Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 51. - 60.
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 51.
	1 janamejaya uvāca 1 bālo vākyaṃ sthavira iva prabhāṣate; nāyaṃ bālaḥ sthaviro 'yaṃ mato me icchāmy ahaṃ varam asmai pradātuṃ; tan me viprā vitaradhvaṃ sametāḥ 2 sadasyā ūcuḥ 2 bālo 'pi vipro mānya eveha rājñāṃ; yaś cāvidvān yaś ca vidvān yathāvat sarvān kāmāṃs tvatta eṣo 'rhate 'dya; yathā ca nas takṣaka eti śīghram 3 sūta uvāca 3 vyāhartukāme varade nṛpe dvijaṃ; varaṃ vṛṇīṣveti tato 'bhyuvāca hotā vākyaṃ nātihṛṣṭāntarātmā; karmaṇy asmiṃs takṣako naiti tāvat 4 janamejaya uvāca 4 yathā cedaṃ karma samāpyate me; yathā ca nas takṣaka eti śīghram tathā bhavantaḥ prayatantu sarve; paraṃ śaktyā sa hi me vidviṣāṇaḥ 5 ṛtvija ūcuḥ 5 yathā śāstrāṇi naḥ prāhur yathā śaṃsati pāvakaḥ indrasya bhavane rājaṃs takṣako bhayapīḍitaḥ 6 sūta uvāca 6 yathā sūto lohitākṣo mahātmā; paurāṇiko veditavān purastāt sa rājānaṃ prāha pṛṣṭas tadānīṃ; yathāhur viprās tadvad etan nṛdeva 7 purāṇam āgamya tato bravīmy ahaṃ; dattaṃ tasmai varam indreṇa rājan vaseha tvaṃ matsakāśe sugupto; na pāvakas tvāṃ pradahiṣyatīti 8 etac chrutvā dīkṣitas tapyamāna; āste hotāraṃ codayan karmakāle hotā ca yattaḥ sa juhāva mantrair; atho indraḥ svayam evājagāma 9 vimānam āruhya mahānubhāvaḥ; sarvair devaiḥ parisaṃstūyamānaḥ balāhakaiś cāpy anugamyamāno; vidyādharair apsarasāṃ gaṇaiś ca 10 tasyottarīye nihitaḥ sa nāgo; bhayodvignaḥ śarma naivābhyagacchat tato rājā mantravido 'bravīt punaḥ; kruddho vākyaṃ takṣakasyāntam icchan 11 indrasya bhavane viprā yadi nāgaḥ sa takṣakaḥ tam indreṇaiva sahitaṃ pātayadhvaṃ vibhāvasau 12 ṛtvija ūcuḥ 12 ayam āyāti vai tūrṇaṃ takṣakas te vaśaṃ nṛpa śrūyate 'sya mahān nādo ruvato bhairavaṃ bhayāt 13 nūnaṃ mukto vajrabhṛtā sa nāgo; bhraṣṭaś cāṅkān mantravisrastakāyaḥ ghūrṇann ākāśe naṣṭasaṃjño 'bhyupaiti; tīvrān niḥśvāsān niḥśvasan pannagendraḥ 14 vartate tava rājendra karmaitad vidhivat prabho asmai tu dvijamukhyāya varaṃ tvaṃ dātum arhasi 15 janamejaya uvāca 15 bālābhirūpasya tavāprameya; varaṃ prayacchāmi yathānurūpam vṛṇīṣva yat te 'bhimataṃ hṛdi sthitaṃ; tat te pradāsyāmy api ced adeyam 16 sūta uvāca 16 patiṣyamāṇe nāgendre takṣake jātavedasi idam antaram ity evaṃ tadāstīko 'bhyacodayat 17 varaṃ dadāsi cen mahyaṃ vṛṇomi janamejaya satraṃ te viramatv etan na pateyur ihoragāḥ 18 evam uktas tato rājā brahman pārikṣitas tadā nātihṛṣṭamanā vākyam āstīkam idam abravīt 19 suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca yac cānyan manyase vibho tat te dadyāṃ varaṃ vipra na nivartet kratur mama 20 āstīka uvāca 20 suvarṇaṃ rajataṃ gāś ca na tvāṃ rājan vṛṇomy aham satraṃ te viramatv etat svasti mātṛkulasya naḥ 21 sūta uvāca 21 āstīkenaivam uktas tu rājā pārikṣitas tadā punaḥ punar uvācedam āstīkaṃ vadatāṃ varam 22 anyaṃ varaya bhadraṃ te varaṃ dvijavarottama ayācata na cāpy anyaṃ varaṃ sa bhṛgunandana 23 tato vedavidas tatra sadasyāḥ sarva eva tam rājānam ūcuḥ sahitā labhatāṃ brāhmaṇo varam
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 52.
	1 śaunaka uvāca 1 ye sarpāḥ sarpasatre 'smin patitā havyavāhane teṣāṃ nāmāni sarveṣāṃ śrotum icchāmi sūtaja 2 sūta uvāca 2 sahasrāṇi bahūny asmin prayutāny arbudāni ca na śakyaṃ parisaṃkhyātuṃ bahutvād vedavittama 3 yathāsmṛti tu nāmāni pannagānāṃ nibodha me ucyamānāni mukhyānāṃ hutānāṃ jātavedasi 4 vāsukeḥ kulajāṃs tāvat prādhānyena nibodha me nīlaraktān sitān ghorān mahākāyān viṣolbaṇān 5 koṭiko mānasaḥ pūrṇaḥ sahaḥ pailo halīsakaḥ picchilaḥ koṇapaś cakraḥ koṇavegaḥ prakālanaḥ 6 hiraṇyavāhaḥ śaraṇaḥ kakṣakaḥ kāladantakaḥ ete vāsukijā nāgāḥ praviṣṭā havyavāhanam 7 takṣakasya kule jātān pravakṣyāmi nibodha tān pucchaṇḍako maṇḍalakaḥ piṇḍabhettā rabheṇakaḥ 8 ucchikhaḥ suraso draṅgo balaheḍo virohaṇaḥ śilīśalakaro mūkaḥ sukumāraḥ pravepanaḥ 9 mudgaraḥ śaśaromā ca sumanā vegavāhanaḥ ete takṣakajā nāgāḥ praviṣṭā havyavāhanam 10 pārāvataḥ pāriyātraḥ pāṇḍaro hariṇaḥ kṛśaḥ vihaṃgaḥ śarabho modaḥ pramodaḥ saṃhatāṅgadaḥ 11 airāvatakulād ete praiviṣṭā havyavāhanam kauravyakulajān nāgāñ śṛṇu me dvijasattama 12 aiṇḍilaḥ kuṇḍalo muṇḍo veṇiskandhaḥ kumārakaḥ bāhukaḥ śṛṅgavegaś ca dhūrtakaḥ pātapātarau 13 dhṛtarāṣṭrakule jātāñ śṛṇu nāgān yathātatham kīrtyamānān mayā brahman vātavegān viṣolbaṇān 14 śaṅkukarṇaḥ piṅgalakaḥ kuṭhāramukhamecakau pūrṇāṅgadaḥ pūrṇamukhaḥ prahasaḥ śakunir hariḥ 15 āmāhaṭhaḥ komaṭhakaḥ śvasano mānavo vaṭaḥ bhairavo muṇḍavedāṅgaḥ piśaṅgaś codrapāragaḥ 16 ṛṣabho vegavān nāma piṇḍārakamahāhanū raktāṅgaḥ sarvasāraṅgaḥ samṛddhaḥ pāṭarākṣasau 17 varāhako vāraṇakaḥ sumitraś citravedikaḥ parāśaras taruṇako maṇiskandhas tathāruṇiḥ 18 iti nāgā mayā brahman kīrtitāḥ kīrtivardhanāḥ prādhānyena bahutvāt tu na sarve parikīrtitāḥ 19 eteṣāṃ putrapautrās tu prasavasya ca saṃtatiḥ na śakyāḥ parisaṃkhyātuṃ ye dīptaṃ pāvakaṃ gatāḥ 20 saptaśīrṣā dviśīrṣāś ca pañcaśīrṣās tathāpare kālānalaviṣā ghorā hutāḥ śatasahasraśaḥ 21 mahākāyā mahāvīryāḥ śailaśṛṅgasamucchrayāḥ yojanāyāmavistārā dviyojanasamāyatāḥ 22 kāmarūpāḥ kāmagamā dīptānalaviṣolbaṇāḥ dagdhās tatra mahāsatre brahmadaṇḍanipīḍitāḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 53.
