Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 31. - 40.
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 31.
	1 śaunaka uvāca 1 bhujaṃgamānāṃ śāpasya mātrā caiva sutena ca vinatāyās tvayā proktaṃ kāraṇaṃ sūtanandana 2 varapradānaṃ bhartrā ca kadrūvinatayos tathā nāmanī caiva te prokte pakṣiṇor vainateyayoḥ 3 pannagānāṃ tu nāmāni na kīrtayasi sūtaja prādhānyenāpi nāmāni śrotum icchāmahe vayam 4 sūta uvāca 4 bahutvān nāmadheyāni bhujagānāṃ tapodhana na kīrtayiṣye sarveṣāṃ prādhānyena tu me śṛṇu 5 śeṣaḥ prathamato jāto vāsukis tadanantaram airāvatas takṣakaś ca karkoṭakadhanaṃjayau 6 kāliyo maṇināgaś ca nāgaś cāpūraṇas tathā nāgas tathā piñjaraka elāpatro 'tha vāmanaḥ 7 nīlānīlau tathā nāgau kalmāṣaśabalau tathā āryakaś cādikaś caiva nāgaś ca śalapotakaḥ 8 sumanomukho dadhimukhas tathā vimalapiṇḍakaḥ āptaḥ koṭanakaś caiva śaṅkho vālaśikhas tathā 9 niṣṭhyūnako hemaguho nahuṣaḥ piṅgalas tathā bāhyakarṇo hastipadas tathā mudgarapiṇḍakaḥ 10 kambalāśvatarau cāpi nāgaḥ kālīyakas tathā vṛttasaṃvartakau nāgau dvau ca padmāv iti śrutau 11 nāgaḥ śaṅkhanakaś caiva tathā ca sphaṇḍako 'paraḥ kṣemakaś ca mahānāgo nāgaḥ piṇḍārakas tathā 12 karavīraḥ puṣpadaṃṣṭra eḷako bilvapāṇḍukaḥ mūṣakādaḥ śaṅkhaśirāḥ pūrṇadaṃṣṭro haridrakaḥ 13 aparājito jyotikaś ca pannagaḥ śrīvahas tathā kauravyo dhṛtarāṣṭraś ca puṣkaraḥ śalyakas tathā 14 virajāś ca subāhuś ca śālipiṇḍaś ca vīryavān hastibhadraḥ piṭharako mukharaḥ koṇavāsanaḥ 15 kuñjaraḥ kuraraś caiva tathā nāgaḥ prabhākaraḥ kumudaḥ kumudākṣaś ca tittirir halikas tathā karkarākarkarau cobhau kuṇḍodaramahodarau 16 ete prādhānyato nāgāḥ kīrtitā dvijasattama bahutvān nāmadheyānām itare na prakīrtitāḥ 17 eteṣāṃ prasavo yaś ca prasavasya ca saṃtatiḥ asaṃkhyeyeti matvā tān na bravīmi dvijottama 18 bahūnīha sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca aśakyāny eva saṃkhyātuṃ bhujagānāṃ tapodhana
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 32.
	1 śaunaka uvāca 1 jātā vai bhujagās tāta vīryavanto durāsadāḥ śāpaṃ taṃ tv atha vijñāya kṛtavanto nu kiṃ param 2 sūta uvāca 2 teṣāṃ tu bhagavāñ śeṣas tyaktvā kadrūṃ mahāyaśāḥ tapo vipulam ātasthe vāyubhakṣo yatavrataḥ 3 gandhamādanam āsādya badaryāṃ ca taporataḥ gokarṇe puṣkarāraṇye tathā himavatas taṭe 4 teṣu teṣu ca puṇyeṣu tīrtheṣv āyataneṣu ca ekāntaśīlī niyataḥ satataṃ vijitendriyaḥ 5 tapyamānaṃ tapo ghoraṃ taṃ dadarśa pitāmahaḥ pariśuṣkamāṃsatvaksnāyuṃ jaṭācīradharaṃ prabhum 6 tam abravīt satyadhṛtiṃ tapyamānaṃ pitāmahaḥ kim idaṃ kuruṣe śeṣa prajānāṃ svasti vai kuru 7 tvaṃ hi tīvreṇa tapasā prajās tāpayase 'nagha brūhi kāmaṃ ca me śeṣa yat te hṛdi ciraṃ sthitam 8 śeṣa uvāca 8 sodaryā mama sarve hi bhrātaro mandacetasaḥ saha tair notsahe vastuṃ tad bhavān anumanyatām 9 abhyasūyanti satataṃ parasparam amitravat tato 'haṃ tapa ātiṣṭhe naitān paśyeyam ity uta 10 na marṣayanti satataṃ vinatāṃ sasutāṃ ca te asmākaṃ cāparo bhrātā vainateyaḥ pitāmaha 11 taṃ ca dviṣanti te 'tyarthaṃ sa cāpi sumahābalaḥ varapradānāt sa pituḥ kaśyapasya mahātmanaḥ 12 so 'haṃ tapaḥ samāsthāya mokṣyāmīdaṃ kalevaram kathaṃ me pretyabhāve 'pi na taiḥ syāt saha saṃgamaḥ 13 brahmovāca 13 jānāmi śeṣa sarveṣāṃ bhrātṝṇāṃ te viceṣṭitam mātuś cāpy aparādhād vai bhrātṝṇāṃ te mahad bhayam 14 kṛto 'tra parihāraś ca pūrvam eva bhujaṃgama