Náboženství
Hinduismus		Mahábháráta
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 4. - 10.
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 4.
	1 lomaharṣaṇaputra ugraśravāḥ sūtaḥ paurāṇiko naimiṣāraṇye śaunakasya kulapater dvādaśavārṣike satre ṛṣe 2 paurāṇikaḥ purāṇe kṛtaśramaḥ sa tān kṛtāñjalir uvāca kiṃ bhavantaḥ śrotum icchanti kim ahaṃ bruvāṇīti 3 tam ṛṣaya ūcuḥ paramaṃ lomaharṣaṇe prakṣyāmas tvāṃ vakṣyasi ca naḥ śuśrūṣatāṃ kathāyogam tad bhagavāṃs tu tāvac chaunako 'gniśaraṇam adhyāste 4 yo 'sau divyāḥ kathā veda devatāsurasaṃkathāḥ manuṣyoragagandharvakathā veda ca sarvaśaḥ 5 sa cāpy asmin makhe saute vidvān kulapatir dvijaḥ dakṣo dhṛtavrato dhīmāñ śāstre cāraṇyake guruḥ 6 satyavādī śamaparas tapasvī niyatavrataḥ sarveṣām eva no mānyaḥ sa tāvat pratipālyatām 7 tasminn adhyāsati gurāv āsanaṃ paramārcitam tato vakṣyasi yat tvāṃ sa prakṣyati dvijasattamaḥ 8 sūta uvāca 8 evam astu gurau tasminn upaviṣṭe mahātmani tena pṛṣṭaḥ kathāḥ puṇyā vakṣyāmi vividhāśrayāḥ 9 so 'tha viprarṣabhaḥ kāryaṃ kṛtvā sarvaṃ yathākramam devān vāgbhiḥ pitṝn adbhis tarpayitvājagāma ha 10 yatra brahmarṣayaḥ siddhās ta āsīnā yatavratāḥ yajñāyatanam āśritya sūtaputrapuraḥsarāḥ 11 ṛtvikṣv atha sadasyeṣu sa vai gṛhapatis tataḥ upaviṣṭeṣūpaviṣṭaḥ śaunako 'thābravīd idam
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 5.
	1 śaunaka uvāca 1 purāṇam akhilaṃ tāta pitā te 'dhītavān purā kaccit tvam api tat sarvam adhīṣe lomaharṣaṇe 2 purāṇe hi kathā divyā ādivaṃśāś ca dhīmatām kathyante tāḥ purāsmābhiḥ śrutāḥ pūrvaṃ pitus tava 3 tatra vaṃśam ahaṃ pūrvaṃ śrotum icchāmi bhārgavam kathayasva kathām etāṃ kalyāḥ sma śravaṇe tava 4 sūta uvāca 4 yad adhītaṃ purā samyag dvijaśreṣṭha mahātmabhiḥ vaiśaṃpāyanaviprādyais taiś cāpi kathitaṃ purā 5 yad adhītaṃ ca pitrā me samyak caiva tato mayā tat tāvac chṛṇu yo devaiḥ sendraiḥ sāgnimarudgaṇaiḥ pūjitaḥ pravaro vaṃśo bhṛgūṇāṃ bhṛgunandana 6 imaṃ vaṃśam ahaṃ brahman bhārgavaṃ te mahāmune nigadāmi kathāyuktaṃ purāṇāśrayasaṃyutam 7 bhṛgoḥ sudayitaḥ putraś