	1 sūta uvāca 1 idam atyadbhutaṃ cānyad āstīkasyānuśuśrumaḥ tathā varaiś chandyamāne rājñā pārikṣitena ha 2 indrahastāc cyuto nāgaḥ kha eva yad atiṣṭhata tataś cintāparo rājā babhūva janamejayaḥ 3 hūyamāne bhṛśaṃ dīpte vidhivat pāvake tadā na sma sa prāpatad vahnau takṣako bhayapīḍitaḥ 4 śaunaka uvāca 4 kiṃ sūta teṣāṃ viprāṇāṃ mantragrāmo manīṣiṇām na pratyabhāt tadāgnau yan na papāta sa takṣakaḥ 5 sūta uvāca 5 tam indrahastād visrastaṃ visaṃjñaṃ pannagottamam āstīkas tiṣṭha tiṣṭheti vācas tisro 'bhyudairayat 6 vitasthe so 'ntarikṣe 'tha hṛdayena vidūyatā yathā tiṣṭheta vai kaś cid gocakrasyāntarā naraḥ 7 tato rājābravīd vākyaṃ sadasyaiś codito bhṛśam kāmam etad bhavatv evaṃ yathāstīkasya bhāṣitam 8 samāpyatām idaṃ karma pannagāḥ santv anāmayāḥ prīyatām ayam āstīkaḥ satyaṃ sūtavaco 'stu tat 9 tato halahalāśabdaḥ prītijaḥ samavartata āstīkasya vare datte tathaivopararāma ca 10 sa yajñaḥ pāṇḍaveyasya rājñaḥ pārikṣitasya ha prītimāṃś cābhavad rājā bhārato janamejayaḥ 11 ṛtvigbhyaḥ sasadasyebhyo ye tatrāsan samāgatāḥ tebhyaś ca pradadau vittaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ 12 lohitākṣāya sūtāya tathā sthapataye vibhuḥ yenoktaṃ tatra satrāgre yajñasya vinivartanam 13 nimittaṃ brāhmaṇa iti tasmai vittaṃ dadau bahu tataś cakārāvabhṛthaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā 14 āstīkaṃ preṣayām āsa gṛhān eva susatkṛtam rājā prītamanāḥ prītaṃ kṛtakṛtyaṃ manīṣiṇam 15 punarāgamanaṃ kāryam iti cainaṃ vaco 'bravīt bhaviṣyasi sadasyo me vājimedhe mahākratau 16 tathety uktvā pradudrāva sa cāstīko mudā yutaḥ kṛtvā svakāryam atulaṃ toṣayitvā ca pārthivam 17 sa gatvā paramaprīto mātaraṃ mātulaṃ ca tam abhigamyopasaṃgṛhya yathāvṛttaṃ nyavedayat 18 etac chrutvā prīyamāṇāḥ sametā; ye tatrāsan pannagā vītamohāḥ te 'stīke vai prītimanto babhūvur; ūcuś cainaṃ varam iṣṭaṃ vṛṇīṣva 19 bhūyo bhūyaḥ sarvaśas te 'bruvaṃs taṃ; kiṃ te priyaṃ karavāmo 'dya vidvan prītā vayaṃ mokṣitāś caiva sarve; kāmaṃ kiṃ te karavāmo 'dya vatsa 20 āstīka uvāca 20 sāyaṃ prātaḥ suprasannātmarūpā; loke viprā mānavāś cetare 'pi dharmākhyānaṃ ye vadeyur mamedaṃ; teṣāṃ yuṣmadbhyo naiva kiṃ cid bhayaṃ syāt 21 sūta uvāca 21 taiś cāpy ukto bhāgineyaḥ prasannair; etat satyaṃ kāmam evaṃ carantaḥ prītyā yuktā īpsitaṃ sarvaśas te; kartāraḥ sma pravaṇā bhāgineya 22 jaratkāror jaratkārvāṃ samutpanno mahāyaśāḥ āstīkaḥ satyasaṃdho māṃ pannagebhyo 'bhirakṣatu 23 asitaṃ cārtimantaṃ ca sunīthaṃ cāpi yaḥ smaret divā vā yadi vā rātrau nāsya sarpabhayaṃ bhavet 24 sūta uvāca 24 mokṣayitvā sa bhujagān sarpasatrād dvijottamaḥ jagāma kāle dharmātmā diṣṭāntaṃ putrapautravān 25 ity ākhyānaṃ mayāstīkaṃ yathāvat kīrtitaṃ tava yat kīrtayitvā sarpebhyo na bhayaṃ vidyate kva cit 26 śrutvā dharmiṣṭham ākhyānam āstīkaṃ puṇyavardhanam āstīkasya kaver vipra śrīmaccaritam āditaḥ 27 śaunaka uvāca 27 bhṛguvaṃśāt prabhṛty eva tvayā me kathitaṃ mahat ākhyānam akhilaṃ tāta saute prīto 'smi tena te 28 prakṣyāmi caiva bhūyas tvāṃ yathāvat sūtanandana yāṃ kathāṃ vyāsasaṃpannāṃ tāṃ ca bhūyaḥ pracakṣva me 29 tasmin paramaduṣprāpe sarpasatre mahātmanām karmāntareṣu vidhivat sadasyānāṃ mahākave 30 yā babhūvuḥ kathāś citrā yeṣv artheṣu yathātatham tvatta icchāmahe śrotuṃ saute tvaṃ vai vicakṣaṇaḥ 31 sūta uvāca 31 karmāntareṣv akathayan dvijā vedāśrayāḥ kathāḥ vyāsas tv akathayan nityam ākhyānaṃ bhārataṃ mahat 32 śaunaka uvāca 32 mahābhāratam ākhyānaṃ pāṇḍavānāṃ yaśaskaram janamejayena yat pṛṣṭaḥ kṛṣṇadvaipāyanas tadā 33 śrāvayām āsa vidhivat tadā karmāntareṣu saḥ tām ahaṃ vidhivat puṇyāṃ śrotum icchāmi vai kathām 34 manaḥsāgarasaṃbhūtāṃ maharṣeḥ puṇyakarmaṇaḥ kathayasva satāṃ śreṣṭha na hi tṛpyāmi sūtaja 35 sūta uvāca 35 hanta te kathayiṣyāmi mahad ākhyānam uttamam kṛṣṇadvaipāyanamataṃ mahābhāratam āditaḥ 36 taj juṣasvottamamate kathyamānaṃ mayā dvija śaṃsituṃ tan manoharṣo mamāpīha pravartate
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 54.
	1 sūta uvāca 1 śrutvā tu sarpasatrāya dīkṣitaṃ janamejayam abhyāgacchad ṛṣir vidvān kṛṣṇadvaipāyanas tadā 2 janayām āsa yaṃ kālī śakteḥ putrāt parāśarāt kanyaiva yamunādvīpe pāṇḍavānāṃ pitāmaham 3 jātamātraś ca yaḥ sadya iṣṭyā deham avīvṛdhat vedāṃś cādhijage sāṅgān setihāsān mahāyaśāḥ 4 yaṃ nātitapasā kaś cin na vedādhyayanena ca na vratair nopavāsaiś ca na prasūtyā na manyunā 5 vivyāsaikaṃ caturdhā yo vedaṃ vedavidāṃ varaḥ parāvarajño brahmarṣiḥ kaviḥ satyavrataḥ śuciḥ 6 yaḥ pāṇḍuṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca viduraṃ cāpy ajījanat śaṃtanoḥ saṃtatiṃ tanvan puṇyakīrtir mahāyaśāḥ 7 janamejayasya rājarṣeḥ sa tad yajñasadas tadā viveśa śiṣyaiḥ sahito vedavedāṅgapāragaiḥ 8 tatra rājānam āsīnaṃ dadarśa janamejayam vṛtaṃ sadasyair bahubhir devair iva puraṃdaram 9 tathā mūrdhāvasiktaiś ca nānājanapadeśvaraiḥ ṛtvigbhir devakalpaiś ca kuśalair yajñasaṃstare 10 janamejayas tu rājarṣir dṛṣṭvā tam ṛṣim āgatam sagaṇo 'byudyayau tūrṇaṃ prītyā bharatasattamaḥ 11 kāñcanaṃ viṣṭaraṃ tasmai sadasyānumate prabhuḥ āsanaṃ kalpayām āsa yathā śakro bṛhaspateḥ 12 tatropaviṣṭaṃ varadaṃ devarṣigaṇapūjitam pūjayām āsa rājendraḥ śāstradṛṣṭena karmaṇā 13 pādyam ācamanīyaṃ ca arghyaṃ gāṃ ca vidhānataḥ pitāmahāya kṛṣṇāya tadarhāya nyavedayat 14 pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ pāṇḍavāj janamejayāt gāṃ caiva samanujñāya vyāsaḥ prīto 'bhavat tadā 15 tathā saṃpūjayitvā taṃ yatnena prapitāmaham upopaviśya prītātmā paryapṛcchad anāmayam 16 bhagavān api taṃ dṛṣṭvā kuśalaṃ prativedya ca sadasyaiḥ pūjitaḥ sarvaiḥ sadasyān abhyapūjayat 17 tatas taṃ satkṛtaṃ sarvaiḥ sadasyair janamejayaḥ idaṃ paścād dvijaśreṣṭhaṃ paryapṛcchat kṛtāñjaliḥ 18 kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca bhavān pratyakṣadarśivān teṣāṃ caritam icchāmi kathyamānaṃ tvayā dvija 19 kathaṃ samabhavad bhedas teṣām akliṣṭakarmaṇām tac ca yuddhaṃ kathaṃ vṛttaṃ bhūtāntakaraṇaṃ mahat 20 pitāmahānāṃ sarveṣāṃ daivenāviṣṭacetasām kārtsnyenaitat samācakṣva bhagavan kuśalo hy asi 21 tasya tad vacanaṃ śrutvā kṛṣṇadvaipāyanas tadā śaśāsa śiṣyam āsīnaṃ vaiśaṃpāyanam antike 22 kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yathā bhedo 'bhavat purā tad asmai sarvam ācakṣva yan mattaḥ śrutavān asi 23 guror vacanam ājñāya sa tu viprarṣabhas tadā ācacakṣe tataḥ sarvam itihāsaṃ purātanam 24 tasmai rājñe sadasyebhyaḥ kṣatriyebhyaś ca sarvaśaḥ bhedaṃ rājyavināśaṃ ca kurupāṇḍavayos tadā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 55.