bhrātṝṇāṃ tava sarveṣāṃ na śokaṃ kartum arhasi 15 vṛṇīṣva ca varaṃ mattaḥ śeṣa yat te 'bhikāṅkṣitam ditsāmi hi varaṃ te 'dya prītir me paramā tvayi 16 diṣṭyā ca buddhir dharme te niviṣṭā pannagottama ato bhūyaś ca te buddhir dharme bhavatu susthirā 17 śeṣa uvāca 17 eṣa eva varo me 'dya kāṅkṣitaḥ prapitāmaha dharme me ramatāṃ buddhiḥ śame tapasi ceśvara 18 brahmovāca 18 prīto 'smy anena te śeṣa damena praśamena ca tvayā tv idaṃ vacaḥ kāryaṃ manniyogāt prajāhitam 19 imāṃ mahīṃ śailavanopapannāṃ; sasāgarāṃ sākarapattanāṃ ca tvaṃ śeṣa samyak calitāṃ yathāvat; saṃgṛhya tiṣṭhasva yathācalā syāt 20 śeṣa uvāca 20 yathāha devo varadaḥ prajāpatir; mahīpatir bhūtapatir jagatpatiḥ tathā mahīṃ dhārayitāsmi niścalāṃ; prayaccha tāṃ me śirasi prajāpate 21 brahmovāca 21 adho mahīṃ gaccha bhujaṃgamottama; svayaṃ tavaiṣā vivaraṃ pradāsyati imāṃ dharāṃ dhārayatā tvayā hi me; mahat priyaṃ śeṣa kṛtaṃ bhaviṣyati 22 sūta uvāca 22 tatheti kṛtvā vivaraṃ praviśya sa; prabhur bhuvo bhujagavarāgrajaḥ sthitaḥ bibharti devīṃ śirasā mahīm imāṃ; samudranemiṃ parigṛhya sarvataḥ 23 brahmovāca 23 śeṣo 'si nāgottama dharmadevo; mahīm imāṃ dhārayase yad ekaḥ anantabhogaḥ parigṛhya sarvāṃ; yathāham evaṃ balabhid yathā vā 24 sūta uvāca 24 adho bhūmer vasaty evaṃ nāgo 'nantaḥ pratāpavān dhārayan vasudhām ekaḥ śāsanād brahmaṇo vibhuḥ 25 suparṇaṃ ca sakhāyaṃ vai bhagavān amarottamaḥ prādād anantāya tadā vainateyaṃ pitāmahaḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 33.
	1 sūta uvāca 1 mātuḥ sakāśāt taṃ śāpaṃ śrutvā pannagasattamaḥ vāsukiś cintayām āsa śāpo 'yaṃ na bhavet katham 2 tataḥ sa mantrayām āsa bhrātṛbhiḥ saha sarvaśaḥ airāvataprabhṛtibhir ye sma dharmaparāyaṇāḥ 3 vāsukir uvāca 3 ayaṃ śāpo yathoddiṣṭo viditaṃ vas tathānaghāḥ tasya śāpasya mokṣārthaṃ mantrayitvā yatāmahe 4 sarveṣām eva śāpānāṃ pratighāto hi vidyate na tu mātrābhiśaptānāṃ mokṣo vidyeta pannagāḥ 5 avyayasyāprameyasya satyasya ca tathāgrataḥ śaptā ity eva me śrutvā jāyate hṛdi vepathuḥ 6 nūnaṃ sarvavināśo 'yam asmākaṃ samudāhṛtaḥ na hy enāṃ so 'vyayo devaḥ śapantīṃ pratyaṣedhayat 7 tasmāt saṃmantrayāmo 'tra bhujagānām anāmayam yathā bhaveta sarveṣāṃ mā naḥ kālo 'tyagād ayam 8 api mantrayamāṇā hi hetuṃ paśyāma mokṣaṇe yathā naṣṭaṃ purā devā gūḍham agniṃ guhāgatam 9 yathā sa yajño na bhaved yathā vāpi parābhavet janamejayasya sarpāṇāṃ vināśakaraṇāya hi 10 sūta uvāca 10 tathety uktvā tu te sarve kādraveyāḥ samāgatāḥ samayaṃ cakrire tatra mantrabuddhiviśāradāḥ 11 eke tatrābruvan nāgā vayaṃ bhūtvā dvijarṣabhāḥ janamejayaṃ taṃ bhikṣāmo yajñas te na bhaved iti 12 apare tv abruvan nāgās tatra paṇḍitamāninaḥ mantriṇo 'sya vayaṃ sarve bhaviṣyāmaḥ susaṃmatāḥ 13 sa naḥ prakṣyati sarveṣu kāryeṣv arthaviniścayam tatra buddhiṃ pravakṣyāmo yathā yajño nivartate 14 sa no bahumatān rājā buddhvā buddhimatāṃ varaḥ yajñārthaṃ prakṣyati vyaktaṃ neti vakṣyāmahe vayam 15 darśayanto bahūn doṣān pretya ceha ca dāruṇān hetubhiḥ kāraṇaiś caiva yathā yajño bhaven na saḥ 16 athavā ya upādhyāyaḥ kratau tasmin bhaviṣyati sarpasatravidhānajño rājakāryahite rataḥ 17 taṃ gatvā daśatāṃ kaś cid bhujagaḥ sa mariṣyati tasmin hate yajñakare kratuḥ sa na bhaviṣyati 18 ye cānye sarpasatrajñā bhaviṣyanty asya ṛtvijaḥ tāṃś ca sarvān daśiṣyāmaḥ kṛtam evaṃ bhaviṣyati 19 tatrāpare 'mantrayanta