cyavano nāma bhārgavaḥ cyavanasyāpi dāyādaḥ pramatir nāma dhārmikaḥ pramater apy abhūt putro ghṛtācyāṃ rurur ity uta 8 ruror api suto jajñe śunako vedapāragaḥ pramadvarāyāṃ dharmātmā tava pūrvapitāmahāt 9 tapasvī ca yaśasvī ca śrutavān brahmavittamaḥ dharmiṣṭhaḥ satyavādī ca niyato niyatendriyaḥ 10 śaunaka uvāca 10 sūtaputra yathā tasya bhārgavasya mahātmanaḥ cyavanatvaṃ parikhyātaṃ tan mamācakṣva pṛcchataḥ 11 sūta uvāca 11 bhṛgoḥ sudayitā bhāryā pulomety abhiviśrutā tasyāṃ garbhaḥ samabhavad bhṛgor vīryasamudbhavaḥ 12 tasmin garbhe saṃbhṛte 'tha pulomāyāṃ bhṛgūdvaha samaye samaśīlinyāṃ dharmapatnyāṃ yaśasvinaḥ 13 abhiṣekāya niṣkrānte bhṛgau dharmabhṛtāṃ vare āśramaṃ tasya rakṣo 'tha pulomābhyājagāma ha 14 taṃ praviśyāśramaṃ dṛṣṭvā bhṛgor bhāryām aninditām hṛcchayena samāviṣṭo vicetāḥ samapadyata 15 abhyāgataṃ tu tad rakṣaḥ pulomā cārudarśanā nyamantrayata vanyena phalamūlādinā tadā 16 tāṃ tu rakṣas tato brahman hṛcchayenābhipīḍitam dṛṣṭvā hṛṣṭam abhūt tatra jihīrṣus tām aninditām 17 athāgniśaraṇe 'paśyaj jvalitaṃ jātavedasam tam apṛcchat tato rakṣaḥ pāvakaṃ jvalitaṃ tadā 18 śaṃsa me kasya bhāryeyam agne pṛṣṭa ṛtena vai satyas tvam asi satyaṃ me vada pāvaka pṛcchate 19 mayā hīyaṃ pūrvavṛtā bhāryārthe varavarṇinī paścāt tv imāṃ pitā prādād bhṛgave 'nṛtakāriṇe 20 seyaṃ yadi varārohā bhṛgor bhāryā rahogatā tathā satyaṃ samākhyāhi jihīrṣāmy āśramād imām 21 manyur hi hṛdayaṃ me 'dya pradahann iva tiṣṭhati matpurvabhāryāṃ yad imāṃ bhṛguḥ prāpa sumadhyamām 22 tad rakṣa evam āmantrya jvalitaṃ jātavedasam śaṅkamāno bhṛgor bhāryāṃ punaḥ punar apṛcchata 23 tvam agne sarvabhūtānām antaś carasi nityadā sākṣivat puṇyapāpeṣu satyaṃ brūhi kave vacaḥ 24 matpūrvabhāryāpahṛtā bhṛguṇānṛtakāriṇā seyaṃ yadi tathā me tvaṃ satyam ākhyātum arhasi 25 śrutvā tvatto bhṛgor bhāryāṃ hariṣyāmy aham āśramāt jātavedaḥ paśyatas te vada satyāṃ giraṃ mama 26 tasya tad vacanaṃ śrutvā saptārcir duḥkhito bhṛśam bhīto 'nṛtāc ca śāpāc ca bhṛgor ity abravīc chanaiḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 6.