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 gurave prāṅ namaskṛtya manobuddhisamādhibhiḥ saṃpūjya ca dvijān sarvāṃs tathānyān viduṣo janān 2 maharṣeḥ sarvalokeṣu viśrutasyāsya dhīmataḥ pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ 3 śrotuṃ pātraṃ ca rājaṃs tvaṃ prāpyemāṃ bhāratīṃ kathām guror vaktuṃ parispando mudā protsāhatīva mām 4 śṛṇu rājan yathā bhedaḥ kurupāṇḍavayor abhūt rājyārthe dyūtasaṃbhūto vanavāsas tathaiva ca 5 yathā ca yuddham abhavat pṛthivīkṣayakārakam tat te 'haṃ saṃpravakṣyāmi pṛcchate bharatarṣabha 6 mṛte pitari te vīrā vanād etya svamandiram nacirād iva vidvāṃso vede dhanuṣi cābhavan 7 tāṃs tathā rūpavīryaujaḥsaṃpannān paurasaṃmatān nāmṛṣyan kuravo dṛṣṭvā pāṇḍavāñ śrīyaśobhṛtaḥ 8 tato duryodhanaḥ krūraḥ karṇaś ca sahasaubalaḥ teṣāṃ nigrahanirvāsān vividhāṃs te samācaran 9 dadāv atha viṣaṃ pāpo bhīmāya dhṛtarāṣṭrajaḥ jarayām āsa tad vīraḥ sahānnena vṛkodaraḥ 10 pramāṇakoṭyāṃ saṃsuptaṃ punar baddhvā vṛkodaram toyeṣu bhīmaṃ gaṅgāyāḥ prakṣipya puram āvrajat 11 yadā prabuddhaḥ kaunteyas tadā saṃchidya bandhanam udatiṣṭhan mahārāja bhīmaseno gatavyathaḥ 12 āśīviṣaiḥ kṛṣṇasarpaiḥ suptaṃ cainam adaṃśayat sarveṣv evāṅgadeśeṣu na mamāra ca śatruhā 13 teṣāṃ tu viprakāreṣu teṣu teṣu mahāmatiḥ mokṣaṇe pratighāte ca viduro 'vahito 'bhavat 14 svargastho jīvalokasya yathā śakraḥ sukhāvahaḥ pāṇḍavānāṃ tathā nityaṃ viduro 'pi sukhāvahaḥ 15 yadā tu vividhopāyaiḥ saṃvṛtair vivṛtair api nāśaknod vinihantuṃ tān daivabhāvyartharakṣitān 16 tataḥ saṃmantrya sacivair vṛṣaduḥśāsanādibhiḥ dhṛtarāṣṭram anujñāpya jātuṣaṃ gṛham ādiśat 17 tatra tān vāsayām āsa pāṇḍavān amitaujasaḥ adāhayac ca visrabdhān pāvakena punas tadā 18 vidurasyaiva vacanāt khanitrī vihitā tataḥ mokṣayām āsa yogena te muktāḥ prādravan bhayāt 19 tato mahāvane ghore hiḍimbaṃ nāma rākṣasam bhīmaseno 'vadhīt kruddho bhuvi bhīmaparākramaḥ 20 atha saṃdhāya te vīrā ekacakrāṃ vrajaṃs tadā brahmarūpadharā bhūtvā mātrā saha paraṃtapāḥ 21 tatra te brāhmaṇārthāya bakaṃ hatvā mahābalam brāhmaṇaiḥ sahitā jagmuḥ pāñcālānāṃ puraṃ tataḥ 22 te tatra draupadīṃ labdhvā parisaṃvatsaroṣitāḥ viditā hāstinapuraṃ pratyājagmur ariṃdamāḥ 23 ta uktā dhṛtarāṣṭreṇa rājñā śāṃtanavena ca bhrātṛbhir vigrahas tāta kathaṃ vo na bhaved iti asmābhiḥ khāṇḍavaprasthe yuṣmadvāso 'nucintitaḥ 24 tasmāj janapadopetaṃ suvibhaktamahāpatham vāsāya khāṇḍavaprasthaṃ vrajadhvaṃ gatamanyavaḥ 25 tayos te vacanāj jagmuḥ saha sarvaiḥ suhṛjjanaiḥ nagaraṃ khāṇḍavaprasthaṃ ratnāny ādāya sarvaśaḥ 26 tatra te nyavasan rājan saṃvatsaragaṇān bahūn vaśe śastrapratāpena kurvanto 'nyān mahīkṣitaḥ 27 evaṃ dharmapradhānās te satyavrataparāyaṇāḥ apramattotthitāḥ kṣāntāḥ pratapanto 'hitāṃs tadā 28 ajayad bhīmasenas tu diśaṃ prācīṃ mahābalaḥ udīcīm arjuno vīraḥ pratīcīṃ nakulas tathā 29 dakṣiṇāṃ sahadevas tu vijigye paravīrahā evaṃ cakrur imāṃ sarve vaśe kṛtsnāṃ vasuṃdharām 30 pañcabhiḥ sūryasaṃkāśaiḥ sūryeṇa ca virājatā ṣaṭsūryevābabhau pṛthvī pāṇḍavaiḥ satyavikramaiḥ 31 tato nimitte kasmiṃś cid dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ vanaṃ prasthāpayām āsa bhrātaraṃ vai dhanaṃjayam 32 sa vai saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ māsaṃ caikaṃ vane 'vasat tato 'gacchad dhṛṣīkeśaṃ dvāravatyāṃ kadā cana 33 labdhavāṃs tatra bībhatsur bhāryāṃ rājīvalocanām anujāṃ vāsudevasya subhadrāṃ bhadrabhāṣiṇīm 34 sā śacīva mahendreṇa śrīḥ kṛṣṇeneva saṃgatā subhadrā yuyuje prītā pāṇḍavenārjunena ha 35 atarpayac ca kaunteyaḥ khāṇḍave havyavāhanam bībhatsur vāsudevena sahito nṛpasattama 36 nātibhāro hi pārthasya keśavenābhavat saha vyavasāyasahāyasya viṣṇoḥ śatruvadheṣv iva 37 pārthāyāgnir dadau cāpi gāṇḍīvaṃ dhanur uttamam iṣudhī cākṣayair bāṇai rathaṃ ca kapilakṣaṇam 38 mokṣayām āsa bībhatsur mayaṃ tatra mahāsuram sa cakāra sabhāṃ divyāṃ sarvaratnasamācitām 39 tasyāṃ duryodhano mando lobhaṃ cakre sudurmatiḥ tato 'kṣair vañcayitvā ca saubalena yudhiṣṭhiram 40 vanaṃ prasthāpayām āsa sapta varṣāṇi pañca ca ajñātam ekaṃ rāṣṭre ca tathā varṣaṃ trayodaśam 41 tataś caturdaśe varṣe yācamānāḥ svakaṃ vasu nālabhanta mahārāja tato yuddham avartata 42 tatas te sarvam utsādya hatvā duryodhanaṃ nṛpam rājyaṃ vidrutabhūyiṣṭhaṃ pratyapadyanta pāṇḍavāḥ 43 evam etat purāvṛttaṃ teṣām akliṣṭakarmaṇām bhedo rājyavināśaś ca jayaś ca jayatāṃ vara
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 56.
	1 janamejaya uvāca 1 kathitaṃ vai samāsena tvayā sarvaṃ dvijottama mahābhāratam ākhyānaṃ kurūṇāṃ caritaṃ mahat 2 kathāṃ tv anagha citrārthām imāṃ kathayati tvayi vistaraśravaṇe jātaṃ kautūhalam atīva me 3 sa bhavān vistareṇemāṃ punar ākhyātum arhati na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaś caritaṃ mahat 4 na tat kāraṇam alpaṃ hi dharmajñā yatra pāṇḍavāḥ avadhyān sarvaśo jaghnuḥ praśasyante ca mānavaiḥ 5 kimarthaṃ te naravyāghrāḥ śaktāḥ santo hy anāgasaḥ prayujyamānān saṃkleśān kṣāntavanto durātmanām 6 kathaṃ nāgāyutaprāṇo bāhuśālī vṛkodaraḥ parikliśyann api krodhaṃ dhṛtavān vai dvijottama 7 kathaṃ sā draupadī kṛṣṇā kliśyamānā durātmabhiḥ śaktā satī dhārtarāṣṭrān nādahad ghoracakṣuṣā 8 kathaṃ vyatikraman dyūte pārthau mādrīsutau tathā anuvrajan naravyāghraṃ vañcyamānaṃ durātmabhiḥ 9 kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ suto dharmasya dharmavit anarhaḥ paramaṃ kleśaṃ soḍhavān sa yudhiṣṭhiraḥ 10 kathaṃ ca bahulāḥ senāḥ pāṇḍavaḥ kṛṣṇasārathiḥ asyann eko 'nayat sarvāḥ pitṛlokaṃ dhanaṃjayaḥ 11 etad ācakṣva me sarvaṃ yathāvṛttaṃ tapodhana yad yac ca kṛtavantas te tatra tatra mahārathāḥ 12 vaiśaṃpāyana uvāca 12 maharṣeḥ sarvalokeṣu pūjitasya mahātmanaḥ pravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ 13 idaṃ śatasahasraṃ hi ślokānāṃ puṇyakarmaṇām satyavatyātmajeneha vyākhyātam amitaujasā 14 ya idaṃ śrāvayed vidvān yaś cedaṃ śṛṇuyān naraḥ te brahmaṇaḥ sthānam etya prāpnuyur devatulyatām 15 idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitram api cottamam śrāvyāṇām uttamaṃ cedaṃ purāṇam ṛṣisaṃstutam 16 asminn arthaś ca dharmaś ca nikhilenopadiśyate itihāse mahāpuṇye buddhiś ca parinaiṣṭhikī 17 akṣudrān dānaśīlāṃś ca satyaśīlān anāstikān kārṣṇaṃ vedam imaṃ vidvāñ śrāvayitvārtham aśnute 18 bhrūṇahatyākṛtaṃ cāpi pāpaṃ jahyād asaṃśayam itihāsam imaṃ śrutvā puruṣo 'pi sudāruṇaḥ 19 jayo nāmetihāso 'yaṃ śrotavyo vijigīṣuṇā mahīṃ vijayate sarvāṃ śatrūṃś cāpi parājayet 20 idaṃ puṃsavanaṃ śreṣṭham idaṃ svastyayanaṃ mahat mahiṣīyuvarājābhyāṃ śrotavyaṃ bahuśas tathā 