dharmātmāno bhujaṃgamāḥ abuddhir eṣā yuṣmākaṃ brahmahatyā na śobhanā 20 samyak saddharmamūlā hi vyasane śāntir uttamā adharmottaratā nāma kṛtsnaṃ vyāpādayej jagat 21 apare tv abruvan nāgāḥ samiddhaṃ jātavedasam varṣair nirvāpayiṣyāmo meghā bhūtvā savidyutaḥ 22 srugbhāṇḍaṃ niśi gatvā vā apare bhujagottamāḥ pramattānāṃ harantv āśu vighna evaṃ bhaviṣyati 23 yajñe vā bhujagās tasmiñ śataśo 'tha sahasraśaḥ janaṃ daśantu vai sarvam evaṃ trāso bhaviṣyati 24 athavā saṃskṛtaṃ bhojyaṃ dūṣayantu bhujaṃgamāḥ svena mūtrapurīṣeṇa sarvabhojyavināśinā 25 apare tv abruvaṃs tatra ṛtvijo 'sya bhavāmahe yajñavighnaṃ kariṣyāmo dīyatāṃ dakṣiṇā iti vaśyatāṃ ca gato 'sau naḥ kariṣyati yathepṣitam 26 apare tv abruvaṃs tatra jale prakrīḍitaṃ nṛpam gṛham ānīya badhnīmaḥ kratur evaṃ bhaven na saḥ 27 apare tv abruvaṃs tatra nāgāḥ sukṛtakāriṇaḥ daśāmainaṃ pragṛhyāśu kṛtam evaṃ bhaviṣyati chinnaṃ mūlam anarthānāṃ mṛte tasmin bhaviṣyati 28 eṣā vai naiṣṭhikī buddhiḥ sarveṣām eva saṃmatā yathā vā manyase rājaṃs tat kṣipraṃ saṃvidhīyatām 29 ity uktvā samudaikṣanta vāsukiṃ pannageśvaram vāsukiś cāpi saṃcintya tān uvāca bhujaṃgamān 30 naiṣā vo naiṣṭhikī buddhir matā kartuṃ bhujaṃgamāḥ sarveṣām eva me buddhiḥ pannagānāṃ na rocate 31 kiṃ tv atra saṃvidhātavyaṃ bhavatāṃ yad bhaved dhitam anenāhaṃ bhṛśaṃ tapye guṇadoṣau madāśrayau
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 34.
	1 sūta uvāca 1 śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ sarveṣām iti ceti ca vāsukeś ca vacaḥ śrutvā elāpatro 'bravīd idam 2 na sa yajño na bhavitā na sa rājā tathāvidhaḥ janamejayaḥ pāṇḍaveyo yato 'smākaṃ mahābhayam 3 daivenopahato rājan yo bhaved iha pūruṣaḥ sa daivam evāśrayate nānyat tatra parāyaṇam 4 tad idaṃ daivam asmākaṃ bhayaṃ pannagasattamāḥ daivam evāśrayāmo 'tra śṛṇudhvaṃ ca vaco mama 5 ahaṃ śāpe samutsṛṣṭe samaśrauṣaṃ vacas tadā mātur utsaṅgam ārūḍho bhayāt pannagasattamāḥ 6 devānāṃ pannagaśreṣṭhās tīkṣṇās tīkṣṇā iti prabho pitāmaham upāgamya duḥkhārtānāṃ mahādyute 7 devā ūcuḥ 7 kā hi labdhvā priyān putrāñ śaped evaṃ pitāmaha ṛte kadrūṃ tīkṣṇarūpāṃ devadeva tavāgrataḥ 8 tatheti ca vacas tasyās tvayāpy uktaṃ pitāmaha etad icchāma vijñātuṃ kāraṇaṃ yan na vāritā 9 brahmovāca 9 bahavaḥ pannagās tīkṣṇā bhīmavīryā viṣolbaṇāḥ prajānāṃ hitakāmo 'haṃ na nivāritavāṃs tadā 10 ye dandaśūkāḥ kṣudrāś ca pāpacārā viṣolbaṇāḥ teṣāṃ vināśo bhavitā na tu ye dharmacāriṇaḥ 11 yannimittaṃ ca bhavitā mokṣas teṣāṃ mahābhayāt pannagānāṃ nibodhadhvaṃ tasmin kāle tathāgate 12 yāyāvarakule dhīmān bhaviṣyati mahān ṛṣiḥ jaratkārur iti khyātas tejasvī niyatendriyaḥ 13 tasya putro jaratkāror utpatsyati mahātapāḥ āstīko nāma yajñaṃ sa pratiṣetsyati taṃ tadā tatra mokṣyanti bhujagā ye bhaviṣyanti dhārmikāḥ 14 devā ūcuḥ 14 sa munipravaro deva jaratkārur mahātapāḥ kasyāṃ putraṃ mahātmānaṃ janayiṣyati vīryavān 15 brahmovāca 15 sanāmāyāṃ sanāmā sa kanyāyāṃ dvijasattamaḥ apatyaṃ vīryavān devā vīryavaj janayiṣyati 16 elāpatra uvāca 16 evam astv iti taṃ devāḥ pitāmaham athābruvan uktvā caivaṃ gatā devāḥ sa ca devaḥ pitāmahaḥ 17 so 'ham evaṃ prapaśyāmi vāsuke bhaginīṃ tava jaratkārur iti khyātāṃ tāṃ tasmai pratipādaya 18 bhaikṣavad bhikṣamāṇāya nāgānāṃ bhayaśāntaye ṛṣaye suvratāya tvam eṣa mokṣaḥ śruto mayā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 35.