	1 sūta uvāca 1 agner atha vacaḥ śrutvā tad rakṣaḥ prajahāra tām brahman varāharūpeṇa manomārutaraṃhasā 2 tataḥ sa garbho nivasan kukṣau bhṛgukulodvaha roṣān mātuś cyutaḥ kukṣeś cyavanas tena so 'bhavat 3 taṃ dṛṣṭvā mātur udarāc cyutam ādityavarcasam tad rakṣo bhasmasād bhūtaṃ papāta parimucya tām 4 sā tam ādāya suśroṇī sasāra bhṛgunandanam cyavanaṃ bhārgavaṃ brahman pulomā duḥkhamūrcchitā 5 tāṃ dadarśa svayaṃ brahmā sarvalokapitāmahaḥ rudatīṃ bāṣpapūrṇākṣīṃ bhṛgor bhāryām aninditām sāntvayām āsa bhagavān vadhūṃ brahmā pitāmahaḥ 6 aśrubindūdbhavā tasyāḥ prāvartata mahānadī anuvartatī sṛtiṃ tasyā bhṛgoḥ patnyā yaśasvinaḥ 7 tasyā mārgaṃ sṛtavatīṃ dṛṣṭvā tu saritaṃ tadā nāma tasyās tadā nadyāś cakre lokapitāmahaḥ vadhūsareti bhagavāṃś cyavanasyāśramaṃ prati 8 sa evaṃ cyavano jajñe bhṛgoḥ putraḥ pratāpavān taṃ dadarśa pitā tatra cyavanaṃ tāṃ ca bhāminīm 9 sa pulomāṃ tato bhāryāṃ papraccha kupito bhṛguḥ kenāsi rakṣase tasmai kathiteha jihīrṣave na hi tvāṃ veda tad rakṣo madbhāryāṃ cāruhāsinīm 10 tat tvam ākhyāhi taṃ hy adya śaptum icchāmy ahaṃ ruṣā bibheti ko na śāpān me kasya cāyaṃ vyatikramaḥ 11 pulomovāca 11 agninā bhagavaṃs tasmai rakṣase 'haṃ niveditā tato mām anayad rakṣaḥ krośantīṃ kurarīm iva 12 sāhaṃ tava sutasyāsya tejasā parimokṣitā bhasmībhūtaṃ ca tad rakṣo mām utsṛjya papāta vai 13 sūta uvāca 13 iti śrutvā pulomāyā bhṛguḥ paramamanyumān śaśāpāgnim abhikruddhaḥ sarvabhakṣo bhaviṣyasi
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 7.
	1 sūta uvāca 1 śaptas tu bhṛguṇā vahniḥ kruddho vākyam athābravīt kim idaṃ sāhasaṃ brahman kṛtavān asi sāṃpratam 2 dharme prayatamānasya satyaṃ ca vadataḥ samam pṛṣṭo yad abruvaṃ satyaṃ vyabhicāro 'tra ko mama 3 pṛṣṭo hi sākṣī yaḥ sākṣyaṃ jānamāno 'nyathā vadet sa pūrvān ātmanaḥ sapta kule hanyāt tathā parān 4 yaś ca kāryārthatattvajño jānamāno na bhāṣate so 'pi tenaiva pāpena lipyate nātra saṃśayaḥ 5 śakto 'ham api śaptuṃ tvāṃ mānyās tu brāhmaṇā mama jānato 'pi ca te vyaktaṃ kathayiṣye nibodha tat 6 yogena bahudhātmānaṃ kṛtvā tiṣṭhāmi mūrtiṣu agnihotreṣu satreṣu kriyāsv atha makheṣu ca 7 vedoktena vidhānena mayi yad dhūyate haviḥ devatāḥ pitaraś caiva tena tṛptā bhavanti vai 8 āpo devagaṇāḥ sarve āpaḥ pitṛgaṇās tathā darśaś ca paurṇamāsaś ca devānāṃ pitṛbhiḥ saha 9 devatāḥ pitaras tasmāt pitaraś cāpi devatāḥ ekībhūtāś ca pūjyante pṛthaktvena ca parvasu 10 devatāḥ pitaraś caiva juhvate