21 arthaśāstram idaṃ puṇyaṃ dharmaśāstram idaṃ param mokṣaśāstram idaṃ proktaṃ vyāsenāmitabuddhinā 22 saṃpraty ācakṣate caiva ākhyāsyanti tathāpare putrāḥ śuśrūṣavaḥ santi preṣyāś ca priyakāriṇaḥ 23 śarīreṇa kṛtaṃ pāpaṃ vācā ca manasaiva ca sarvaṃ tat tyajati kṣipram idaṃ śṛṇvan naraḥ sadā 24 bhāratānāṃ mahaj janma śṛṇvatām anasūyatām nāsti vyādhibhayaṃ teṣāṃ paralokabhayaṃ kutaḥ 25 dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ svargyaṃ puṇyaṃ tathaiva ca kṛṣṇadvaipāyanenedaṃ kṛtaṃ puṇyacikīrṣuṇā 26 kīrtiṃ prathayatā loke pāṇḍavānāṃ mahātmanām anyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhūridraviṇatejasām 27 yathā samudro bhagavān yathā ca himavān giriḥ khyātāv ubhau ratnanidhī tathā bhāratam ucyate 28 ya idaṃ śrāvayed vidvān brāhmaṇān iha parvasu dhūtapāpmā jitasvargo brahmabhūyaṃ sa gacchati 29 yaś cedaṃ śrāvayec chrāddhe brāhmaṇān pādam antataḥ akṣayyaṃ tasya tac chrāddham upatiṣṭhet pitṝn api 30 ahnā yad enaś cājñānāt prakaroti naraś caran tan mahābhāratākhyānaṃ śrutvaiva pravilīyate 31 bhāratānāṃ mahaj janma mahābhāratam ucyate niruktam asya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate 32 tribhir varṣaiḥ sadotthāyī kṛṣṇadvaipāyano muniḥ mahābhāratam ākhyānaṃ kṛtavān idam uttamam 33 dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabha yad ihāsti tad anyatra yan nehāsti na tat kva cit
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 57.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 rājoparicaro nāma dharmanityo mahīpatiḥ babhūva mṛgayāṃ gantuṃ sa kadā cid dhṛtavrataḥ 2 sa cediviṣayaṃ ramyaṃ vasuḥ pauravanandanaḥ indropadeśāj jagrāha grahaṇīyaṃ mahīpatiḥ 3 tam āśrame nyastaśastraṃ nivasantaṃ taporatim devaḥ sākṣāt svayaṃ vajrī samupāyān mahīpatim 4 indratvam arho rājāyaṃ tapasety anucintya vai taṃ sāntvena nṛpaṃ sākṣāt tapasaḥ saṃnyavartayat 5 indra uvāca 5 na saṃkīryeta dharmo 'yaṃ pṛthivyāṃ pṛthivīpate taṃ pāhi dharmo hi dhṛtaḥ kṛtsnaṃ dhārayate jagat 6 lokyaṃ dharmaṃ pālaya tvaṃ nityayuktaḥ samāhitaḥ dharmayuktas tato lokān puṇyān āpsyasi śāśvatān 7 diviṣṭhasya bhuviṣṭhas tvaṃ sakhā bhūtvā mama priyaḥ ūdhaḥ pṛthivyā yo deśas tam āvasa narādhipa 8 paśavyaś caiva puṇyaś ca susthiro dhanadhānyavān svārakṣyaś caiva saumyaś ca bhogyair bhūmiguṇair yutaḥ 9 aty anyān eṣa deśo hi dhanaratnādibhir yutaḥ vasupūrṇā ca vasudhā vasa cediṣu cedipa 10 dharmaśīlā janapadāḥ susaṃtoṣāś ca sādhavaḥ na ca mithyāpralāpo 'tra svaireṣv api kuto 'nyathā 11 na ca pitrā vibhajyante narā guruhite ratāḥ yuñjate dhuri no gāś ca kṛśāḥ saṃdhukṣayanti ca 12 sarve varṇāḥ svadharmasthāḥ sadā cediṣu mānada na te 'sty aviditaṃ kiṃ cit triṣu lokeṣu yad bhavet 13 devopabhogyaṃ divyaṃ ca ākāśe sphāṭikaṃ mahat ākāśagaṃ tvāṃ maddattaṃ vimānam upapatsyate 14 tvam ekaḥ sarvamartyeṣu vimānavaram āsthitaḥ cariṣyasy uparistho vai devo vigrahavān iva 15 dadāmi te vaijayantīṃ mālām amlānapaṅkajām dhārayiṣyati saṃgrāme yā tvāṃ śastrair avikṣatam 16 lakṣaṇaṃ caitad eveha bhavitā te narādhipa indramāleti vikhyātaṃ dhanyam apratimaṃ mahat 17 vaiśaṃpāyana uvāca 17 yaṣṭiṃ ca vaiṇavīṃ tasmai dadau vṛtraniṣūdanaḥ iṣṭapradānam uddiśya śiṣṭānāṃ paripālinīm 18 tasyāḥ śakrasya pūjārthaṃ bhūmau bhūmipatis tadā praveśaṃ kārayām āsa gate saṃvatsare tadā 19 tataḥ prabhṛti cādyāpi yaṣṭyāḥ kṣitipasattamaiḥ praveśaḥ kriyate rājan yathā tena pravartitaḥ 20 aparedyus tathā cāsyāḥ kriyate ucchrayo nṛpaiḥ alaṃkṛtāyāḥ piṭakair gandhair mālyaiś ca bhūṣaṇaiḥ mālyadāmaparikṣiptā vidhivat kriyate 'pi ca 21 bhagavān pūjyate cātra hāsyarūpeṇa śaṃkaraḥ svayam eva gṛhītena vasoḥ prītyā mahātmanaḥ 22 etāṃ pūjāṃ mahendras tu dṛṣṭvā deva kṛtāṃ śubhām vasunā rājamukhyena prītimān abravīd vibhuḥ 23 ye pūjayiṣyanti narā rājānaś ca mahaṃ mama kārayiṣyanti ca mudā yathā cedipatir nṛpaḥ 24 teṣāṃ śrīr vijayaś caiva sarāṣṭrāṇāṃ bhaviṣyati tathā sphīto janapado muditaś ca bhaviṣyati 25 evaṃ mahātmanā tena mahendreṇa narādhipa vasuḥ prītyā maghavatā mahārājo 'bhisatkṛtaḥ 26 utsavaṃ kārayiṣyanti sadā śakrasya ye narāḥ bhūmidānādibhir dānair yathā pūtā bhavanti vai varadānamahāyajñais tathā śakrotsavena te 27 saṃpūjito maghavatā vasuś cedipatis tadā pālayām āsa dharmeṇa cedisthaḥ pṛthivīm imām indraprītyā bhūmipatiś cakārendramahaṃ vasuḥ 28 putrāś cāsya mahāvīryāḥ pañcāsann amitaujasaḥ nānārājyeṣu ca sutān sa samrāḍ abhyaṣecayat 29 mahāratho magadharāḍ viśruto yo bṛhadrathaḥ pratyagrahaḥ kuśāmbaś ca yam āhur maṇivāhanam macchillaś ca yaduś caiva rājanyaś cāparājitaḥ 30 ete tasya sutā rājan rājarṣer bhūritejasaḥ nyaveśayan nāmabhiḥ svais te deśāṃś ca purāṇi ca vāsavāḥ pañca rājānaḥ pṛthagvaṃśāś ca śāśvatāḥ 31 vasantam indraprāsāde ākāśe sphāṭike ca tam upatasthur mahātmānaṃ gandharvāpsaraso nṛpam rājoparicarety evaṃ nāma tasyātha viśrutam 32 puropavāhinīṃ tasya nadīṃ śuktimatīṃ giriḥ arautsīc cetanāyuktaḥ kāmāt kolāhalaḥ kila 33 giriṃ kolāhalaṃ taṃ tu padā vasur atāḍayat niścakrāma nadī tena prahāravivareṇa sā 34 tasyāṃ nadyām ajanayan mithunaṃ parvataḥ svayam tasmād vimokṣaṇāt prītā nadī rājñe nyavedayat 35 yaḥ pumān abhavat tatra taṃ sa rājarṣisattamaḥ vasur vasupradaś cakre senāpatim ariṃdamam cakāra patnīṃ kanyāṃ tu dayitāṃ girikāṃ nṛpaḥ 36 vasoḥ patnī tu girikā kāmāt kāle nyavedayat ṛtukālam anuprāptaṃ snātā puṃsavane śuciḥ 37 tadahaḥ pitaraś cainam ūcur jahi mṛgān iti taṃ rājasattamaṃ prītās tadā matimatāṃ varam 38 sa pitṝṇāṃ niyogaṃ tam avyatikramya pārthivaḥ cacāra mṛgayāṃ kāmī girikām eva saṃsmaran atīva rūpasaṃpannāṃ sākṣāc chriyam ivāparām 39 tasya retaḥ pracaskanda carato rucire vane skannamātraṃ ca tad reto vṛkṣapatreṇa bhūmipaḥ 40 pratijagrāha mithyā me na skanded reta ity uta ṛtuś ca tasyāḥ patnyā me na moghaḥ syād iti prabhuḥ 41 saṃcintyaivaṃ tadā rājā vicārya ca punaḥ punaḥ amoghatvaṃ ca vijñāya retaso rājasattamaḥ 42 śukraprasthāpane kālaṃ mahiṣyāḥ prasamīkṣya saḥ abhimantryātha tac chukram ārāt tiṣṭhantam āśugam sūkṣmadharmārthatattvajño jñātvā śyenaṃ tato 'bravīt 43 matpriyārtham idaṃ saumya śukraṃ mama gṛhaṃ naya girikāyāḥ prayacchāśu tasyā hy ārtavam adya vai 44 gṛhītvā tat tadā śyenas tūrṇam utpatya vegavān javaṃ paramam āsthāya pradudrāva vihaṃgamaḥ 45 tam apaśyad athāyāntaṃ śyenaṃ śyenas tathāparaḥ abhyadravac ca taṃ sadyo dṛṣṭvaivāmiṣaśaṅkayā 46 tuṇḍayuddham athākāśe tāv ubhau saṃpracakratuḥ yudhyator apatad retas tac cāpi yamunāmbhasi 47 tatrādriketi vikhyātā brahmaśāpād varāpsarāḥ mīnabhāvam anuprāptā babhūva