	1 sūta uvāca 1 elāpatrasya tu vacaḥ śrutvā nāgā dvijottama sarve prahṛṣṭamanasaḥ sādhu sādhv ity apūjayan 2 tataḥ prabhṛti tāṃ kanyāṃ vāsukiḥ paryarakṣata jaratkāruṃ svasāraṃ vai paraṃ harṣam avāpa ca 3 tato nātimahān kālaḥ samatīta ivābhavat atha devāsurāḥ sarve mamanthur varuṇālayam 4 tatra netram abhūn nāgo vāsukir balināṃ varaḥ samāpyaiva ca tat karma pitāmaham upāgaman 5 devā vāsukinā sārdhaṃ pitāmaham athābruvan bhagavañ śāpabhīto 'yaṃ vāsukis tapyate bhṛśam 6 tasyedaṃ mānasaṃ śalyaṃ samuddhartuṃ tvam arhasi jananyāḥ śāpajaṃ deva jñātīnāṃ hitakāṅkṣiṇaḥ 7 hito hy ayaṃ sadāsmākaṃ priyakārī ca nāgarāṭ kuru prasādaṃ deveśa śamayāsya manojvaram 8 brahmovāca 8 mayaivaitad vitīrṇaṃ vai vacanaṃ manasāmarāḥ elāpatreṇa nāgena yad asyābhihitaṃ purā 9 tat karotv eṣa nāgendraḥ prāptakālaṃ vacas tathā vinaśiṣyanti ye pāpā na tu ye dharmacāriṇaḥ 10 utpannaḥ sa jaratkārus tapasy ugre rato dvijaḥ tasyaiṣa bhaginīṃ kāle jaratkāruṃ prayacchatu 11 yad elāpatreṇa vacas tadoktaṃ bhujagena ha pannagānāṃ hitaṃ devās tat tathā na tad anyathā 12 sūta uvāca 12 etac chrutvā sa nāgendraḥ pitāmahavacas tadā sarpān bahūñ jaratkārau nityayuktān samādadhat 13 jaratkārur yadā bhāryām icched varayituṃ prabhuḥ śīghram etya mamākhyeyaṃ tan naḥ śreyo bhaviṣyati
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 26.
	1 śaunaka uvāca 1 jaratkārur iti proktaṃ yat tvayā sūtanandana icchāmy etad ahaṃ tasya ṛṣeḥ śrotuṃ mahātmanaḥ 2 kiṃ kāraṇaṃ jaratkāror nāmaitat prathitaṃ bhuvi jaratkāruniruktaṃ tvaṃ yathāvad vaktum arhasi 3 sūta uvāca 3 jareti kṣayam āhur vai dāruṇaṃ kārusaṃjñitam śarīraṃ kāru tasyāsīt tat sa dhīmāñ śanaiḥ śanaiḥ 4 kṣapayām āsa tīvreṇa tapasety ata ucyate jaratkārur iti brahman vāsuker bhaginī tathā 5 evam uktas tu dharmātmā śaunakaḥ prāhasat tadā ugraśravasam āmantrya upapannam iti bruvan 6 sūta uvāca 6 atha kālasya mahataḥ sa muniḥ saṃśitavrataḥ tapasy abhirato dhīmān na dārān abhyakāṅkṣata 7 sa ūrdhvaretās tapasi prasaktaḥ; svādhyāyavān vītabhayaklamaḥ san cacāra sarvāṃ pṛthivīṃ mahātmā; na cāpi dārān manasāpy akāṅkṣat 8 tato 'parasmin saṃprāpte kāle kasmiṃś cid eva tu parikṣid iti vikhyāto rājā kauravavaṃśabhṛt 9 yathā pāṇḍur mahābāhur dhanurdharavaro bhuvi babhūva mṛgayāśīlaḥ purāsya prapitāmahaḥ 10 mṛgān vidhyan varāhāṃś ca tarakṣūn mahiṣāṃs tathā anyāṃś ca vividhān vanyāṃś cacāra pṛthivīpatiḥ 11 sa kadā cin mṛgaṃ viddhvā bāṇena nataparvaṇā pṛṣṭhato dhanur ādāya sasāra gahane vane 12 yathā hi bhagavān rudro viddhvā yajñamṛgaṃ divi anvagacchad dhanuṣpāṇiḥ paryanveṣaṃs tatas tataḥ 13 na hi tena mṛgo viddho jīvan gacchati vai vanam pūrvarūpaṃ tu tan nūnam āsīt svargagatiṃ prati parikṣitas tasya rājño viddho yan naṣṭavān mṛgaḥ 14 dūraṃ cāpahṛtas tena mṛgeṇa sa mahīpatiḥ pariśrāntaḥ pipāsārta āsasāda muniṃ vane 15 gavāṃ pracāreṣv āsīnaṃ vatsānāṃ mukhaniḥsṛtam bhūyiṣṭham upayuñjānaṃ phenam āpibatāṃ payaḥ 16 tam abhidrutya vegena sa rājā saṃśitavratam apṛcchad dhanur udyamya taṃ muniṃ kṣucchramānvitaḥ 17 bho bho brahmann ahaṃ rājā parikṣid abhimanyujaḥ mayā viddho mṛgo naṣṭaḥ kaccit tvaṃ dṛṣṭavān asi 18 sa munis tasya novāca kiṃ cin maunavrate sthitaḥ tasya skandhe mṛtaṃ sarpaṃ kruddho rājā samāsajat 19 dhanuṣkoṭyā samutkṣipya sa cainaṃ samudaikṣata na ca kiṃ cid uvācainaṃ śubhaṃ vā yadi vāśubham 20 sa rājā krodham utsṛjya vyathitas taṃ tathāgatam dṛṣṭvā jagāma nagaram ṛṣis tv āste tathaiva saḥ 21 taruṇas tasya putro 'bhūt