mayi yat sadā tridaśānāṃ pitṝṇāṃ ca mukham evam ahaṃ smṛtaḥ 11 amāvāsyāṃ ca pitaraḥ paurṇamāsyāṃ ca devatāḥ manmukhenaiva hūyante bhuñjate ca hutaṃ haviḥ sarvabhakṣaḥ kathaṃ teṣāṃ bhaviṣyāmi mukhaṃ tv aham 12 cintayitvā tato vahniś cakre saṃhāram ātmanaḥ dvijānām agnihotreṣu yajñasatrakriyāsu ca 13 niroṃkāravaṣaṭkārāḥ svadhāsvāhāvivarjitāḥ vināgninā prajāḥ sarvās tata āsan suduḥkhitāḥ 14 atharṣayaḥ samudvignā devān gatvābruvan vacaḥ agnināśāt kriyābhraṃśād bhrāntā lokās trayo 'naghāḥ vidhadhvam atra yat kāryaṃ na syāt kālātyayo yathā 15 atharṣayaś ca devāś ca brahmāṇam upagamya tu agner āvedayañ śāpaṃ kriyāsaṃhāram eva ca 16 bhṛguṇā vai mahābhāga śapto 'gniḥ kāraṇāntare kathaṃ devamukho bhūtvā yajñabhāgāgrabhuk tathā hutabhuk sarvalokeṣu sarvabhakṣatvam eṣyati 17 śrutvā tu tad vacas teṣām agnim āhūya lokakṛt uvāca vacanaṃ ślakṣṇaṃ bhūtabhāvanam avyayam 18 lokānām iha sarveṣāṃ tvaṃ kartā cānta eva ca tvaṃ dhārayasi lokāṃs trīn kriyāṇāṃ ca pravartakaḥ sa tathā kuru lokeśa nocchidyeran kriyā yathā 19 kasmād evaṃ vimūḍhas tvam īśvaraḥ san hutāśanaḥ tvaṃ pavitraṃ yadā loke sarvabhūtagataś ca ha 20 na tvaṃ sarvaśarīreṇa sarvabhakṣatvam eṣyasi upādāne 'rciṣo yās te sarvaṃ dhakṣyanti tāḥ śikhin 21 yathā sūryāṃśubhiḥ spṛṣṭaṃ sarvaṃ śuci vibhāvyate tathā tvadarcirnirdagdhaṃ sarvaṃ śuci bhaviṣyati 22 tad agne tvaṃ mahat tejaḥ svaprabhāvād vinirgatam svatejasaiva taṃ śāpaṃ kuru satyam ṛṣer vibho devānāṃ cātmano bhāgaṃ gṛhāṇa tvaṃ mukhe hutam 23 evam astv iti taṃ vahniḥ pratyuvāca pitāmaham jagāma śāsanaṃ kartuṃ devasya parameṣṭhinaḥ 24 devarṣayaś ca muditās tato jagmur yathāgatam ṛṣayaś ca yathāpūrvaṃ kriyāḥ sarvāḥ pracakrire 25 divi devā mumudire bhūtasaṃghāś ca laukikāḥ agniś ca paramāṃ prītim avāpa hatakalmaṣaḥ 26 evam eṣa purāvṛtta itihāso 'gniśāpajaḥ pulomasya vināśaś ca cyavanasya ca saṃbhavaḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 8.
	1 sūta uvāca 1 sa cāpi cyavano brahman bhārgavo 'janayat sutam sukanyāyāṃ mahātmānaṃ pramatiṃ dīptatejasam 2 pramatis tu ruruṃ nāma ghṛtācyāṃ samajījanat ruruḥ pramadvarāyāṃ tu śunakaṃ samajījanat 3 tasya brahman ruroḥ sarvaṃ caritaṃ bhūritejasaḥ vistareṇa pravakṣyāmi tac chṛṇu tvam aśeṣataḥ 4 ṛṣir āsīn mahān pūrvaṃ tapovidyāsamanvitaḥ sthūlakeśa iti khyātaḥ sarvabhūtahite rataḥ 5 etasminn eva kāle tu menakāyāṃ prajajñivān gandharvarājo viprarṣe viśvāvasur iti śrutaḥ 6 athāpsarā