yamunācarī 48 śyenapādaparibhraṣṭaṃ tad vīryam atha vāsavam jagrāha tarasopetya sādrikā matsyarūpiṇī 49 kadā cid atha matsīṃ tāṃ babandhur matsyajīvinaḥ māse ca daśame prāpte tadā bharatasattama ujjahrur udarāt tasyāḥ strīpumāṃsaṃ ca mānuṣam 50 āścaryabhūtaṃ matvā tad rājñas te pratyavedayan kāye matsyā imau rājan saṃbhūtau mānuṣāv iti 51 tayoḥ pumāṃsaṃ jagrāha rājoparicaras tadā sa matsyo nāma rājāsīd dhārmikaḥ satyasaṃgaraḥ 52 sāpsarā muktaśāpā ca kṣaṇena samapadyata puroktā yā bhagavatā tiryagyonigatā śubhe mānuṣau janayitvā tvaṃ śāpamokṣam avāpsyasi 53 tataḥ sā janayitvā tau viśastā matsyaghātinā saṃtyajya matsyarūpaṃ sā divyaṃ rūpam avāpya ca siddharṣicāraṇapathaṃ jagāmātha varāpsarāḥ 54 yā kanyā duhitā tasyā matsyā matsyasagandhinī rājñā dattātha dāśāya iyaṃ tava bhavatv iti rūpasattvasamāyuktā sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ 55 sā tu satyavatī nāma matsyaghātyabhisaṃśrayāt āsīn matsyasagandhaiva kaṃ cit kālaṃ śucismitā 56 śuśrūṣārthaṃ pitur nāvaṃ tāṃ tu vāhayatīṃ jale tīrthayātrāṃ parikrāmann apaśyad vai parāśaraḥ 57 atīva rūpasaṃpannāṃ siddhānām api kāṅkṣitām dṛṣṭvaiva ca sa tāṃ dhīmāṃś cakame cārudarśanām vidvāṃs tāṃ vāsavīṃ kanyāṃ kāryavān munipuṃgavaḥ 58 sābravīt paśya bhagavan pārāvāre ṛṣīn sthitān āvayor dṛśyator ebhiḥ kathaṃ nu syāt samāgamaḥ 59 evaṃ tayokto bhagavān nīhāram asṛjat prabhuḥ yena deśaḥ sa sarvas tu tamobhūta ivābhavat 60 dṛṣṭvā sṛṣṭaṃ tu nīhāraṃ tatas taṃ paramarṣiṇā vismitā cābravīt kanyā vrīḍitā ca manasvinī 61 viddhi māṃ bhagavan kanyāṃ sadā pitṛvaśānugām tvatsaṃyogāc ca duṣyeta kanyābhāvo mamānagha 62 kanyātve dūṣite cāpi kathaṃ śakṣye dvijottama gantuṃ gṛhaṃ gṛhe cāhaṃ dhīman na sthātum utsahe etat saṃcintya bhagavan vidhatsva yad anantaram 63 evam uktavatīṃ tāṃ tu prītimān ṛṣisattamaḥ uvāca matpriyaṃ kṛtvā kanyaiva tvaṃ bhaviṣyasi 64 vṛṇīṣva ca varaṃ bhīru yaṃ tvam icchasi bhāmini vṛthā hi na prasādo me bhūtapūrvaḥ śucismite 65 evam uktā varaṃ vavre gātrasaugandhyam uttamam sa cāsyai bhagavān prādān manasaḥ kāṅkṣitaṃ prabhuḥ 66 tato labdhavarā prītā strībhāvaguṇabhūṣitā jagāma saha saṃsargam ṛṣiṇādbhutakarmaṇā 67 tena gandhavatīty eva nāmāsyāḥ prathitaṃ bhuvi tasyās tu yojanād gandham ājighranti narā bhuvi 68 tato yojanagandheti tasyā nāma pariśrutam parāśaro 'pi bhagavāñ jagāma svaṃ niveśanam 69 iti satyavatī hṛṣṭā labdhvā varam anuttamam parāśareṇa saṃyuktā sadyo garbhaṃ suṣāva sā jajñe ca yamunādvīpe pārāśaryaḥ sa vīryavān 70 sa mātaram upasthāya tapasy eva mano dadhe smṛto 'haṃ darśayiṣyāmi kṛtyeṣv iti ca so 'bravīt 71 evaṃ dvaipāyano jajñe satyavatyāṃ parāśarāt dvīpe nyastaḥ sa yad bālas tasmād dvaipāyano 'bhavat 72 pādāpasāriṇaṃ dharmaṃ vidvān sa tu yuge yuge āyuḥ śaktiṃ ca martyānāṃ yugānugam avekṣya ca 73 brahmaṇo brāhmaṇānāṃ ca tathānugrahakāmyayā vivyāsa vedān yasmāc ca tasmād vyāsa iti smṛtaḥ 74 vedān adhyāpayām āsa mahābhāratapañcamān sumantuṃ jaiminiṃ pailaṃ śukaṃ caiva svam ātmajam 75 prabhur variṣṭho varado vaiśaṃpāyanam eva ca saṃhitās taiḥ pṛthaktvena bhāratasya prakāśitāḥ 76 tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavo gaṅgāyām amitadyutiḥ vasuvīryāt samabhavan mahāvīryo mahāyaśāḥ 77 śūle protaḥ purāṇarṣir acoraś coraśaṅkayā aṇīmāṇḍavya iti vai vikhyātaḥ sumahāyaśāḥ 78 sa dharmam āhūya purā maharṣir idam uktavān iṣīkayā mayā bālyād ekā viddhā śakuntikā 79 tat kilbiṣaṃ smare dharma nānyat pāpam ahaṃ smare tan me sahasrasamitaṃ kasmān nehājayat tapaḥ 80 garīyān brāhmaṇavadhaḥ sarvabhūtavadhād yataḥ tasmāt tvaṃ kilbiṣād asmāc chūdrayonau janiṣyasi 81 tena śāpena dharmo 'pi śūdrayonāv ajāyata vidvān vidurarūpeṇa dhārmī tanur akilbiṣī 82 saṃjayo munikalpas tu jajñe sūto gavalgaṇāt sūryāc ca kuntikanyāyāṃ jajñe karṇo mahārathaḥ sahajaṃ kavacaṃ bibhrat kuṇḍaloddyotitānanaḥ 83 anugrahārthaṃ lokānāṃ viṣṇur lokanamaskṛtaḥ vasudevāt tu devakyāṃ prādurbhūto mahāyaśāḥ 84 anādinidhano devaḥ sa kartā jagataḥ prabhuḥ avyaktam akṣaraṃ brahma pradhānaṃ nirguṇātmakam 85 ātmānam avyayaṃ caiva prakṛtiṃ prabhavaṃ param puruṣaṃ viśvakarmāṇaṃ sattvayogaṃ dhruvākṣaram 86 anantam acalaṃ devaṃ haṃsaṃ nārāyaṇaṃ prabhum dhātāram ajaraṃ nityaṃ tam āhuḥ param avyayam 87 puruṣaḥ sa vibhuḥ kartā sarvabhūtapitāmahaḥ dharmasaṃvardhanārthāya prajajñe 'ndhakavṛṣṇiṣu 88 astrajñau tu mahāvīryau sarvaśastraviśāradau sātyakiḥ kṛtavarmā ca nārāyaṇam anuvratau satyakād dhṛdikāc caiva jajñāte 'straviśāradau 89 bharadvājasya ca skannaṃ droṇyāṃ śukram avardhata maharṣer ugratapasas tasmād droṇo vyajāyata 90 gautamān mithunaṃ jajñe śarastambāc charadvataḥ aśvatthāmnaś ca jananī kṛpaś caiva mahābalaḥ aśvatthāmā tato jajñe droṇād astrabhṛtāṃ varaḥ 91 tathaiva dhṛṣṭadyumno 'pi sākṣād agnisamadyutiḥ vaitāne karmaṇi tate pāvakāt samajāyata vīro droṇavināśāya dhanuṣā saha vīryavān 92 tathaiva vedyāṃ kṛṣṇāpi jajñe tejasvinī śubhā vibhrājamānā vapuṣā bibhratī rūpam uttamam 93 prahrādaśiṣyo nagnajit subalaś cābhavat tataḥ tasya prajā dharmahantrī jajñe devaprakopanāt 94 gāndhārarājaputro 'bhūc chakuniḥ saubalas tathā duryodhanasya mātā ca jajñāte 'rthavidāv ubhau 95 kṛṣṇadvaipāyanāj jajñe dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ kṣetre vicitravīryasya pāṇḍuś caiva mahābalaḥ 96 pāṇḍos tu jajñire pañca putrā devasamāḥ pṛthak dvayoḥ striyor guṇajyeṣṭhas teṣām āsīd yudhiṣṭhiraḥ 97 dharmād yudhiṣṭhiro jajñe mārutāt tu vṛkodaraḥ indrād dhanaṃjayaḥ śrīmān sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ 98 jajñāte rūpasaṃpannāv aśvibhyāṃ tu yamāv ubhau nakulaḥ sahadevaś ca guruśuśrūṣaṇe ratau 99 tathā putraśataṃ jajñe dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ duryodhanaprabhṛtayo yuyutsuḥ karaṇas tathā 100 abhimanyuḥ subhadrāyām arjunād abhyajāyata svasrīyo vāsudevasya pautraḥ pāṇḍor mahātmanaḥ 101 pāṇḍavebhyo 'pi pañcabhyaḥ kṛṣṇāyāṃ pañca jajñire kumārā rūpasaṃpannāḥ sarvaśastraviśāradāḥ 102 prativindhyo yudhiṣṭhirāt sutasomo vṛkodarāt arjunāc chrutakīrtis tu śatānīkas tu nākuliḥ 103 tathaiva sahadevāc ca śrutasenaḥ pratāpavān hiḍimbāyāṃ ca bhīmena vane jajñe ghaṭotkacaḥ 104 śikhaṇḍī drupadāj jajñe kanyā putratvam āgatā yāṃ yakṣaḥ puruṣaṃ cakre sthūṇaḥ priyacikīrṣayā 105 kurūṇāṃ vigrahe tasmin samāgacchan bahūny atha rājñāṃ śatasahasrāṇi yotsyamānāni saṃyuge 106 teṣām aparimeyāni nāmadheyāni sarvaśaḥ na śakyaṃ parisaṃkhyātuṃ varṣāṇām ayutair api ete tu kīrtitā mukhyā yair ākhyānam idaṃ tatam
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 58.
	1 janamejaya uvāca 1 ya ete kīrtitā brahman ye cānye nānukīrtitāḥ samyak tāñ śrotum icchāmi rājñaś cānyān suvarcasaḥ 2 yadartham iha saṃbhūtā devakalpā mahārathāḥ bhuvi tan me mahābhāga samyag ākhyātum arhasi 3 vaiśaṃpāyana uvāca 3 rahasyaṃ khalv idaṃ rājan devānām iti naḥ śrutam tat tu te kathayiṣyāmi namaskṛtvā svayaṃbhuve 4 triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ purā jāmadagnyas tapas tepe mahendre parvatottame 5 tadā niḥkṣatriye loke bhārgaveṇa kṛte sati brāhmaṇān kṣatriyā rājan garbhārthinyo 'bhicakramuḥ 6 tābhiḥ saha samāpetur brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ ṛtāv ṛtau naravyāghra na kāmān nānṛtau tathā 7 tebhyas tu lebhire garbhān kṣatriyās tāḥ sahasraśaḥ tataḥ suṣuvire rājan kṣatriyān vīryasaṃmatān kumārāṃś ca kumārīś ca punaḥ kṣatrābhivṛddhaye 8 evaṃ tad brāhmaṇaiḥ kṣatraṃ kṣatriyāsu tapasvibhiḥ jātam ṛdhyata dharmeṇa sudīrgheṇāyuṣānvitam catvāro 'pi tadā varṇā babhūvur brāhmaṇottarāḥ 9 abhyagacchann ṛtau nārīṃ na kāmān nānṛtau tathā tathaivānyāni bhūtāni tiryagyonigatāny api ṛtau dārāṃś ca gacchanti tadā sma bharatarṣabha 10 tato 'vardhanta dharmeṇa sahasraśatajīvinaḥ tāḥ prajāḥ pṛthivīpāla dharmavrataparāyaṇāḥ ādhibhir vyādhibhiś caiva vimuktāḥ sarvaśo narāḥ 11 athemāṃ sāgarāpāṅgāṃ gāṃ gajendragatākhilām adhyatiṣṭhat punaḥ kṣatraṃ saśailavanakānanām 12 praśāsati punaḥ kṣatre dharmeṇemāṃ vasuṃdharām brāhmaṇādyās tadā varṇā lebhire mudam uttamām 13 kāmakrodhodbhavān doṣān nirasya ca narādhipāḥ daṇḍaṃ daṇḍyeṣu dharmeṇa praṇayanto 'nvapālayan 14 tathā dharmapare kṣatre sahasrākṣaḥ śatakratuḥ svādu deśe ca kāle ca vavarṣāpyāyayan prajāḥ 15 na bāla eva mriyate tadā kaś cin narādhipa na ca striyaṃ prajānāti kaś cid aprāptayauvanaḥ 16 evam āyuṣmatībhis tu prajābhir bharatarṣabha iyaṃ sāgaraparyantā samāpūryata medinī 17 ījire ca mahāyajñaiḥ kṣatriyā bahudakṣiṇaiḥ sāṅgopaniṣadān vedān viprāś cādhīyate tadā 18 na ca vikrīṇate brahma brāhmaṇāḥ sma tadā nṛpa na ca śūdrasamābhyāśe vedān uccārayanty uta 19 kārayantaḥ kṛṣiṃ gobhis tathā vaiśyāḥ kṣitāv iha na gām ayuñjanta dhuri kṛśāṅgāś cāpy ajīvayan 20 phenapāṃś ca tathā vatsān na duhanti sma mānavāḥ na kūṭamānair vaṇijaḥ paṇyaṃ vikrīṇate tadā 21 karmāṇi ca naravyāghra dharmopetāni mānavāḥ dharmam evānupaśyantaś cakrur dharmaparāyaṇāḥ 22 svakarmaniratāś cāsan sarve varṇā narādhipa evaṃ tadā naravyāghra dharmo na hrasate kva cit 23 kāle gāvaḥ prasūyante nāryaś ca bharatarṣabha phalanty ṛtuṣu vṛkṣāś ca puṣpāṇi ca phalāni ca 24 evaṃ kṛtayuge samyag vartamāne tadā nṛpa āpūryata mahī kṛtsnā prāṇibhir bahubhir bhṛśam 25 tataḥ samudite loke mānuṣe bharatarṣabha asurā jajñire kṣetre rājñāṃ manujapuṃgava 26 ādityair hi tadā daityā bahuśo nirjitā yudhi aiśvaryād bhraṃśitāś cāpi saṃbabhūvuḥ kṣitāv iha 27 iha devatvam icchanto mānuṣeṣu manasvinaḥ jajñire bhuvi bhūteṣu teṣu teṣv asurā vibho 28 goṣv aśveṣu ca rājendra kharoṣṭramahiṣeṣu ca kravyādeṣu ca bhūteṣu gajeṣu ca mṛgeṣu ca 29 jātair iha mahīpāla jāyamānaiś ca tair mahī na śaśākātmanātmānam iyaṃ dhārayituṃ dharā 30 atha jātā mahīpālāḥ ke cid balasamanvitāḥ diteḥ putrā danoś caiva tasmāl lokād iha cyutāḥ 31 vīryavanto 'valiptās te nānārūpadharā mahīm imāṃ sāgaraparyantāṃ parīyur arimardanāḥ 32 brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyāñ śūdrāṃś caivāpy apīḍayan anyāni caiva bhūtāni pīḍayām āsur ojasā 33 trāsayanto vinighnantas tāṃs tān bhūtagaṇāṃś ca te viceruḥ sarvato rājan mahīṃ śatasahasraśaḥ 34 āśramasthān maharṣīṃś ca dharṣayantas tatas tataḥ abrahmaṇyā vīryamadā mattā madabalena ca 35 evaṃ vīryabalotsiktair bhūr iyaṃ tair mahāsuraiḥ pīḍyamānā mahīpāla brahmāṇam upacakrame 36 na hīmāṃ pavano rājan na nāgā na nagā mahīm tadā dhārayituṃ śekur ākrāntāṃ dānavair balāt 37 tato mahī mahīpāla bhārārtā bhayapīḍitā jagāma śaraṇaṃ devaṃ sarvabhūtapitāmaham 38 sā saṃvṛtaṃ mahābhāgair devadvijamaharṣibhiḥ dadarśa devaṃ brahmāṇaṃ lokakartāram avyayam 39 gandharvair apsarobhiś ca bandikarmasu niṣṭhitaiḥ vandyamānaṃ mudopetair vavande cainam etya sā 40 atha vijñāpayām āsa bhūmis taṃ śaraṇārthinī saṃnidhau lokapālānāṃ sarveṣām eva bhārata 41 tat pradhānātmanas tasya bhūmeḥ kṛtyaṃ svayaṃbhuvaḥ pūrvam evābhavad rājan viditaṃ parameṣṭhinaḥ 42 sraṣṭā hi jagataḥ kasmān na saṃbudhyeta bhārata surāsurāṇāṃ lokānām aśeṣeṇa manogatam 43 tam uvāca mahārāja bhūmiṃ bhūmipatir vibhuḥ prabhavaḥ sarvabhūtānām īśaḥ śaṃbhuḥ prajāpatiḥ 44 yadartham asi saṃprāptā matsakāśaṃ vasuṃdhare tadarthaṃ saṃniyokṣyāmi sarvān eva divaukasaḥ 45 ity uktvā sa mahīṃ devo brahmā rājan visṛjya ca ādideśa tadā sarvān vibudhān bhūtakṛt svayam 46 asyā bhūmer nirasituṃ bhāraṃ bhāgaiḥ pṛthak pṛthak asyām eva prasūyadhvaṃ virodhāyeti cābravīt 47 tathaiva ca samānīya gandharvāpsarasāṃ gaṇān uvāca bhagavān sarvān idaṃ vacanam uttamam svair aṃśaiḥ saṃprasūyadhvaṃ yatheṣṭaṃ mānuṣeṣv iti 48 atha śakrādayaḥ sarve śrutvā suraguror vacaḥ tathyam arthyaṃ ca pathyaṃ ca tasya te jagṛhus tadā 49 atha te sarvaśo 'ṃśaiḥ svair gantuṃ bhūmiṃ kṛtakṣaṇāḥ nārāyaṇam amitraghnaṃ vaikuṇṭham upacakramuḥ 50 yaḥ sa cakragadāpāṇiḥ pītavāsāsitaprabhaḥ padmanābhaḥ surārighnaḥ pṛthucārvañcitekṣaṇaḥ 51 taṃ bhuvaḥ śodhanāyendra uvāca puruṣottamam aṃśenāvatarasveti tathety āha ca taṃ hariḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 59.