tigmatejā mahātapāḥ śṛṅgī nāma mahākrodho duṣprasādo mahāvrataḥ 22 sa devaṃ param īśānaṃ sarvabhūtahite ratam brahmāṇam upatasthe vai kāle kāle susaṃyataḥ sa tena samanujñāto brahmaṇā gṛham eyivān 23 sakhyoktaḥ krīḍamānena sa tatra hasatā kila saṃrambhī kopano 'tīva viṣakalpa ṛṣeḥ sutaḥ ṛṣiputreṇa narmārthaṃ kṛśena dvijasattama 24 tejasvinas tava pitā tathaiva ca tapasvinaḥ śavaṃ skandhena vahati mā śṛṅgin garvito bhava 25 vyāharatsv ṛṣiputreṣu mā sma kiṃ cid vaco vadīḥ asmadvidheṣu siddheṣu brahmavitsu tapasviṣu 26 kva te puruṣamānitvaṃ kva te vācas tathāvidhāḥ darpajāḥ pitaraṃ yas tvaṃ draṣṭā śavadharaṃ tathā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 37.
	1 sūta uvāca 1 evam uktaḥ sa tejasvī śṛṅgī kopasamanvitaḥ mṛtadhāraṃ guruṃ śrutvā paryatapyata manyunā 2 sa taṃ kṛśam abhipreṣkya sūnṛtāṃ vācam utsṛjan apṛcchata kathaṃ tātaḥ sa me 'dya mṛtadhārakaḥ 3 kṛśa uvāca 3 rājñā parikṣitā tāta mṛgayāṃ paridhāvatā avasaktaḥ pitus te 'dya mṛtaḥ skandhe bhujaṃgamaḥ 4 śṛṅgy uvāca 4 kiṃ me pitrā kṛtaṃ tasya rājño 'niṣṭaṃ durātmanaḥ brūhi tvaṃ kṛśa tattvena paśya me tapaso balam 5 kṛśa uvāca 5 sa rājā mṛgayāṃ yātaḥ parikṣid abhimanyujaḥ sasāra mṛgam ekākī viddhvā bāṇena patriṇā 6 na cāpaśyan mṛgaṃ rājā caraṃs tasmin mahāvane pitaraṃ te sa dṛṣṭvaiva papracchānabhibhāṣiṇam 7 taṃ sthāṇubhūtaṃ tiṣṭhantaṃ kṣutpipāsāśramāturaḥ punaḥ punar mṛgaṃ naṣṭaṃ papraccha pitaraṃ tava 8 sa ca maunavratopeto naiva taṃ pratyabhāṣata tasya rājā dhanuṣkoṭyā sarpaṃ skandhe samāsṛjat 9 śṛṅgiṃs tava pitādyāsau tathaivāste yatavrataḥ so 'pi rājā svanagaraṃ pratiyāto gajāhvayam 10 sūta uvāca 10 śrutvaivam ṛṣiputras tu divaṃ stabdhveva viṣṭhitaḥ kopasaṃraktanayanaḥ prajvalann iva manyunā 11 āviṣṭaḥ sa tu kopena śaśāpa nṛpatiṃ tadā vāry upaspṛśya tejasvī krodhavegabalātkṛtaḥ 12 śṛṅgy uvāca 12 yo 'sau vṛddhasya tātasya tathā kṛcchragatasya ca skandhe mṛtam avāsrākṣīt pannagaṃ rājakilbiṣī 13 taṃ pāpam atisaṃkruddhas takṣakaḥ pannagottamaḥ āśīviṣas tigmatejā madvākyabalacoditaḥ 14 saptarātrādito netā yamasya sadanaṃ prati dvijānām avamantāraṃ kurūṇām ayaśaskaram 15 sūta uvāca 15 iti śaptvā nṛpaṃ kruddhaḥ śṛṅgī pitaram abhyayāt āsīnaṃ gocare tasmin vahantaṃ śavapannagam 16 sa tam ālakṣya pitaraṃ śṛṅgī skandhagatena vai śavena bhujagenāsīd bhūyaḥ krodhasamanvitaḥ 17 duḥkhāc cāśrūṇi mumuce pitaraṃ cedam abravīt śrutvemāṃ dharṣaṇāṃ tāta tava tena durātmanā 18 rājñā parikṣitā kopād aśapaṃ tam ahaṃ nṛpam yathārhati sa evograṃ śāpaṃ kurukulādhamaḥ 19 saptame 'hani taṃ pāpaṃ takṣakaḥ pannagottamaḥ vaivasvatasya bhavanaṃ netā paramadāruṇam 20 tam abravīt pitā brahmaṃs tathā kopasamanvitam na me priyaṃ kṛtaṃ tāta naiṣa dharmas tapasvinām 21 vayaṃ tasya narendrasya viṣaye nivasāmahe nyāyato rakṣitās tena tasya pāpaṃ na rocaye 22 sarvathā vartamānasya rājño hy asmadvidhaiḥ sadā kṣantavyaṃ putra dharmo hi hato hanti na saṃśayaḥ 23 yadi rājā na rakṣeta pīḍā vai naḥ parā bhavet na śaknuyāma carituṃ dharmaṃ putra yathāsukham 24 rakṣyamāṇā vayaṃ tāta rājabhiḥ śāstradṛṣṭibhiḥ carāmo vipulaṃ dharmaṃ teṣāṃ cāṃśo 'sti dharmataḥ 25 parikṣit tu viśeṣeṇa yathāsya prapitāmahaḥ rakṣaty asmān yathā rājñā rakṣitavyāḥ prajās tathā 26 teneha kṣudhitenādya śrāntena ca tapasvinā ajānatā vratam idaṃ kṛtam etad asaṃśayam 27 tasmād idaṃ tvayā bālyāt sahasā duṣkṛtaṃ kṛtam na hy arhati nṛpaḥ śāpam asmattaḥ putra sarvathā
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 38.
