46 tataḥ sa nṛpaśārdūlaḥ pūruṃ rājye 'bhiṣicya ca kālena mahatā paścāt kāladharmam upeyivān