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 atha nārāyaṇenendraś cakāra saha saṃvidam avatartuṃ mahīṃ svargād aṃśataḥ sahitaḥ suraiḥ 2 ādiśya ca svayaṃ śakraḥ sarvān eva divaukasaḥ nirjagāma punas tasmāt kṣayān nārāyaṇasya ha 3 te 'marārivināśāya sarvalokahitāya ca avateruḥ krameṇemāṃ mahīṃ svargād divaukasaḥ 4 tato brahmarṣivaṃśeṣu pārthivarṣikuleṣu ca jajñire rājaśārdūla yathākāmaṃ divaukasaḥ 5 dānavān rākṣasāṃś caiva gandharvān pannagāṃs tathā puruṣādāni cānyāni jaghnuḥ sattvāny anekaśaḥ 6 dānavā rākṣasāś caiva gandharvāḥ pannagās tathā na tān balasthān bālye 'pi jaghnur bharatasattama 7 janamejaya uvāca 7 devadānavasaṃghānāṃ gandharvāpsarasāṃ tathā mānavānāṃ ca sarveṣāṃ tathā vai yakṣarakṣasām 8 śrotum icchāmi tattvena saṃbhavaṃ kṛtsnam āditaḥ prāṇināṃ caiva sarveṣāṃ sarvaśaḥ sarvavid dhyasi 9 vaiśaṃpāyana uvāca 9 hanta te kathayiṣyāmi namaskṛtvā svayaṃbhuve surādīnām ahaṃ samyag lokānāṃ prabhavāpyayam 10 brahmaṇo mānasāḥ putrā viditāḥ ṣaṇ maharṣayaḥ marīcir atryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ 11 marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapāt tu imāḥ prajāḥ prajajñire mahābhāgā dakṣakanyās trayodaśa 12 aditir ditir danuḥ kālā anāyuḥ siṃhikā muniḥ krodhā prāvā ariṣṭā ca vinatā kapilā tathā 13 kadrūś ca manujavyāghra dakṣakanyaiva bhārata etāsāṃ vīryasaṃpannaṃ putrapautram anantakam 14 adityāṃ dvādaśādityāḥ saṃbhūtā bhuvaneśvarāḥ ye rājan nāmatas tāṃs te kīrtayiṣyāmi bhārata 15 dhātā mitro 'ryamā śakro varuṇaś cāṃśa eva ca bhago vivasvān pūṣā ca savitā daśamas tathā 16 ekādaśas tathā tvaṣṭā viṣṇur dvādaśa ucyate jaghanyajaḥ sa sarveṣām ādityānāṃ guṇādhikaḥ 17 eka eva diteḥ putro hiraṇyakaśipuḥ smṛtaḥ nāmnā khyātās tu tasyeme putrāḥ pañca mahātmanaḥ 18 prahrādaḥ pūrvajas teṣāṃ saṃhrādas tadanantaram anuhrādas tṛtīyo 'bhūt tasmāc ca śibibāṣkalau 19 prahrādasya trayaḥ putrāḥ khyātāḥ sarvatra bhārata virocanaś ca kumbhaś ca nikumbhaś ceti viśrutāḥ 20 virocanasya putro 'bhūd balir ekaḥ pratāpavān baleś ca prathitaḥ putro bāṇo nāma mahāsuraḥ 21 catvāriṃśad danoḥ putrāḥ khyātāḥ sarvatra bhārata teṣāṃ prathamajo rājā vipracittir mahāyaśāḥ 22 śambaro namuciś caiva pulomā ceti viśrutaḥ asilomā ca keśī ca durjayaś caiva dānavaḥ 23 ayaḥśirā aśvaśirā ayaḥśaṅkuś ca vīryavān tathā gaganamūrdhā ca vegavān ketumāṃś ca yaḥ 24 svarbhānur aśvo 'śvapatir vṛṣaparvājakas tathā aśvagrīvaś ca sūkṣmaś ca tuhuṇḍaś ca mahāsuraḥ 25 isṛpā ekacakraś ca virūpākṣo harāharau nicandraś ca nikumbhaś ca kupathaḥ kāpathas tathā 26 śarabhaḥ śalabhaś caiva sūryācandramasau tathā iti khyātā danor vaṃśe dānavāḥ parikīrtitāḥ anyau tu khalu devānāṃ sūryācandramasau smṛtau 27 ime ca vaṃśe prathitāḥ sattvavanto mahābalāḥ danuputrā mahārāja daśa dānavapuṅgavāḥ 28 ekākṣo mṛtapā vīraḥ pralambanarakāv api vātāpiḥ śatrutapanaḥ śaṭhaś caiva mahāsuraḥ 29 gaviṣṭhaś ca danāyuś ca dīrghajihvaś ca dānavaḥ asaṃkhyeyāḥ smṛtās teṣāṃ putrāḥ pautrāś ca bhārata 30 siṃhikā suṣuve putraṃ rāhuṃ candrārkamardanam sucandraṃ candrahantāraṃ tathā candravimardanam 31 krūrasvabhāvaṃ krūrāyāḥ putrapautram anantakam gaṇaḥ krodhavaśo nāma krūrakarmārimardanaḥ 32 anāyuṣaḥ punaḥ putrāś catvāro 'surapuṃgavāḥ vikṣaro balavīrau ca vṛtraś caiva mahāsuraḥ 33 kālāyāḥ prathitāḥ putrāḥ kālakalpāḥ prahāriṇaḥ bhuvi khyātā mahāvīryā dānaveṣu paraṃtapāḥ 34 vināśanaś ca krodhaś ca hantā krodhasya cāparaḥ krodhaśatrus tathaivānyaḥ kāleyā iti viśrutāḥ 35 asurāṇām upādhyāyaḥ śukras tv ṛṣisuto 'bhavat khyātāś cośanasaḥ putrāś catvāro 'surayājakāḥ 36 tvaṣṭāvaras tathātriś ca dvāv anyau mantrakarmiṇau tejasā sūryasaṃkāśā brahmalokaprabhāvanāḥ 37 ity eṣa vaṃśaprabhavaḥ kathitas te tarasvinām asurāṇāṃ surāṇāṃ ca purāṇe saṃśruto mayā 38 eteṣāṃ yad apatyaṃ tu na śakyaṃ tad aśeṣataḥ prasaṃkhyātuṃ mahīpāla guṇabhūtam anantakam 39 tārkṣyaś cāriṣṭanemiś ca tathaiva garuḍāruṇau āruṇir vāruṇiś caiva vainateyā iti smṛtāḥ 40 śeṣo 'nanto vāsukiś ca takṣakaś ca bhujaṃgamaḥ kūrmaś ca kulikaś caiva kādraveyā mahābalāḥ 41 bhīmasenograsenau ca suparṇo varuṇas tathā gopatir dhṛtarāṣṭraś ca sūryavarcāś ca saptamaḥ 42 patravān arkaparṇaś ca prayutaś caiva viśrutaḥ bhīmaś citrarathaś caiva vikhyātaḥ sarvavid vaśī 43 tathā śāliśirā rājan pradyumnaś ca caturdaśaḥ kaliḥ pañcadaśaś caiva nāradaś caiva ṣoḍaśaḥ ity ete devagandharvā mauneyāḥ parikīrtitāḥ 44 atas tu bhūtāny anyāni kīrtayiṣyāmi bhārata anavadyām anuvaśām anūnām aruṇāṃ priyām anūpāṃ subhagāṃ bhāsīm iti prāvā vyajāyata 45 siddhaḥ pūrṇaś ca barhī ca pūrṇāśaś ca mahāyaśāḥ brahmacārī ratiguṇaḥ suparṇaś caiva saptamaḥ 46 viśvāvasuś ca bhānuś ca sucandro daśamas tathā ity ete devagandharvāḥ prāveyāḥ parikīrtitāḥ 47 imaṃ tv apsarasāṃ vaṃśaṃ viditaṃ puṇyalakṣaṇam prāvāsūta mahābhāgā devī devarṣitaḥ purā 48 alambusā miśrakeṣī vidyutparṇā tulānaghā aruṇā rakṣitā caiva rambhā tadvan manoramā 49 asitā ca subāhuś ca suvratā subhujā tathā supriyā cātibāhuś ca vikhyātau ca hahāhuhū tumburuś ceti catvāraḥ smṛtā gandharvasattamāḥ 50 amṛtaṃ brāhmaṇā gāvo gandharvāpsarasas tathā apatyaṃ kapilāyās tu purāṇe parikīrtitam 51 iti te sarvabhūtānāṃ saṃbhavaḥ kathito mayā yathāvat parisaṃkhyāto gandharvāpsarasāṃ tathā 52 bhujagānāṃ suparṇānāṃ rudrāṇāṃ marutāṃ tathā gavāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca śrīmatāṃ puṇyakarmaṇām 53 āyuṣyaś caiva puṇyaś ca dhanyaḥ śrutisukhāvahaḥ śrotavyaś caiva satataṃ śrāvyaś caivānasūyatā 54 imaṃ tu vaṃśaṃ niyamena yaḥ paṭhen; mahātmanāṃ brāhmaṇadevasaṃnidhau apatyalābhaṃ labhate sa puṣkalaṃ; śriyaṃ yaśaḥ pretya ca śobhanāṃ gatim
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 60.
	1 vaiśaṃpāyana uvāca 1 brahmaṇo mānasāḥ putrā viditāḥ ṣaṇ maharṣayaḥ ekādaśa sutāḥ sthāṇoḥ khyātāḥ paramamānasāḥ 2 mṛgavyādhaś ca śarvaś ca nirṛtiś ca mahāyaśāḥ ajaikapād ahirbudhnyaḥ pinākī ca paraṃtapaḥ 3 dahano 'theśvaraś caiva kapālī ca mahādyutiḥ sthāṇur bhavaś ca bhagavān rudrā ekādaśa smṛtāḥ 4 marīcir aṅgirā atriḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ ṣaḍ ete brahmaṇaḥ putrā vīryavanto maharṣayaḥ 5 trayas tv aṅgirasaḥ putrā loke sarvatra viśrutāḥ bṛhaspatir utathyaś ca saṃvartaś ca dhṛtavratāḥ 6 atres tu bahavaḥ putrāḥ śrūyante manujādhipa sarve vedavidaḥ siddhāḥ śāntātmāno maharṣayaḥ 7 rākṣasās tu pulastyasya vānarāḥ kiṃnarās tathā pulahasya mṛgāḥ siṃhā vyāghrāḥ kiṃpuruṣās tathā 8 kratoḥ kratusamāḥ putrāḥ pataṃgasahacāriṇaḥ viśrutās triṣu lokeṣu satyavrataparāyaṇāḥ 9 dakṣas tv ajāyatāṅguṣṭhād dakṣiṇād bhagavān ṛṣiḥ brahmaṇaḥ pṛthivīpāla putraḥ putravatāṃ varaḥ 10 vāmād ajāyatāṅguṣṭhād bhāryā tasya mahātmanaḥ tasyāṃ pañcāśataṃ kanyāḥ sa evājanayan muniḥ 11 tāḥ sarvās tv anavadyāṅgyaḥ kanyāḥ kamalalocanāḥ putrikāḥ sthāpayām āsa naṣṭaputraḥ prajāpatiḥ 12 dadau sa daśa dharmāya saptaviṃśatim indave divyena vidhinā rājan kaśyapāya trayodaśa 13 nāmato dharmapatnyas tāḥ kīrtyamānā nibodha me kīrtir lakṣmīr dhṛtir medhā puṣṭiḥ śraddhā kriyā tathā 14 buddhir lajjā matiś caiva patnyo dharmasya tā daśa dvārāṇy etāni dharmasya vihitāni svayaṃbhuvā 15 saptaviṃśati somasya patnyo loke pariśrutāḥ kālasya nayane yuktāḥ somapatnyaḥ śubhavratāḥ sarvā nakṣatrayoginyo lokayātrāvidhau sthitāḥ 16 pitāmaho munir devas tasya putraḥ prajāpatiḥ tasyāṣṭau vasavaḥ putrās teṣāṃ vakṣyāmi vistaram 17 dharo dhruvaś ca somaś ca ahaś caivānilo 'nalaḥ pratyūṣaś ca prabhāsaś ca vasavo 'ṣṭāv iti smṛtāḥ 18 dhūmrāyāś ca dharaḥ putro brahmavidyo dhruvas tathā candramās tu manasvinyāḥ śvasāyāḥ śvasanas tathā 19 ratāyāś cāpy ahaḥ putraḥ śāṇḍilyāś ca hutāśanaḥ pratyūṣaś ca prabhāsaś ca prabhātāyāḥ sutau smṛtau 20 dharasya putro draviṇo hutahavyavahas tathā dhruvasya putro bhagavān kālo lokaprakālanaḥ 21 somasya tu suto varcā varcasvī yena jāyate manoharāyāḥ śiśiraḥ prāṇo 'tha ramaṇas tathā 22 ahnaḥ sutaḥ smṛto jyotiḥ śramaḥ śāntas tathā muniḥ agneḥ putraḥ kumāras tu śrīmāñ śaravaṇālayaḥ 23 tasya śākho viśākhaś ca naigameśaś ca pṛṣṭhajaḥ kṛttikābhyupapatteś ca kārttikeya iti smṛtaḥ 24 anilasya śivā bhāryā tasyāḥ putraḥ purojavaḥ avijñātagatiś caiva dvau putrāv anilasya tu 25 pratyūṣasya viduḥ putram ṛṣiṃ nāmnātha devalam dvau putrau devalasyāpi kṣamāvantau manīṣiṇau 26 bṛhaspates tu bhaginī varastrī brahmacāriṇī yogasiddhā jagat sarvam asaktaṃ vicaraty uta prabhāsasya tu bhāryā sā vasūnām aṣṭamasya ha 27 viśvakarmā mahābhāgo jajñe śilpaprajāpatiḥ kartā śilpasahasrāṇāṃ tridaśānāṃ ca vardhakiḥ 28 bhūṣaṇānāṃ ca sarveṣāṃ kartā śilpavatāṃ varaḥ yo divyāni vimānāni devatānāṃ cakāra ha 29 manuṣyāś copajīvanti yasya śilpaṃ mahātmanaḥ pūjayanti ca yaṃ nityaṃ viśvakarmāṇam avyayam 30 stanaṃ tu dakṣiṇaṃ bhittvā brahmaṇo naravigrahaḥ niḥsṛto bhagavān dharmaḥ sarvalokasukhāvahaḥ 31 trayas tasya varāḥ putrāḥ sarvabhūtamanoharāḥ śamaḥ kāmaś ca harṣaś ca tejasā lokadhāriṇaḥ 32 kāmasya tu ratir bhāryā śamasya prāptir aṅganā nandī tu bhāryā harṣasya yatra lokāḥ pratiṣṭhitāḥ 33 marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapasya surāsurāḥ jajñire nṛpaśārdūla lokānāṃ prabhavas tu saḥ 34 tvāṣṭrī tu savitur bhāryā vaḍavārūpadhāriṇī asūyata mahābhāgā sāntarikṣe 'śvināv ubhau 35 dvādaśaivāditeḥ putrāḥ śakramukhyā narādhipa teṣām avarajo viṣṇur yatra lokāḥ pratiṣṭhitāḥ 36 trayas triṃśata ity ete devās teṣām ahaṃ tava anvayaṃ saṃpravakṣyāmi pakṣaiś ca kulato gaṇān 37 rudrāṇām aparaḥ pakṣaḥ sādhyānāṃ marutāṃ tathā vasūnāṃ bhārgavaṃ vidyād viśvedevāṃs tathaiva ca 38 vainateyas tu garuḍo balavān aruṇas tathā bṛhaspatiś ca bhagavān ādityeṣv eva gaṇyate 39 aśvibhyāṃ guhyakān viddhi sarvauṣadhyas tathā paśūn eṣa devagaṇo rājan kīrtitas te 'nupūrvaśaḥ yaṃ kīrtayitvā manujaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate 40 brahmaṇo hṛdayaṃ bhittvā niḥsṛto bhagavān bhṛguḥ bhṛgoḥ putraḥ kavir vidvāñ śukraḥ kavisuto grahaḥ 41 trailokyaprāṇayātrārthe varṣāvarṣe bhayābhaye svayaṃbhuvā niyuktaḥ san bhuvanaṃ paridhāvati 42 yogācāryo mahābuddhir daityānām abhavad guruḥ surāṇāṃ cāpi medhāvī brahmacārī yatavrataḥ 43 tasmin niyukte vibhunā yogakṣemāya bhārgave anyam utpādayām āsa putraṃ bhṛgur aninditam 44 cyavanaṃ dīptatapasaṃ dharmātmānaṃ manīṣiṇam yaḥ sa roṣāc cyuto garbhān mātur mokṣāya bhārata 45 āruṣī tu manoḥ kanyā tasya patnī manīṣiṇaḥ aurvas tasyāṃ samabhavad ūruṃ bhittvā mahāyaśāḥ mahātapā mahātejā bāla eva guṇair yutaḥ 46 ṛcīkas tasya putras tu jamadagnis tato 'bhavat jamadagnes tu catvāra āsan putrā mahātmanaḥ 47 rāmas teṣāṃ jaghanyo 'bhūd ajaghanyair guṇair yutaḥ sarvaśastrāstrakuśalaḥ kṣatriyāntakaro vaśī 48 aurvasyāsīt putraśataṃ jamadagnipurogamam teṣāṃ putrasahasrāṇi babhūvur bhṛguvistaraḥ 49 dvau putrau brahmaṇas tv anyau yayos tiṣṭhati lakṣaṇam loke dhātā vidhātā ca yau sthitau manunā saha 50 tayor eva svasā devī lakṣmīḥ padmagṛhā śubhā tasyās tu mānasāḥ putrās turagā vyomacāriṇaḥ 51 varuṇasya bhāryā jyeṣṭhā tu śukrād devī vyajāyata tasyāḥ putraṃ balaṃ viddhi surāṃ ca suranandinīm 52 prajānām annakāmānām anyonyaparibhakṣaṇāt adharmas tatra saṃjātaḥ sarvabhūtavināśanaḥ 53 tasyāpi nirṛtir bhāryā nairṛtā yena rākṣasāḥ ghorās tasyās trayaḥ putrāḥ pāpakarmaratāḥ sadā bhayo mahābhayaś caiva mṛtyur bhūtāntakas tathā 54 kākīṃ śyenīṃ ca bhāsīṃ ca dhṛtarāṣṭrīṃ tathā śukīm tāmrā tu suṣuve devī pañcaitā lokaviśrutāḥ 55 ulūkān suṣuve kākī śyenī śyenān vyajāyata bhāsī bhāsān ajanayad gṛdhrāṃś caiva janādhipa 56 dhṛtarāṣṭrī tu haṃsāṃś ca kalahaṃsāṃś ca sarvaśaḥ cakravākāṃś ca bhadraṃ te prajajñe sā tu bhāminī 57 śukī vijajñe dharmajña śukān eva manasvinī kalyāṇaguṇasaṃpannā sarvalakṣaṇapūjitā 58 nava krodhavaśā nārīḥ prajajñe 'py ātmasaṃbhavāḥ mṛgīṃ ca mṛgamandāṃ ca hariṃ bhadramanām api 59 mātaṅgīm atha śārdūlīṃ śvetāṃ surabhim eva ca sarvalakṣaṇasaṃpannāṃ surasāṃ ca yaśasvinīm 60 apatyaṃ tu mṛgāḥ sarve mṛgyā naravarātmaja ṛkṣāś ca mṛgamandāyāḥ sṛmarāś camarā api 61 tatas tv airāvataṃ nāgaṃ jajñe bhadramanā sutam airāvataḥ sutas tasyā devanāgo mahāgajaḥ 62 haryāś ca harayo 'patyaṃ vānarāś ca tarasvinaḥ golāṅgūlāṃś ca bhadraṃ te haryāḥ putrān pracakṣate 63 prajajñe tv atha śārdūlī siṃhān vyāghrāṃś ca bhārata dvīpinaś ca mahābhāga sarvān eva na saṃśayaḥ 64 mātaṅgyās tv atha mātaṅgā apatyāni narādhipa diśāgajaṃ tu śvetākhyaṃ śvetājanayad āśugam 65 tathā duhitarau rājan surabhir vai vyajāyata rohiṇīṃ caiva bhadraṃ te gandharvīṃ ca yaśasvinīm rohiṇyāṃ jajñire gāvo gandharvyāṃ vājinaḥ sutāḥ 66 surasājanayan nāgān rājan kadrūś ca pannagān sapta piṇḍaphalān vṛkṣān analāpi vyajāyata analāyāḥ śukī putrī kadrvās tu surasā sutā 67 aruṇasya bhāryā śyenī tu vīryavantau mahābalau saṃpātiṃ janayām āsa tathaiva ca jaṭāyuṣam dvau putrau vinatāyās tu vikhyātau garuḍāruṇau 68 ity eṣa sarvabhūtānāṃ mahatāṃ manujādhipa prabhavaḥ kīrtitaḥ samyaṅ mayā matimatāṃ vara 69 yaṃ śrutvā puruṣaḥ samyak pūto bhavati pāpmanaḥ sarvajñatāṃ ca labhate gatim agryāṃ ca vindati