	1 śṛṅgy uvāca 1 yady etat sāhasaṃ tāta yadi vā duṣkṛtaṃ kṛtam priyaṃ vāpy apriyaṃ vā te vāg uktā na mṛṣā mayā 2 naivānyathedaṃ bhavitā pitar eṣa bravīmi te nāhaṃ mṛṣā prabravīmi svaireṣv api kutaḥ śapan 3 śamīka uvāca 3 jānāmy ugraprabhāvaṃ tvāṃ putra satyagiraṃ tathā nānṛtaṃ hy uktapūrvaṃ te naitan mithyā bhaviṣyati 4 pitrā putro vayaḥstho 'pi satataṃ vācya eva tu yathā syād guṇasaṃyuktaḥ prāpnuyāc ca mahad yaśaḥ 5 kiṃ punar bāla eva tvaṃ tapasā bhāvitaḥ prabho vardhate ca prabhavatāṃ kopo 'tīva mahātmanām 6 so 'haṃ paśyāmi vaktavyaṃ tvayi dharmabhṛtāṃ vara putratvaṃ bālatāṃ caiva tavāvekṣya ca sāhasam 7 sa tvaṃ śamayuto bhūtvā vanyam āhāram āharan cara krodham imaṃ tyaktvā naivaṃ dharmaṃ prahāsyasi 8 krodho hi dharmaṃ harati yatīnāṃ duḥkhasaṃcitam tato dharmavihīnānāṃ gatir iṣṭā na vidyate 9 śama eva yatīnāṃ hi kṣamiṇāṃ siddhikārakaḥ kṣamāvatām ayaṃ lokaḥ paraś caiva kṣamāvatām 10 tasmāc carethāḥ satataṃ kṣamāśīlo jitendriyaḥ kṣamayā prāpsyase lokān brahmaṇaḥ samanantarān 11 mayā tu śamam āsthāya yac chakyaṃ kartum adya vai tat kariṣye 'dya tātāhaṃ preṣayiṣye nṛpāya vai 12 mama putreṇa śapto 'si bālenākṛtabuddhinā mamemāṃ dharṣaṇāṃ tvattaḥ prekṣya rājann amarṣiṇā 13 sūta uvāca 13 evamādiśya śiṣyaṃ sa preṣayām āsa suvrataḥ parikṣite nṛpataye dayāpanno mahātapāḥ 14 saṃdiśya kuśalapraśnaṃ kāryavṛttāntam eva ca śiṣyaṃ gauramukhaṃ nāma śīlavantaṃ samāhitam 15 so 'bhigamya tataḥ śīghraṃ narendraṃ kuruvardhanam viveśa bhavanaṃ rājñaḥ pūrvaṃ dvāḥsthair niveditaḥ 16 pūjitaś ca narendreṇa dvijo gauramukhas tataḥ ācakhyau pariviśrānto rājñe sarvam aśeṣataḥ śamīkavacanaṃ ghoraṃ yathoktaṃ mantrisaṃnidhau 17 śamīko nāma rājendra viṣaye vartate tava ṛṣiḥ paramadharmātmā dāntaḥ śānto mahātapāḥ 18 tasya tvayā naravyāghra sarpaḥ prāṇair viyojitaḥ avasakto dhanuṣkoṭyā skandhe bharatasattama kṣāntavāṃs tava tat karma putras tasya na cakṣame 19 tena śapto 'si rājendra pitur ajñātam adya vai takṣakaḥ saptarātreṇa mṛtyus te vai bhaviṣyati 20 tatra rakṣāṃ kuruṣveti punaḥ punar athābravīt tad anyathā na śakyaṃ ca kartuṃ kena cid apy uta 21 na hi śaknoti saṃyantuṃ putraṃ kopasamanvitam tato 'haṃ preṣitas tena tava rājan hitārthinā 22 iti śrutvā vaco ghoraṃ sa rājā kurunandanaḥ paryatapyata tat pāpaṃ kṛtvā rājā mahātapāḥ 23 taṃ ca maunavratadharaṃ śrutvā munivaraṃ tadā bhūya evābhavad rājā śokasaṃtaptamānasaḥ 24 anukrośātmatāṃ tasya śamīkasyāvadhārya tu paryatapyata bhūyo 'pi kṛtvā tat kilbiṣaṃ muneḥ 25 na hi mṛtyuṃ tathā rājā śrutvā vai so 'nvatapyata aśocad amaraprakhyo yathā kṛtveha karma tat 26 tatas taṃ preṣayām āsa rājā gauramukhaṃ tadā bhūyaḥ prasādaṃ bhagavān karotv iti mameti vai 27 tasmiṃś ca gatamātre vai rājā gauramukhe tadā mantribhir mantrayām āsa saha saṃvignamānasaḥ 28 niścitya mantribhiś caiva sahito mantratattvavit prāsādaṃ kārayām āsa ekastambhaṃ surakṣitam 29 rakṣāṃ ca vidadhe tatra bhiṣajaś cauṣadhāni ca brāhmaṇān siddhamantrāṃś ca sarvato vai nyaveśayat 30 rājakāryāṇi tatrasthaḥ sarvāṇy evākaroc