menakā sā taṃ garbhaṃ bhṛgunandana utsasarja yathākālaṃ sthūlakeśāśramaṃ prati 7 utsṛjya caiva taṃ garbhaṃ nadyās tīre jagāma ha kanyām amaragarbhābhāṃ jvalantīm iva ca śriyā 8 tāṃ dadarśa samutsṛṣṭāṃ nadītīre mahān ṛṣiḥ sthūlakeśaḥ sa tejasvī vijane bandhuvarjitām 9 sa tāṃ dṛṣṭvā tadā kanyāṃ sthūlakeśo dvijottamaḥ jagrāhātha muniśreṣṭhaḥ kṛpāviṣṭaḥ pupoṣa ca vavṛdhe sā varārohā tasyāśramapade śubhā 10 pramadābhyo varā sā tu sarvarūpaguṇānvitā tataḥ pramadvarety asyā nāma cakre mahān ṛṣiḥ 11 tām āśramapade tasya rurur dṛṣṭvā pramadvarām babhūva kila dharmātmā madanānugatātmavān 12 pitaraṃ sakhibhiḥ so 'tha vācayām āsa bhārgavaḥ pramatiś cābhyayāc chrutvā sthūlakeśaṃ yaśasvinam 13 tataḥ prādāt pitā kanyāṃ rurave tāṃ pramadvarām vivāhaṃ sthāpayitvāgre nakṣatre bhagadaivate 14 tataḥ katipayāhasya vivāhe samupasthite sakhībhiḥ krīḍatī sārdhaṃ sā kanyā varavarṇinī 15 nāpaśyata prasuptaṃ vai bhujagaṃ tiryag āyatam padā cainaṃ samākrāman mumūrṣuḥ kālacoditā 16 sa tasyāḥ saṃpramattāyāś coditaḥ kāladharmaṇā viṣopaliptān daśanān bhṛśam aṅge nyapātayat 17 sā daṣṭā sahasā bhūmau patitā gatacetanā vyasur aprekṣaṇīyāpi prekṣaṇīyatamākṛtiḥ 18 prasuptevābhavac cāpi bhuvi sarpaviṣārditā bhūyo manoharatarā babhūva tanumadhyamā 19 dadarśa tāṃ pitā caiva te caivānye tapasvinaḥ viceṣṭamānāṃ patitāṃ bhūtale padmavarcasam 20 tataḥ sarve dvijavarāḥ samājagmuḥ kṛpānvitāḥ svastyātreyo mahājānuḥ kuśikaḥ śaṅkhamekhalaḥ 21 bhāradvājaḥ kauṇakutsa ārṣṭiṣeṇo 'tha gautamaḥ pramatiḥ saha putreṇa tathānye vanavāsinaḥ 22 tāṃ te kanyāṃ vyasuṃ dṛṣṭvā bhujagasya viṣārditām ruruduḥ kṛpayāviṣṭā rurus tv ārto bahir yayau
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 9.
	1 sūta uvāca 1 teṣu tatropaviṣṭeṣu brāhmaṇeṣu samantataḥ ruruś cukrośa gahanaṃ vanaṃ gatvā suduḥkhitaḥ 2 śokenābhihataḥ so 'tha vilapan karuṇaṃ bahu abravīd vacanaṃ śocan priyāṃ cintya pramadvarām 3 śete sā bhuvi tanvaṅgī mama śokavivardhinī bāndhavānāṃ ca sarveṣāṃ kiṃ nu duḥkham ataḥ param 4 yadi dattaṃ tapas taptaṃ guravo vā mayā yadi samyag ārādhitās tena saṃjīvatu mama priyā 5 yathā janmaprabhṛti vai yatātmāhaṃ dhṛtavrataḥ pramadvarā tathādyaiva samuttiṣṭhatu bhāminī 6 devadūta uvāca 6 abhidhatse ha yad vācā ruro duḥkhena tan mṛṣā na tu martyasya dharmātmann āyur asti gatāyuṣaḥ 7 gatāyur eṣā kṛpaṇā gandharvāpsarasoḥ sutā tasmāc choke manas tāta mā kṛthās tvaṃ kathaṃ cana 8 upāyaś cātra vihitaḥ pūrvaṃ devair mahātmabhiḥ taṃ yadīcchasi kartuṃ tvaṃ prāpsyasīmāṃ pramadvarām 9 rurur uvāca 9 ka upāyaḥ kṛto devair brūhi tattvena khecara kariṣye taṃ tathā śrutvā trātum arhati māṃ bhavān 10 devadūta uvāca 10 āyuṣo 'rdhaṃ prayacchasva kanyāyai bhṛgunandana evam utthāsyati ruro tava bhāryā pramadvarā 11 rurur uvāca 11 āyuṣo 'rdhaṃ prayacchāmi kanyāyai khecarottama śṛṅgārarūpābharaṇā uttiṣṭhatu mama priyā 12 sūta uvāca 12 tato gandharvarājaś ca devadūtaś ca sattamau dharmarājam upetyedaṃ vacanaṃ pratyabhāṣatām 13 dharmarājāyuṣo 'rdhena ruror bhāryā pramadvarā samuttiṣṭhatu kalyāṇī mṛtaiva yadi manyase 14 dharmarāja uvāca 14 pramadvarā ruror bhāryā devadūta yadīcchasi uttiṣṭhatv āyuṣo 'rdhena ruror eva samanvitā 15 sūta uvāca 15 evam ukte tataḥ kanyā sodatiṣṭhat pramadvarā ruros tasyāyuṣo 'rdhena supteva varavarṇinī 16 etad dṛṣṭaṃ bhaviṣye hi ruror uttamatejasaḥ āyuṣo 'tipravṛddhasya bhāryārthe 'rdhaṃ hrasatv iti 17 tata iṣṭe 'hani tayoḥ pitarau cakratur mudā vivāhaṃ tau ca remāte parasparahitaiṣiṇau 18 sa labdhvā durlabhāṃ bhāryāṃ padmakiñjalkasaprabhām vrataṃ cakre vināśāya jihmagānāṃ dhṛtavrataḥ 19 sa dṛṣṭvā jihmagān sarvāṃs tīvrakopasamanvitaḥ abhihanti yathāsannaṃ gṛhya praharaṇaṃ sadā 20 sa kadā cid vanaṃ vipro rurur abhyāgaman mahat śayānaṃ tatra cāpaśyaḍ ḍuṇḍubhaṃ vayasānvitam 21 tata udyamya daṇḍaṃ sa kāladaṇḍopamaṃ tadā abhyaghnad ruṣito vipras tam uvācātha ḍuṇḍubhaḥ 22 nāparādhyāmi te kiṃ cid aham adya tapodhana saṃrambhāt tat kimarthaṃ mām abhihaṃsi ruṣānvitaḥ
	< zpět	Kniha 1  -  Ādiparvan	kapitola 10.
	1 rurur uvāca 1 mama prāṇasamā bhāryā daṣṭāsīd bhujagena ha tatra me samayo ghora ātmanoraga vai kṛtaḥ 2 hanyāṃ sadaiva bhujagaṃ yaṃ yaṃ paśyeyam ity uta tato 'haṃ tvāṃ jighāṃsāmi jīvitena vimokṣyase 3 ḍuṇḍubha uvāca 3 anye te bhujagā vipra ye daśantīha mānavān ḍuṇḍubhān ahigandhena na tvaṃ hiṃsitum arhasi 4 ekānarthān pṛthagarthān ekaduḥkhān pṛthaksukhān ḍuṇḍubhān dharmavid bhūtvā na tvaṃ hiṃsitum arhasi 5 sūta uvāca 5 iti śrutvā vacas tasya bhujagasya rurus tadā nāvadhīd bhayasaṃvigna ṛṣiṃ matvātha ḍuṇḍubham 6 uvāca cainaṃ bhagavān ruruḥ saṃśamayann iva kāmayā bhujaga brūhi ko 'sīmāṃ vikriyāṃ gataḥ 7 ḍuṇḍubha uvāca 7 ahaṃ purā ruro nāmnā ṛṣir āsaṃ sahasrapāt so 'haṃ śāpena viprasya bhujagatvam upāgataḥ 8 rurur uvāca 8 kimarthaṃ śaptavān kruddho dvijas tvāṃ bhujagottama kiyantaṃ caiva kālaṃ te vapur etad bhaviṣyati