ca saḥ mantribhiḥ saha dharmajñaḥ samantāt parirakṣitaḥ 31 prāpte tu divase tasmin saptame dvijasattama kāśyapo 'bhyāgamad vidvāṃs taṃ rājānaṃ cikitsitum 32 śrutaṃ hi tena tad abhūd adya taṃ rājasattamam takṣakaḥ pannagaśreṣṭho neṣyate yamasādanam 33 taṃ daṣṭaṃ pannagendreṇa kariṣye 'ham apajvaram tatra me 'rthaś ca dharmaś ca bhaviteti vicintayan 34 taṃ dadarśa sa nāgendras takṣakaḥ kāśyapaṃ pathi gacchantam ekamanasaṃ dvijo bhūtvā vayotigaḥ 35 tam abravīt pannagendraḥ kāśyapaṃ munipuṃgavam kva bhavāṃs tvarito yāti kiṃ ca kāryaṃ cikīrṣati 36 kāśyapa uvāca 36 nṛpaṃ kurukulotpannaṃ parikṣitam ariṃdamam takṣakaḥ pannagaśreṣṭhas tejasādya pradhakṣyati 37 taṃ daṣṭaṃ pannagendreṇa tenāgnisamatejasā pāṇḍavānāṃ kulakaraṃ rājānam amitaujasam gacchāmi saumya tvaritaṃ sadyaḥ kartum apajvaram 38 takṣaka uvāca 38 ahaṃ sa takṣako brahmaṃs taṃ dhakṣyāmi mahīpatim nivartasva na śaktas tvaṃ mayā daṣṭaṃ cikitsitum 39 kāśyapa uvāca 39 ahaṃ taṃ nṛpatiṃ nāga tvayā daṣṭam apajvaram kariṣya iti me buddhir vidyābalam upāśritaḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 39.
	1 takṣaka uvāca 1 daṣṭaṃ yadi mayeha tvaṃ śaktaḥ kiṃ cic cikitsitum tato vṛkṣaṃ mayā daṣṭam imaṃ jīvaya kāśyapa 2 paraṃ mantrabalaṃ yat te tad darśaya yatasva ca nyagrodham enaṃ dhakṣyāmi paśyatas te dvijottama 3 kāśyapa uvāca 3 daśa nāgendra vṛkṣaṃ tvaṃ yam enam abhimanyase aham enaṃ tvayā daṣṭaṃ jīvayiṣye bhujaṃgama 4 sūta uvāca 4 evam uktaḥ sa nāgendraḥ kāśyapena mahātmanā adaśad vṛkṣam abhyetya nyagrodhaṃ pannagottamaḥ 5 sa vṛkṣas tena daṣṭaḥ san sadya eva mahādyute āśīviṣaviṣopetaḥ prajajvāla samantataḥ 6 taṃ dagdhvā sa nagaṃ nāgaḥ kāśyapaṃ punar abravīt kuru yatnaṃ dvijaśreṣṭha jīvayainaṃ vanaspatim 7 bhasmībhūtaṃ tato vṛkṣaṃ pannagendrasya tejasā bhasma sarvaṃ samāhṛtya kāśyapo vākyam abravīt 8 vidyābalaṃ pannagendra paśya me 'smin vanaspatau ahaṃ saṃjīvayāmy enaṃ paśyatas te bhujaṃgama 9 tataḥ sa bhagavān vidvān kāśyapo dvijasattamaḥ bhasmarāśīkṛtaṃ vṛkṣaṃ vidyayā samajīvayat 10 aṅkuraṃ taṃ sa kṛtavāṃs tataḥ parṇadvayānvitam palāśinaṃ śākhinaṃ ca tathā viṭapinaṃ punaḥ 11 taṃ dṛṣṭvā jīvitaṃ vṛkṣaṃ kāśyapena mahātmanā uvāca takṣako brahmann etad atyadbhutaṃ tvayi 12 viprendra yad viṣaṃ hanyā mama vā madvidhasya vā kaṃ tvam artham abhiprepsur yāsi tatra tapodhana 13 yat te 'bhilaṣitaṃ prāptuṃ phalaṃ tasmān nṛpottamāt aham eva pradāsyāmi tat te yady api durlabham 14 vipraśāpābhibhūte ca kṣīṇāyuṣi narādhipe ghaṭamānasya te vipra siddhiḥ saṃśayitā bhavet 15 tato yaśaḥ pradīptaṃ te triṣu lokeṣu viśrutam viraśmir iva gharmāṃśur antardhānam ito vrajet 16 kāśyapa uvāca 16 dhanārthī yāmy ahaṃ tatra tan me ditsa bhujaṃgama tato 'haṃ vinivartiṣye gṛhāyoragasattama 17 takṣaka uvāca 17 yāvad dhanaṃ prārthayase tasmād rājñas tato 'dhikam ahaṃ te 'dya pradāsyāmi nivartasva dvijottama 18 sūta uvāca 18 takṣakasya vacaḥ śrutvā kāśyapo dvijasattamaḥ pradadhyau sumahātejā rājānaṃ prati buddhimān 19 divyajñānaḥ sa tejasvī jñātvā taṃ nṛpatiṃ tadā kṣīṇāyuṣaṃ pāṇḍaveyam apāvartata kāśyapaḥ labdhvā vittaṃ munivaras takṣakād yāvad īpsitam 20 nivṛtte kāśyape tasmin samayena mahātmani jagāma takṣakas tūrṇaṃ nagaraṃ nāgasāhvayam 21 atha śuśrāva gacchan sa takṣako jagatīpatim mantrāgadair viṣaharai rakṣyamāṇaṃ prayatnataḥ 22 sa cintayām āsa tadā māyāyogena pārthivaḥ mayā vañcayitavyo 'sau ka upāyo bhaved iti 23 tatas tāpasarūpeṇa prāhiṇot sa bhujaṃgamān phalapatrodakaṃ gṛhya rājñe nāgo 'tha takṣakaḥ 24 takṣaka uvāca 24 gacchadhvaṃ yūyam avyagrā rājānaṃ kāryavattayā phalapatrodakaṃ nāma pratigrāhayituṃ nṛpam 25 sūta uvāca 25 te takṣakasamādiṣṭās tathā cakrur bhujaṃgamāḥ upaninyus tathā rājñe darbhān āpaḥ phalāni ca 26 tac ca sarvaṃ sa rājendraḥ pratijagrāha vīryavān kṛtvā ca teṣāṃ kāryāṇi gamyatām ity uvāca tān 27 gateṣu teṣu nāgeṣu tāpasacchadmarūpiṣu amātyān suhṛdaś caiva provāca sa narādhipaḥ 28 bhakṣayantu bhavanto vai svādūnīmāni sarvaśaḥ tāpasair upanītāni phalāni sahitā mayā 29 tato rājā sasacivaḥ phalāny ādātum aicchata yad gṛhītaṃ phalaṃ rājñā tatra kṛmir abhūd aṇuḥ hrasvakaḥ kṛṣṇanayanas tāmro varṇena śaunaka 30 sa taṃ gṛhya nṛpaśreṣṭhaḥ sacivān idam abravīt astam abhyeti savitā viṣād adya na me bhayam 31 satyavāg astu sa muniḥ kṛmiko māṃ daśatv ayam takṣako nāma bhūtvā vai tathā parihṛtaṃ bhavet 32 te cainam anvavartanta mantriṇaḥ kālacoditāḥ evam uktvā sa rājendro grīvāyāṃ saṃniveśya ha kṛmikaṃ prāhasat tūrṇaṃ mumūrṣur naṣṭacetanaḥ 33 hasann eva ca bhogena takṣakeṇābhiveṣṭitaḥ tasmāt phalād viniṣkramya yat tad rājñe niveditam
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 40.
	1 sūta uvāca 1 taṃ tathā mantriṇo dṛṣṭvā bhogena pariveṣṭitam vivarṇavadanāḥ sarve rurudur bhṛśaduḥkhitāḥ 2 taṃ tu nādaṃ tataḥ śrutvā mantriṇas te pradudruvuḥ apaśyaṃś caiva te yāntam ākāśe nāgam adbhutam 3 sīmantam iva kurvāṇaṃ nabhasaḥ padmavarcasam takṣakaṃ pannagaśreṣṭhaṃ bhṛśaṃ śokaparāyaṇāḥ 4 tatas tu te tad gṛham agninā vṛtaṃ; pradīpyamānaṃ viṣajena bhoginaḥ bhayāt parityajya diśaḥ prapedire; papāta tac cāśanitāḍitaṃ yathā 5 tato nṛpe takṣakatejasā hate; prayujya sarvāḥ paralokasatkriyāḥ śucir dvijo rājapurohitas tadā; tathaiva te tasya nṛpasya mantriṇaḥ 6 nṛpaṃ śiśuṃ tasya sutaṃ pracakrire; sametya sarve puravāsino janāḥ nṛpaṃ yam āhus tam amitraghātinaṃ; kurupravīraṃ janamejayaṃ janāḥ 7 sa bāla evāryamatir nṛpottamaḥ; sahaiva tair mantripurohitais tadā śaśāsa rājyaṃ kurupuṃgavāgrajo; yathāsya vīraḥ prapitāmahas tathā 8 tatas tu rājānam amitratāpanaṃ; samīkṣya te tasya nṛpasya mantriṇaḥ suvarṇavarmāṇam upetya kāśipaṃ; vapuṣṭamārthaṃ varayāṃ pracakramuḥ 9 tataḥ sa rājā pradadau vapuṣṭamāṃ; kurupravīrāya parīkṣya dharmataḥ sa cāpi tāṃ prāpya mudā yuto 'bhavan; na cānyanārīṣu mano dadhe kva cit 10 saraḥsu phulleṣu vaneṣu caiva ha; prasannacetā vijahāra vīryavān tathā sa rājanyavaro vijahrivān; yathorvaśīṃ prāpya purā purūravāḥ 11 vapuṣṭamā cāpi varaṃ patiṃ tadā; pratītarūpaṃ samavāpya bhūmipam bhāvena rāmā ramayāṃ babhūva vai; vihārakāleṣv avarodhasundarī